BRNC OTURUM
Açlma Saati : 15.00
BAfiKAN - Baflkanvekili Kamer GENÇ
KATP ÜYELER : brahim Halil ÇELK (fianlurfa), Ifllay SAYGIN (zmir)
-----0-----
BAfiKAN - Türkiye Büyük Millet Meclisinin 12 nci Birleflimini açyorum.
III - Y O K L A M A
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri,ad okunmak suretiyle yoklama yaplacaktr. Sayn milletvekillerinin, salonda bulunduklarn yüksek sesle belirtemelerini rica ediyorum.
(Yoklama yapld)
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, toplant yetersaymz vardr, çalflmalara bafllyoruz.
Gündeme geçmeden önce üç sayn üyeye söz vereceim.
BAfiKAN- stanbul Milletvekili Sayn Selçuk Maruflu, stanbul Kartal'da bulunan Yunus Çimento Fabrikasnn yaratt çevre sorunu konusunda gündem dfl söz istemifltir.
Buyurun Sayn Maruflu.
Sayn Maruflu konuflma süreniz 5 dakikadr, sürenize riayet etmenizi rica ediyorum.
SELÇUK MARUFLU (stanbul)- Sayn Baflkan, deerli milletvekili arkadafllarm; hepinizi saygyla selamlyorum. Sözlerimin baflnda, bana söz verdii için, Sayn Baflkana teflekkür ediyorum.
Benim, bugün, gündem dfl konuflma yapmak isteim konu, seçim bölgem Kartal'da bulunan çimento fabrikas -ki, bilinen ismiyle Yunus Çimento Fabrikas- çevreye verdii zararla ilgilidir. Mesele çevre meselesi olduu için, birkaç kelimeyle deinmek istiyorum.
Bugün, stanbul youn çevre sorunlaryla karfl karflyadr. stanbul Anakent Belediye Baflkan, iki gün evvel, stanbul'un 30 günlük suyu kaldn ifade etti ve bugün, stanbul'un birçok yerinde sular akmamaktadr. Halk, kolera salgn ve dier bulaflc hastalklarla karfl karflya kalmfltr,tehlike içindedir.
fiimdi, Anakent Belediyesini kazanal alt ay olmufltur. Bu alt ay içinde, birçok mesele gibi, su meselesinin çözümü yolunda da, Anakent Belediye Baflkannn hiçbir çabas, hiçbir projesi, hiçbir hareketi yoktur. Bir tedbir olarak, yamur bombas patlatlmasna karfldr. Çevre il veya ilçelerden su getirilmesine de -ki bunlar primitif tedbirlerdir- karfldr; buna karfllk herhangi bir program da yoktur; sadece, su kesinti günlerini televizyondan, radyodan halka bildirmektedir.
Deineceim ikinci bir konu, Sakarya Nehrinde ölen balklar konusudur. Deerli arkadafllar, stanbul'un, nüfus artfl nedeniyle, günün birinde su meselesiyle karfl karflya kalaca biliniyordu. Daha önceki hükümetler zamannda, Sakarya Nehrinden ve Sapanca Gölünden stanbul'a su getirilmesi projesi vard; ama, çarpk yaplaflma, çarpk flehirleflme nedeniyle, bugün, -hepinizin bildii gibi, gerek Sakarya Nehri gerekse Sapanca Gölü azamî derecede kirlenmifltir ve bu nedenle, artk, buradan da stanbul'a su temin etme imkân kalmamfltr.
Yeflil alanlar her geçen gün tahrip edilmektedir.Su havzalar ise -ki, bütün dünya ülkeleri, bugün, su havzalarn göz bebei gibi korumaktadr- yaplaflma nedeniyle artk pislenmifl durumdadr. Mesala, bugün, Ömerli Baraj ve Büyükçekmece Gölü su havzas pis sularla doludur; artk, o sular da kullanlmamaktadr.
fiimdi, esas konum olan Kartal Çimento Fabrikasna deinmek istiyorum.
Bu fabrika altmfl senedir o yörede bulunmaktadr. Bir zamanlar flehrin dflnda olarak mütalaa edilebilecek bu yöre, bugün tamamyla flehir içinde kalmfltr.
Yaplan tetkiklerde, burann gürültüsünün düflürülmedii, baca gazlarndaki toz emisyonlarnn sürekli etraf rahatsz ettii ve çevreye youn zarar verdii tespit edilmifltir. Bununla ilgili, dosyalar dolusu rapor bulunmaktadr. Buna ramen, yetkililer tarafndan birkaç kez kapatma karar, taflnma karar alnd halde, ne yapp yapp bu karar erteletme yoluna gidilmekte ve bu fabrikann verdii zarar bir türlü durdurulamamaktadr.
En son olarak, Kartal Belediye Meclisinin bütün üyelerinin ifltirakiyle dün ald bir kararda Kartal Çimento Fabrikas alan için aynen flöyle denilmektedir: "Konu, komisyonumuzca incelenerek, bu alanlarda bulunan mülkiyetlerin tümünün Hazineye ait olduu tespit edilmifl, bu alanlarn yeflil alan, park ve çocuk bahçesi yönünden oldukça sknt çeken Kartal'a nefes alma ortam oluflturacak flekilde deerlendirilmesi ve yeflil saha ilan edilmesi karar verilmifltir."
(Mikrofan otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN-Sayn Maruflu, lütfen son cümlenizi söyleyiniz. Bugün zamanmz çok kstl.
SELÇUK MARUFLU (Devamla)-...Çimento fabrikas yetkilileri, bu karardan sonra, Ankara'da Maliye Bakanl nezdinde teflebbüslerde bulunmaktadrlar; ancak, alnan karar, sonuna kadar müdafaa edilecektir.
Bakn, bu çok enteresandr; Kartal Çimento Fabrikasnn hemen arkasnda, Yargtay Baflkan Müfit Utku Bey oturmaktadr. Müfit Utku Beyle bugün konufltum, kendisi benim bu konuda bir görüflme yapacam örenmifl; bana büyük destek verdi, "On yldr bu fabrikay devaml mahkemeye veriyorum, mahkemeyi kazanyorum; fakat, bir türlü, buradan kaldrtamyoruz" dedi. Ben, Çevre Bakanndan, özellikle bu konuya dikkat etmesini rica ediyorum.
Aslnda, Çevre Bakanlnn, müeyyide uygulamas, icabnda, artma tesisi yapmayan...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Sayn Maruflu, lütfen, son cümlenizi söyler misiniz.
SELÇUK MARUFLU (Devamla)- ...ve etraf kirleten fabrikalara resen kapatma cezas vermesi ve bunlarn baflka yere naklini istemesi gerekmektedir.
Bugün, Çevre Bakanl ad olan; fakat, hiçbir fonksiyonu olmayan bir bakanlk halindedir. Çevre Bakanlnn yaptrm uygular hale getirilmesi gerektiini bir kere daha hatrlatyorum.
Hepinize sayglar sunuyorum.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Maruflu.
ÇEVRE BAKANI RIZA AKÇALI (Manisa)- Sayn Baflkan, izin verir misiniz...
BAfiKAN- Cevap vermek üzere, Çevre Bakan Sayn Akçal; buyurun efendim.
ÇEVRE BAKANI RIZA AKÇALI (Manisa)- Sayn Baflkan, deerli üyeler; Kartal Çimento Fabrikasyla ilgili, Sayn Maruflu'nun, Bakanlm ve daha pek çok deiflik kurumu ilgilendiren gündem dfl konuflmasna cevap vermek üzere buradaym.
Yllar içerisinde, flehir içlerinde kalan sanayi tesislerinin problemleri, gerçekten önemli boyutlardadr. Bunlarla ilgili olarak, yasalarn elverdii ölçüde, çalflmalar yaplmaktadr.
Kartal Çimento Fabrikas, stanbul Büyükflehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüü, stanbul Sanayi Odas Salk flleri Müdürlüü ve Ruhsat Denetim Müdürlüü elemanlarnca birlikte denetlenerek, çevre ve toplum sal açsndan olumsuz olduu görülmüfl ve 508 sayl Gayri Shhi Müesseseler Yönetmeliinin 31 ve 32 nci maddelerine göre, derhal faaliyetten men edilmesi karar verilerek, 26.2.1993 tarihinde kapatlmfltr.
Bölge dare Mahkemesince, 30.6.1993 tarihinde verilen 90 günlük yürütmeyi durdurma kararyla, fabrika tekrar çalflmaya bafllamfltr.
Bilindii üzere, çimento fabrikalar, Hava Kalitesinin Korunmas Yönetmeliinin Ek 8-2-3'üne göre, izne tabi tesislerin (A) grubuna dahil olup, madde 10'a göre emisyon izni almalar gerekmektedir ve yine madde 10'a göre, bu tesislere emisyon izni, Bakanlmzn görüflü alnarak, 1593 sayl Umumî Hfzsshha Kanunu hükümlerine göre verilmektedir; yani, bir baflka bakanlk tarafndan verilmektedir.
Söz konusu tesisin, emisyon izni için baflvurusunu yapmfl olduu; ancak, Bakanlmza, emisyon raporunu ihtiva eden herhangi bir bilginin ulaflmad, flu andaki kaytlarmzdan anlafllmaktadr.
Çimento fabrikalar, emisyon izni alabilmek için, ek-7-1 ve ek-7-3.6.1' de belirtilen hükümlere uymak zorundalar. Ayrca, ilave olarak, çimento fabrikalar, 10 fiubat 1993 günü Çevre Bakanl ve Çimento Müstahsilleri Birlii arasnda imzalanan Çimento Sanayii Çevre Deklarasyonundaki yeni esaslar da salamak zorundadr.
Çimento Sanayii Çevre Deklarasyonu çerçevesinde yaplan çalflmalarla ilgili olarak, Anadolu Çimentolar Türk Anonim fiirketinden Bakanlmza intikal eden, 3.5.1994 tarih ve 1030 sayl yaz ise, Yunus menfleli, Ayazma mevkiindeki çimento fabrikas ile ilgili olarak flöyle demektedir:
"Bu çalflmalar sonucunda; 1 ve 2 no'lu çimento deirmenlerine ait torbal filtreler, jet pulse filtrelere dönüfltürülmüfltür. Jet pulse filtreye dönüfltürme yatrmlar 1993 yl içerisinde tamamlanarak, toz emisyonu 75 miligram/ metreküp snr deerinin altna çekilmifltir. Ayrca, döner frn 3 no ve döner frn 4 no'ya ait elektrofiltrelerde, elektrod yenileme çalflmalar devam etmektedir. Elektrofiltrelerde yaplan bu çalflma, yllk revizyon dönemi içerisinde yer almas gereken çalflma kapsamndadr. Nisan- mays aylar olarak planlanan revizyon dönemi sonunda elektrofiltre çalflmalar tamamlanarak, Çimento Sanayii Çevre Deklarasyonunun öngördüü snr deerlerine ulafllacaktr."
SELÇUK MARUFLU (stanbul)- Sayn Bakan, uygulama nedir?
ÇEVRE BAKANI RIZA AKÇALI (Devamla)- Bilindii gibi, Çimento Müstahsilleri Derneiyle yaplan protokol çerçevesinde, süre, bu sene flubat aynda dolmaktadr. Çimento Müstahsilleri Birliine bal bütün çimento fabrikalar, flubat ayna kadar, yenileme tesislerini, standartlara uygun hale getireceklerini taahhüt etmifllerdir ve bunlarn bir ksm tamamlanmfl, bir ksm da tamamlanma aflamasndadr; yenileme çalflmalar devam etmektedir.
fiubat l995 itibariyle bunlar tekrar gözden geçirilecek, yenileme çalflmalarn yapmfl olanlardan, atk yüzdelerini snr deerlerin altna düflürmüfl olanlarn üretimleri devam edecek, aksi durumda olanlarla ilgili ise, gerekli yasal ifllem yaplacaktr.
Teflekkür ediyorum.(DYP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Bakan.
SELÇUK MARUFLU (stanbul)- Biz oray yeflil alan yaptk... Onun kalkmas lazm Sayn Bakan. Konuflmanzdan tatmin olmadk.
BAfiKAN- Efendim, gündem dfl konuflma cevaplandrlmfltr.
BAfiKAN- Efendim, ikinci olarak Karaman Milletvekili Sayn Zeki Ünal, köyler ve köylülerin sorunlaryla ilgili hususlar dile getirmek üzere gündem dfl söz istemifltir ve bu nedenle kendilerine söz verilmifltir. Buyurun efendim.
Sayn Ünal, konuflma süreniz 5 dakikadr, rica ediyorum, süreye riayet edelim.
ZEK ÜNAL (Karaman)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; köyler ve köylülerimizin sorunlarn dile getirmek ve bu konuda Hükümetin dikkatini çekmek üzere gündem dfl söz almfl bulunuyorum. Bu vesileyle hepinizi saygyla selamlyorum.
Deerli arkadafllarm, bu yaz tatilinden istifade ederek, yaklaflk l80 köy ve belde dolafltm ve gördüm ki, maalesef, problemler hâlâ devam ediyor. Telefon ve elektrik sorunu ksmen çözülmüfl olmakla beraber, özellikle kfl mevsiminde, yafll havalarda, rüzgârl havalarda sk sk elektrik kesintisi olduu hususunda köylülerimizin youn flikâyetlerine muhatap oldum. Yine, ayn flekilde köylülerimiz, telefon faturalarnn çok anormal meblalar taflr flekilde geldii konusunda da flikâyetlerini dile getirdiler.
Dolaflmfl olduum 180 belde ve köyün, anaproblemlerinden en baflta geleni, içme suyu problemidir. Ondan sonra gelen, tarla içi yollar, köy yollar, sulama hizmetleri, sulama tesisleri, salk, eitim, toprak muhafaza, tarla içi developman gibi problemler, ciddiyetini korumaktadr.
Bugün, bilindii gibi, ülkemizde 35 bin köyümüz, 43 bin de mezramz vardr. Toplam 78 bin yerleflim biriminde yaflayan insanlarmzn says 25 milyondur. Maalesef, 78 bin yerleflim biriminin yüzde 40'nda yeterli ve salkl içme suyu yoktur. Yani, demek oluyor ki, flu anda, 10 milyon insanmz, gerçekten çok büyük bir sknt içinde bulunmaktadr.
Yol itibariyle, Türkiye'deki yollar deerlendirmeye tabi tuttuumuz zaman, flu anda elimizdeki resmî verilere göre, Türkiye'de, köy yollarnda, 25 bin kilometre asfalt, 162 bin kilometre stabilize, 77 bin kilometre tesviyeli ve 62 bin kilometre de ham yol bulunmaktadr. Dolaysyla, toplam miktar, 326 bin kilometredir.
Deerli arkadafllarm, eer asfalt yolu hariç tutacak olursak, geride 301 bin kilometre kalr. Bugün için ancak ylda 2 500 kilometre civarnda asfalt yol yaplabilmektedir ki, bu hesaba göre, bütün köy yollarmzn asfalt olabilmesi için tam 120 yla ihtiyacmz vardr. Ham yol ve tesviyeli yol dflnda, flu anda mevcut 162 bin kilometre uzunluundaki stabilize yolun asfaltlanmas için, yine ayn flekilde, bu tempoyla gidildii takdirde, yaklaflk 65 yllk bir zamana ihtiyacmz vardr.
Bilindii gibi, yol, flu anda çok önemli olup, köyden flehre göç eden insanlarn bu problemi, öncelikle ele alnmas lazm gelen bir konudur. Çünkü, flu anda, gerçekten, köy ve beldelerimizdeki altyap hizmetleri yaplmad ve ikmal edilmedii için, maalesef, göçün önüne geçmek mümkün deildir. Her fleyden evvel, bugün, köydeki vatandafllarmz, flehir hayatn televizyonda görmekte ve ona özenmektedir, imrenmektedir. Öyleyse, her halükârda, flehirdeki flartlar köylere taflmak durumundayz.
Deerli arkadafllarm, yol o kadar önemlidir ki, yakn zamanda gezmifl olduumuz 180 köydeki vatandafllarmzla görüfltüümüzde, en büyük eksikliklerinin içme suyu olduunu ve arkasndan da yollarnn asfaltlanmas lazm geldiini ifade ettiler. Çünkü, asfalt yol yapmak suretiyle...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Sayn Ünal, rica ediyorum, son cümlenizi söyler misiniz efendim...
ZEK ÜNAL (Devamla)- Bu altyap tesisleri ikmal edilmedii içindir ki, daha önce krsal kesimde belde ve köylerde yaflayan ve üretici durumda bulunan vatandafllarmz, bugün, maalesef, flehre akn etmifl ve tüketici durumuna gelmifllerdir. Öyleyse, bu insanlar tarlasndan tapanndan koparmamak için, uygar insanlarn ihtiyac olan birçok tesisin, mutlaka krsal kesime de yaplmas lazm gelmektedir. Ancak, görüyoruz ki, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüünün 1994 yl bütçesi, toplam olarak, 23,5 trilyon lira olmasna ramen, bunun 20 trilyon liras cari gider ve personel masrafdr... Geride, fizikî yatrmlar için 3,5 trilyon liralk bir para kalmaktadr ki, bu parayla, elbette ki bu sorunlarn üstesinden gelmek mümkün deildir.
( Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld )
BAfiKAN- Lütfen, son cümlenizi söyleyerek, konuflmanz balaynz efendim.
ZEK ÜNAL (Devamla)- Bunun için, Sayn Hükümetten ve bu konuyla ilgilenen Sayn Bakandan flunu rica ediyoruz; 1995 yl içinde yatrmlar dikkate alnrken, hem adilane hareket edilsin hem de acilen çözülmesi gereken bu konular çözülsün.
Adilane hareket edilsin derken, bir fleyden bahsetmek istiyorum. Mesela, baz flehirlerde kilometrekareye düflen asfalt yol uzunluu flöyledir: Denizlide 59, Manisada 54, Konyada 19, Nevflehirde 85, Tokatta 89, Aksarayda 20, Karamanda 5, Tuncelide ise 1 metre asfalt yol düflmektedir. Öyleyse, Sayn Hükümetten ricamz fludur; 1995 yl program hazrlanrken; lütfen uygulamalarda adaletli olmaya dikkat etsinler ve illerimiz arasndaki yatrmlarda adilane yatrm dikkate alsnlar.
Teflekkür eder,sayglarm sunarm.
BAfiKAN- Teflekekkür ederim Sayn Ünal.
Sayn Ünal, Tunceli hudutlar içerisinde sadece 2 kilometre köy yolu asfalttr; asfalt olan baflka köy yolu yoktur; teflekkür ederim.
Gündem dfl konuflmaya cevap vermek üzere, Devlet Bakan Sayn Kratlolu; buyurun efendim.
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Nevflehir)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllarm; hepinize en derin sayg ve sevgilerimi sunuyorum.
Deerli arkadaflm, deindii baz konularda hakl. Gerek içme sular konusunda gerekse köy yollar konusunda flimdiye kadar yaplanlarn kifayetli olmadn, bir kere, hepimizin tespit etmesi ve kabul etmesi lazm gelir.
çme suyu konusu ve köy yolu konusu, elbette ki iflin candamardr. Zaten, zamann meflhur Münakalat Bakan Halil Rfat Pafla, gidemediin yer senin deildir demifltir. Öyleyse, iddia sahibi olabilmemiz için, bir kere, gidebileceimiz yerlerin bizim olmasn, oraya gidecek yollar yaparak temin etmemiz flart. Hele bugünkü medenî durum itibariyle, içme suyu üzerinde hâlâ konuflma yaplmasnn, hakikaten, fevkalade üzüntü verici olduunu ifade etmek isterim.
Deerli arkadafllarm, elbette ki, köy yollarnn, tarla yollarnn yaplmas, ayn zamanda üretimin de deerlendirilebilmesi için flart. Yalnz, Zeki Bey arkadaflmz gayet iyi bilir ki, köy yolu ve içme suyu sorunlarnn çözülebilmesi için her iktidar elinden geldii kadar gayret gösteriyor. Bu meselede hiç, birbirimizi fluçlama durumuna girmeyelim; devlet, elindeki imkân kullanyor ve bu imkân içerisinde yapyor.
Ne kadar güzel bir noktaya temas etti Zeki Bey; Köy Hizmetlerinin bütçesi 23,5 trilyon olacak... 20 trilyonu carî gider olacak... Kalan 3,5 trilyonla ne yapacaksnz?.. Onun için, her fleyden evvel, iflçilerin durumunu ayarlamamz, kâfi miktarda iflçi çalfltrmamz lazm gelir.
Deerli arkadafllarm, bu konuda, ayn zamanda çok büyük orantszlk var. Düflünün, Köy Hizmetleri Genel Müdürünün maafl 13,5 milyon liradr; kendisine floför olarak hizmet veren arkadaflmzn maafl -maafl, fazla mesai ve ikramiye olarak eline geçen aylk net para- 35 milyon liradr.
BÜLENT ATASAYAN (Kocaeli)- O da, genel müdürlüü braksn floför olsun.
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- Evet, söylediiniz gibi, arkadaflmzn genel müdürlüü brakp floförlük yapmas, kendi bakmndan belki daha iyidir.
BÜLENT ATASAYAN (Kocaeli)- Profesörler de boyac oluyor zaten, sayenizde.
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- fiimdi, profesörlerimizin bir kere, gidebileceimiz yerlerin bizim olmasn, oraya gidecek yollar yaparak temin etmemiz flart. Hele bugünkü medenî durum itibariyle, içme suyu üzerinde hâlâ konuflma yaplmasnn, hakikaten, fevkalade üzüntü verici olduunu ifade etmek isterim.
Deerli arkadafllarm, elbette ki, köy yollarnn, tarla yollarnn yaplmas, ayn zamanda üretimin de deerlendirilebilmesi için flart. Yalnz, Zeki Bey arkadaflmz gayet iyi bilir ki, köy yolu ve içme suyu sorunlarnn çözülebilmesi için her iktidar elinden geldii kadar gayret gösteriyor. Bu meselede hiç, birbirimizi fluçlama durumuna girmeyelim; devlet, elindeki imkân kullanyor ve bu imkân içerisinde yapyor.
Ne kadar güzel bir noktaya temas etti Zeki Bey; Köy Hizmetlerinin bütçesi 23,5 trilyon olacak... 20 trilyonu carî gider olacak... Kalan 3,5 trilyonla ne yapacaksnz?.. Onun için, her fleyden evvel, iflçilerin durumunu ayarlamamz, kâfi miktarda iflçi çalfltrmamz lazm gelir.
Deerli arkadafllarm, bu konuda, ayn zamanda çok büyük orantszlk var. Düflünün, Köy Hizmetleri Genel Müdürünün maafl 13,5 milyon liradr; kendisine floför olarak hizmet veren arkadaflmzn maafl -maafl, fazla mesai ve ikramiye olarak eline geçen aylk net para- 35 milyon liradr.
BÜLENT ATASAYAN (Kocaeli)- O da, genel müdürlüü braksn floför olsun.
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- Evet, söylediiniz gibi, arkadaflmzn genel müdürlüü brakp floförlük yapmas, kendi bakmndan belki daha iyidir.
BÜLENT ATASAYAN (Kocaeli)- Profesörler de boyac oluyor zaten, sayenizde.
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- fiimdi, profesörlerimizin -Allah ksmet ederse- ekonomik durumunu düzeltiyoruz ve ekim ay içerisinde profesörlerimizin ekonomik durumunun düzeltilmesini salayan teklif, huzurunuza geliyor ve onu hep birlikte deerlendireceiz.
HASAN DKC (Kahramanmarafl)- Öretmenler dahil mi?
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- Deerli kardefllerim, dorusunuz, öretmenler falan, hepsi dahil. Aslnda, bir fley söyleyeyim; belki de bu yola gitmek gerekecek, o da fludur: Bu, tabiî, flahsî görüflüm, hükümetin görüflü deil; buraya çkmflken, öretmenlerin durumu ne diye sorulunca, flahsî görüflüm olarak flunu ilave etmek istiyorum deerli arkadafllarm: Bugün, Türkiye'deki ücret sistemi, maafl sistemi fevkalade anormal bir düzensizlik içerisindedir. Öyleyse, yaplacak tek ifl var; bütün ücret sistemini, maafl sistemini sfrlayacaz, yeniden bir skala tespit edeceiz. Baflka türlü bunun altndan kalkmak mümkün deil. Bir dairenin içerisinde, bir odada oturan üç kifli var; birisinin maafl befl milyon, birisinin maafl on milyon, birisinin maafl yirmi milyon... Üçü de ayn ifli yapyor...
MEHMET CAVT KAVAK (stanbul)- Odalar da kaldrn; hepsi salonda çalflsn.
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- Evet.
Ya da salonda çalfltracaz ki, bir adalet olsun.
Deerli arkadafllarm, bu, ayr bir konu; inflallah bunun üzerine gideceiz.
fiimdi, burada, yeni bir hizmet zihniyetinin içerisine girme durumundayz. Arkadaflmzn söyledii gibi, ylda 2 500 kilometre köy yolu yapmakla bir yere gitmek mümkün deil. Öyleyse, bunu hzlandracaz, daha çok yol yapacaz. Bunun için ne yapmamz lazm gelir; imkânlarmz yatrma zorlayacaz. Öyle zannediyorum ki, ylda 2 500 kilometre yaplan köy yolu asfaltlarn, inflallah, 1995 ylnda 6-7 bin kilometreye çkaracaz.
SMAL SAFA GRAY (stanbul)- Tam üfürdün.
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- Bu gayretin içerisinde olacaz ve bunu gerçeklefltireceiz. Yani, hiç inanmazlk etmeyin; nflallah, bunu gerçeklefltireceiz.
fiADAN TUZCU (stanbul)- Sayn Bakan inanyor musunuz?
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- Evet, ben, inanarak bu iflin içerisine gireceim.
SMAL SAFA GRAY (stanbul)- Para?!.
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- Tabiî her fleyden evvel para lazm; ama, cari giderleri ksar, yatrmlara yönelirseniz, bu mesele hallolur; bunun baflka çkar yolu yok. nflallah bunu yapacaz. çme suyunda da ayn durumu gerçeklefltireceiz.
Ben, köyden flehre aknn fevkalade tehlikeli olduuna inanyorum; bunu durdurmann tek yolu da, köylü vatandaflmz köyünde kazanr hale getirmektir; orada kalmakla menfaatnn olabileceini kendisine göstermemiz lazm gelir; buna inanyorum ve böyle olmas lazm gelecek.
COfiKUN GÖKALP (Krflehir)- Bu politikay çok iyi biliyorsunuz!..
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- Deerli arkadafllarm, ben burada polemik yapmak için söylemiyorum; yalnz, Nevflehir'de yaplan köy yollarna, özel idarenin katks çok miktarda olmufltur. Biliyorsunuz, Nevflehir'de bir turistik durum var ve özel idarenin, bu turistik durumdan dolay gelirleri var; o bakmdan -devletin bütçesinin dflnda- özel idarenin bütçesiyle takviye edilerek yol yapm hzlandrlmfltr; ama, biz bu hizmetin bütün vatandafllarmza adil bir flekilde getirilmesini salayacaz.
HASAN DKC (Kahramanmarafl)- Adil düzen...
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Devamla)- Adil düzen... O, sizin ifliniz; bizimki adil yatrm.
Aslnda, düzenin bozukluklarn hep beraber kaldralm; ama, deerli Refah Partili kardefllerimizin, âdil düzen deyip de, baz adaletsizlikler yaptklarn da burada hatrlayalm... nflallah, onlar hep birlikte ortadan kaldrrz.
Ben, Refah Partili kardefllerimi hürmetle, sevgiyle karfllayan bir kifliyim. Refah Partili kardefllerime, ANAP'l kardefllerime, SHP'li kardefllerime, Doru Yol Partili kardefllerime hep ayn muameleyi yapma durumunda olacaz.
Hepinize sayglarm ve sevgilerimi sunuyorum.
Sa olasnz. (Alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Bakan.
Sayn Bakanm, yalnz, biraz önce ifade edildi; Tunceli'nin bütün il snrlar içinde sadece 2 kilometre köy yolu asfalttr.
SMAL SAFA GRAY (stanbul)- Sayn Baflkan, sizin flu konuflmanz hangi usule syor?
BAfiKAN- Arkadafllar bir fley de ben söyleyeyim... fiimdi, Sayn Bakan dediler ki, "6 bin kilometre yol yapacaz." Cumhuriyet kurulduu tarihten bugüne kadar Tunceli li hudutlar içinde sadece 2 kilometre köy yolu asfaltlanmfltr. 2 kilometre dflnda asfaltlanmfl köy yolu yoktur. O bakmdan, Yüce Meclisin bilgisine sunuyorum; o kadar...
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Nevflehir)- Sayn Baflkan, bir fley söyleyeyim...
BAfiKAN- Buyurun efendim.
DEVLET BAKANI ESAT KIRATLIO⁄LU (Nevflehir)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllarm; biraz evvel ifade ettim; her ile fazlasyla yol yaplacak,en az 100 kilometre yol yaplacak; 1995 ylnda da Tunceli'de en az 100 kilometre asfalt yol yaplacak.
BAfiKAN- Peki, teflekkür ederim Sayn Bakanm.
BAfiKAN- Gündem dfl üçüncü söz, devlet memurluu snavna girip de baflarl olan; soruflturmalar nedeniyle ifle alnmayan devlet memurlar konusunda Krflehir Milletvekili Sayn Coflkun Gökalp'e verilmifltir.
Buyurun efendim. Süreniz 5 dakika.
COfiKUN GÖKALP (Krflehir)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; Devlet Bakan Sayn Esat Kratlolu'nun, Tunceli iline 100 kilometre köy yolu yapma taahhüdünü 1995 ylnda birlikte göreceiz ve bunun da yakn takipçisi olacaz, hatrlatyorum.
Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; güvenlik soruflturmalar nedeniyle -imtihann kazand halde- devlet memurluuna alnmayan kifliler hakknda görüfllerimi dile getirmek için söz almfl bulunuyorum. Bu konuda bana söz verdii için, Sayn Baflkana da, ayrca teflekkür ediyorum.
Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri, ben bu kürsüden, bu konuyu üçüncü kez dile getiriyorum; ama, Hükümetten ne bir ses var ne bir seda var. Bunu anlamyorum.
Deerli milletvekilleri, polis memurluu snavn kazanp, polis aday olup, okula alnmayan bir kifli için, çiflleri Bakan adna, Birinci Hukuk Müflaviri, baknz -bu beyan Yüce Kurulun huzurunda bir kez daha okuyorum ve Sayn Hükümeti, özellikle Sayn çiflleri Bakanmz bu konuda duyarl olmaya davet ediyorum- ne diyor:
"Polis memuru aday hakknda yaptrlan tahkikattan, adayn amcasnn olu Oktay Erbafl'n, 1980 ylnda, ideolojik nedenle toplu olarak örenim özgürlüünü engellemek, görevli polise mukavemet ve devlet malna hasar vermek suçlarndan kaydnn bulunduu; adayn da, ideolojik yönden ayn düflüncelere sahip olduu, ayrca, babasnn da, yasadfl ykc ve bölücü terör odaklarnn legal temsilcisi olan nsan Haklar Dernei Yönetim Kurulu yedek üyesi olduu, frsat bulduklarnda devletimiz aleyhine faaliyet gösterebilecek bir yapya sahip olduklar dosyasnda yaplan incelemeden anlafllmfltr."
Bunu, Sayn Bakan adna bir ilgili imzalyor ve Ankara kinci dare Mahkemesi Baflkanlna, 22.4.1994 tarihinde sunuyor.
Deerli milletvekilleri, bu hükmün bozulmas için bölge idare mahkemesine baflvuruluyor. Bölge idare mahkemesi ise (Ankara kinci dare Mahkemesi) Esas No: 1994/239.sayl kararnda "Anayasann 70 inci maddesinde yer alan; 'Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkna sahiptir. Hizmete alnmada, görevin gerektirdii niteliklerden baflka hiçbir ayrm gözetilemez' hükmüne ve hukukun temel prensiplerine uygunluk görülmemifltir. Açklanan nedenlerle, dava konusu ifllemin yürütülmesinin 90 gün süreyle ve teminat aranmakszn durdurulmasna" diye karar vererek bu ifllemi iptal ediyor.
Deerli milletvekilleri, bundan birkaç gün önce, insan haklarndan sorumlu Devlet Bakan Sayn Azimet Köylüolu'nun flahsma gönderdii bir yazy da burada sizlere ksaca okumak istiyorum: "Beflbuçuk yl sonra, dünya, yeni bir çaa, 2000'li yllara giriyor. Bu ça ve 2000'li yllar, insan haklar ve demokrasinin ça olacaktr. Türkiye'yi bu çaa hazrlama..."
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Sayn Gökalp, lütfen konuflmanz bitirir misiniz efendim.
COfiKUN GÖKALP (Devamla)- Bitiriyorum efendim.
"...Türkiye'yi bu çaa hazrlama gayreti içinde olacaz. Sizin de, bu yaflamsal derecede önemli çabaya katk koymanz bekliyorum. Özgürce düflünülen, özgürce yaratlan, zenginlikleri hakça paylafllan, insan haklar ihlallerinin olmad, çadafl, demokratik, üzerinde keyifli bir flekilde yaflanlan bir dünya ve Türkiye diyorum" diyor.
Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; size, bir mahkeme karar ile Sayn çiflleri Bakanmz adna, Birinci Hukuk Müflavirinin gönderdii yazy okudum. Bu, Türk insanna yakflyor mu; soruyorum?.. Bu, Hükümetin Doru Yol Partisi kanadna yakflyor mu ve Hükümetin SHP kanadna...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Sayn Gökalp, lütfen...
COfiKUN GÖKALP (Devamla)- Bitiriyorum Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Lütfen son cümlenizi söyleyin Sayn Gökalp.
Buyurun.
COfiKUN GÖKALP (Devamla)- Son cümlemi söylüyorum, müsamahanz istismar etmeyeceim Sayn Baflkan.
Bu, Hükümete yakflyor mu?.. Lütfen, aklmz baflmza toplayalm, insanlarmz ayrt etmeyelim. Babasndan, kardeflinden, amcaolundan dolay, 1980 ylnda herhangi bir faaliyette bulundular diye, devlet memurluu snavn kazanan o insan devlet memuru yapmamak, insanlar için ayptr, Hükümet için ayptr. Bu, Türk insanna yakflmaz, Hükümete yakflmaz.
Sayn Bakan, bu konuda zat âlinizden ksa sürede çözüm bekliyorum. Sayn Necmettin Cevheri, bu konuyla ilgili olarak, bundan yaklaflk dört befl ay önce, bir konuflma yaptmda bunun ayp olduunu, hükümete yakflmad, insanlar arasnda tefrik yaplmasnn yanlfl olduu fleklinde görüfl ...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Lütfen, Sayn Gökalp... Uzatyorsunuz, ama, yeter artk! Sürenizi üç defa uzattm.
COfiKUN GÖKALP (Devamla)- Bitiriyorum efendim.
...bildirmiflti; ama, eski tas eski hamam, deiflen bir fley yok. Hükümetten rica ediyorum; lütfen, bu konu üzerinde duyarl olun.
Bu duygu ve düflüncelerle, Yüce Kurulu tekrar selamlyorum.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Gökalp.
Sayn Bakan, cevap m vereceksiniz efendim?
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Evet.
BAfiKAN- çiflleri Bakan Sayn Nahit Mentefle; buyurun efendim.
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; Krflehir Milletvekili Sayn Coflkun Gökalp, burada, güvenlik soruflturmas diye tesmiye edilen bir konu hakknda görüfllerini beyan ettiler; bir hakszln giderilmesini de benden talep ettiler.
Güvenlik soruflturmas olarak tesmiye edilen bu soruflturma, 30.3.1964 gün ve 6/2860 sayl Bakanlar Kurulu Yönergesiyle yaplmaktadr. Ondan sonra, 4.3.1986 tarihinde de Güvenlik Soruflturmas Yönetmelii yürürlüe konmufl bulunmaktadr.
Bu yönetmelie göre arfliv arafltrmas, flahslar hakknda, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerince, mevcut kaytlardan yararlanlarak yaplan arafltrmadr. Bir de güvenlik soruflturmas vardr; o da flahslar hakknda, hem mevcut kaytlarda ve hem de mahallinde yaplan arafltrmay ihtiva etmektedir. Arfliv arafltrmas ve güvenlik soruflturmas, kamuoyunda sadece -demin de söylediim gibi- güvenlik soruflturmas olarak adlandrlmaktadr.
fiimdi, deerli arkadaflm, burada, bir vatandaflmzn hakszla uradndan bahisle -bu soruflturma sebebiyle- isim zikrettiler. Kendilerinden biraz sonra onu alacam -zabtlarda da var- ve gerekli titizlii gösterip, gerekli arafltrmay yapacam.
Bu güvenlik soruflturmas, söylediim gibi, eski tarihten bu yana tatbik edilegelen bir usuldür ve zaman zaman, ilgili kurulufllar, bakanlklar, çiflleri Bakanlndan bu soruflturmann yaplmasn isterler ve ondan sonra memur atamasn yaparlar. O bakmdan, eer bir hakszlk varsa, arkadaflmzn bahsettii konu üzerinde duracam.
Bu vesileyle, Yüce Meclisi saygyla selamlarm.
BAfiKAN-Teflekkür ederim Sayn Bakan.
Gündem dfl konuflmalar bitmifltir.
BAfiKAN-Cumhurbaflkanl tezkereleri vardr; okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Birleflmifl Milletler 49 uncu Genel Kuruluna katlmak üzere, 25 Eylül 1994 tarihinde Amerika Birleflik Devletlerine gidecek olan Dfliflleri Bakan Mümtaz Soysal'n dönüflüne kadar; Dfliflleri Bakanlna, Adalet Bakan Mehmet Moultay'n vekâlet etmesinin, Baflbakann teklifi üzerine, uygun görülmüfl olduunu bilgilerinize sunarm.
Süleyman Demirel
Cumhurbaflkan
BAfiKAN-Bilgilerinize sunulmufltur.
BAfiKAN- Dier tezkereyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Türkiye Cumhuriyeti ile Kuzey Kbrs Türk Cumhuriyeti arasndaki Karma Ekonomi Komisyonu 13 üncü Dönem Protokolünü imzalamak üzere, 23 Eylül 1994 tarihinde Kuzey Kbrs Türk Cumhuriyetine gidecek olan Devlet Bakan Abdülbaki Ataç'n dönüflüne kadar; Devlet Bakanlna, Devlet Bakan Ayvaz Gökdemir'in vekâlet etmesinin, Baflbakann teklifi üzerine, uygun görülmüfl olduunu bilgilerinize sunarm.
Süleyman Demirel
Cumhurbaflkan
BAfiKAN- Bilgilerinize sunulmufltur.
BAfiKAN- Dier tezkereyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
lgi: Baflbakanln, 27 Eylül 1994 tarihli ve B.02.0.PPG.0.12-1/1-15449 sayl yazs.
Mustafa Ylmaz'n istifas ile boflalan Bayndrlk ve skân Bakanlna, yeni bir tayin yaplncaya kadar; Devlet Bakan D. Fikri Salar'n vekâlet etmesi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasnn 113 üncü maddesi gereince uygun görülmüfltür.
Bilgilerinize sunarm.
Süleyman Demirel
Cumhurbaflkan
BAfiKAN- Bilgilerinize sunulmufltur.
BAfiKAN- Dier tezkereyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
NATO Gayri Resmî Savunma Bakanlar toplantsna katlmak üzere, 28 Eylül 1994 tarihinde spanya'ya gidecek olan Millî Savunma Bakan Mehmet Gölhan'n dönüflüne kadar; Millî Savunma Bakanlna, Millî Eitim Bakan Nevzat Ayaz'n vekâlet etmesinin, Baflbakann teklifi üzerine, uygun görülmüfl olduunu bilgilerinize sunarm.
Süleyman Demirel
Cumhurbaflkan
BAfiKAN- Bilgilerinize sunulmufltur.
BAfiKAN- Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlnn bir tezkerezi vardr; okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna
Doru Yol Partisi Grubunca Avrupa Konseyi, Kuzey Atlantik Asamblesi Türk Grubu, Türkiye-AT Karma Parlamento Komisyonu ve Karadeniz Ekonomik flbirlii Parlamenter Asamblesi Türk Kanadnda bofl bulunan asil ve yedek üyelikler için aflada isimleri yer alan adaylar gösterilmifltir.
Doru Yol Partisi Grubunca aday gösterilen üyelerin isimleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin Dfl liflkilerinin Düzenlenmesi Hakknda 3620 sayl Kanunun 2 nci maddesi gereince Genel Kurulun bilgilerine sunulur.
Kamer Genç
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Baflkan Vekili
Ad Soyad I Seçim Bölgesi Uluslararas Komisyonun Ad
Coflkun Krca (Asl Üye) stanbul Avrupa Konseyi Parlamento Mec.
Yalçn Öütcan (Yedek Üye) Adana Avrupa Konseyi Parlamento Mec.
Orhan Kilerciolu (Asl Üye) Ankara Kuzey Atlantik Asam. Türk Grubu
Sami Sözat (Yedek Üye) Balkesir Kuzey Atlantik Asam. Türk Grubu
Ersin Faralyal zmir Türkiye-AT Karma Parlam. Kom.
Evren Bulut Edirne Karadeniz Eko.flbir. Parlam. As.
BAfiKAN- Bilgilerinize sunulmufltur.
BAfiKAN- Bir kanun teklifinin geri verilmesine dair önerge vardr; okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
2/943 esas numaral Arafltrma Fonlarnn Bütçeleri Hakkndaki Kanun Teklifimi geri alyorum.
Gereini arz ederim.
Sayglarmla.
Azimet Köylüolu
Svas
Devlet Bakan
BAfiKAN- Plan ve Bütçe Komisyonunda bulunan teklif geri verilmifltir.
BAfiKAN- Meclis arafltrmas açlmasna iliflkin önergeler vardr; okutuyorum:
BAfiKAN- Yalnz, bu önergenin orijinalinde, Salk Bakanl ile Millî Eitim Bakanlndaki ihaleler de vard, onlar çkarld m?
BÜLENT ATASAYAN (Kocaeli)- Sayn Baflkan, önergeye ben de katlyorum.
MELKE TUGAY HASEFE (stanbul)- Ben de katlyorum.
BEDRETTN DO⁄ANCAN AKYÜREK (stanbul)- Ben de katlyorum.
NAB POYRAZ (Ordu)- Ben de katlyorum.
BAfiKAN- Efendim, tamam, siz de katlyorsunuz; ama, ben bir fley sordum: Sayn Sungurlu, Millî Eitim Bakanl ile Salk Bakanlnda yaplan ihalelerin de arafltrma konusu yaplmas hususu bize gelen orijinal metinde vard; ama, flimdi okunan metinde silinmifl.
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Efendim, biz, o husustan vazgeçtiimizi, onu ayr bir önerge olarak vereceimizi ifade ettik. Bu sebeple, bu talebimiz, yalnz Bayndrlk ve skân Bakanlndaki ihalelerle ilgilidir. SHP'deki arkadafllarmz bu hususta görüfl bildirmedii için... Eer bu yeni flekliyle rza gösterirlerse...
BAfiKAN- Yani Genel Kurul da bilsin; çünkü, televizyonlarda verilen haberlerde Salk Bakanl ve Millî Eitim Bakanlnda yaplan ihaleler de bu iflin içindeydi...
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Onun için ayr önerge vereceiz efendim.
BAfiKAN- Peki.
Önerge bilgilerinize sunulmufltur.
Önerge gündemde yerini alacak ve Meclis arafltrmas açlp açlmamas hususundaki öngörüflmeler srasnda yaplacaktr.
BAfiKAN- Dier önergeyi okutuyorum:
BRAHM TEZ (Ankara)- Sayn Baflkan, önergeye ben de katlyorum.
BAfiKAN- Sayn Tez, Sayn Köklü, Sayn Hun, Sayn Gündüz, Sayn Nacitarhan da önergeye katmfllardr.
Baflka katlan?.. Yok.
Önerge bilgilerinize sunulmufltur.
Önerge gündemde yerini alacak ve Meclis arafltrmas açlp açlmamas konusundaki görüflmeler, srasnda yaplacaktr.
BAfiKAN - Dier önergeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Bilgilerinize sunulmufltur.
Önerge gündemde yerini alacak ve Meclis arafltrmas açlp açlmamas konusundaki öngörüflmeler, srasnda yaplacaktr.
MUSTAFA YILMAZ (Malatya)-Önergeye ben de katlyorum Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Önerge grup adna verildii ve grup baflkan ve baflkanvekillerince de grubun tümü temsil edildii için, ayrca sayn milletvekili arkadafllarmn katlmalar olmaz.
M. RAUF ERTEKN (Kütahya)- Baflka gruplardan da katlabilirler Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Baflka gruplardan veya ANAP'tan katlanlar varsa isimlerini yazalm...
BAfiKAN- Danflma Kurulunun bir önerisi vardr, okutup oylarnza sunacam:
Danflma Kurulu Önerisi
No.151 Tarihi: 28.9.1994
Danflma Kurulunca afladaki önerinin Genel Kurulun onayna sunulmas uygun görülmüfltür.
Kamer Genç
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Baflkan Vekili.
Nevzat Ercan Mahmut Oltan Sungurlu
DYP Grubu Baflkanvekili ANAP Grubu Baflkanvekili
Erman fiahin Abdüllatif fiener
SHP Grubu Temsilcisi RP Grubu Baflkanvekili
Öneri :
28.9.1994 tarihli gelen kâtlarda yaymlanan ve bastrlp datlan 703 sra sayl, 4 Aralk 1994 günü Milletvekili Ara Seçimi Yaplmas Hakknda Kanun Teklifinin, 48 saat geçmeden, gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" ksmnn 30 uncu srasna alnarak görüflmelerinin, Genel Kurulun bugünkü birlefliminde, yarm kalan ifllerden önce yaplmas; görüflmelerin tamamlanmasna kadar çalflma süresinin uzatlmas; gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" ksmnn 50 nci srasnda yer alan 615 sra sayl kanun teklifinin bu ksmn 31 inci srasna, 127 nci srasnda yer alan 342 sra sayl kanun tasarsnn 49 uncu srasna, 157 nci srasnda yer alan 599 sra sayl kanun tasarsnn 50 nci srasna, 175 inci srasnda yer alan 619 sra sayl kanun tasarsnn 51 inci srasna alnmas ve Genel Kurulun 28.9.1994 Çarflamba günkü birlefliminde sözlü sorularn görüflülmemesi önerilmifltir.
BAfiKAN- Öneriyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Öneri kabul edilmifltir.
Sayn milletvekilleri, gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" ksmna geçiyoruz.
Önce, Anayasa ve çtüzük gerei, yarm kalan ifllerden bafllyoruz.
BAfiKAN- Hazine ve Dfl Ticaret Müsteflarl Teflkilat ve Görevleri Hakknda Kanunda Deifliklik Yaplmasna liflkin 436 Sayl Kanun Hükmünde Kararnameye iliflkin tasar ve Sanayi ve Teknoloji ve Ticaret ve Plan ve Bütçe Komisyonlar Raporlarnn müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Devlet Planlama Teflkilat Kurulufl ve Görevleri Hakknda 437 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin Baz Maddelerinde Deifliklik Yaplmasna liflkin 470 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve Plan ve Bütçe Komisyonu Raporunun müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Türkiye Radyo Televizyon Gelirleri Kanununun Bir Maddesinde Deifliklik Yaplmasna Dair 394 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve Sanayi ve Teknoloji ve Ticaret Komisyonu Raporunun müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu Kurulmasna liflkin 77 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ile Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin Baz Maddelerinin Deifltirilmesi Hakknda 391 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve Sanayi ve Teknoloji ve Ticaret Komisyonu Raporunun müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Turizm Bakanlnn Teflkilat ve Görevleri Hakknda 355 Sayl Kanun Hükmünde Kararname, 190 ve 355 Sayl Kanun Hükmünde Kararnamelerde Deifliklik Yaplmasna Dair 411 Sayl Kanun Hükmünde Kararname, Kültür ve Turizm Bakanl Teflkilat ve Görevleri Hakknda 187 Sayl Kanun Hükmünde Kararname, 187 Sayl Kanun Hükmünde Kararnamede Deifliklik Yaplmasna Dair 216 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ile Millî Eitim, Bayndrlk, mar, Ulafltrma ve Turizm, Anayasa ve Plan ve Bütçe Komisyonlar Raporlarnn müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Ödünç Para Verme flleri Hakknda 90 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ile Adalet ve Plan ve Bütçe Komisyonlar Raporlarnn görüflülmesi, ilgili Komisyonca geri alnmfl olduundan ertelenmifltir.
BAfiKAN- Tarm ve Köyiflleri Bakanlnn Kurulufl ve Görevleri Hakknda Kanun Hükmünde Kararname ve Tarm, Orman ve Köyiflleri ve Anayasa ve Plan ve Bütçe Komisyonlar raporlarnn müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Arsa Ofisi Kanununun Baz Maddeleri ile 190 Sayl Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellerde Deifliklik Yaplmas Hakknda Kanun Hükmünde Kararname ile Arsa Ofisi Kanununun Baz Maddelerinde Deifliklik Yaplmas Hakknda Kanun Tasars ve Bayndrlk, mar, Ulafltrma ve Turizm ve Plan ve Bütçe Komisyonlar Raporlarnn müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- 9/11 esas numaral Meclis Soruflturmas Komisyonu Raporunun müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Millî Eitim Bakanlnn Teflkilat ve Görevleri Hakknda Kanunun Bir Maddesinde Deifliklik Yaplmasna liflkin 492 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve Millî Eitim Komisyonu Raporunun müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Emniyet Teflkilat Kanununun Bir Maddesinde Deifliklik Yaplmasna Dair 490 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve çiflleri Komisyonu Raporunun müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Yedi lde Büyükflehir Belediyesi Kurulmas Hakknda 504 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve çiflleri Komisyonu Raporunun müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN-Jandarma Teflkilat, Görev ve Yetkileri Kanununda Deifliklik Yaplmas Hakknda 507 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve çiflleri Komisyonu raporunun müzakerelerine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- 9/16 esas numaral Meclis Soruflturmas Komisyonu Raporunun müzakerelerine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- 926 Sayl Türk Silahl Kuvvetleri Personel Kanununa Bir Geçici Madde Eklenmesine liflkin 488 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve Millî Savunma Komisyonu Raporunun müzakerelerine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Ceza nfaz Kurumlar le Tutukevlerinin Kurulufl ve daresine Dair 524 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve Adalet ve Plan ve Bütçe Komisyonu Raporlarnn müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- 520 sayl Kanun Hükmünde Kararnameye iliflkin kanun tasars ve Adalet ve Plan ve Bütçe Komisyonu Raporunun müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Denizcilik Müsteflarlnn kurulufl ve Görevleri Hakknda 491 Sayl Kanun Hükmünde Kararname ve Bayndrlk, mar, Ulafltrma ve Turizm ve Plan ve Bütçe Komisyonlar Raporlarnn müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- nsan Haklar Teflkilatnn Kurulufl, Görev ve Yetkilerinin Belirlenmesine Dair Yetki Kanunu Tasars ve Plan ve Bütçe Komisyonu Raporunun müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- 206 ve190 sayl Kanun Hükmünde Kararnameye iliflkin kanun tasars ve Dfliflleri ve Plan ve Bütçe Komisyonlar Raporlarnn müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok.
Ertelenmifltir.
(X)
BAfiKAN- Alnan karar gereince, Doru Yol Partisi Grup Baflkanvekilleri Bursa Milletvekili Turhan Tayan, Samsun Milletvekili hsan Saraçlar ve Sakarya Milletvekili Nevzat Ercan'n; 4 Aralk 1994 Günü Milletvekili Ara Seçimi Yaplmas Hakknda Kanun Teklifi ve Anayasa Komisyonu Raporunun müzakerelerine bafllyoruz.
Komisyon ve Hükümet yerlerini aldlar.
Raporun okunup okunmamas hususunu oylarnza sunacam: Raporun okunmasn kabul edenler... Kabul etmeyenler... Raporun okunmas kabul edilmemifltir.
Tümü üzerindeRefah Partisi Grubu adna, Sayn Ali Ouz söz istemifltir.
Gruplar adna baflka söz isteyen?..Yok
__________________________________________________________
(X) 703 S.Sayl Basmayaz, tutanaa eklidir.
fiahslar adna Sayn brahim Kumafl, Sayn Günefl Müftüolu ve Sayn Cevat Ayhan söz istemifllerdir
Refah Partisi Grubu adna, Sayn Ali Ouz, buyurun.
Süreniz 20 dakikadr efendim.
RP GRUBU ADINA AL O⁄UZ (stanbul)- Sayn Baflkanm, deerli arkadafllarm; 703 sra sayl, Doru Yol Partisi Grup Baflkanvekilleri, Bursa Milletvekili Turhan Tayan, Samsun Milletvekili hsan Saraçlar ile Sakarya Milletvekili Nevzat Ercan'n, 4 Aralk 1994 Günü Milletvekili Ara Seçimi Yaplmas Hakknda Kanun Teklifini müzakere ediyoruz.
Muhterem arkadafllarm, kanun teklifinin bir ara seçim ile mahallî seçimlerin yaplmas hususundaki müzakeresi, dün Komisyonda ariz amik (enine boyuna) yaplarak, teklif bugün süratle huzurlarnza getirildi. Bu süratle getirilifl, müddet yönünden bir an evvel Yüksek Seçim Kurulunun hazrlklarn yapmas, partilerimizin de adaylarn bir an evvel tespit ederek ilgili mercilere bildirmesi ve seçim hazrlklarnn yaplmas zaruretinden douyordu.
Deerli arkadafllarm, hepinizin malumu olduu üzere, ara seçimlere geçilmesi, bir intikal döneminde, uzun müzakerelerin neeticesinde olmufltur; yani, rasgele bir ara seçim tespitiyle karfl karflya deiliz. Uzun müddettir, gerek siyasîlerimizde gerek medyada -yani, gazetelerde ve televizyonlarda- bir an evvel bir erken seçim yaplmas hususu gündeme gelmiflti ve çok uzun tartflmalar gerektirdi. Gerek partilerimizin gerekse iktidar teflkil eden partilerin yetkilileri, zaman zaman bir erken seçimin zaruretini ortaya koydular.
Tabiî, bu görüfller, muhalefette olup da kendisini artk güçlenmifl sayan partilerimizin bir an evvel erken seçim yaparak Meclisteki mevcut aritmetii deifltirme gayretlerinden douyordu. Bir taraftan da hakl olarak, Hükümetin, kendini güçlü hissettii bir noktada belki baskn erken seçimi düflünerek, erken seçimden zaman zaman söz ettiine flahit olduk. Özellikle, Hükümeti teflkil eden partinin yetkililerinden, 1995 ylnn baharnda veya sonbaharnda mutlaka bir erken seçimin yaplaca hususu dile getirildi ve bunu bir beyanat olarak gazetelerden takip ettik; yer yer de "hayr, böyle bir erken seçime mahal yoktur, biz bir erken seçimi düflünmüyoruz; bunu 1996'ya kadar götürmeye kararlyz" gibi, o yetkililerin beyanlarn tekzip eden veya onu yalanlayan beyanlarna da flahit olduk.
Nihayet, buraya kadar geldi, yetkililer bakt; bu iflin altndan kalkmak mümkün deil, mutlaka bir fley yapmak lazm. Bu bir erken seçim de olur, bu bir ara seçim de olur noktasna getirildii zaman - hani, halk arasnda bir deyim vardr; ölümü görünce hastala raz oldu- yetkililerimiz "ne yapalm, ara seçim olsun, bu ara seçimle flöyle bir havay yoklayalm, ondan sonra da bu ifli 1996'ya kadar götürebilirsek, götürürüz, götüremezsek, bir yerde bu testi krlr, ondan sonra da baflmzn çaresine bakarz" dediler. Böylece, bu ara seçim zarureti ortaya çkt ve huzurlarnza geldi.
Ben, emei geçen baflta, Anayasa Komisyonu eski Baflkanmz Sayn Saraçlar'a, Sayn Turhan Tayan'a, Sayn Nevzat Ercan'a ve dier arkadafllarmza teflekkür ediyorum. Tabiî, epeyce emekleri geçti, bunu hazrlayp, huzurlarnza getirdiler.
Deerli arkadafllarm, tabiî ki, seçimlerin memleketimizde bir güç yenilenmesi veya siyasî atmosferin flöyle bir güzelce tartlmas ve ondan sonra da daha hayrl bir hizmete girilmesi gibi faydalar vardr. Biz bu ara seçimin memleketimiz ve milletimiz için hayrl olmasn temenni ediyoruz. Ancak, flunu da ifade etmek isterim ki- bu, ara seçimle kstl olsa da- bu kanun teklifi münasebetiyle baz görüfllerimizi ve tekliflerimizi, komisyonda dile getirdik. Her fleyden evvel, 1 inci maddenin müzakeresinde, ben bir önerge vererek, bu seçimlerin birlefltirilmesinde zaruret olduunu ifade ettim.
Doru Yol Partisinden ve dier partilerden arkadafllarmz da buna flifahen katldlar ve dedik ki "bu bir zarurettir; masraftan, emekten tasarruf zaruretidir ve bir günde yaplmasnda saylmayacak kadar faydalar vardr." Ancak, bunun 6 Kasmda m, 4 Aralkta m yaplmas hususunda baz tereddütler hâsl oldu. Bizim gönlümüz, aslnda 6 Kasmda yaplmas temayülündeydi; ama, arkadafllarmz 4 Aralkta yaplmasn uygun gördüler.Bir ksm yetkililer de, 6 Kasma yetiflmeyeceini, baz skntlarn doacan ifade edince, her iki seçimin 4 Aralkta yaplmasnn, ayn günde seçmenin oy kullanmasnn uygun olaca hususu, bizim önergemiz üzerine ve arkadafllarmzn da desteiyle kabul edilmifl oldu.
Deerli arkadafllarm, tabiî ki, memleketimiz uzun yllardan beri seçimlerle meflgul olmaktadr. Bu nedenle, ülkemiz, hem masraf hem de emek yönünden ar kayplara uramfltr. Son üç sene içerisinde tekrar tekrar yaplan seçimleri memleketimizin ekonomisi kaldramad; devaml, bunun skntsn çektik. O bakmdan, gerek 16 yerde yaplacak mahallî seçimle ve gerekse 22 yerde yaplacak milletvekili ara seçimleriyle, memleketimizin yeniden bir seçim atmosferine girmesinin hakikaten büyük bir sknt olduunu kabul etmek zaruretindeyiz. Partilerimiz, siyasîlerimiz gidip oralarda bir hayli emek ve gayret içerisinde olacaklar, bir hayli masraflar mütevakkf olan bu harcamalarn, hiç olmazsa bir güne münhasr olmak üzere sarf edilmesinde faydalar olduu ifade edildi ve böylece seçimlerin 4 Aralk 1994 tarihinde yaplmas konusu üzerinde ittifak etmifl olduk.
Deerli arkadafllarm, bunlarn dflnda, benim 3 önergem daha vard ki, inflallah, huzurlarnzda bunlar tekrar takdim edeceim. Bunlardan bir tanesi, 298 sayl Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakknda Kanunun 106 nc maddesinin ikinci fkrasnn deifltirilmesiyle ilgili önergemdi. Bu önergem, "sandk kurullarnn vermifl olduklar sandk zaptnn -yani cetvelleri olarak ifade ediliyor- " onayl bir örneinin, siyasî partilerin, isterlerse bamsz adaylarn müflahitlerine derhal verilmesi zaruridir" ifadelerini taflyordu Bugün mevcut olan kanun metninde kullanlan ibare, verilse de olur verilmese de olur, sandk kurulu baflkan ister verir ister vermez gibi, tereddütleri mucip oluyordu ve bundan da bir hayli skntlar douyordu. Her müflahidin elinde, o sandktan verilen cetvelin hazr bulunmasnda faydalar vardr. Bunu zaruret haline getirelim, fkrann sonuna "zorunludur" kelimesini koyalm dedik; bu önergemiz iltifat görmedi; ama, biz huzurlarnza tekrar getirerek, bu önergenin lüzumunu iflaret edeceiz.
Bir önergemiz de, 298 sayl Kanunun 180 inci maddesiyle ilgiliydi. Burada seçim suçlarnn 2 seneye yaklaflan bir müruruzaman, 3 ay da izin alnmasyla, 27 aya yaklaflan bir müruruzaman öngörülmüfltü. Halbuki, seçim suçlar, cürmü kastinin unsurlar olan suçlar deildir; aslnda, kabahat neviinden olmak gerekir. Onun için, bir siyasînin tepesinde Demoklesin klc gibi 27 aylk bir ceza takibi tutmann bir anlam yoktur. Bunu 3 aya indirmenin zaruretiyle karfl karflyayz dedik; bu önergemiz de iltifat görmedi.
Bir de -hukukçu arkadafllarmz bilirler- Yargtayn önünde bir istinaf mahkemesinin bulunmas hususu, her zaman dile getirilir. Biz burada dedik ki: "Bir, üst sandk kurulu ihdas edelim, yüzlerce sandn ilgilileri; sandk baflkanlar, kadnlar, yafll insanlar, belki rahatsz olan insanlar bu sandklar götürüp ilçe seçim kurulu önünde bazen 12 saat, bazen 24 saat bekleyerek sknt içinde olacaklarna; bu sandk kurullarnn, bir, üst kurulu olsun, bunlarn -hiç olmazsa ellisini, yüzünü bir araya toplayalm, her fley shhatli bir flekilde orada teslim alnsn, ondan sonra da götürülüp ilçe seçim kurullarna teslim edilsin" fleklinde bir teklifimiz olmufltu.
Yeri geldikçe bu önergelerimizi yüksek huzurlarnza tekrar gelerek, açklayacaz ve destek bekleyeceiz. Tasviplerinize mazhar olur kabul edilirse, bunlarn -ileride de olsa- birçok faydas olacan mülahaza ediyoruz ve kolaylklar getireceini ifade ediyoruz.
Tümü hakkndaki beyanlarm yüksek huzurlarnza böylece arz ve ifade etmifl oluyorum; bu vesileyle, Yüce Heyetinizi sayglarmla selamlyorum efendim.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Ouz.
ANAP Grubu adna, Sayn Oltan Sungurlu; buyurun efendim.
Süreniz 20 dakikadr. buyurun.
ANAP GRUBU ADINA MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; Yüce Meclisi saygyla selamlyorum.
Sayn milletvekilleri, ara seçimlerin yaplmas bir Anayasa hükmüdür ve Anayasamza göre bu seçimlerin, 23 milletvekili boflald zaman 3 ay gibi belirli bir zaman içinde yaplmas zorunluluu var. Bu durum daha önceden belliydi; buna ramen, gününden önce bütün ikazlarmza ramen, seçim tarihi tespit edilmemifl, böyle bir teklif veya tasar getirilmemifltir. Bu teklif veya tasar getirilmeyince, bu defa bu ara seçim, geciktirilmifl bir seçim olacaktr. Daha önce yaz günlerinde, iyi günlerde bu seçimi yapma flansmz varken, hiç de bir mecburiyet yokken aralk aynda yapmak durumunda kaldk.
Eer, seçim kanunu teklifi Yüce Mecliste gecikirse, tasdiki Sayn Cumhurbaflkanmzdan gecikirse, seçimin tarihi 4 Aralkta bile tereddüt olur. Çünkü, daha önce, afla yukar kesinleflmifl bir hüküm var ki, 57-58 günden önce seçim yaplamaz. Yani, bizim mevzuatmza göre, seçimler için lazm gelen sürelere uyulduunda, seçimden önce iki ay gibi bir zaman lazm. Demek ki, bunu, Meclis, bir hafta geciktirse, Cumhurbaflkan, onbefl gün geciktirse, seçim gününün aralk aynn sonlarna taflma, flu kanun teklifindeki müddetin bile yerine getirilememe zorunluluu doar. Bu, skfltrlmfl bir seçimdir ve bu sebeple de kanun teklifinin süratle geçirilmesi, eksii gedii varsa üzerinde durulmamas lazm geldii gibi bir durum domaktadr.
Sayn milletvekilleri, ara seçim, söylediimiz gibi, bir anayasal hükümdür; ama, önümüzde genel seçimler zorunluluu vardr. Bu ara seçimlerin, ülkenin meselelerini çözeceini zannetmiyoruz. Meclisteki aritmetiklerde ciddî bir deifliklik yapma ihtimali yoktur.
Ben, ktidarn durumu üzerinde durmayacam; ama, Sayn Baflbakanmzn "226 sandalyenin altna düflersek istifa ederim" yolunda bir beyan olduu söyleniyor, dillerden dillere geziyor. Ben o beyann kendi azndan duymadm. Eer, öyle söylemiflse, flu anda zaten ktidarn sandalye says 226'nn altna düflmüfl durumda. Bu seçimlerde de fazla deiflecei ihtimali yoktur. Bu itibarla, bir genel seçim yaplmas ve millî iradeye gidilmesi zarureti vardr. Zannediyorum, bu seçimlerden sonra bir genel seçime gitmek ve bir daha bu durumla karfl karflya kalmak zorunda olacaz.
Muhterem milletvekilleri, Anayasann 84 üncü maddesi için, ktidar milletvekillerimiz dün Grupta da konufltular; Anayasann deiflmesi lazm dediler. Hakikaten, Anayasann 84 üncü maddesi için, Anavatan Partisi olarak çok daha öncelerden verdiimiz deifliklik önergeleri vardr; ama, Sayn Baflbakanmz "PKK'nn gölgesini Meclisten sildim" demek suretiyle, Anayasann 84 üncü maddesini sonuna kadar kullanmfltr. Bir taraftan Anayasann 84 üncü maddesini kullanp, halkn huzurunda, PKK'y Meclisten attm , PKK ile mücadele ettim görüntüsü verirken, bir taraftan da yetkilileri vastasyla 84 üncü maddenin deifltirilmesi için kulis yapmfltr. Ancak, bugün, dfl dünyadan gelen basklar karflsnda olduunu kendisi demese bile bütün siyasilerimiz, iktidar mensubu milletvekili arkardafllarmz ifade etmektedirler; ama, biz, bütün bunlar belirli bir maksada matuf deil, çarpklklar belirtmek için söylüyoruz.
Muhterem milletvekilleri, getirilen kanun teklifiyle, teklifin verildii güne kadar kurulmufl olan bütün siyasî partilerin daha önce para alan en küçük parti kadar para yardm almas öngörülmüfl. Baknz, bu arada, bir partiden bir partiye geçmek için hülgrubu olan siyasî parti kadar para almas le partileri kuruluyor. fiimdi bu partilere de daha önce para alan en küçük parti kadar para verilmesi gibi bir durum douyor. Yaplan tahmine göre -bu doru ise- bir milletvekili seçimi 8 milyar liraya çkyor. Böyle bir fleye hakkmz yok arkadafllar. Yani, bu siyasî partilere para verilsin, bu seçimde yardm edilsin; ama, buna bir ölçü koyalm. Yoksa flu anda kaç tane olduunu bilmediimiz, seçimlere girme flans olmayan hsm akrabaya kurdurulmufl partilerle kimseyi zengin etmeye de hakkmz yoktur. Bu bir yanlfl maddedir. Bunu ifade etmek istiyorum.
Muhterem milletvekilleri, dier bir husus da afifllemeyle ilgili hükümdür. Bundan önceki mahallî seçimlere gidilirken Siyasî Partiler Kanununun zannedersem 63 üncü maddesine, afifllerle ilgili yasaklar getirilmifltir. Bu yasaklara uyulmamfltr. Bu yasaklarn hiçbirisi ne seçim kurullarnca ne mahallî idarecilerce takip edilmemifl; hem flehirler kirletilmifl hem büyük masrafa sebep olunmufl hem de afiflleme sebebiyle zaman zaman sokaklarda kavgaya sebep olunmufltur. Bunun da düzeltilmesi lazm geldiini veya ek bir maddeyle ek bir hükümle daha çok zorlafltrlmas lazm geldiini ifade etmek istiyorum.
Muhterem arkadafllar, teklifte televizyon için bir hüküm konmamfltr. Radyo Televizyon Üst Kuruluyla alakal kanunda hüküm vardr; ama, bu hüküm, -biliyorsunuz- geçen defa tatbik edilememifl, bir kez tatbiki büyük hadiselere sebep olmufltur. "Seçim dönemlerindeki yaynlar, kanunla Yüksek Seçim Kuruluna verilen yetkiler çerçevesinde, Yüksek Seçim Kurulu tarafndan düzenlenir." Yani, bu yetkilerin kanunla kendisine verilmesi öngörülmüfl; ama, bu kanun teklifinde bu hususta da bir hüküm yoktur.
Üst Kurul, seçim dönemlerindeki yaynlar, Yüksek Seçim Kurulu kararlar dorultusunda denetler.
Biz, geçen defa bu kanunu getirirken, radyo, televizyonla ilgili hiçbir kanun, hiçbir hüküm yoktu. O zaman, Yüksek Seçim Kurulunun ifli daha zordu; bugün, mutlak ki, daha kolay; ama, zannediyorum ki, bu kanun teklifi getirilirken baz iflaretler, baz istikametler gösterilmesi zorunluluu da vardr. Bu kanun teklifinde, bu hususlarda da bir hüküm getirilmemifltir.
Bu milletvekili ara seçimlerinin sonucu elbette ki, bir milletvekili seçimidir, ara seçimdir; ama, koalisyon olduu gün, mevcut oy tabanyla bugünkü oy tabann; iktidar olduu gün mevcut milletvekili saysyla bugünkü milletvekili saysn kaybetmifl, "bulun 226'y, düflürün beni" demekten baflka hiçbir gücü, kuvveti kalmamfl olan bu ktidarn, bu defa, bu seçimle de, halkn huzurunda artk iktidar olmadnn tescili cihetine gidilecektir.
Kanunun hayrl uurlu olmasn diliyor, hepinize sayglar sunuyorum. (ANAP sralarndan alkfllar.)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Sungurlu.
SHP Grubu adna, Sayn Erdal nönü; buyurun efendim.
Süreniz 20 dakikadr.
SHP GRUBU ADINA ERDAL NÖNÜ (zmir)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; Yüce Kurulu saygyla selamlyorum.
Doru Yol Partisi grup baflkanvekilleri arkadafllarmzn getirdikleri, 4 Aralk 1994 Günü Milletvekili Ara Seçimi Yaplmas Hakknda Kanun Teklifi, Anayasa Komisyonunda görüflülürken, ben de Anayasa Komisyonu üyesi olarak oradaydm. O görüflmelere dayanarak, Grubumuz adna görüfllerimizi ifade etmek istiyorum.
Deerli arkadafllarm, önce, flu nokta üzerinde durmay gerekli görüyorum: Biraz evvel konuflan arkadafllarmz da dolayl olarak deindiler; ama, kendi partileri açsndan ve koalisyon partilerinin, iktidarn bir zaaf gibi görmek istedikleri bir açdan konuya yaklafltlar; o da, ara seçim yapp yapmama konusu.
Bir süredir yaplan tartflmalarda, kamuoyundaki deerlendirmelerde hep flöyle bir yaklaflm olduunu fark ettim: Ara seçim yapmak; ancak, miletvekillerinin yüzde 5'i kadar, yani 23 milletvekillii yeri boflalrsa o zaman ara seçim zorunlu hale gelecek. Oraya yaklaflyoruz; o halde, iktidar partileri.karar alsn. Daha yaklaflmadk; o halde, yapacak bir fley yok. Böyle bir tartflma yaplyor ve zaman zaman buraya çkan arkadafllarmz ktidar elefltiriyorlard; ne bekliyorsunuz; haydi karar verin; neden korkuyorsunuz gibi sözler söyleniyordu. Bence, bunlarn hepsi bir yanlfl anlamadan kaynaklanyordu. Kimsenin bu konuda, fena niyetli olduunu söylemek istemiyorum; fakat, öyle bir hava oldu ki, herkes bu yanlfl anlamaya girdi. Halbuki, hatrlarsnz, daha önce bu konu 1986 ara seçimi dolaysyla konuflulmufltu. Beenelim beenmeyelim, flimdiki Anayasa, 78 inci maddesinde ara seçim için, belirli bir fley söylüyor. zin verirseniz bir kere daha okuyaym: "Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliklerinde boflalma olmas halinde, ara seçime gidilir" diyor. fiu kadar boflalma olursa demiyor; yüzde 5 azalrsa gidilir demiyor "boflalma olmas halinde ara seçime gidilir" diyor. "Ara seçim, her seçim döneminde bir defa yaplr ve genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçime gidilemez" diyor. Bafllangcn belirliyor; yani, befl yllk seçim döneminin yars, ikibuçuk sene.
Bir baflka hüküm var: "Genel seçimlere bir yl kala, ara seçim yaplamaz" Befl yl, altmfl ay eder; o halde, seçimden krksekiz ay geçtikten sonra; yani genel seçimlere bir yl kala ara seçim yapamazsnz. Otuz ay sonunda bafllyor, krksekiz ay geçince bitiyor.Yani ara seçimi yapabilmeniz için birbuçuk yllk bir dönem var. Ara seçimi ne zaman yapacaksnz; onu Türkiye Büyük Millet Meclisinin kararna brakyor. Ama, eer bir tek üyelik boflalmflsa bile, bu boflalan tek üyelik için dahi ara seçim yapacaksnz; burada bir keyfilik yok.
Baflka bir husus var, "Ancak, boflalan üyeliklerin says, üye tamsaysnn yüzde beflini bulduu hallerde, ara seçimlerinin üç ay içinde yaplmasna karar verilir." orada getirdii, zaman kstlamas. Eer boflalan üyeliklerin says, yüzde befli bulmuflsa, 23 milletvekillii boflalmflsa, bu üyeliklerin boflalmasndan itibaren üç ay içinde ara seçimi yapmak zorunluluu var. O olmad zaman, birbuçuk yllk bir süre içinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi, uygun gördüü bir zamanda ara seçim karar alacak. Ne zaman uygun bulacak; bu tabiî Genel Kurulun kararna bal. Orada inisiyatif herkeste, yalnz iktidar partisinde deil, muhalefet partilerinde.
Biraz evvel konuflan arkadaflmz, niye 4 Arala kadar beklediniz diye iktidar elefltiriyordu; ama, daha evvel kendileri de, pekala, Anayasann bu ilgili maddesine göre,"Haydi ara seçimi yapalm" diyebilirlerdi. Nitekim, biz muhalefetteyken -hatrlyorum- bunu söylemifltik ve o zamanki iktidar da,"pekâlâ, ara seçimi yapyoruz" demiflti ve 23 üyelik de bofl deildi. Neyse... Bunlar, bir yanlfl anlamay ortadan kaldrmak için söylüyorum. Çünkü, Anayasay deifltireceiz inflallah, onun için uraflyoruz, ama henüz elimizde deiflmemifl olan Anayasa metni var ve bu metnin de doru yorumlanmas elbet gereklidir; çünkü, birtakm siyasî tartflmalar bofl yere yapmfl oluyoruz.Halbuki, bunlara hiç gerek yok. Anayasa metni, zaten ara seçim yaplmasn öngörüyor. Dolaysyla, iktidar partilerinden birinin grup baflkanvekillerinin hazrlayp, huzurlarnza sunmufl olduklar kanun teklifi gayet yerindedir.Bu teklifte, ara seçimin 4 Aralkta yaplmasn öneriyorlar. Kendilerine teflekkür ediyorum.
"4 Aralk tarihi geç" diyen arkadafllarmz var; ama, bu teklif flimdi Yüce Meclise sunuldu. Teklif yeni sunulunca da, seçim hazrl için belirli bir süre ayrdnzda, 4 Aralk, ara seçim yaplacak en erken zaman olarak ortaya çkyor. Dolaysyla, arkadafllarmza tekrar teflekkür ediyorum, seçimin de hayrl olmasn diliyorum ve seçime katlacak herkese baflarlar diliyorum.
Bu teklif Anayasa Komisyonunda görüflülürken birkaç nokta daha ortaya çkt ve deifliklik önergeleri verildi ve kabul edildi. Biraz önce konuflan Refah Partili arkadaflm da bu konular üzerinde durdu; ben de deineyim.
Komisyon, 1 inci maddede -gerçi maddelere geçince konuflulacak; ama, ksaca söyleyeyim- 6 Kasmda yaplacak yerel seçimin, 4 Arala alnmasna karar verdi; biz de bunu kabul ettik, hatta destekledik. k
Hazrlklar yaplacak, ayn günde iki ayr sandk konularak seçimleri yapmak, pratik açdan uygun ve kolaylk getirecek bir usul olarak görünüyor. Yalnz, burada fluna dikkat etmek lazm -o bakmdan, konu üzerinde tekrar duruyorum- yaplan fley, genel olarak, yerel seçimlerle genel seçimlerin; yani, yerel seçimlerle milletvekili seçimlerinin günlerini birlefltirmek deildir; böyle bir genel ilkeyi kabul etmifl deiliz. Sadece, bu defaya mahsus olmak üzere, 6 Kasmda birkaç yerde yaplacak olan yerel seçimi, bir kolaylk salansn diye 4 Arala atyoruz. Onun dflnda, yerel seçimler baflkadr, milletvekili seçimleri baflkadr; süreleri baflkadr, mahiyetleri baflkadr. Genel olarak birlefltirmek diye bir fley söz konusu deildir. Kanaatimce, onu yapmak yanlfltr; ama, burada kolaylk salamas açsndan, bu defaya mahsus olmak üzere böyle bir yola gittik.
2 nci maddede güncellefltirme konusu var. Sandk seçmen listelerinin güncellefltirilmesi konusunda biraz ayrnt eklendi ve metin, daha tutarl, daha eksiksiz bir hale getirildi.
Gelen teklifte,4 üncü maddede, seçim çevresi baraj, yüzde 25 olarak önerilmiflti. Deerli arkadafllarm, bizim Sosyaldemokrat Halkç Parti olarak baflndan beri söylediimiz, seçime katlmay kolaylafltrmak, dolaysyla barajlar hep azaltma dorultusunda gayret sarf etmektir.
Elbette, Seçim Yasas, bütün ilkeleriyle, uygulama flekilleriyle yeniden ele alnd zaman, bu konular daha da etraflca görüflülecek ve umuyoruz ki, her zaman deiflmeyecek kesin bir flekle getirilecektir; ama, flimdi, yüzde 25 çevre baraj bize çok göründüü için, yüzde 20'ye indirilmesi dorultusundaki teklife biz de oy verdik. Huzurunuza getirilen bu teklifte çevre baraj, yüzde 20'ye indirilmifl haldedir.
6 nc maddede, seçime katlan partilere Hazineden yardm yaplmas meselesi ele alnmaktadr. Daha önce flunu söyleyeyim: Bu maddenin ilk cümlesi "20 Eylül 1994 tarihinden önce kurulmufl olan bütün siyasî partiler, bu milletvekili ara seçimine katlabilirler" diyor. Bu, uygun gördüümüz bir hüküm. Böylece, katlm artrmfl oluyoruz. Herhangi bir zorluk çkarmadan, kurulan bütün partiler seçime, katlsn diyoruz. Bunun daha demokratik bir yaklaflm olduuna flüphe yoktur.
Yalnz, yeni kurulmufl partiler Hazineden yardm alamadlar. Getirilen bu teklifle, daha önce Hazineden yardm alan partilerle bu partiler arasnda bir eflitsizlik olmamas için, mümkün olduu ölçüde bir kolaylk salanyor. Burada, daha önce seçime katlmfl olan partilere, 27 Mart 1994 tarihinde yaplan mahallî idareler genel seçiminde bütçeden ödenen yardmn yüzde 20'si orannda ödeme yaplaca; seçime ilk defa katlacak partiler için ise, 27 Mart 1994 Mahallî dareler Genel Seçiminde en az yardm alan partinin ald yardmn yüzde 20'si orannda yardm yaplaca da belirtiliyor.
Bu arada, Sayn Oltan Sungurlu'nun söyledii mahzur bence yok; çünkü, bundan sonra kurulacak hülle partileri, seçime katlamazlar, "20 Eylül 1994 tarihinden önce kurulmufl bulunan bütün siyasî partiler, bu milletvekili ara seçimine katlrlar" diyoruz. Dolaysyla bu tarihten sonra kurulacak partiler seçime katlamazlar. O bakmdan, seçime hangi siyasî partilerin katlaca belli.
Burada anlamadm bir noktaya deinerek sözlerimi bitirmek istiyorum.
Bu paragrafn sonunda,"kalan mebla dier partilere ilgili kanun gereince datlr" deniyor. Benim görüflüme göre, bir mebla kalmyor. O bakmdan, sanyorum bu ksm çkarmak gerekir. Bununla ilgili madde görüflülürken arkadafllarm bu hususu herhalde açklayacaklardr; ama, yine de buna deinmifl olaym.
Komisyonda görebildiim esas deifliklik önerileri sanyorum bu kadard.
Seçime katlacak adaylara tekrar baflarlar diliyorum. Ara seçilerin ülkemize, milletimize hayrl olmasn diliyor, sayglar sunuyorum.(SHP ve DYP srlarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn nönü.
DYP Grubu Adna Sayn hsan Saraçlar, buyurun efendim.
DYP GRUBU ADINA HSAN SARAÇLAR(Samsun)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllarm; 4 Aralk 1994 Günü Milletvekili ve Mahallî dareler Ara Seçimi Yaplmas Hakknda Kanun Teklifi üzerinde Doru Yol Partisi Grubu adna söz almfl bulunuyorum. Bu vesileyle, sizleri saygyla selamlyorum.
Muhterem arkadafllarm, benden önce konuflan çok deerli grup temsilcisi arkadafllarm, konuyu bütün yönleriyle huzurunuza getirdiler. O itibarla, ben, teklifin detaylar ve tümü hakknda herhangi bir söz söylemek ihtiyacnda deilim. Yalnz flu noktay belirtmek istiyorum: Ara seçimlerin hangi flartlarda yaplmas gerektii Anayasada hükme balanmfltr. Anayasada hükme balanan bu hususu flöyle deerlendirmek lazm. Anayasada, "Ancak, boflalan üyeliklerin says, üye tamsaysnn yüzde beflini bulduu hallerde, ara seçimlerin üç ay içinde yaplmasna karar verilir" denilmektedir. Yani, bu hükme göre, 23 milletvekillii boflaldnda seçim yaplr tarznda bir zaruret yoktur. Boflalan üye says 23' ü bulduunda zaten ara seçim yapma mecburiyeti doar ve bizim inisiyatifimizi aflar. O itibarla, daha önce bu seçimi yapmfl olmann, erken seçimden kaçmak anlamna geldiini düflünmenin doru olmad görüflündeyiz. Biz, yasann emrini, Anayasann emrini yerine getiriyoruz. Ara seçimlerin yaplmas zarureti vardr. O itibarla, ara seçimler 4 Aralk 1994 tarihinde yaplmaldr. Dün Anayasa Komisyonundaki görüflmelerde, bütün siyasî parti temsilcileri bu konuda ittifak etmifllerdir. fiunu flükranla kaydetmek istiyorum ki, siyasî partilerimizin Anayasa Komisyonundaki bütün üyeleri ve temsilcileri teklifin tümü üzerinde hemen hemen ittifak etmifllerdir; sadece bir noktada ayrlk domufltur, o da, siyasî partilere Hazinece yardm yaplmas hükmüdür. Bu rakamn 280 milyar liraya bali olaca düflünülmektedir. Bunun gerekli olmad kanaatindeyiz. Dün, bu konuda düflüncelerimizi komisyonda da arz ettik; flu anda, Hazineden 280 milyar liray siyasî partilerimize vermenin bir gerei yoktur. 5 Nisan kararlar ortada; milletimiz bu kadar büyük bir tasarruf içindeyken, bunu, gerekli görmüyoruz. Bunu, yüksek bilgilerinize sunmay görev bildim.
4 Aralk seçimlerimizin -inflallah bugün burada kararlafltrlacaktr- memleketimize, milletimize hayrl olmasn diliyorum ve deerli grup temsilcisi arkadafllarmn flahsnda, bütün arkadafllarm -bu konudaki suhuletleri, dikkatleri dolaysyla- tebrik ederek, sayglarm sunarak, teflekkür ederek selamlyorum. Sa olunuz.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Saraçlar.
fiahslar adna, Sayn brahim Kumafl.
Sayn Kumafl, süreniz 10 dakikadr; süreye riayet etmenizi diliyorum.
Buyurun.
BRAHM KUMAfi (Tokat)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; hepinizi saygyla selamlarm.
Ara seçimlerin yaplmas hakkndaki kanun teklifi üzerinde, benden önce, gruplar adna konuflan arkadafllarm görüfllerini beyan ettiler; fakat, maalesef, "seçim; ama, nasl seçim" sorusu cevapsz kald.
Deerli milletvekilleri, Türkiye'de, senelerden beri, iktidara bir defa gelebilmifl partilerin, iktidardan düflmemek için, devlet imkân ve zenginliklerinden mahrum olmamak için, sözde istikrar urgna, millî iradenin oluflumunu ve belirlenmesini önleyerek iktidar imkânlarndan mahrum kalmama çabas içinde olduklarn görüyoruz.
1946 ylndan bu yana seçimler adil bir biçimde yaplmamfltr. Hele, l983'ten sonra, ülke, son derece adil olmayan, dürüst olmayan bir seçim sistemiyle seçimlere girmifl ve Mecliste bu konu sürekli tartfllmfltr. Bugün de ara seçimlere ayn flartlarda giriyoruz.
Dün, Anayasa Komisyonunda, ANAP'l deerli bir üye, DYP ile ilgili olarak, l99l seçimlerinden önce DYP'li arkadafllarn "biz bu seçimleri kazanrsak, alt ay sonra tekrar seçimlere gireriz; çünkü bu seçimler adil deil, dürüst deil" fleklinde beyanda bulunduunu anlatt; l99l seçimlerinden önce, DYP'li arkadafllarn, yaplmfl olan seçimlerin adil olmadn ve bu adaletsiz seçimler sonucunda iktidara geldiklerinde, ilk yapacaklar iflin adil bir seçim yasasyla alt ay içerisinde seçimlere gitmek olduunu ifade ettiklerini söyledi.
Hani birisi kumarda bir defa kazanmfl "üttüm, daha oynamam" demifl. Baflnda da ifade ettiim gibi, maalesef, iktidara gelenler, bir defa seçildikten, bir defa kazandktan sonra, baflka nasl kazanma imkân varsa, ne kadar hile yolu varsa o hile yoluna girmektedirler.
Dün komisyonda da ifade ettim; Anayasa deifliklii çalflmalar yaplrken, bir partili üyemiz, komisyonda "biz, seçimlere girerken, nasl kazanacaz diye hesap yapyorduk, birtakm seçim hileleri yapyorduk; seçim bölgelerini ayrrken birinci bölgedeki bir ilçeyi ikinci bölgeye, ikinci bölgedeki bir ilçeyi, beldeyi birinci bölgeye alarak, bölgelerde nasl kazanabiliriz hesaplarn yaparak, bunlarn yerlerini deifltiriyorduk" diye itirafta bulundu.
HSAN SARAÇLAR (Samsun)- smini söyle; kim dedi?
BRAHM KUMAfi (Devamla)-Burada ismini açklamak istemiyorum;o partiden ayrlmfl bir sayn üyemizdi. fiu anda, bir partinin grup baflkanvekili olan deerli bir üyemiz de, o sayn üye için "evinin srrn açklayana güven olmaz" dedi. Yani, eskiden o partiye mensup olan arkadaflm, evinin srrn iffla etmifl oldu.
Bugün de ara seçimlere gidiyoruz. Bir defa, bu seçimlerde Türkiye baraj yüzde 10'dur ve bu uygulama hiçbir Batl demokratik ülkede yoktur. Yeni getirilen kanun teklifinde çok ters bir mantk var; "20 Eylülden önce kurulmufl olan partiler seçimlere katlabilir" ibaresi yer almfl. Peki, hani partilerin teflkilatlanmas için barajlar vard; siz bu barajlar kaldrmflsnz. Bana göre teflkilat baraj oy barajndan daha önemli. Teflkilat barajna belli bir miktar koyalm; ama, oy barajna mâni olalm.
Bu neden çkarlmfltr; flu an, 20 Eylülden önce kurulmufl 21 tane parti var. Bu partilerin çounu tanyorum; sadece levhas var. Ayn garabet,ayn yanlfllk 1986 ara seçimlerinde de yaplmflt.
Deerli milletvekilleri, 1986 ara seçimlerini hatrlaynz; siyaset yozlafltrlmfl, çirkin ve çirkef hale getirilmiflti. çünkü, ekranlara çkan yeni kurulmufl partiler, partisinin ve parti genel merkezinin adn bir kartona yazarak seçimlere katlyordu ve bu flekilde Türk seçmeniyle dalga geçiyordu. Bu yanlfllk önlenmelidir.
Deerli milletvekilleri,dün Komisyonda, parti yardmyla ilgili bir madde metne ilave edildi; bu madde de anlafllmas mümkün olmayan bir madde. fiimdi, 1994 mahalli seçimlerinde partilerin almfl olduu yardmlarn toplam 677 milyar liradr ve bu parann datm partilerin oy oranna göre yaplmfltr. Burada 3 milletvekilliine sahip ve teflkilat barajn geçmifl bulunan bir partimiz 10 milyar 950 milyon lira alyor, biz de Millet Partisi olarak burada 2 milletvekiliyle temsil ediliyoruz, seçim barajlarn aflmfl, 60'a yakn ilde teflkilat kurmufl bir parti olarak hiçbir yardm alamyoruz! Bu da adaletsizliktir. Yani, partiler seçimlere katlrken, adalet neyi gerektiriyorsa bunu salamak mecburiyetindeyiz. futbol maç düzenleniyor; bir takm 11 kifli, bir takm 5 kifliyle oynuyor mu; oynamyor. Gürefl müsabakas düzenliyoruz; yal gürefl yaptrdmz pehlivanlardan birisini yalayp birisini yalamadan m meydana çkaryoruz! Böyle yaplrsa, buna spor lisannda ne deniyor; flike deniyor, hile deniyor. fiu anda yaplan hiledir ve bu hileli, bu adil olmayan seçimlere sesini çkarmayan gruplar da, ayn hileye, ayn adaletsizlie, ayn hakszla birlikte ifltirak ediyorlar. Ben adaletten yanaym diyenler...
NEVZAT ERCAN (Sakarya)- Böyle gelifligüzel suçlamann manas var m?!.
BRAHM KUMAfi (Devamla)-Konuyu tartflalm.
NEVZAT ERCAN (Sakarya)-Neyi tartflalm? Fikrini söyle, düflünceni söyle in, bu flekilde konuflman doru mu canm?!.
BRAHM KUMAfi (Devamla)-Sayn milletvekilleri, mahallî seçimlere katldk; bu mahallî seçimlerde televizyonlara -devlet televizyonuna da- 4 tane parti çkarld. Seçimlere katlan bir parti Türk halk tarafndan tannmyorsa, bilinmiyorsa, o partiye televizyonlar kapatlyorsa, bir bakma o 4 partiye torpil geçiliyor demektir. Yani, birtakm partiler devletin öz evlatlar, birtakm partiler de üvey evlatlar... Ayrm yapyorsunuz. Buradan bütün gruplara sesleniyorum: Gelin, bütün partiler adil, eflit flartlarda -para yardm falan istemiyoruz- Türkiye'nin konularn, meselelerini televizyonda alabildiine tartflalm; Türk halk da, hangi partinin, dertlerine, problemlerine deva olacan orada görsün; ama, bugünkü durumda bunu görme imkân yok. Var m bu kanun teklifinde, partiler televizyonda ne konuflacak, nasl konuflacak, nasl anlatacak, kendisini nasl tantacak konusu? Yani, bir partinin program, problemlere bakfl ve çözüm yollar gerçekten ülke meselelerine çözüm getiriyorsa, bu partinin Türk Halk tarafndan tannmamasna, bilinmemesine mâni olmaya kimin hakk var?!.
AHMET SEZAL ÖZBEK (Krklareli)- Meydanlarda konuflacaksnz ya.
BRAHM KUMAfi (Devamla)- Hangi meydanda konuflacaz?!. Siz televizyon imkânlarn alabildiine kullann... DYP, geçen seçimlere 97 milyar lira devlet yardm alarak girmifl, biz ise 5 kurufl almadan girmifliz. Ayn noktadan bafllayan bir koflu müsabakasnda, "bir yarflmac uçaa binecek, dier yarflmac koflarak yarflacak" deniyor...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Sayn Kumafl, lütfen, son cümlenizi söyler misiniz, zamanmz çok kstl.
BRAHM KUMAfi (Devamla)- 40 kilometrelik bir koflu müsabakasnda biz bafllangç noktasnda duruyoruz, siz 35 inci kilometrede duruyorsunuz; ondan sonra da "hadi koflun, yarfl kazann" diyorsunuz... Böyle adaletsizlik olmaz. Bana göre, seçim kanunu Anayasadan da önemlidir; çünkü, millî irade seçim kanunlaryla olufluyor. Milyonlarca oyu çöp sepetine atan bir seçim yasas olamaz. Milyonlarca oyu çöp sepetine attnz için de milletin iradesi gerçek manasyla Meclise yansmyor, Meclise yansmayan bir iradeyle Anayasann yaplmas da bana göre yanlfltr.
Hepinizi saygyla selamlarm.
BAfiKAN-Teflekkür ederim Sayn Kumafl.
Buyurun Sayn Müftüolu.
Sayn Müftüolu, konuflma süreniz 10 dakikadr.
GÜNEfi MÜFTÜO⁄LU(Zonguldak)-Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; hepinizi sayglarmla selamlyorum.
4 Aralk 1994 tarihinde yaplmak üzere ara seçim karar alnd. Bu karar almalar nedeniyle iktidar partilerini, ayrca, Komisyonda teklifi destekledikleri için dier siyasî partilerimizi de kutluyorum.
Aslnda, ara seçim karar prosedürünün nasl olmas gerektiini deerli üyeler de anlattlar. Ara seçim, 1 üye boflluunda da yaplabilir; ama, 23 üye boflluu durumunda anayasal bir zorunluluk haline geliyor. Yani, bunu, bir yerde siyasî iktidarlarn tercihi olarak da görebilirsiniz. Nitekim, l986 ylnda, hatrlarsanz, 11 üyelik bofl olduu halde, Sayn Özal, siyasî konjonktürü kendi lehinde görüp ara seçim karar almflt; ancak, o seçimlerden bekledii sonucu elde edememiflti. Tabiî, demokrasinin "olmazsa olmaz" flartlarndan biri muhakkak ki seçim; ancak, bu seçimlerin de dengeli ve zamannda olmasnda büyük yarar var.
Deerli arkadafllarm, baknz 1994 yl, gerçekten, seçim yönünden fevkalade zengin bir yldr. 27 Martta, ülke genelinde yerel seçimleri yaptk, 6 Kasmda 16 beldede belediye baflkanl ve belediye meclisi üyelii seçimleri var ve 4 Aralkta da 15 seçim bölgesini kapsayan bir ara seçim karar aldk.
Geriye doru baktmzda görürüz ki, 1983 ylndan bugüne kadar -bir tek 1985 yl hariç- her yl ya bir milletvekili genel seçimi ya bir mahallî seçim ya bir referandum ya da bir ara seçim yaflamflz ve bunun doal sonucu olarak da, ekonomik istikrar sarslmfl, siyasî istikrar sarslmfltr. Özellikle -hepimizin hafzalarndadr- 27 Mart 1989 tarihinde yaplan mahallî seçim sonuçlar, o günün iktidarn fevkalade rahatsz etmifl ve sarsmflt.
Bunu flunun için söylüyorum: Ekonomik ve siyasî istikrarmz korumak için bu seçim sistemimizi yeniden gözden geçirmeliyiz. Baknz, ktidar, 5 Nisanda birtakm tedbirler ald. Bu tedbirler sonucunda, hepimiz ülkece belirli fedakârlklara katlandk; ancak, bunun bir hafta öncesinde bir mahallî seçim yapld, üç dört ay sonra kasm aynda yeniden bir seçim -tabiî 4 Aralk tarihine alnmazsa- ardndan da 4 Aralkta bir seçim daha yaplacak. fiunu hepimiz kabul etmek durumundayz, samimiyetle itiraf ediyorum: Hangi siyasî iktidar olursa olsun -dün de, bugün de, yarn da- nasl bir seçim olursa olsun, ne kadar dar kapsaml ya da genifl kapsaml bir seçim olursa olsun mutlak surette seçim ekonomisi gütmek durumundadr. Bunu saklamann, inkâr etmenin mümkün olmadn siz de takdir edersiniz. Tabiî, bu tedbirlerin, bu tür davranfllarn maliyetini de milletimizle birlikte hepimiz çekiyoruz.
27 Mart 1994 tarihinde yaplan mahallî seçimlerde sadece Yüksek Seçim Kurulu 1,2 trilyon lira harcad tespitlerime göre ve halen dahi bu seçimlerde çalflan sandk bafl görevlisi memur arkadafllarmzn ödenmeyen ücretleri var.Bu seçim neye mal olacak; dün ve bugün basnda çkan yazlardan edindiimiz bilgilere göre sadece bu ara seçim, sanyorum, Yüksek Seçim Kuruluna 1,5 trilyon liraya mal olacak. Bunun yannda, partilerimizin harcayacaaklarn düflününüz, adaylarn harcayacaklarn düflününüz... Bu durumdan ekonominin etkilenmemesi mümkün deil. Üstüne üstlük, bir de siyasî partilerimize Hazineden yardm yaplmas söz konusu. Burada arkadafllarmzn fikirlerine katlmamak mümkün deil. 20 Eylüle kadar kurulmufl olan siyasî partilere belirli oranlarda Hazine yardm yaplacak.
Sayn Kumafl dediler ki "20 tane parti var." Benim tespitlerime göre flu anda Türkiye'de tam 56 tane parti var deerli arkadafllarm. Bunlarn hepsinin seçime girmesi mümkün, girebilirler ve o zaman bunun Hazineye getirecei yükü takdirlerinize arz ediyorum. flte, bunlarn doal sonucu olarak da ekonomik yönden büyük güçlüklere uruyoruz. Sayn hsan Saraçlar "Hazinenin yapaca yardm 280 milyar lira" dediler, yanlfl anlamadysam; bu civarda kalacan sanmyorum. Yüksek Seçim Kurulu 1-1,5 trilyon lira harcayacak, Hazineden yarm trilyon liraya yakn bir para tekrar siyasî partilere gidecek ve bir ylda üç seçim yapacaksnz! Buna hiçbir ekonomi dayanmaz deerli arkadafllarm.
Onun için, flöyle bir öneri getirmek istiyorum: Daha önce de bu teklifimizi verdik.Sayn nönü'nün fikirlerine büyük sayg duyuyorum; yerel yönetim seçimleriyle milletvekili seçimleri muhakkak ayrdr, yerel yönetimlerin görevi deifliktir; ancak, ülkenin geleceini, ülkenin ekonomisini, ülkenin siyasî istikrarn göz önüne aldmzda, eer milletvekili genel seçimleri 1996 ylnda yaplacaksa -ki, büyük bir ihtimalle öyle görünüyor- mahallî seçimleri de 1996 ylnda beraber yapacak flekilde veya çok ksa aralklarla yapacak flekilde bir sistem deiflikliine, bir anayasal deifliklie gitmek zorundayz.
Deerli arkadafllarm, bakn, bunun doal sonucu, iyi sonucu flu olacaktr: Hangi parti siyasî iktidar olursa olsun, iktidara gelirse gelsin, önünde, en azndan dört befl yllk genifl bir zaman dilimi bulacaktr; seçim tehdidi altnda olmadan, ekonomik tedbirlerini, siyasî tedbirlerini ve sosyal tedbirlerini alabilecei genifl bir zaman olacaktr; ama, siz, 1996'da bir seçim , birbuçuk yl sonra bir daha seçim, 1998'de bir daha seçim, 1999'da bir daha seçim yaparsanz; yani, bugünden geriye doru yafladmz seçim olaylarnda olduu gibi, 1995'te veya 1996'da iktidara gelecek bir siyasî güce ayn flekilde davranrsanz, ayn yöntem devam ederse, iflte, bugün olduu gibi, alacanz birtakm ekonomik önlemler de bir anda yerle bir olur.
Onun için, ne yapmak lazm; iflte, bu mahallî seçimlerle milletvekili genel seçimlerini birlefltirmek veya belirli ksa aralklarla yapmak, art, yeni belediye kurulmasna son vermek lazm.
Biz bir kanun çkardk -iflte, bu 6 Kasm seçimleri de onun içindir- ve bu yeni kurulacak belediyelerin seçimlerini ylda iki kez yapmay öngördük. Bundan sonra da bu belediye kurulmalar devam ettii takdirde her yl yine karflmza ufak veya büyük çapta bir seçim gelecektir.
Bu ara seçimleri düzenleyen yasann yürürlükten kaldrlmasna karar vermek art, yeni belediyelerin kurulmasna -ki, daha iki gün önce Zonguldak Gelik'te bir belediye daha kurulmasna karar verildi; benim seçim bölgem, kurulsun-ülkenin bu ekonomik skntlarn aflabilmesi için, belirli bir süre, geçici bir süre son vermek, seçimleri bir araya toplamak ve seçilecek iktidarlara da, gayet rahatlkla tedbirlerini, yönetimlerini getirebilecekleri bir süreç tanmak zorundayz. Bu konudaki Anayasa deifliklii teklifimizi, 172 arkadaflmzn imzasyla, Meclis Baflkanlna takdim ettik.
Deerli arkadafllarm, konu bugünün mevzuu deil; ama, bugünden, zihinlerinizin bir kenarna yazmanz diliyorum. Genel seçim kararna yakn bir zaman içinde, bu konunun tekrar ele alnp uzun boylu tartfllmasnn ve bu sistem deiflikliinin yaplmasnn gerçekten yararl olacana inanyorum.
Ara seçimlerin, memleketimize, siyasî partilerimize ve katlacak adaylarmza hayrl olmasn diliyor, sayglarm sunuyorum. (DYP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Müftüolu.
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Sayn Baflkan, izin verir misiniz...
BAfiKAN- çiflleri Bakan Sayn Mentefle, buyurun efendim.
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; Anayasann 78 inci maddesi gereince, 4 Aralk 1994 tarihinde yurdumuzda milletvekili ara seçimleri yaplacaktr. Komisyonun ald karar gereince, 6 Kasmda yaplacak yerel seçimler bu seçimlerle birlefltirilmifl bulunmaktadr; bu seçim, ara seçimle birlikte yaplacaktr.
Ben, uzun uzun, Anayasann 78 inci maddesinin zarureti üzerinde konuflmayacam. Daha dorusu, biraz evvel, Sayn nönü bu konuda açklamalarda bulundu; kendilerine aynen ifltirak ettiimi bu kürsüden beyan ediyorum.
Deerli arkadafllarm, benim bir itirazm var. tirazm, dün, kanun teklifine Komisyonda ilave yaplmak, yeni bir 6 nc madde getirilmek suretiyle, seçimlere katlacak siyasî partilere maddî yardm salanmasnadr.
YÜKSEL YALOVA (Aydn)- Allah raz olsun.
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE ( Devamla )-Siz "Allah raz olsun" diyorsunuz Sayn Yalova; ama, ben buna geçekten itiraz ediyorum. Çünkü, nedense, dün, Anavatan Partili deerli milletvekili arkadafllarm geldiler, hararetle, bunu desteklediler. Devlet tasarruf ediyor, belediyeler tasarrufa zorlanyor, kamu kurulufllar tasarrufa zorlanyor, hatta memurlarn yemek paras dahi, zaruretler neticesinde, kesiliyor, geliniz biz de yardmc olalm.
Siyasî partilerimiz, bütçenin kabulünden sonra bir pay aldklar gibi, geçen defa yerel seçimler nedeniyle de önemli pay aldlar. fiimdi, siyasî partilerimiz, ara seçimler için, gene devlet bütçesine göz dikmifl bulunmaktadrlar. Hani, siyasî partilerimiz de biraz tasarruf yapsalar olmaz m; bayrak asmada biraz daha tasarruf etsinler, kattan biraz tasarruf etsinler, masraflarndan tasarruf etsinler.
fiadan Tuzcu arkadaflm geldi, hararetle, bu paray istedi ve ben, kendisine, gel biraz daha tasarruf edelim diye tavsiyede bulundum.Ben de parti yöneticilii yaptm; senelerce genel sekreterlik yaptm; biz, bir seçime giderken para bulamyorduk, âdeta, senet krdrmak suretiyle arkadafllarmzdan borç alyorduk. Biz, bu zorluklar çektik . fiimdi ise, hep larj çalflmaya alfltk.
EKREM PAKDEMRL ( Manisa )- Sayn Bakan, kanun var, uygulayn efendim.
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE( Devamla )- Sayn Pakdemirli, devri iktidarnzdan itibaren partiler biraz larj çalflmaya bafllad, ben bunu gördüm, görüyorum ve âdeta o hastalk âdeta sizden bize sirayet etti, hepimiz de ayn flekilde biraz daha larj çalflmaya baflladk.
Ben, bütün partili arkadafllarma sesleniyorum, bütün parti yöneticilerine sesleniyorum: Geliniz, biraz tasarruf edelim; durum bunu icap ettiriyor. Biz, milletvekili olarak, bakan olarak maafllarmz dahi feda ettik. Devlet, hamdolsun, milletvekiline, seyahatlerinde, devaml , yolluk veriyor.Geliniz, seçimlerde, milletevekili arkadafllarmz, seyahat etmek için partilerden para alacaklar yerde bu yolluklarn kullansnlar ve o surette seçim propagandalarn yapsnlar...
CENGZ BULUT (zmir)- Yani, holdinglere mi gidilsin?
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Devamla)- Ne o holding ne bu holding, ben bilhassa tasarruftan bahsediyorum deerli arkadaflm Cengiz Bey.
CENGZ BULUT (zmir)- Para almayan parti de holdinglere gidecek Sayn Bakan.
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Devamla)- Bu hüküm, partilere yardm yaplmas hükmü bafllangçta gerçekten iyi maksatlarla konulmufl; partiler oraya buraya gitmesin istenmifl; ama, bunu görüyorum, hepiniz de görüyorsunuz, partilerde büyük israf var.
YÜKSEL YALOVA (Aydn)- ktidar partileri de yapyor...
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Devamla)- Fazla bir fley istemiyoruz. Siyasî partiler daha yeni ald; flimdi 20 tane parti seçime girecek, bunlar gene para alacak. Baknz, geçen sefer DEP'in ald paralarn -seçimlere girmemifltir, zannediyorum bu miktar 43 milyar liradr- nereye gittiini bilmek mümkün deil; bugün, kasalarnda para yok; ne yaptlar bu paray?!.
AHMET KABL (Rize)- PKK'ya gitti!
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Devamla)- Onun için, deerli arkadafllarm, geliniz, bu sevdadan vazgeçelim, tasarruf edelim. Herhalde, bu, çok halisane bir temennidir; hepimiz yapalm.
YÜKSEL YALOVA (Aydn)- ktidarla muhalefet farkl m, Sayn Bakan?
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Devamla)- Zarar yok, fazla lüks gitmeyelim...
Onun için, deerli arkadaflm, deerli hemflerim, dün geldiniz bu önergeyi verdiniz; öyle zannediyorum ki, Anavatan Partisindeki dier arkadafllarmzn da vicdanlarna smyor. Memurumuza tasarruf ettiriyoruz; ben, Bakanlma bal dairelerden üçüncü hamur kât kullanlmasn bilhassa istiyorum. Dün geldiniz Komisyonda bu maddeyi ilave ettirdiniz...
YÜKSEL YALOVA (Aydn)-Ortanzla beraber yaptk.
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Devamla)- SHP de size ifltirak etti, maalesef ifltirak etti, ona bir fley demiyorum.
EKREM PAKDEMRL (Manisa)- Ona demiyorsunuz, bize diyorsunuz...
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Devamla)- Hepsine sesleniyorum; ama, önder oldu Sayn Yalova, önder oldu... Anavatan Partisi önder oldu... fiadan Tuzcu arkadaflm, genel muhasip olarak oraya geldi, oturdu, "ille bu çkacak" dedi. "Geliniz, bundan vazgeçiniz" dedim. Onun için, geliniz, sizi millete flikâyet etmeyelim. Daha, vatandafln yolunu yapamyoruz, daha, geçen seçimlerde görev yapan memurlarn ödeneklerini verememifliz...
Açkça söylüyorum size: Geliniz, bu sevdadan vazgeçelim, kendi kt imkânlarmzla bu seçimi idrak edelim, fazla masraf etmeyelim. Görüyorsunuz, birtakm seçim tacirleri türüyor; seçim olsa da biraz pay alsak diye beklefliyorlar, bunlara imkân vermeyelim; tasarruf edelim.
Hepinize derin sayglarm sunuyorum deerli arkadafllarm. (DYP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Bakan.
BAfiKAN- Sayn Cevat Ayhan, konuflmak istiyor musunuz efendim?
CENGZ BULUT (zmir)- Ben flahsm adna söz istiyorum.
BAfiKAN- Efendim, Sayn Ayhan "son söz milletvekilinindir" usulüne göre.önceden söz istemifltir.
fiADAN TUZCU (stanbul)- Sataflma nedeniyle söz istiyorum.
BAfiKAN- Sataflma yok size. Gitmediniz mi komisyona, para istemediniz mi?
fiADAN TUZCU (stanbul)- Sayn Baflkan, müsaade edin. Sayn Bakan, smimi vererek "komisyona geldi..." dedi.
BAfiKAN- Hayr efendim, sataflma görmüyorum ben orada.
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Sataflmada bulunmak benim tabiatma aykrdr.
fiADAN TUZCU (stanbul)- Açklama yapma hakk istiyorum. Sayn Bakan, "komisyonda söz ald, orada arln koydu" dedi. Sa olsun, teveccüh buyurdu.
BAfiKAN- Bu kadar arlnz varsa memnun olmanz lazm.
fiADAN TUZCU (stanbul)- Allah raz olsun, teveccüh gösterdi; ama, olay bir de ben anlataym.
BAfiKAN- Arlnzn olmadn m iddia ediyorsunuz?
fiADAN TUZCU (stanbul)- Sen hissedersin!..
BAfiKAN- Buyurun Sayn Ayhan.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Muhterem Baflkan, muhterem üyeler; görüflülmekte olan ara seçimlerle ilgili 703 sra sayl kanun teklifi hakknda flahsm adna söz almfl bulunmaktaym.
Muhterem arkadafllar, gönlüm, bu teklifin sadece bir madde olarak gelmesini ve ara seçimler flu tarihte yaplacaktr demesini isterdi.
Bunu ne için söylüyorum...
HSAN SARAÇLAR (Samsun)- O zaman, kanun teklifi olmazd üstadm.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Üstadm, kanun teklifi olurdu; siz hukukçusunuz...
HSAN SARAÇLAR (Samsun)- Sadece önerge olurdu.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Hayr, kanun teklifi de olurdu.
Benim muradm fludur: Bu teklif, ara seçimlerin tarihini belirlemeli; ama, ara seçimler, genel seçim düzeni içinde yaplmal. fiimdi, biz, bu kanun teklifinde birçok deifliklikler görüyoruz. Burada, 2839 Milletvekili Seçimi Kanununa istisnai hükümler getiren maddeler görüyoruz. Sayn Saraçlar, benim itiraz ettiim bunlardr. Neden itiraz ettiimi de arz edeceim.
1. Tercihi kaldrmflsnz.
2. Barajlar -bu seçime mahsus olmak üzere- deifltirmiflsiniz.
3. Seçime girebilecek partilerle ilgili olan 6 nc maddeye, 20 Eylül 1994 tarihini baz alp,kurulmufl bütün partiler -hüllesi, müllesi ne varsa hepsi- girer diye bir hüküm getirmiflsiniz.
4. Teklifin 9 uncu maddesinde de, adaylarn iki kat olarak gösterilme hükmünü kaldrmflsnz, ne kadar aday says varsa, o kadar aday gösterilecektir hükmünü getirmiflsiniz.
Benim arz etmek istediim husus fludur: Seçim kanunlar, Anayasadan sonra gelen en mühim kanunlardr. Niye; millet iradesinin, devletin yönetimine yanstlmasn salayan temel bir kanundur. Geçmiflteki Anavatan ktidar zamannda, bizim çok tenkit ettiimiz husus -ki, sizlerin de tenkit ettii husustu- her seçim için ayr kanun çkarlmas idi; yani, her seçim için, özel birtakm maddelerin getirilmesi idi. Burada tafsilatna girmeyeceim; barajlar, seçim çevreleri, bölmeler, birlefltirmeler vesaire vesaire... Hatrlarsanz, 1986 ylnda da 11 milletvekillii için bir ara seçim yaplmflt. O seçimde yine benzeri hükümler getirilmifl, 20ye yakn parti seçime girmifl, jaguarls jaguarsz abuk sabuk, hedefi, program belli olmayan, üç kiflilik, befl kiflilik nevzuhur birtakm aile partileri de seçime sokulmufltu. O seçim propogandasnda, her partiye birer dakikalk konuflma hakk verildii için, bir sürü o nevzuhur partiler milletin kafasn karfltrmaktan baflka bir ifle yaramamflt.Bunlar gayrî ciddî usullerdir.
Seçim kanunlar temel hükümler içerir. Eer, meri olan seçim kanununda, birtakm aksaklklar varsa, o aksaklklar, bu seçim vesilesiyle buraya getirirsiniz; tartflrz, kanunlafltrrz. Bunun dflndaki flikâyetleri de getirirsiniz -üç yllk iktidarsnz,bu flikâyetleri getirmeniz lazmd- onlar da gideririz, her seçim için, menfaatmza olan, olmayan birtakm hususlarda, nevzuhur birtakm maddelerle, geçici hükümlerle, seçim ciddiyetini ihlal eden , seçimlerin, millî iradenin teflekkülü bakmndan haiz olduu ehemmiyeti zedeleyen davranfl içine girmezdik. Maalesef, bunu yapmadk ve burada da bunlar görüyoruz. Ben, bunu, altn çizerek ifade etmek istedim.
Bunun yannda, bu teklif burada görüflülürken baz hususlarn da getirilmesini arzu ederdik; ancak, tabiî, bu teklife -usul bakmndan, yeni maddeler derc edilemeyecei için, burada önerge ile yeni madde ekleme imkân yok.
Seçimlerin iflleyifli bakmdan -27 Mart 1994 seçimlerini esas aldmz zaman- gördüüm genel aksaklklar flunlardr: Hatrlarsanz burada, 28 Aralk 1993te, 3959 sayl Kanunu çkardk ve bu Kanunla, 298 sayl Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakknda Kanunun baz maddelerini tadil ettik, baz ilaveler yaptk; ama, maalesef ben, o seçimde, bu yaptmz tadilata ait hususlarn uygulanmadn gördüm.
Sayn Sungurlu da, benden evvel, burada bir vesileyle ifade buyurdular; bakn, o kanunda getirilen baz hükümler vard ve ben, bir kanun müzakeresinde, bir vesileyle, burada, seçimden sonra konuyu arz ettiimde, Devlet Bakan Muhterem Daçe biz o kanunu çkarrken bütün gruplar komisyonda müttefikti buyurdular; ben de müttefik olmak, bütün partilerin komisyonda ittifak halinde bir kanunu çkarmas, eer o kanunun iflleme kabiliyeti yoksa, uygulama kabiliyeti yoksa, onu canl ve müessir bir kanun haline getirmez ve istenen maksada da ulafllamaz" dedim.
Baknz, 298 sayl Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakknda Kanun.nedir: 28 Aralk 1993'te çkarlan 3959 sayl Kanunun 3 üncü maddesi, propaganda ile ilgili hususlar düzenlemektedir. Burada denmektedir ki: "Propaganda için afifl ve duvar ilanlar ile her boyda parti flamalar, propaganda bayraklar ve benzerleri flehir, kasaba ve beldelerde ilçe seçim kurullarnca gösterilecek yerlere aslr." Bu, 298 sayl Kanunun 60 nc maddesinin tadiliyle ortaya çkmfl olan bir hükümdür ve buralarn dflnda herhangi bir yere afifl, flama vesaire asmay yasaklayan 61 inci madde getirilmifl bulunmaktadr. O kanunun 4 üncü maddesiyle, 298 sayl Kanunun 60 nc maddesi tadil edilmifl ve yine o kanunun, yani, 3959 sayl Kanunun 9 uncu maddesiyle, 298 sayl kanunun 151 inci maddesi tadil edilmifl, birtakm cezaî hükümler getirilmifltir. Burada "buna aykr hareket edenler için alt aydan bir yla kadar hapis cezas, 1 milyon liradan 5 milyon liraya kadar para cezas uygulanr" denmifltir.
Seçim çevremde, bu hükümlerin uygulanmas için, parti teflkilatm yakn takip ettim ve hiçbir yere afifl astrmadm. Seçimlere takriben bir birbuçuk ay kala, dier partilerin, her taraf afiflle donattn görünce, partimizin ilçe teflkilat ile birlikte, lçe Seçim Kuruluna, bu maddelere atfta bulunarak "kanun vaz afifllerin belli yerlere aslmas hükmünü getirmifltir, bu yerler nerelerdir? Asmfl olanlarn afifllerinin kaldrlmas gerekmektedir" diye, hatrlatc bir yaz yazdk. Bilahara, tekit eden bir yaz daha yazdk. Seçim Kurulu harekete geçti ilçe merkezinde -Adapazarn kastediyorum- vilayete yazd; ama maalesef, ne afifller kalkt ne de afifller için yer gösterildi.
fiimdi, deerli hâkimlerimizi ve baflka hiç kimseyi suçlamak istemiyorum; ama, lçe Seçim Kuruluyla görüfltüümüz zaman, "beyefendi, biz bunu vilayete yazdk" dedi. Vilayete, bu kanuna aykr olarak aslan afifllerin kaldrlmas için yazlmfl bu yazya ramen maalesef, vilayet (valilik) tarafndan gerei yaplmamfltr. Bu, sadece Sakarya'da deil, Türkiye'nin 76 ilinde ve 1 000'e yakn ilçesinde olan olaydr; çok az sayda ilçede bu disiplin ve düzen uygulanmfl bulunmaktadr.
fiimdi, ben, bu hususta, önümüzdeki seçimde ne uygulanacak, onu görmek istiyorum. Yani, Adalet Bakanl veya çiflleri Bakanl tarafndan, bu Meclisin çkarmfl olduu kanunlarn müessir bir flekilde uygulanmas için bunu hatrlatmak istedim.
Muhterem arkadafllar, yine, zannederim Sayn Müftüolu ifade ettiler, geçtiimiz seçimlerde, sandk kurullarnda görev yapan arkadafllarmzn harcrahlar bugüne kadar, maalesef, ödenmemifltir. Bir hizmetin karfll olan bedelin ödenmesi gerekir; Hükümetin dikkatini çekiyorum.
Yine, sandk kurullarnn, seçim neticelerine ait zabtlar, siyasî parti temsilcilerine, seçime katlanlara vermemeleri veya verememeleri -bu hususta hüküm eksiklii varsa, hükmün eksikliinden veya baflka eksiklikten- birtakm kargaflalklara sebep olmakta; ayrca, sandklardan gelen seçim neticelerinin ilçe seçim kurullarnda birlefltirilmesi srasnda, ya personel kifayetsizliinden veya fazla sayda sandn bir ilçe seçim kuruluna yüklenmesinden dolay, hepimizin müflahede ettii gibi...
BAfiKAN- Sayn Ayhan, lütfen, son cümlenizi söyler misiniz efendim.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Son cümlemi söylüyorum.
...birtakm kargaflalklar olmaktadr ve maalesef, çöplüklerde oy pusulalar, zarflar vesaire görmekteyiz; bu da, vatandafln, dürüst bir seçim yaplp yaplmad konusunda, birtakm endifleleri taflmasna sebep olmaktadr.
Baflka hususlar da var; onlar da müsaadenizle müteakip maddelerde arz edeceim.
Seçimlerin güvenlii için, seçimlerin sal için, bu tedbirlerin de bu kanun teklifinde getirilmesi gerekirdi. Eer flimdi getirilmediyse, üç yllk iktidar döneminde giderilemeyen bu eksikliklerin çok ksa zamanda giderilip, milletin, salimen ve salâhen seçime gidip, netice alacak bir düzene kavuflturulmas gerekir.
Hepinize hürmetlerimi arz ederim.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Ayhan.
Sayn milletvekilleri, teklifin tümü üzerindeki müzakereler sona ermifltir.
Maddelere geçilmesini oylarnza sunuyorum. Kabul edenler...Etmeyenler... Maddelere geçilmesi kabul edilmifltir.
1 inci maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Madde üzerinde söz isteyen?..ANAP Grubu adna Sayn Oltan Sungurlu; buyurun.
Süreniz 10 dakika, Sayn Oltan Sungurlu.
ANAP GRUBU ADINA MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Sayn Baflkan, muhterem milletvekilleri; Yüce Heyeti saygyla selamlarm.
Muhterem milletvekilleri, biraz önce kanun teklifinin geneli üzerinde yaplan konuflmalarda flu atasözü aklmza geldi: "Allah, o flahsa kaflnacak trnak vermesin."Allah, bu ktidara da kaflnacak trnak vermesin!..
Baknz, elimizdeki kanun teklifi Anayasa Komisyonundan geçmifl. Teklifteki muhalefet flerhi yalnz Vehbi Dinçerler'e ait. Demek ki, bütün siyasî partiler bu teklifte ittifak etmifller; Doru Yol Partisi de, SHP de, Refah Partisi de, Anavatan Partisi de...
LÜTFÜ ESENGÜN (Erzurum)- Bizim de muhalefet flerhimiz vard .
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Devamla)- Parayla ilgili hususta muhalefetiniz var m efendim?
LÜTFÜ ESENGÜN (Erzurum)- Genelinde var, genelinde ...
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Devamla)- Parayla ilgili hususta kimsenin muhalefeti yok. Buna ramen, Sayn çiflleri Bakanmz, -sanki flikâyet etmiyormufl gibi- buradaki konuflmasnn baflndan sonuna kadar "ANAP' flikâyet edeceiz... ANAP para istiyor... -hatta, Meclisin ve milletvekillerinin itibarna taalluk edecek flekilde- Siz para alyorsunuz, yolluk alyorsunuz, bu harcamalar cebinizden yapn" demek suretiyle, burada, ANAP Grubu üzerinde, haksz, yersiz bir terör estirdi. fiimdi, o önerge tekrar huzurunuzda ve orada, hiçbir Doru Yol Partili milletvekilinin muhalefet flerhi yok, hiçbir SHP'li milletvekilinin muhalefet flerhi yok.
Ben, Sayn çiflleri Bakannn söyledii bu sözleri, o milletvekili arkadafllara geri çevirmiyorum, onlar adna, kendisine geri çeviriyorum. Arz ederim. (ANAP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Sungurlu.
ABDÜLLATF fiENER (Svas)- RP Grubu adna Bahaddin Elçi konuflacak Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Refah Partisi grubu adna buyurun Sayn Elçi.
RP GRUBU ADINA BAHADDN ELÇ (Bayburt)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; milletvekili ve mahallî idareler ara seçiminin, 4 Aralkta yaplmasna iliflkin kanun teklifi üzerinde Grubumuzun görüfllerini sunmak istiyorum, bu vesileyle, hepinizi saygyla selamlyorum.
Bilindii gibi, demokrasilerde, partiler, siyasî hayatn vazgeçilmez unsurlardr. Seçimlerin düzenli, hür, adil, dürüst ve güvenli bir flekilde yaplmas gerekmektedir; ama, sistemin bu özellikler ve bu vasflarda olduunu söylememiz elbette ki mümkün deildir. Umut eder ve dileriz ki, ülkemiz çok yaknda bu vasflara sahip bir seçim sistemine kavuflur.
Sayn milletvekilleri, bilindii gibi, önümüzdeki teklifin 1 inci maddesinde, Anayasa Komisyonunca bir deifliklik yaplmfltr. Bu deifliklik elbette ki olumludur ve güzel bir deiflikliktir. Bu teklifle, 1991 ylnda yaplan milletvekili genel seçiminden sonra, 13 ilde, çeflitli nedenlerle boflalmfl olan 22 milletvekillii için ara seçim yaplacaktr. Bunun gibi, yine, o tarihe kadar milletvekillii boflalacak muhtemel illerin de bu seçime katlmas düflünülmektedir.
Ayrca, 6 Kasmda 16 beldede belediye baflkanl seçimi yaplacakt. Bu teklifle, 6 Kasmda yaplacak mahallî ara seçimleri de, yine, isabetli bir flekilde, 4 Arala kaydrlmaktadr.
Bu teklifi olumlu bulduumuzu belirtiyor, yaplacak seçimin, ülkemize hayrlara vesile olmasn diliyor, hepinize sayglar sunuyorum.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Elçi.
fiahs adna, Sayn Yusuf Bozkurt Özal; buyurun efendim.
Sayn Cevat Ayhan, Sayn Özal'dan sonra size söz vereceim.
Sayn Özal, süreniz 5 dakikadr.
YUSUF BOZKURT ÖZAL (Malatya)- Deerli milletvekilleri, bu maddede, ara seçimlerin 4 Aralk 1994'te yaplmas hükme balanyor ve seçimlerin bafllangç tarihine kadar boflalacak milletvekillikleri için de seçim yaplacandan bahsediliyor.
Seçim hazrl, Yüksek Seçim Kurulunun zorlu ve çok çalflmasn gerektirir. Her bölgede -burada da görüldüü gibi- seçmen listelerinin yeniden düzenlenmesi lazm; çünkü, son yaplan nüfus saymndan ve hatta seçimlerden bu yana birtakm hareketler olmufltur.
Burada, seçimlerin bafllangç tarihi olarak gösterilen tarihten, diyelim ki bir gün evvel, herhangi bir ilde, bir arkadaflmz, Allah göstermesin, vefat ederse, Yüksek Seçim Kurulu, bu ilde seçim düzenleyecek kadar zaman bulamayabilir ve muhtemelen bulamayacaktr. Bu bakmdan, bizim burada tavsiyemiz; eer, Genel Kurul makul bulursa, buna "seçimin bafllangç tarihine kadar" deil; "Yüksek Seçim Kurulunun ilan edecei bir tarihe kadar" demek lazm. Bunu böyle benimsersek, Yüksek Seçim Kurulu "flu tarihten sonra, ben, artk, boflalacak milletvekillikleri için hazrlk yapacak zamana sahip deilim" anlamnda kendisi bir tarih ilan edebilir. Bu yaplmad takdirde, burada kanun hükmü yerine getirilemeyebilir. Zaten, Yüksek Seçim Kurulu, açk açk "eer, çok erken bir tarihte yaplmasn isterseniz biz yapamayz" demifltir. Bu bakmdan, bu hükmün iyi niyetle konulduunu biliyorum; ancak, bu hükmün geçerli olabilmesi için, teknik yönden "bafllangç tarihine kadar" deil; "Yüksek Seçim Kurulunun tespit ettii bir tarihe kadar" demekte fayda vardr diye düflünüyorum.
Sayglarm sunuyorum Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Özal.
Madde üzerindeki müzakereler bitmifltir.
Ben, Komisyondan bir fley örenmek istiyorum: Burada, bu illerin isimlerini sayyoruz. Yalnz, benim Ankara'da Anayasa Mahkemesinde, Sayn Melih Gökçek'le ilgili açtm bir dava var. O davada, Anayasa Mahkemesi "bir milletvekilinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliinden düflürülmesi için, Türkiye Büyük Millet Meclisinin verdii kararda, üye tamsaysnn salt çounluu flarttr."diyor. Olayda da, bu milletvekilinin milletvekilliinin düfltüüne dair Yüksek Seçim Kurulu karar olmadna göre, istemi, incelemeden reddediyor ve gerekçede de bu husus açk açk belirtiliyor. Ben kendileriyle de konufltum.
fiimdi, burada, Ankara'y belirtiyorsunuz; ancak, Anayasa Mahkemesi karar yaymladktan sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi, bu hususu getirip, oylad zaman, bu boflalma olmazsa ne olacak efendim? Onu bir örenmek istiyorum Komisyondan.
CENGZ BULUT (zmir)- Böyle bir soru sorma hakknz var m Komisyondan?
BAfiKAN- Var efendim... Niye yok...
CENGZ BULUT (zmir)-Siz Meclisi yönetin efendim.
BAfiKAN-Efendim rica ediyorum...
Baknz geçmiflte bir kanun çkt buradan, diyorlar ki, "siz Baflkansnz, bu konuda açklama yapmadnz."
Sayn Bulut, sizden emir alacak deilim. Ben, Komisyona bir fley soruyorum, siz ne karflyorsunuz.
CENGZ BULUT (zmir)-Muhabbet etme hakknz yok. Siz Meclisi yönetin...
BAfiKAN-Ben muhabbet etmiyorum; ben burada ciddî bir fley soruyorum.
CENGZ BULUT (zmir)-Hayr efendim, soru soramazsnz.
BAfiKAN-Efendim, soruyu, maddeye açklk getirmek için sordum ve ben, . size deil, Komisyona sordum.
LÜTFÜ ESENGÜN (Erzurum)-O zaman, önerge ver.
BAfiKAN- Efendim, gerçi, maddede, "boflalmfl olan milletvekillikleri..." deniyor. Tabiî, Yüksek Seçim Kurulu, seçimin bafllangç tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisine soracak. "Hangi illerde milletvekillii boflalmfltr" diye bir ibare var; bununla da yoruma gitmek mümkün; ama, bu illeri saymasak da, "seçimin bafllangç tarihinde milletvekillii boflalmfl illerde milletvekili seçimi 4 Aralkta yaplr" fleklinde bir ibare gelse daha uygun olmaz m?
Evet, buyurun efendim.
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)-Sayn Baflkanm, bu konu üzerinde tezekkürde bulunduktan sonra size bilgi vermeyi uygun görüyorum.
BAfiKAN-Peki efendim.
Buyurun Sayn Ayhan.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Muhterem Baflkan, muhterem üyeler; 703 sra sayl Ara Seçim Kanun Teklifinin 1 inci maddesi üzerinde, flahsm adna söz almfl bulunmaktaym.
Deerli arkadafllar, burada, bu maddeyle, 6 Kasm 1994 tarihinde yaplacak mahallî idareler ara seçiminin oy verme gününün, 4 Aralkta yaplacak olan milletvekili ara seçimiyle birlefltirilmesi hükmü getirilmifl bulunmaktadr. Ben, aslnda, bu birlefltirmeyi yersiz buluyorum. Ara seçim, milletvekili için yaplacaktr; bu ise, mahallî idareler seçimidir.
Sayn Müftüolu geneli üzerinde konuflurken, sk seçimlerin, hükümetlerin iktisadî politikalarn sarstn ve iktisadî dengeleri bozduunu ifade ettiler. Bakn, seçmen de, "ah, her yl seçim olsa da flu köylerimizin yolu yaplsa, flu içme sularmz getirilse, flu hizmetlerimiz yaplsa" diye bol seçim için dua etmektedir. Bilhassa köyleri, küçük kasabalar söylüyorum. Zira, 6 Kasmda yaplacak olan bu seçim, yeni kurulmufl olan, nüfusu 2 000 civarnda olan küçük kasabalarla ilgili bir seçimdir. Nihayet sekiz on yerde seçim olacaktr; dolaysyla, bunu birlefltirmenin gerei yoktu.
Ayrca, hatrlarsanz, bu ktidarn 1992'de çkard bir kanunla, mahallî idareler ara seçimlerinin -ister boflalma nedeniyle, ister yeniden kurulan belediyeler nedeniyle olsun- ylda iki defa, haziran ve kasm aynda yaplmas hükmü getirilmiflti. ktidar Grubundan olan Sayn Müftüolu'nun, yanlfl anlamadysam, bu kanunun da iptal edilmesi, kaldrlmas ve daha uzun süreli seçim yaplmas istikametinde teklifleri oldu.
Deerli arkadafllar, seçimler -milletvekili ara seçimini kastetmiyorum- mahallî idarelerle ilgili sk yaplan bu seçimler, yeni kurulan belediyeler nedeniyle oluyor. Peki, belediye neden kuruluyor diye sorarsak kendimize; belediye, devlet bütçesinden köylere yardm yaplmad için, köy bütçelerine destek verilmedii için; altyap bakmndan yol, su ve dier birtakm -mezarlklarnn, camiinin, okulunun, tarla yollarnn imar vesaire- ihtiyaçlar için köy bütçesine hükümetten bir destek gitmediinden; maalesef, nüfusu 2 bine ulaflan köyler "aman bir an evvel belediye olalm" diyorlar. Belediye olunca ne oluyor; -bugünkü rakamlarla söylüyorum- her ay, nüfus baflna 70-80 bin lira civarnda para gidiyor. Yani, nüfusu 2 bine ulafltnda, her ay, nüfus baflna 70-80 bin lira para demek, o köy belediyesinin bütçesine en azndan 150-160 milyon lira civarnda yardm demektir.
Köy Hizmetlerinden sorumlu Muhterem Devlet Bakanmz, burada bir vesileyle açkladlar; köylere giden hizmet yok. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüünün bütçesi 24 trilyon lira, carî masraflar 19 trilyon lira, köylere giden hizmet ise 5 trilyon lira. Seçim çevrelerindeki -bir dier arkadaflmz, bugün gündem dfl konuflmada ifade ettiler- afla yukar, 150-200 bin kilometre köy yolunun sadece yüzde 15-18'i asfalt; dierleri yazn toz, kfln çamur.
Eer, biz, burada, köylerle ilgili bir kanun tasars getirir de, yine bütçenin vergi gelirlerinden makul bir payn, köy bütçelerine -altyap için, yolu, suyu, karayolu, mezarl, okulu, camii için- aktarlmasn salayacak bir düzen koyabilirsek, o zaman, köy muhtarlar, ilçe baflkanlarnn, il baflkanlarnn, milletvekillerinin kapsnda nöbet tutmaktan kurtulur; kaymakamlk seviyesinde, yerinden yönetim ve bir denetimle, belli bir gelirle hizmetlerini yapar ve belediye olma talepleri de olmaz.
Ben bu hususu burada anlataym dedim. Bu istikamette -köyleri gezerken aldm notlar, yaptm tespitleri birlefltirip- ktidar gruplar da lütfederlerse, köylerin bu malî kaynaa kavuflturulmas hususunu mutlaka çözüme kavuflturmak lazm. 1980 ylndan sonra belediyelere getirilen bu düzen, bütün partizanla ramen istikrarl bir gelir getirmifltir. Köyler için de bu imkân getirmek lazmdr.
Hepinize hürmetlerimi sunarm. (Alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Ayhan.
1 inci madde üzerindeki müzakereler bitmifltir.
HSAN SARAÇLAR (Samsun) -Bir cümle söylememe müsaade eder misiniz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Buyurun efendim.
HSAN SARAÇLAR (Samsun)- Efendim, evvela, Sayn Cevat Ayhan Beyefendiye teflekkür ediyorum, bütün dileklerine katlyorum; sa olsunlar. nflallah bir an evvel bunlar gerçekleflir, Türkiye daha müreffeh bir ülke haline gelir.
Burada, Sayn Özal'n açklamasndaki bir noktay dile getirmek istiyorum. Maddede, "bafllangç tarihi" ibaresi kullanlmfl. O bakmdan...
BAfiKAN- "Seçimin bafllangç tarihi" diyor efendim... Onu zaten Yüksek Seçim Kurulu tayin ediyor; yani, orada bir problem yok...
HSAN SARAÇLAR (Samsun)- Tamam efendim, ben de onu belirtmek istemifltim zaten.
BAfiKAN- Maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... 1inci madde kabul edilmifltir.
2 nci maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Madde üzerinde; Anavatan Partisi Grubu adna Sayn Cengiz Bulut, Refah Partisi Grubu adna Sayn Hüsamettin Korkutata, flahs adna Sayn Cevat Ayhan söz istemifllerdir.
Anavatan Partisi Grubu adna, Sayn Cengiz Bulut; buyurun efendim.
ANAP GRUBU ADINA CENGZ BULUT (zmir)- Sayn Baflkan, deerli milletvekili arkadafllarmz; tabiî, önce bu seçimin, milletimize hayrl uurlu olmasn Büyük Allahmdan, Cenab Allahmdan, Güzel Allahmdan niyaz ediyorum.
Türkiye skntda diyoruz; ama, bol bol da seçim yapyoruz... 1983'te genel seçim, 1984'te mahallî seçim, 1985'te bir ara seçim, 1986'da tekrar ara seçim ve referandum, 1987'de genel seçim, 1989'da mahallî seçim, 1991'de genel seçim, 1994'te mahallî seçim, flimdi, yine seçim... ki senede bir seçim... Keflke bunu her sene yapsak... Kazanan vatandafl oluyor; ama, bütçe ne hale geliyor?!.
Bu bütçe, Doru Yol Partisinin bütçesi deil veya ktidarn bütçesi deil, Türkiye'nin bütçesi. Bunu biz de düflünürüz, biz de üzülürüz. Bu konuda...
BAfiKAN- Sayn Bulut, madde üzerinde konuflun, lütfen... Aksi halde, bundan sonra konuflmanza müsaade etmeyeceim. Maddede ne yazlysa, onu konuflacaksnz.
CENGZ BULUT (Devamla)- Sayn Baflkan, maddeye geliyorum; tabiî, bu iflin girifli...
BAfiKAN- Konu, seçmen listelerinin güncellefltirilmesi; onu söyleyin.
CENGZ BULUT (Devamla)- Sayn Baflkan, kafam karmakarflk ettiniz; tam cümlemi balayacaktm... flin girifli bu.
BAfiKAN- Lütfen, maddeye bal olarak konuflun.
CENGZ BULUT (Devamla)- Maddeyle ilgili bu.
fiimdi...
NEVfiAT ÖZER (Mula)- Baflkan, hatibe müdahale etmeyin!
BAfiKAN- Efendim, maddeyle ilgili konuflmaya davet ediyorum... Ne demek?!. Baflkan burada niye oturuyor?.. çtüzükte diyor ki, konuyla ilgili konuflulur. Konuyla ilgili konuflmadnz zaman, konuflmanz keserim bundan sonra.
NEVfiAT ÖZER (Mula)- Konufluyor beyefendi...
ENGN GÜNER (stanbul)- Hatibi flaflrtyorsunuz Sayn Baflkan...
NAB POYRAZ (Ordu)- Ne kadar dürüst oldun be!..
BAfiKAN- Lütfen, maddeyle ilgili konuflun.
NAB POYRAZ (Ordu)- Kâhya kesildin baflmza!..
CENGZ BULUT (Devamla)- fiimdi, tabiî, biraz evvel, Sayn Baflkann, yanlfl, usule aykr olarak Komisyon Baflkanna soru sormasna benim itirazm, kendilerinin cann skt. Aslnda, içtihatta böyle bir olay yoktur.
BAfiKAN- Efendim, benim canm sklmaz... Lütfen, maddeye bal olarak konuflun.
CENGZ BULUT (Devamla)- Aslnda, bu, usulde yoktur, böyle bir usul yoktur.
BAfiKAN- çtüzüü okuyun, öyle çkn kürsüye.
CENGZ BULUT (Devamla)- Buradan konuflacaksn, buradan itiraz edeceksin, buradan soru soracaksn... Aslnda, bu, usulde yoktur; ama, Sayn Baflkan, bizim uyandrmamz, ikaz etmemiz cann skt için o da bize müdahale ediyor, "maddeyle ilgili konufl" diyor.
Deerli kardefllerim, bu bol seçim Türkiye'yi skntya götürüyor. ktidarda kim olursa olsun, Türkiye bizim, Türkiye hepimizin, bu bütçe, hepimizin; çocuklarmzn, yavrularmzn, geleceimizin, torunlarmzn bütçesi. Bu Türkiye, torunlarmzn Türkiye'si; onlara güzel bir Türkiye brakmamz lazm.
fiimdi, Deerli Bakanmdan ehemmiyetle rica edeceim bir husus var. Türkiye, 1946'da flaibeli bir seçim yaflamfltr. Türkiye, 1946'nn aybn hâlâ taflyamamaktadr. 1946'da, Demokrat Partinin oylar yaklmfl, Demokrat Partinin sandklar yaklmfl, Demokrat Partinin -Silahl Kuvvetlerle, baflka güçlerle- seçim kazanmas engellenmifltir.
BRAHM TEZ (Ankara)- Nereden biliyorsun?..
CENGZ BULUT (Devamla)- Türkiye'de, 1994 mahallî idareler seçimleri de yine, bütün siyasî partilerin itiraz ettii bir seçim oldu. Burada yine oylar çalnd, yine sandklar yakld... Elin gâvurunun aya gittii bir dönemde, biz, bir sandn oylarn on günde sayamadk.
Bu maddede srarla rica ettiim -Sayn Bakanmz burada yok; ama, inflallah ilgili arkadafllarmz buradadr; bakyorum, kimse de dinlemiyor; ama, biz yine söyleyelim- burada, hükümete düflen, iktidara düflen fludur: Devlete sahip çkn, seçmen listelerini ve askda kalma sürelerini doru yapn. 27 Mart seçimlerini herhangi bir partiyi korumak için söylemedim; mevcut bütün partiler madur olduklarn söylediler, bütün partiler... Kazanan da alad, kaybeden de alad... Türkiye, bir sandn oylarn on günde sayamad, on gün...Yüzlerce itiraz... Ça yakalayan Türkiye, Avrupalym diyen Türkiye; ama, bir sandna sahip çkamayan, bir listesini asamayan Türkiye ve yüz binlerce oy kullanamayan seçmen vatandafl...
Bence bu, bizim aybmz, bunu söylemek istiyorum. Biraz evvel dediim gibi, burada, bütün partiler madur oldu, kazanan partiler de alad, kaybeden partiler de alad. flte deerli devletimiz -devlet diyorum- bu ifle sahip çksn, Hükümet bu iflin üzerine eilsin.
Bugün, 200 oyluk veya 300 oyluk bir sandn saylmas iki üç saattir -ben zamannda sandk baflkanl yaptm- ama, bugün, Türkiye artk bir sandnn oylarn sayamyor; bugün artk Türkiye, seçmenini belirleyemiyor... Bu çok ac bir olaydr.
flte, ben bunun için söz aldm. Özellikle, önce seçmen listelerini doru dürüst yapalm; tam yazalm, eksiksiz yazalm. En çok flikâyet, bu konudadr. Yarn seçim bölgelerine gideceiz ve yine vatandafllarn, seçmen listeleri konusunda, seçmen kütükleri konusunda itirazlar olacak, barmalar olacak, konuflmalar olacak. Yarn görevliler göndereceiz, oylar saylacak, yine befl gün, bir hafta, on gün oylar gelmeyecek, sandklar gelmeyecek ve yine televizyonlarda -bence demokrasinin ayb- yaklmfl oylar, çalnmfl oylar, kaybedilmifl sandklarla ilgili haberler izleyeceiz. Bu, 20 nci Yüzylda ayp bir fleydir. TÜRKSAT' uzaya gönderdik; ama befl oyu sayamyoruz... Befl tane oyu sayamyoruz...
Bu önümüzdeki seçimde, devletimiz sanda sahip çksn, seçmen kütüklerine sahip çksn; sandklar çalnmasn, reyler yaklmasn; demokrasiye sahip çkalm.
Teflekkür ederim.
BAfiKAN-Teflekkür ederim Sayn Bulut.
Sayn milletvekilleri, çtüzükte der ki kürsüye çkan milletvekili konuyla ilgili konuflur. Konu ne, seçmen listelerinin güncellefltirilmesi...
CENGZ BULUT (zmir)- Sayn Baflkan, konuyla ilgili konufltum...
NAB POYRAZ (Ordu)- Sen kürsüye çktnda, ne zaman konuyla ilgili konufltun?!
BAfiKAN- Lütfen!.. Ben, size söz vermedim; buyurun!.. Oturur musunuz.
CENGZ BULUT (zmir)- Ama, konuyla ilgili konufltum.
BAfiKAN- Ben, milletvekillerinden, özellikle parti grup baflkanvekillerinden rica ediyorum; kürsüye çkan milletvekili arkadafllarmz konuyla ilgili konuflsunlar. Buras seçim meydan deil ki, hanya için çkp da Konya'dan bahsedilsin...
NAB POYRAZ (Ordu)- Afla inince baflka, yukar çknca baflka...
BAfiKAN- Kürsüye çkp da bu kürsünün hakkn vermek de bizim vicdan görevimiz, hepimizin vicdan görevi...
CENGZ BULUT (zmir)- Sayn Baflkan, daha önceki konuflmalarn hatrla.
BAfiKAN- Refah Partisi Grubu adna,Sayn Korkutata; buyurun.
Süreniz 10 dakika efendim.
RP GRUBU ADINA HÜSAMETTN KORKUTATA (Bingöl)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; 703 sra sayl Ara Seçim Kanunu teklifi üzerinde Refah Partisi Grubunun görüfllerini arz etmeye çalflacam. Bu vesileyle Yüce Meclisi saygyla selamlyorum.
Bu ara seçimin partilerimize, memleketimize, milletimize de hayrl olmasn Cenab Allah'tan diliyorum.
Deerli arkadafllar, 2 nci maddedeki seçmen listelerinin güncellefltirilmesi meselesi, bana göre seçimin en önemli meselelerinden birisidir. Bu, birçok seçimde, en büyük sorun olarak karflmza çkmfltr. Zira, vatandafl, listelerin nereye asldn bilmiyor,listeleri görmüyor ve birçok insan da seçmen kütüünde isminin olduunu sanyor, listeleri incelemeye gitmiyor. Son anda, oy vermek için nüfus cüzdann alyor, gidiyor; fakat, oyunu vermek istedii halde veremiyor, sandk baflndan dönüyor. Onun için, bu güncellefltirmenin çok iyi yaplmas lazmdr.
Aslnda, bu ara seçim için daha bir hayli zamanmz var. Dier seçimlere de örnek olsun diye ifade ediyorum, seçim yaplacak illerde -bana göre çok ksa bir zaman içinde, on gün içinde, ki, flimdi bu çok kolaydr- kütüklerin tamamn bilgisayara geçirmek mümkündür. fiuraya buraya, partilere Hazineden fazla para vereceinize -bana göre küçük partilerden çok büyük partilerden kesinti yaparak- önce bu illere birer bilgisayar sistemi kurun, bütün seçmen kütüklerini bu bilgisayarlara geçirin ve mükerrer oyu da böylelikle önleyelim. Çünkü, mükerrer oy önlenmedii zaman, bir bakyorsunuz, yenilen parti, saha çamurdur, fludur budur diyor; çöplüklerde, flurada burada baflka fleyler aramaya bafllyor... Bunlarn olmamas için, iflin, önceden çok salama alnmas lazmdr. Bu illerde yaplmak istenirse, bu, basit bir ifltir, zor bir ifl de deildir.
Maddede, "Güncellefltirme, sandk seçmen listelerinin askya çkarlmas ve listede ismi bulunmayanlardan, askerlik hizmetinden terhis olanlarn terhis evrakyla, memur olarak tayin olanlarn da tayin evrakyla ask gününden önce ilgili seçim kuruluna müracaat suretiyle olur" denilmektedir.
fiimdi, bu arada bilhassa dou ve güneydouda müthifl bir nüfus hareketi var ve bu müthifl nüfus hareketinde, birçok insan, gerçekten, gidip kendisini listeye kaydettirecek durumda dahi deil. Böyle ciddî skntlar var. On ailenin, onbefl ailenin, bir evde, bir avluda olduu yerler var; bunlar da vatandafltr, oylarn kullanacaklardr. Burada, sanki onlardan hiç bahsedilmiyor gibi bir hava var. Ben, bunun böyle olmadn biliyorum; fakat, bu konuda, hiç olmazsa, bir arada bulunan ailelerin beyan veyahut da alnacak ikametgâh ilmühaberleriyle bunlarn seçmen kütüklerine kaydedilmesi -belki düflünülüyor; ama, burada zikredilmiyor- gerekir diye düflünüyorum.
Bunun yannda, bence, bilhassa köylerdeki -zaten küçük köyler hemen hemen ortadan kalkmfltr, büyük köylerin çou daha da büyümüfl, merkezileflmifltir- vatandafllar; yani, listelere yazlmayan, baflka köylerden oraya gelen vatandafllarn tek tek seçim kuruluna kadar gidip kendini yazdrmas, hemen hemen imkânszdr. Bunu, o bölge insannn çou bilir. Bu güncellefltirme, eskiden oradaki muhtar tarafndan yaplyordu; muhtar köyün bir listesini çkaryordu, flunlar flunlar kütükte var, flunlar flunlar yok diyordu ve o listeleri seçim kuruluna veriyordu.
Burada, bu konuda herhangi bir hüküm yok. Bunun böyle olmasnda çok ciddî fayda var. Aksi takdirde, seçmen kütüklerinin doru olabileceini sanmyorum. Böyle yaparsak; yani, buradaki vatandaflmzn tamamn -flekil ne olursa olsun- meflru yollardan yazdrrsak; seçim bir gölgeden kurtulmufl olur. Aksi takdirde, herkes, seçimler üzerinde bir gölge estirmeye çalflr.
Ayrca, yine, bu bölgedeki vatandafllarn ekseriyeti, baflka yerlere de gitmifltir, baflka illere de gitmifltir. fiimdi, oralarda da seçmen kartlar var, flu var, bu var; yani, bundan, belki bizden çok baflkalarnn zarar olacak.
Eer, bilgisayar kurulursa, böyle bir fley de yarn söz konusu olmayacak. Bir baflkas tarafndan söylendii zaman da -o çöplük meseleleri gibi ve dier meseleler gibi dallandrlrsa- iflte, biz sizi buradan ikaz etmifltik diyeceiz.
Sayn Baflkanm tabiî hakl olarak "her milletvekili madde üzerinde konuflsun" diyor; ama, bazen kendisi de Baflkanlk yetkilerinin dflna çkyor ve bunu hiç nazara almyor. Sayn Baflkan hemflerimdir, kendisini severim, ama bilhassa Melih Gökçek meselesi kendisine dert olmufl; bu bakmdan, kendisine, "fazla dert etme, bu dertten gidersen, sonra sana yazk olur, ben de üzülürüm" diyorum.
Sayglar sunuyorum.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Korkutata.
Benim istediim, Anayasann, bu memlekette, uygulanabilir bir hukuk kural olmasdr.
HÜSAMETTN KORKUTATA (Bingöl)- Sen Melih'i istiyorsun, Anayasay deil.
BAfiKAN- Anayasa ya vardr ya yoktur; varsa uygulayacaz...
AL O⁄UZ (stanbul)- flinize gelince vardr, iflinize gelmeyince yoktur.
BAfiKAN- Sayn Cevat Ayhan, buyurun.
Konuflma süreniz 5 dakikadr.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Muhterem Baflkan, muhterem üyeler; görüflülmekte olan 703 sra sayl ara seçimlerle ilgili kanun teklifinin 2 nci maddesi üzerinde söz almfl bulunmaktaym.
2 nci madde, seçmen listelerinin güncellefltirilmesiyle ilgili bir maddedir. Bu maddede söylemek istediim husus, geçirdiimiz seçimlerde tespit ettiimiz aksaklklar ve seçmen kütüklerinin hazrlanmasyla ilgili bir konuyu, bu vesileyle burada dile getirme meyannda arz etmektir.
Yüksek Seçim Kurulumuz, flüphesiz, il ve ilçe seçim kurullarndan gelen seçimlerdeki uygulamalarla ilgili aksaklklar bir araya topluyordur, toplamas da normal bir hadisedir. Gönül ister ki, bu aksaklklar ve Türkiye Büyük Millet Meclisine intikal eden bu talepler, kanun tasars veya teklifleri halinde Genel Kurula gelsin ve düzeltilsin. Bunlar düzeltilmedii zaman; seçimlerin yaplmas, bir taraftan millet iradesinin yeniden teflekkülüne imkân hazrlarken, dier taraftan da birtakm aksaklklar ile -27 Mart seçimlerinden sonra olduu gibi- tatsz tartflmalara ve krgnlklara sebep olmaktadr.
fiimdi, seçmen listeleriyle ilgili arz etmek istediim birinci husus flu: Seçmen listeleri srasnda, maalesef, bilhassa küçük yerler için ve ara seçimler için, taflma seçmen kullanyorlar partiler. Kim yapyor, hangi parti yapyor, hangi aday yapyor; ama, bu oluyor. Tabiî, bunu isim isim söylemek pratikte mümkün deil. Yani, o seçime münhasr olmak üzere, ikametgâh belgesi alp, o bölgeye taflyp, seçimde oy kullandrma yoluna gidiyorlar. Bunu önleyici düzenlemelerin getirilmesi lazm.
kincisi, seçmen listeleri, bilhassa köylerde veya mahallelerde askya çktktan sonra -bizzat flahidi olduumuz olaylar oldu, adalete intikal eden olaylar oldu- baz muhtarlar, seçmen listeleri üzerinde, kendi iltizam ettikleri partinin lehine oynama temayülünde olmakta; baz seçmenler için, kendisi, falan ilin falan ilçesinin falan köyünde seçmendir; ama, üç befl aylk bir ifl için, köyünün dflndadr veya bu seçmen köyümüzden ayrlmfltr diye, listeler üzerinde tahrifat yapmaktadrlar. Tabiî, ilçe seçim kurulunun da bunu bilmesi mümkün deil. Ancak, o köydeki parti temsilcileri, kendi listelerini yakn takip ederlerse, listeler askdan indirildikten, itiraz süresi geçtikten sonra bunlar yakalayabilmekte ve ilçe seçim kuruluna ve ilgili yerlere intikal ettirmekte, bunlarla ilgili hukukî ifllem o zaman bafllamaktadr; ancak, bu yollarn da tkanabilmesi için, kesinleflen seçmen listelerinin, mutlaka, o seçmen listesinin ait olduu sandk bölgesindeki parti müflahitlerine bir nüshasnn verilmesi ve bu flekilde bir otokontrol imkânnn salanmas gerekir. Halen bu uygulama yoktur. Zabtlara geçsin ve önümüzdeki dönemde seçim kanunlarnda yaplacak deiflikliklerde dikkate alnsn diye bu hususu arz etmek istedim.
Hepinize hürmet ederim.
BAfiKAN- Teflekkür ederim, Sayn Ayhan.
Madde üzerindeki konuflmalar bitmifltir.
Maddeyle ilgili bir önerge vardr; okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 2 nci maddenin ikinci fkrasnn birinci cümlesinin, afladaki flekilde tadilini arz ve teklif ederiz.
Güncellefltirme, sandk seçmen listelerinin askya çkarlmas ve listede ismi bulunmayanlardan, askerlik hizmetinden terhis olanlarn terhis evrakyla, memur olarak tayin olanlarn tayin evrakyla ve dier kiflilerin, muhtarlklardan alacaklar ikametgâh belgeleriyle, ask gününden önce ilgili seçim kuruluna müracaat suretiyle olur.
fievket Kazan Abdüllatif fiener Kemalettin Göktafl
Kocaeli Svas Trabzon
fiinasi Yavuz Bahaddin Elçi
Erzurum Bayburt
BAfiKAN- Komisyon katlyor mu?
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Yeterli saymz olmad için katlamyoruz efendim.
BAfiKAN- Hükümet?..
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Katlmyoruz.
fiEVKET KAZAN (Kocaeli)-Sayn Baflkan...
BAfiKAN- Sayn Kazan, buyurun.
Süreniz 5 dakika.
fiEVKET KAZAN (Kocaeli)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; görüflmekte olduumuz, ara seçimlerin 4 Aralkta yaplmasna mütedair kanun teklifinin 2 inci maddesi üzerinde, grup sözcümüz Sayn Korkutata, grup görüfllerimizi dile getirmifl ve bu meyanda, maddenin ikinci fkrasndaki güncellefltirme konusu üzerinde durarak, buradaki bir eksiklie iflaret etmifltir. flaret edilen eksiklik, fevkalade mühimdir.
Diyarbakr ilinde seçim yaplacak, firnak'ta seçim yaplacak,Siirt'te seçim yaplacak; dolaysyla bütün bu illerde, o ilin seçmenleri oy kullanacak; Diyarbakr'da Diyarbakr ilinin, firnak'ta firnak ilinin, Siirt'te Siirt ilinin seçmenleri oy kullanacak.
Malumunuz olduu üzere terör olaylar nedeniyle, ilçelerin ve illerin seçmen tablolarnda fevkalade büyük deifliklikler olmufl durumda. Diyarbakr'n normal nüfusu 400 bin iken, bugün, Diyarbakr'da nüfus 1,5 milyonu aflmfltr.
Devlet Bakan Sayn Salih Sümer'le birlikte, bugün bir açk oturumdaydk: Bismil'in nüfusu normal olarak 40 bin iken, flu anda Bismil'in nüfusu gelmifl, 100 bine dayanmfltr. Lice'nin nüfusu 11 bin iken, yine terör dolaysyla bugün 800'e düflmüfltür; halen Lice'de 800 kifli yaflamaktadr.
Bu, sadece Diyarbakr'da görülen bir tablodur.
Bu güncellefltirme meselesinde, göç zorunluluundan dolay ilçelerden Diyarbakr'a gelen veya mezralardan ilçeye gelen insanlar -bu ilin seçmeni olduuna göre- oy kullanmayacaklar m? Onlarn oy kullanmamas halinde,seçime ifltirak oran ne olacak?
Burada, sadece güncellefltirme açsndan, askerlik hizmetinden terhis olanlarn terhis evrakyla ve bir de memur olarak tayin olanlarn tayin evrakyla, ask gününden önce, ilgili seçim kuruluna müracaatndan bahsediliyor.
Peki göçenler ne olacak?.. Onlar seçmen deil mi?.. Onlara müracaat hakk tannmyor. Eer, Sayn Komisyon Baflkan, bu teklif metninin onlara da müracaat hakkn tandn ifade ederlerse, biz o zaman önergemizi geri alacaz; ama ben, bu maddeyi bir hukuk mant içerisinde okuduum, deerlendirdiim zaman, bu müracaat hakknn, sadece, tayin olunan memurlara, bir de askerlik hizmetinden terhis olanlara tanndn görüyorum. Bunun dflnda kalanlara bir müracaat hakk tannmyor; ama, bu insanlar Diyarbakr'n, Siirt'in veya firnak'n seçmenidir; özellikle, güneydoudaki illerin seçmenidir ve bu güncellefltirme açsndan da fevkalade büyük önemi haizdir. Oy kullanacak olan insanlarn oy kullanma iradesinin afla yukar dörtte üçünü elinden alyorsunuz. Bu, millî irade açsndan fevkalade sakim bir durumdur. Bunu, ehemmiyetsiz bir durum olarak düflünemeyiz.
O nedenledir ki, mahalle muhtarlarndan veya köy muhtarlarndan ikamet belgesi alnd, getirildii, ibraz edildii takdirde, bu durumda olanlarn da seçim kuruluna müracaatlarnn kabulü gerektii zaruretine iflaret için bu önergeyi vermifl bulunuyoruz. Bu önerge, millî irade, temsilî demokrasi adna verilmifl bir önergedir. Millî iradeye ve temsilî demokrasiye olan inancm ifade ediyor ve Yüce Meclisin bu önerge lehinde oy kullanlmasn sayglarmla istirham ediyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Kazan.
Sayn Kazan'n izah ettii konu doru. Sayn Komisyon buna katlyorsa, lütfen belirtsin. Çünkü, sizin getirdiiniz metinde, güncelleflen sandklarda yalnz askerler ile yer deifltiren memurlarn isimlerinin yer alaca yazl ve bunun dflnda...
NAB POYRAZ (Ordu)- Dorudur... Dorudur...
BAfiKAN- Efendim, bir dakika... zah edelim, anlafllsn.
Bunun dflnda yer deifltirenlerin, bu güncelleflen listelerde hiçbir suretle yer almayaca biçiminde bir mana çkyor.
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Evet efendim.
BAfiKAN- Yani, sizin amacnz bu mudur? Yani, yer deifltirmesine ramen, memur ve asker dflnda hiçbir suretle yeni bir seçmen kaydolmasn; öyle mi?
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Sayn Baflkanm... (ANAP ve RP sralarndan gürültüler)
BAfiKAN- Bir dakika efendim... Komisyon izah etsin... Rica ediyorum... Bir dakika...
fiADAN TUZCU (stanbul)- Size bir seans yapalm Sayn Baflkan... (ANAP ve RP sralarndan gürültüler)
NAB POYRAZ (Ordu)- Dorudur... Dorudur...
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Maksat budur.
NAB POYRAZ (Ordu)- Senin ona ne yetkin var?!
BAfiKAN- Arkadafllar, burada, doru olan fleyi izah ediyoruz...
NAB POYRAZ (Ordu)- fline öyle geliyor deil mi?..
BAfiKAN- Sizin aklnz eriyor mu?!. Rica ediyorum yani...
NAB POYRAZ (Ordu)- Senin mi akln eriyor?!.
BAfiKAN- zah eder misiniz efendim?
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Sayn Baflkanm, Komisyon olarak bir yorum getirmek yetkisine sahip deiliz. Madde Komisyonda tezekkür edilmifl, bu flekilde bir esasa balanmfltr. Baflka türlü anlafllmamas gerekir.
Arz ederim.
BAfiKAN- Efendim, yani, sandk listelerinin güncellefltirilmesi demek, o sandk listesinde yer almad halde, o seçimden önce o seçim bölgesine giden kiflilerin, o seçmen listesinde yer almasdr.
fiADAN TUZCU (stanbul)-Maddeyi siz mi yazyorsunuz Sayn Baflkan; siz Hükümet misiniz, Komisyon musunuz, Baflkan msnz?!.
BAfiKAN- Arkadafllar, lütfen... Bakn, burada doruyu tespit etmek için uraflyoruz.
fiEVKET KAZAN (Kocaeli)- Efendim, bendeniz önergemi izah ederken, "eer, Komisyon metnindeki madde, benim önergemi içeriyorsa, önergemi geri alacam" dedim...
BAfiKAN- Efendim, zat âliniz gayet iyi izah ettiniz.
fiEVKET KAZAN (Kocaeli)- Komisyon bunun cevabn vermek mecburiyetindedir.
BAfiKAN- Ben de onu sordum efendim...
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Arz edeyim efendim.
Komisyon olarak yorum yapma hakkmz yok. Önergeye katlp katlmadmz hususu soruluyorsa, yeterli çounluumuz olmad için katlamyoruz.
BAfiKAN- Peki efendim.
Komisyon, yeterli çounluu olmad için önergeye katlmyor, Sayn Hükümet ise önergeye katlmyor.
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN- Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge reddedilmifltir.
Maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... 2 nci madde kabul edilmifltir.
3 üncü maddeyi okutuyorum:
MADDE 3.- Bu milletvekili ara seçiminde oy pusulalarnda adaylar için tercih iflareti kullanlmaz.
BAfiKAN- Madde üzerinde söz isteyen?..
fiahs adna, Sayn Cengiz Bulut; buyurun efendim.
Süreniz 5 dakikadr.
CENGZ BULUT (zmir)- Sayn Baflkan, deerli milletvekili arkadafllarm; bugün Türkiye'de tercih sisteminden vazgeçilmesi, her nedense, bir usul haline getiriliyor. Tahmin ediyorum, önümüzdeki dönemlerde bu gerçeklefltirilecek; ama, tercih sistemi, halkn gerçek manada yapt bir önseçimdir. Tercih sistemi, hani hepimizin korktuu, her gün kölesi olduumuz delegelerin aday belirlemesi sisteminden kurtulma fleklidir; bir de, merkezde, liderlerin önünde asker gibi davranmaktan kurtulma sistemidir.
Tercih sistemine güvenen, halka gider, kahveye gider, sokaa gider, pazara gider, halkla iç içe olur; tercihin faydalar bunlardr. Bu sistemde milletvekili aday, kendisini tantmak zorundadr; ayrca, belirli sayda birkaç delegeye, birkaç partiliye veya yalnz genel merkezde belirli insanlara flirin görünme durumunda deildir.
Tercih sistemi, biraz evvel bahsettiim gibi, bir milletvekili adaynn kendini öretmene, iflçiye, emekliye, memura, köylüye, ksacas halka anlatabilecei tek sistemdir; ayn zamanda bizi halka gönderen tek sistemdir. Bundan kim korkar; bundan, biraz evvel bahsettiim gibi -halka gitmeyi zûladdedenler demeyeyim de- biraz da rehavet içinde olan insanlar korkar; ama, tercih sisteminde halka gidilir, halkn içinde gezilir, onlarla beraber olunur.
Teklife göre, ara seçim yaplacak illerde yalnz birer milletvekili seçilecei için tercih sisteminden vazgeçiliyor; fakat, flu anda görülen o ki, Türkiye'de bundan sonra yaplacak seçimlerde de tercih sistemi kaldrlacak.
Ben tercih sistemini savunuyorum. Gelin, halkn huzuruna çkalm; gelin, milletin huzuruna çkalm; kahve kahve dolaflarak halkla beraber olalm; bizi millet seçsin millet! Bizi, genel merkez veya birkaç delege seçmesin, millet tercih etsin, seçsin Gerçek demokrasi budur, parti içi demokrasi de budur, genel manada demokrasi de budur. Gelin millete gidelim.
Teflekkür eder, sayglar sunarm. (Alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Bulut.
Madde üzerinde baflka söz isteyen?.. Yok.
Maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... 3 üncü madde kabul edilmifltir.
4 üncü maddeyi okutuyorum.
fiADAN TUZCU (stanbul)- Bu madde üzerinde yorum yapmayacak msnz?!
BAfiKAN- Ben gayet iyi biliyorum, merak etme!
Madde üzerinde söz isteyen?..
Refah Partisi Grubu adna Sayn Lütfü Esengün'e söz veriyorum.
Buyurun Sayn Esengün.
Süreniz 10 dakikadr.
RP GRUBU ADINA LÜTFÜ ESENGÜN (Erzurum)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; hepinizi saygyla selamlyorum. Görüflülmekte olan kanun teklifinin 4 üncü maddesi üzerinde Grubumuzun görüfllerini açklayacam.
Muhterem arkadafllar, bu kanun teklifi, normalde bugünlerde yaplmas lazm gelmesine ramen, zaman geçirilmifl bir ara seçimin yaplmas için ancak verilebilmifl bir kanun teklifidir.
Anayasa Mahkemesi DEP'i kapatt tarihte, tahmin ediyorum, Millet Meclisinde 22 milletvekillii boflalmflt. O tarihte karar alarak, kanun çkararak -öyle, Araln 4'ünde, bizim Erzurum'da "zemheri" dediimiz souk kfl günlerinin geldii günlerde deil- havann daha müsait olduu bu günlerde ara seçim yapmalydk.
fiimdi seçim gecikti. Zarar yok seçimi 4 Aralkta yapalm; ama, seçimin gecikmesiyle birlikte getirilen ara seçim teklifi de alelacele hazrlanmfl ve kamuoyunun basksndan bir an evvel kurtulmak için, özellikle de erken seçimden kaçmak için getirilmifl bir yasa teklifi. Baknz, bu teklif, o kadar acemice ve acelece hazrlanmfl ki, dün de komisyonda görüflülmüfl ve sanki içinden çklmaz bir hale getirilmifl.
Sayn DYP Grup Baflkanvekillerinin verdii teklifte, -biraz evvel münakaflas yaplan hususta, "güncellefltirme, sandk seçmen listelerinin askya çkarlmas ve -hakl olarak- listede ismi bulunmayanlarn listeye ilavesi suretiyle olur" deniliyor. Normali budur ve hakkaniyete, millî iradeye saygl davranfl da budur; ama, dün komisyonda ne yaplmfl; "listede ismi bulunmayanlar" ibaresi kaldrlmfl ve bunun yerine, sadece, "terhis olan askerler ve tayin edilen memurlar sandk seçmen listelerine ilave edilir" denmifl. Köyleri yaklmfl yklmfl, terör dolaysyla evinden barkndan olmufl, flehir merkezlerine yerleflmifl olan binlerce, onbinlerce insan, bu seçimde oy kullanamayacak. Bunun vebalini, biraz evvel bizim verdiimiz önergeye ret oyu veren bütün arkadafllarmz çekecektir. Yazktr, günahtr! Bunlar da bu vatann insanlardr, bunlarn da seçim hakkna, seçme iradelerine saygl davranmak zorundayz.
4 üncü maddede, daha evvel getirilen teklifte bölge baraj yüzde 25 olmasna ramen, dün yaplan Anayasa Komisyonu çalflmalarnda bu yüzde 20'ye indirilmifl. Burada, "2839 sayl Kanunun 34 üncü maddesinin ikinci fkrasnda bahsedilen baraj yüzde 20' dir" diyor. Halbuki, o kanunun o fkrasnda yüzdeyle ifade edilen bir baraj mevcut deil; sadece, "milletvekili saysna bölünür"diyor. Dolaysyla oradan bir yüzde 25 rakam çkarlyor. fiimdi getirilen teklifte ise, sanki orada bir yüzde 25 veya baflka bir yüzde rakam varmfl da, o, yüzde 20'ye indiriliyor gibi bir yaklaflm var. bu da kanun teknii açsndan sakncaldr, yanlfltr.
Muhterem arkadafllar, bu skntlar niye yaflyoruz; baknz, 1982 Anayasasnda, özellikle 12 Eylül öncesi döneme tepki olsun diye birsürü tedbirler düflünülmüfl, birsürü yasaklar getirilmifl; ne hikmetse, seçimle ilgili herhangi bir yasak, herhangi bir kural getirilmemifl. Niye getirilmemifl; o Anayasay yapanlar da biliyorlard ki, her seçime yeni bir seçim kanunuyla girmek iyidir. Niye iyidir; çünkü Refah Partisi gibi, 12 Eylül öncesi Millî Selamet Partisinin yerine sonradan kurulmas muhtemel bir partinin baflarsnn önüne ancak günübirlik kanunlarla geçeriz.
Baknz, elimde, yaplan kanun deifliklikleri var: 298 sayl, Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakknda Kanun 1961 ylnda yaymlanmfl, 1979 ylna kadar, 12 Eylüle kadar tam dokuz defa deifliklik görmüfl ve 12 Eylülden sonra, 1983'te, 1986'da ve 1987'de, özellikle Anavatan Partisi -bu iflte gayet mahirdir, biliyoruz- her seçim arifesinde, o günün flartlarnda, memleketin menfaat deil, partinin menfaat neyi icap ettiriyorsa o deifliklikleri yapmfl. Müteaddit deifliklikler yaplmfl; onbir tane deifliklik bu kanunda var.
1983'te yürürlüe giren Milletvekili Seçimi Kanununda, 1986 ve 1987 tarihlerinde dört defa, 1991'deki genel seçim öncesinde bir defa olmak üzere tam befl defa deifliklik yaplmfl.
Siyasî Partiler Kanununda ise, 1983'te yürürlüe girmesine ramen, tam 15 defa deifliklik yaplmfl.
Bu deiflikliklerin yaplmasnn anasebebi, iktidarda olan, elinde çounluu bulunduran partinin, yaplacak seçimde baflar salamasn temindir. Bu da hakszlklarn tescil etmektedir.
Biz, Anayasa Komisyonunda olsun, anayasa deiflikliine iliflkin kurulan komisyonda olsun görüfllerimizi defalarca söyledik; bu memlekette seçim nasl yaplacaksa, hiç olmazsa temel kurallar Anayasaya yazlsn; çounluu eline geçiren iktidar veya siyasî partiler, kendi menfaatlar açsndan yeni yeni düzenlemeler yapmasn; her seçim için ayr bir kanun düflünülmesin, yaplmasn; ama, bu tekliflerimiz, hâlâ, bugüne kadar kabul görmüfl deil. Temenni ediyoruz, inflallah, Anayasada yapacamz - bu sene yapmay baflarabilirsek-flu yeni deiflikliklerde, flu seçim kanunlaryla, seçim mevzuatyla ilgili temel kurallar getirip Anayasaya koyalm.
Efendim, bir seçimde iflime böyle gelirse, seçmen kütüklerini flöyle tanzim ederim, seçim barajn flöyle yaparm denilirse, bu olmaz. Bu, kendimize saygszlktr, millî iradeye saygszlktr; bunu temel kaidelere, deiflmez kurallara balamak, sonuçta hepimizin menfaatnadr. Gördük ki, geçmiflte iktidar olup, eline frsat geçtii sürece kendi menfaat için deifliklik yapmfl olan Anavatan Partisi, bugün muhalefet sralarnda oturuyor.
fiimdi, 4 Aralk seçimi için bu teklifi getiren Doru Yol Partisi de yakn zamanda yine muhalefet sralarnda yerini alacak; yarn biz geçeceiz oraya; ama, size buradan söz veriyorum; biz, elimize bu frsat geçtiinde, kendi menfaatmzn icap ettirdiini deil, gerçekten milletimizin, millî iradenin Meclise tam olarak yansmas için nasl bir kanun lazm geliyorsa onu yapacaz ve bu seçim kanunu tartflmalarn da inflallah bitireceiz.(RP sralarndan alkfllar.)
CENGZ ALTINKAYA (Aydn)- Seçim yapmayacaksnz herhalde!..
LÜTFÜ ESENGÜN (Devamla)- Seçim yapacaz, seçimin de en adilini yapacaz inflallah.
"Efendim, kontenjanmfl, barajmfl; öylarn yüzde19.5'ini alan parti geride kalr, yüzde 30'unu alan parti milletvekilliklerinin tamamn götürür" gibi bir düflünceyle oylarn yüzde 33'ünü alp da Meclisin üçte ikisini ele geçirmeyeceiz! Sizin yaptnz hakszl biz yapmayacaz; buradan size söz veriyorum, teminat veriyorum.
Muhterem arkadafllar, bu kanun teklifi alelacele hazrlanmfltr dedik. Gerçekten, memura, iflçiye para bulamayan Hükümet, 20 Eylüle kadar kurulmufl olan bütün partilerin seçime girmesi için teklif getiriyor. Anayasa Komisyonunda dün yaplan görüflmelerde -biraz evvel Sayn Sungurlu, bu konuda Refah Partisinin muhalefeti olmadn söyledi; zabtlarda aynen var-Komisyona partimizi temsilen katlan Sayn Ali Ouz' un bu konuda muhalefeti var, muhalefet flerhi yok; ama, kanuna muhalif olduuna dair muhalefet sözü ve imzas var.
Memura zam yapmayacaksnz, iflçinin toplu ifl sözleflmesiyle hak ettii paray vermeyeceksiniz, pancar fiyatn hâlâ açklamayacaksnz; ama, ne idüü belirsiz birtakm partileri -maalesef, bu sözü kullanmak zorunda kalyorum. Biraz evvel Sayn Müftüolu ifade etti; 56 parti varmfl -56 partiyi seçime sokacaksnz. Bunun altndaki temel neden de, Refah Partisinin özellikle güneydouda elde etmesi muhakkak olan baflarsn engellemek; ama, 56 deil, ne kadar parti girerse girsin bu seçimin galibi, bu seçimin birinci partisi Refah Partisi olacaktr; bunu herkes kabul ediyor.
56 parti seçime girecek, 56 partiye de...
YAfiAR ERYILMAZ (Ar)- 56 deil, 26.
LÜTFÜ ESENGÜN (Devamla)- Sayn Müftüolu 56 dedi. Saysn kimse bilmiyor; 26 da olabilir, 30 da olabilir, 40 da olabilir. Siyasî partilerin hepsi seçime girecek ve bir dilekçe verip "ben de bu seçime katlacam" diyen bir siyasî partiye, tutup, Hazineden, tüyü bitmemifl yetimin hakkndan yardm yapacaz. Böyle teklifin sonucu bu olur.
Muhterem arkadafllar...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Lütfen efendim, son cümlenizi söyler misiniz...
LÜTFÜ ESENGÜN (Devamla)- Hemen arz edeyim: Anayasa deiflikliinde, flu seçim mevzuatn deiflmez kurallara balamak ve her seçim için, böyle, günün flartlarnn kendi partimizin menfaatna el verdii flekilde kurallar koymak yerine, gerçekten adil bir seçim sistemini oturtmak yolunda hepinizden gayret bekliyorum.
Sayglarm arz ediyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Esengün.
Sayn brahim Kumafl...
MEHMET KEÇECLER (Konya)- Grup adna söz istiyorum efendim.
BAfiKAN- Sayn arkadafllar, rica ediyorum, gruplar önceden söz istesinler efendim. Söz isteyen var m dediimizde, kimse tenezzül buyurup da söz istemiyor; ondan sonra, flahslar adna söz isteyenleri çaryoruz... Rica ediyorum, bundan sonra, zamannda söz isteyin.
ANAP Grubu adna, Sayn Mehmet Keçeciler; buyurun efendim.
ANAP GRUBU ADINA MEHMET KEÇECLER (Konya)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; aslnda görüflmekte bulunduumuz bu 4 üncü maddede getirilen teklifte yüzde 25'lik bir seçim çevresi baraj öngörülmüfltü. Halbuki, 3 milletvekili çkaracak -mesela Diyarbakr ve Mardin, normalde 5'lik, 6'lk seçim çevresidir- seçim çevrelerinde normal baraj zaten yüzde 20'dir. fiimdi bu baraj yüzde 25'e çkaran teklifi, yine teklif sahipleri, Anayasa Komisyonundaki görüflmeler srasnda bir önergeyle Anayasa Komisyonuna getirdiler ve Anayasa Komisyonun oybirliiyle verdii bir kararla da bu flekilde uygun görüldü.
RAHM ÖZER (Çanakkale)- Biz vermedik... fiimdi görüfltüümüz, 4 üncü madde...
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Siz verdiniz efendim, Sayn Ceyhun verdi; ondan bahsediyorum, 4 üncü madde odur zaten.
Böyle bir teklif, zaten mevcut seçim hukukumuzun tabiî sonucuna uygundur. Yani, Diyarbakr'da normal bir seçim yaplsayd, mahallî baraj yüzde 20 idi.
"Efendim, bu seçim sisteminin tamamn deifltirelim." Deifltirelim, o ayr bir konu; ama, bir ara seçim yaparken de, normal bir seçim yaparken hangi kaidelere uyarsanz, o kaidelere uygun flekilde bu maddeleri düzenlemek de mantikîdir ve normaldir.
Deerli arkadafllarm, flimdi asl üzerinde durmak istediim konu, Refah Partisi Sayn Sözcüsünün burada Anavatan Partisi dönemine ait ifadeleridir. Burada kendileri, Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Kanununda sekiz sene içerisinde dört defa deifliklik yaptmz ifade ettiler ve sanki Anavatan Partisi kendisini iktidara getirmek için, seçim hilesi yapmak için bu deifliklikleri yapmfl gibi ifade ettiler. Bu deiflikliklerin ana hatlarn ifade edeyim.
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Kanununda yaptmz deiflikliklerden bir tanesi, televizyonla propaganda içindi. Anavatan Partisi iktidara geldii zaman Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Kanununda televizyonla propagandaya ait maddeler yoktu; onu, biz koymak mecburiyetindeydik; çünkü, televizyon Anavatan Partisi döneminde geliflti, büyüdü, Türkiye'nin gündemine girdi ve siyasetçilerin de kullanabilecei bir hale geldi. Açn kanuna bakn; kanun önünüzde.
fiNAS YAVUZ (Erzurum)- Televizyon, ahlak da bozdu.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Bu konuda yaptmz bir dier deifliklik, yurt dflndan gelen vatandafllarmzn gümrüklerde oy vermelerini temin maksadyla yapld. (ANAP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Sayn Keçeciler, lütfen, maddeyle ilgili konuflunuz.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Evet, o maddeyle ilgili konufluyorum efendim.
BAfiKAN- Burada "baraj" kelimesi dflnda bir fley yok ki.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Grubumuza sataflma yapld Sayn Baflkan. Bunlara cevap vermeliyiz; zabtlar düzeltmeliyiz.
BAfiKAN- Efendim, o zaman, sataflmadan dolay söz alrsnz; ama, burada "baraj" kelimesi üzerinde duracaksnz.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Elbette; ama...
BAfiKAN- Sayn Keçeciler, siz deneyimli bir parlamentersiniz.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Sayn Baflkan, bu konular, benden evvel bu madde üzerinde söz alan konuflmac tarafndan bu kürsüde ifade edildi.
BAfiKAN- Ama, kötü, örnek olmaz ki canm!
ENGN GÜNER (stanbul)- Maddeyle ilgili konufluyor.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Ben onlara cevap veriyorum; o benim hakkm. O zaman, burada, o konuflmacy konuflturmayacaktnz. Ben ona cevap vermek durumundaym, öyle fley olur mu?! Bu bizim hakkmz.
Deerli arkadafllarm, Anavatan Partisi iktidara gelinceye kadar, bu memleketin dflarda yaflayan 2,5 milyon vatandafl vard.
fiNAS YAVUZ (Erzurum)- Diyarbakr'da yaflayan 1,5 milyon insan düflünmüyorsunuz!
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- O vatandafllarmzn oy verme hakk düflünülmemifl. O hakk tam manasyla verelim istedik. Orada, konsolosluklarda oy vermek suretiyle, mektupla oy vermek suretiyle bu hakk verelim istedik; ama, anayasa engeli çkt karflmza. Anayasa "yarg gözetimi olmadan seçim olmaz" diyor, öbür ülkeler de "yargcnz içeriye sokmayz" diyor. Ne yapacaksnz?! Hiç deilse, bir açlm olarak, ilk tatbikat olarak, gümrüklerde oy verme hakk verelim de, fleklen de olsa, oradaki insanlarmz bir oy hakkna sahip olsunlar dedik
Türkiye Cumhuriyetinin vatandafllar, yafladklar ülkelerde, on sene, yirmi sene yaflad halde oy veremeyen, Türkiye'de de oy hakk olmayan insanlar durumundaydlar. Onu salamak için seçim kanununu deifltirdiysek, Anavatan Partisini itham etmeye hakknz var m?! Anavatan Partisi doru olan yapmfltr. (ANAP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar)
Ne yapmflz; seçim çevresinde bir deifliklik yapmflz. Nasl yapmflz; Konsey Hükümetinin çkard kanun diyor ki; "hiçbir ilçe, seçim çevresi olarak bölünemez." Bir bakyoruz ki, Bakrköy lçesi fevkalade büyümüfl, ve Hakkâri'de 50 bin nüfusa bir milletvekili düflerken, Bakrköy'de 200-250 bin nüfusa -seçmene- bir milletvekili düfler duruma gelmifl. Bu durumu düzeltebilmek için seçim çevresinde deifliklik yaptk. Bu, sadece, Bakrköy lçesinin ihtiyacn karfllamak maksadyla ve sadece demokratik düflüncelerle yapld. Ne yapmflz; tercihli seçim sistemini getirmifliz. Biraz evvel bir arkadaflmzn bu kürsüden ifade etti gibi, "Tercihli seçim sistemini getirirken, millet, seçtii milletvekilini dorudan doruya kendisi seçsin, siyasî partilerin genel merkezinin sultasyla milletvekili seçilmesin, vatandafl reyine hâkim olsun, milletvekilini kendisi tercih etsin istemifliz ve bu deifliklikleri, katiyen, ama katiyen ana esaslar çerçevesi içerisinde yapmflz. Konsey döneminde konulan o yüzde 10'luk barajlar, mahallî barajlar bizim eserimiz deil. Onlar, o dönemde konuldu. Sesiniz neredeydi?! O zaman söyleseydiniz!
LÜTFÜ ESENGÜN (Erzurum)- O zaman biz Parlamentoda yoktuk.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Biz o barajlar deifltirmedik, flimdi de aynen devam ediyor. Türkiye'de, üç yldan beri baflka bir ktidar var, o barajlar deifltirebildi mi; hayr. Memleketin ihtiyac ne ise, biz onu yaptk beyler... Yoksa, seçim kanunlarn deifltirerek iktidarda kalmak mümkün olsayd, biz bugün iktidardan düflmezdik. Demek ki, ifadeleriniz yanlfltr -Anavatan Partisi düflmanlyla burada ifade etmiflsiniz- bir dönemi karalarken, dikkatli olacaksnz.
fiNAS YAVUZ (Erzurum)- Anavatan Partisi, flimdi televizyona bile bakamaz durumda.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Anavatan Partisi sekiz yllk iktidar döneminde, bu memleketi, bir noktadan almfl daha ileri noktalara götürmüfltür. Anavatan Partisi dönemi, Türkiye'nin kalknmasnda, altn harflerle yazlacak bir dönemdir.
Hepinize sayglar sunuyorum. (ANAP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Keçeciler.
Sayn milletvekilleri, kürsüye çkan her milletvekili, seçim meydanlarnda nutuk atar gibi konuflursa, bu kürsünün nizam bozulur. (ANAP sralarndan gürültüler)
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Ona sen karar veremezsin!
CENGZ BULUT (zmir)- Sayn Baflkan, senin geçmiflte yaptn konuflmalar da biliyoruz!
BAfiKAN- Efendim, barmaya gerek yok! Mecliste mi oturuyorsunuz, da baflnda m oturuyorsunuz?! (ANAP sralarndan gürültüler)
Buyurun Sayn Kumafl.
Sayn Kumafl, lütfen, maddeye bal olarak konuflun efendim.
BRAHM KUMAfi (Tokat)- Sayn Baflkan, deerli miletvekilleri; benden önce Anavatan Partisi Grubu adna konuflan Sayn Keçeciler, konuflmasnda, "biz her fleyi adaletli yaptk, seçim çevresi barajlar deiflmedi" dedi.
CENGZ ALTINKAYA (Aydn)- Sen, madde üzerinde konufl.
BAfiKAN- Sizin grup sözcünüz madde üzerinde konufltu mu ki, Sayn Kumafl da konuflsun!
NAB POYRAZ (Ordu)- Sus be! Konuflma, bir dinle!..
BAfiKAN- Sayn Poyraz, seni dinleyecek deilim, senin emrinde de deilim!
BRAHM KUMAfi (Devamla)- Sayn milletvekilleri, barajlar koyanlar, barajlarda boulmufltur.
CENGZ ALTINKAYA (Aydn)- Refah Partisine bir sorun bakalm!..
BRAHM KUMAfi (Devamla)- Bugün DYP ve SHP -veya iktidara kim gelirse gelsin- kendi lehine yapmfl olduu kanunlarla, yani adaletsiz kanunlarla seçime gitmek istemektedir. Adaletsizliin sonu hüsrandr, sonu felakettir; adaletsizlikle hiçbir fley olmaz.
Deerli milletvekilleri, vicdanlarnza sunuyorum, flu adalet midir: Türkiye genelinde 3 milyonluk bir seçim baraj olacak, 2 milyon 999 bin oy alacaksnz ve bunu çöp sepetine atacaksnz!.. Bu, yanlfltr.
MEHMET KEÇECLER (Konya)- O kanunu biz çkarmadk.
BRAHM KUMAfi (Devamla)- Kanunu kim çkarrsa; çkarsn yanlfltr. Bunu savunanlar da, buna karfl gelmeyenler de ayn yanlfll devam ettiriyorlar.
Bir misal vereyim: 1991 seçimlerinde Tokat'ta benim seçimlere katldm Parti 85 bin oy ald, Anavatan Partisi de 58 bin oy ald; benim partim, 28 bin oya karfllk milletvekili çkard, 58 bin oy alan parti ise milletvekili çkaramad. Bu adalet midir?
KEMALETTN GÖKTAfi (Trabzon)-Ettiini buldu.
BRAHM KUMAfi (Devamla)- Anayasada, partilerle ilgili olarak "partiler, demokrasinin vazgeçilmez unsurlardr"deniyor; ama, siz, partilerin önüne ülke barajn getirip koyuyorsunuz. Bu seçimlere bamsz olarak katlan bir adayn önünde bir baraj var m; var; ama, Türkiye genel baraj yok. Orada diyelim ki, (A) partisi, falanca ildeki oyun yüzde 50sini, yüzde 99unu da alsa, ülke genelinde baraj aflamad için yüzde 1 alan bamsz aday meclise gelecek... Bu, hak m, adalet mi? Bu yanlfl deil mi?
Bir defa gelin flu ülke barajn sfrlayalm. Bugün, Bat Avrupa ülkelerinde, Almanyada -üstelik iki zt ülke, iki Almanya birlefltii halde- yüzde 5lik ülke baraj vardr.
CENGZ ALTINKAYA (Aydn)- Demek ki var!
BRAHM KUMAfi (Devamla)- Var; ama, iki zt ülke birlefltii halde baraj var.
Bugün, Batl ülkelerin çounda baraj yoktur. Baflta bu ülke barajn kaldralm.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- O barajda boulacaklar, merak etme.
BRAHM KUMAfi (Devamla)- Deerli milletvekilleri, burada bu seçimlere katlacak partilerin saysyla ilgili deiflik rakamlar telaffuz edildi, ben saysn aldm -gerçek rakam Seçim Kurulundan almfltm- 21dir.
BAfiKAN- O konu, 6 nc maddede Sayn Kumafl; onu, 6 nc madde görüflülürken ifade ederseniz memnun olurum.
BRAHM KUMAfi (Devamla)- Evet, onu da ifade edeceim
Gelin, bu adaletsiz seçim sistemini hep birlikte deifltirelim. Eer hepimizde bunu deifltirme iradesi varsa, bunu genel seçimlerde deil, bu seçimde deifltirelim.
Ben hepinize sayglar sunarm.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Kumafl.
Madde üzerindeki konuflmalar bitmifltir.
Maddeyi oylarnza sunuyorum. Kabul edenler... Etmeyenler... Madde kabul edilmifltir.
5 inci maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Madde üzerinde söz isteyen?..
Buyurun Sayn Korkutata.
Süreniz 10 dakikadr.
Madde ile ilgili konuflmanz rica ediyorum.
RP GRUBU ADINA HÜSAMETTN KORKUTATA (Bingöl)- Onu Allah bilir.
BÜLENT ATASAYAN (Kocaeli)- Madde üzerindeki konuflmay Allah m bilir, sen mi bilirsin?!
HÜSAMETTN KORKUTATA (Devamla)- Allah bilir dedim, zoruna m gitti?!
BÜLENT ATASAYAN (Kocaeli)- Hayr, Kamer biliyor da onun için!..
HÜSAMETTN KORKUTATA (Devamla)- Bana laf atmayn oradan...
BAfiKAN- Bu Meclisi ben yönetiyorum, ben biliyorum; tamam m?!
BÜLENT ATASAYAN (Kocaeli)- Bak, kim biliyormufl?!
HÜSAMETTN KORKUTA (Devamla)- O da bilir.
BAfiKAN- Allah'n bu iflle ne ilgisi var?!
HÜSAMETTN KORKUTATA (Devamla)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllar; 5 inci madde üzerinde sadece birkaç söz söyleyeceim.
27 Mart seçimlerinde görev yapanlara verilmesi gereken ödenekler hâlâ verilmemifl. Millet sanyor ki -biz milletvekili olduk ya- bu ödenekleri biz ödeyeceiz. Bölgedeki birçok memur bizim yakamza yapflyor, henüz bu hakkmz ödemediniz" diye. fiimdi, "oraya yeniden para göndereceiz" diyorsunuz, Allah bilir onu ne yaparsnz?! Zaten, bu Hükümet, maalesef, hiçbir konuda sözünü tutmuyor, borcunu ödemiyor.
Deerli arkadafllar, flimdi adaletsizlik bafllad. Ben, adaletsizliin en büyüünü bugün bu Mecliste gördüm. Biz diyoruz ki, zaten, bölgedeki vatandafl mustarip, periflan, oradan buradan gelmifl, birçok hakszla uramfl; PKK tarafndan hakszla uramfl, devlet tarafndan hakszla uramfl, eski hasm -aralarnda düflmanlk olan hasm- tarafndan hakszla uramfl, göç etmek mecburiyetinde kalmfl, periflan olmufl; gelmifl bir ile, bir yere snmfl, onun bunun evinde snt halinde. Yani, tafl yürekli bir insana bile söylesen yürei dayanmaz, insann yürei dayanmyor. fiimdi biz, bu vatandafla kardeflim, sen otur, oyunu kullanma diyoruz; ama, Edirne'den Diyarbakr'a gelen, Erzurum'dan Diyarbakr'a gelen, Karadenizden Diyarbakr'a gelen vatandafla da diyoruz ki, kardeflim, sen gel, buyur, oyunu kullan; sen buradaki insan tayin et; ama, bu bölgenin insan, bu bölgenin evlad bu ifli yapmasn... Niye, gerekçe ne, bunun gerekçesi ne? Yani, bunun ad ikilik deil, ayrlk deil, bölücülük deil de nedir? Vatandafl resmen bölüyorsunuz. Bir vatandafla verdiiniz hakk, "gidip kendi temsilcisinizi seçin" dediiniz insana verdiiniz hakk bir baflka insana vermiyorsanz, bunun adn koymak ve bu vatandafln karflsna çkmak mümkün deildir. Eer, bundan bir fayda mülahaza ediliyorsa; ki, Sayn Keçeciler, biraz önce, "Avrupa'da flu kadar insan var, bunlarn oy hakk ne olacak?" dedi; ama, biraz sonra da, doudaki insanlarn oy hakk olmasn diye parmak kaldrd. Böyle böyle ikiyüzlülük olmaz. Her fleyi mert ve açk olarak söylemek lazm.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Keçeciler doudakiler oy kullanmasn demedi ki.
AHMET KABL (Rize)- Kim söylemifl bunu ?
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Bizim korkumuz, sahtekârlk yaplmas.
HÜSAMETTN KORKUTATA (Devamla)- Ya olduunuz gibi görünün ya da göründüünüz gibi olun; yani, bu gibi konular mülahaza ederek fayda düflünenler, -inann Allah'a- bunun altnda kalr.
BAfiKAN- Sayn Korkutata, lütfen, maddeyle ilgili konuflur musunuz.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Seçim propagandas yapyorsun.
HÜSAMETTN KORKUTATA (Devamla)- Ben, ne söylediimi biliyorum, sen de gel burada söyle. Git, orada, vatandafla söyle. Burada onu söylemek kolaydr. Burada rahat koltukta oturup konuflmak kolaydr. Git, o vatandafln karflsnda konufl. Hepiniz reddettiniz, burada kimse kabul etmedi; kimse, onun bunun üzerine atmasn. Yarn gidip, o meydanlarda -eer o bölgeye gelebilirseniz- bunu tek tek yüzünüze söyleyeceim. Böyle fley olmaz. Bu adaletsizliin giderilmesi için, yaplacak bir fley varsa; hak adna, adalet adna bunun yaplmasn bu Meclisten istiyorum. stiyorum ki, o vatandafln kendisine güveni gelsin. (ANAP sralarndan gürültüler)
CENGZ ALTINKAYA (Aydn)- Anayasa Mahkemesine dava açarsnz.
HÜSAMETTN KORKUTATA (Devamla)- Lütfen, bana laf atma oradan.
BAfiKAN- Sayn Korkutata, lütfen, arbaflllk içinde ve maddeyle ilgili konuflursanz memnun olurum.
HÜSAMETTN KORKUTATA(Devamla)- Konufluyorum; ama, brakmyorlar ki...
Deerli arkadafllar, samimî söylüyorum; o bölgenin huzuru, güveni için, bu Hüsamettin bin defa cann vermeye hazrdr; ama, bu, o bölgeye bir fley katmyor; huzursuzluk katyor. Bu, vatandafln kafasna bir istifham getiriyor. Gelin, bu istifham vatandafln kafasna sokmayalm. Onun en tabiî hakk;. Demokrasilerde en tabiî hak, sayn bakanlarmzn, sayn Cumhurbaflkanlarmzn, Baflbakanlarmzn o bölgede, her yerde ve her zaman söyledii gibi, en kutsal hak, oy hakkdr. fiimdi, bu en kutsal hakk sana vermiyoruz diyoruz... Yeni tayin olmufl, seçmen kütüklerinin hazrlanmasna üç gün kala Diyarbakr'a, firnak'a, Mardin'e gelmifl vatandafla, al kardeflim, sen gel oyunu kullan, sen muhterem bir vatandaflsn, sen deerli bir vatandaflsn, dün de gelmifl olsan senin oy hakkn kesinlikle elinden almyorum; ama, orada altyedi aydr, yani, ilk yazmdan bugüne kadar gelip oturan vatandafla, kardeflim, sen, oy kullanamazsn diyoruz... Yani, bu devlet, onlar kaydetmekten âciz midir? Eer, âcizse; yetki verin, salahiyet verin, ben orada adam görevlendireyim; taahhüt ediyorum, tamamn yazdrrm, evimi de satar buna veririm; yeter ki, vatandafl hakkna kavuflsun.
Hakkn ve adaletin tecellisi için böyle konufltum,flayet sizleri sktysam, yanlfl yaptysam hepinizden özür diliyorum.
Bu duygularla,Yüce Meclise sayglar sunuyorum..(RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN-Teflekkür ederim Sayn Korkutata.
Madde üzerindeki müzakereler tamamlanmfltr.
Maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Madde kabul edilmifltir.
6 nc maddeyi okutuyorum :
BAfiKAN- Madde üzerinde, Refah Partisi Grubu adna, Sayn Bahaddin Elçi; buyurun.
RP GRUBU ADINA BAHADDN ELÇ (Bayburt)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; görüflülmekte olan kanun teklifin 6 nc maddesi üzerinde görüfllerimi sunmak istiyorum.
Bu maddeyle, 20 Eylül 1994 tarihinden önce kurulmufl olan bütün partilerin 4 Aralkta yaplacak seçime girmesi hedeflenmektedir. Biraz önce konuflan deerli arkadafllarmn da ifade ettikleri gibi, Türkiye' de ne kadar siyasî parti var, bunun saysn kesinlikle bilemiyoruz; ama, hangi sebepler böylesine cömertçe bir anlayfla itmektedir; bunun üzerinde durmak gerekiyor. Bize öyle geliyor ki, bütün bu hesaplar, bütün bu düzenlemeler, Refah Partisinin yükseliflini önlemek içindir, bütün bu gayretler buna matuftur; ama, sonuç yine deiflmeyecektir. Daha önceden genel barajlar, il barajlar millî görüflün önünü kesmek için konulmufltu; bugün ise, yine millî görüflün önünü kesmek için daha önce konulmufl olan barajlarn hepsi açlyor, hepsi yüksektilmek isteniyor; ama, bütün bu çabalar nafiledir.
ENGN GÜNER (stanbul)- Millî görüflü bir açkla.
SELÇUK MARUFLU (stanbul)- Millî görüfl nedir; flu adil düzeni bir anlat bakalm.
BAfiKAN- Müdahale etmeyin arkadafllar, lütfen...
BAHADDN ELÇ (Devamla)- Artk, bütün politikalar Refah Partisi korkusu üzerine belirlenmektedir; bu, son derece yanlfltr. Dikkat edilirse, bu maddeyle de karflmzda bir cepheleflme salanmak ve kurulmak istenmektedir ki, bu, bölücülüktür, bu, çok tehlikeli bir olaydr. Refah Partisinin karflsna, yeni kurulmufl partileri veya dierlerinin tümünü bir araya getirmek ve baz mihraklar da harekete geçirmek suretiyle, Refah Partisinin önünü kesmek gibi bir çaba, bir kayg var burada. Bu, son derece tehlikelidir; bu, cepheleflme ve kamplaflma endiflesine dayanmaktadr; buna hakknz yoktur.
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Onu siz yapmadnz m?
BAHADDN ELÇ (Devamla)- Evet, karflmzda, fiilen, seçim ittifak oluflturulmak istenmektedir.
NAB POYRAZ (Ordu)- Ne fark eder ki...
BAHADDN ELÇ (Devamla)- Bunu gözard etmiyoruz. fiimdi bizim karflmzdakilerin tümü arasnda bu ittifak var. Onun için, biz, 1 inci madde üzerinde görüfllerimizi sunarken, altn çizerek flunlar vurgulamfltk: Demokrasilerde partiler, siyasî hayatn vazgeçilmez unsurlardr; ama, demokrasilerin olmazsa olmaz flartlarndan birisi de düzenli, dürüst, adil ve hür seçimlerin yaplabilmesidir. fiimdi soruyorum: Allahaflkna, flu teklifin, flu maddenin içinde dürüst bir anlayfl var mdr, dürüstçe bir yaklaflm var mdr, eflit bir yaklaflm var mdr? O bölge insanlarnn iradelerinin o sandktan çkmasna engel olacaksnz... Bunun neresinde eflitlik var, neresinde dürüstlük var, neresinde adalet var?
RAHM ÖZER (Çanakkale)- Hangi madde üzerinde konufluyor Sayn Baflkan?
BAfiKAN- Efendim, arkadaflmz biraz kapal konufltuu için maddeyle irtibatn kurmak biraz zorlaflyor.
BAHADDN ELÇ (Devamla)- O takdir bana aittir efendim.
BAfiKAN- Hayr, ben de dinliyorum efendim.
BAHADDN ELÇ (Devamla)- Evet, Güneydou Anadolu Bölgemizde yaflama hakk tehlikede ve böylece güneydoulu insanmzn oy kullanma hakk da tehlikeye girmektedir.
BAfiKAN- Sayn Elçi, bu madde siyasî partilere para yardmyla ilgili... Madde üzerinde konuflmanz rica ediyorum.
BAHADDN ELÇ (Devamla)- Evet, yine bu maddeyle bu milletvekili ara seçimlerine katlan partilere yine cömertçe davranlmaktadr ve artk tasarruf tedbirleri, vesaire sözleri, hepsi gözard edilmektedir. Refahn önünü kesmek için, bütün partilerin seçimlere girmesine imkân verecek flekilde maddi destek imkân da getirilmek istenmektedir.
CENGZ ALTINKAYA (Aydn)- Herhalde siz para istemiyorsuzun, öyle anlafllyor.
BAHADDN ELÇ (Devamla)- Biz, bu fkrann maddeden çkarlmasna iliflkin önergemizi sunduk; umarm ki bu kabul görür.
RAHM ÖZER (Çanakkale)- Bu maddeyi tümüyle kaldralm.
BAHADDN ELÇ (Devamla)- Evet, adil ve dürüst bir yönetim, bir seçim dileimle hepinize sayglar sunuyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Elçi.
SHP Grubu adna, Sayn Ercan Karakafl; buyurun efendim.
Sayn Karakafl, konuflma süreniz 10 dakikadr.
SHP GRUBU ADINA ERCAN KARAKAfi (stanbul)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllar; bu maddeye iliflkin görüfllerimizi bildirmek için söz almfl bulunuyorum.
Tabiî, seçim sisteminin bir bütün olarak yenilenmesi daha adaletli, daha demokratik hale gelmesi, birçok partinin özlemi, istei; ayn fley Hükümet Programnda da yer almaktadr. Ara seçimlerden sonra, seçim sisteminin ele alnp daha demokratik, daha adil hale getirilmesi için mutlaka çalflmalar yaplacaktr ve yaplmaldr da. O aflamaya geldiimizde, bizim de SHP Grubu olarak barajlar, seçme ve seçilme yafl konularnda elbette önerilerimiz var.
Ben, flimdi, 6 nc madde üzerinde durmak istiyorum. 6 nc maddede, 20 Eylül 1994 tarihine kadar kurulan bütün siyasî partilere, bu ara seçime katlma olana veriliyor. Biz, bunu doru buluyoruz; çünkü, sosyal demokrat bir parti olarak katlm ne kadar artarsa, bu bizi o kadar sevindiriyor. Toplumdaki siyasî eilimlerin ve halk iradesinin aslna uygun bir biçimde parlamentoya yansmas, demokrasinin geliflmesi açsndan son derece önemlidir. O nedenle, mevcut partilerin tümünün bu seçimlere katlmasn doru buluyoruz.
6 nc maddeye "20 Eylül 1994 tarihinden önce" ibaresi konulmufltur -aslnda istismar da edilemez- ve bu tarihten önce kurulmufl 24 veya 21 siyasî parti olduu söyleniyor. Neden böyle olduunu tam olarak bilemiyoruz. Son alt yedi ayda Anayasa Mahkemesi birkaç siyasî partiyi kapatt ve ülkemizde halen, maalesef, mevcut Anayasa göre, siyasî partiler kapatlyor. Bu da bir eksiklik, bu da bir yanlfllk; ama, 21 parti olduunu varsayarsak, bunlarn 13'ü zaten Parlamentoda temsil edilmektedir. Bu maddeden ötürü "flimdi ara seçim var, acele parti kuralm, biz de Hazine yardm alalm, seçimlere katlalm" diye düflünenler olsa bile, bunun olana yoktur. Geçmiflteki durum farklyd; o zaman bir tarih yoktu; seçimlerin bafllangç tarihine kadar parti kuranlar -davul partisi, jaguar partisi- yardm alabildiler; ama, önceden belli bir felsefeye, ideolojiye bal olarak kurulmufl birçok küçük parti de var. Örnein, geçenlerde kurulmufl olan bir Liberal Parti ve baflka sol partiler var. Bunlar kurulmufl; ama, kuran insanlar bu ara seçim için kurmamfllar bu partileri; ülkede kendi ideolojilerini, felsefelerini anlatmak ve topluma yaymak için kurmufllar. Dolaysyla bu maddenin istismar edilmesi ve özellikle maddî yönden avantaj salamak için yeni partiler kurulmas söz konusu deildir.
Çoulculuu içimize sindirmemiz gerekir. Birçok Avrupa ülkesinde krk elli parti seçimlere giriyor; hatta demokrasiye yeni geçen Dou Avrupa ülkelerinde de bu durum yaflanyor. Önemli olan, siyasî yelpazedeki yapay bölünmüfllükleri ortadan kaldrmaktr; ama, 12 Eylülün getirdii yapay siyasal zemin devam ettii için belki, bu, bir türlü gerçekleflememektedir.
Malî yardm konusuna gelince. Bu teklifi veren arkadafllarmz, tabiî ki, 20 Eylüle kadar kurulan partilerin katlmasndan bir amaç ummufllardr, yani, "katlm olsun, çoulculuk olsun, toplumdaki bütün düflünceler serbestçe yarflsn" demifllerdir. Eer öyleyse -ki, ben öyle olduuna inanyorum- o zaman, bu partilerin tümünün eflit propaganda olanaklarna, eflit yarfl olanaklarna sahip olmas gerekir doal olarak. Yani, partileri serbest brakacaksnz, yarflsnlar diyeceksiniz; varsayalm, propaganda olanaklar ve eflit yarfl olanaklar olmayacak... O zaman, bence, bunu önermek doru olmaz. Hem çok sayda parti katlabilsin hem de bunlar eflit propaganda ve eflit yarfl olanana sahip olsun diyoruz biz. Tabiî, eflit yarfl olana için malî durum da bir rol oynar.
Siyasî partiler, insanlarn gönüllü olarak belli bir felsefe etrafnda bir araya gelmesiyle oluflur; bu doru. Bence, ülkemizde eksik olan bir fley var: Bu partilerimizi aidat yaflatmyor ya da üyelerin bafllar yaflatmyor, partiler baflka türlü yaflyor. Doal olan, partilerin, kendisine gönül vermifl insanlarn aidatlaryla yaflamasdr. Bat'da böyledir. Esas olarak sa partiler böyle yaflar, sol partiler böyle yaflar. Oradaki partilerin gelirlerinin yaklaflk yüzde 70'i üyelerinden gelir ve düzenli olarak gelir. Böyle bir üye anlayfl var. Orada partilere yardm sadece seçimlerde yaplr; çünkü, partilerin eflit flartlarda yarflmas istenir. Bu doaldr. Onun için, yardmlar da zaten oy baflna yaplr; orana göre ya da milletvekili saysna göre yaplmaz. Çünkü, adaletli olmas için, her parti -küçük-büyük- ne kadar oy aldysa, eflit yarflabilmesi için bir yardm alr, buna hak kazanr.
O nedenle, biz diyoruz ki, burada zaten normal ve Türkiye'nin her yerinde yaplan seçimlerde öngörülen yardm öngörülmüyor. Mevcut seçmenin yüzde 16'sn aflan bir bölümü bu seçimlere katlacak, yardm da yüzde 20 olarak düflünülmüfl, rakam yuvarlatlmfl. Dolaysyla, bir fazla talep yok. O nedenle, yeni katlan partilere yaplacak yardm da o kadar çok büyük bir yardm deil. Geçen seçimlerde en az yardm alan partimiz 10 milyar lira yardm almfl, bunun yüzde 10'u yeni katlan partilere verilecek. Onlarn says örnein 10 olursa o da parti baflna ne düfler, birkaç yüz milyon para düfler; ama, bu bir iyi niyet gösterisidir ve partilerin hepsinin kabul edildiini gösteren bir tutumdur. O nedenle, bundan, vazgeçilmemeli.
Biz, Grup olarak, Anayasa Komisyonunda da üzerinde büyük ölçüde uzlafllan bu maddenin doru olduunu söylüyoruz. leride, Seçim Yasas tekrar ele alndnda, barajlar, malî yardmlar ve dier konularda da daha esasl, daha kalc ve ülke koflullarna uygun çözümleri bulmalyz.
Sayn Baflkan, izninizle, son olarak, Sayn Keçeciler'in söyledii bir hususa deinmek istiyorum. Yurtdflnda ikibuçuk milyon insanmz var, doru. Bunlarn yaklaflk bir milyon küsuru seçmen; ama, Anavatan Partisinin getirdii sistemle, ilk seçimlerde 48 bin, ikinci seçimlerde ise 50 bin veya 51 bin küsur kifli oy kullanmfl. Bu sorunu çözmüyor.
Anayasa Komisyonunda, bu konuda Anayasa deifliklii yaplabilecei hususunda da hepimiz hemfikiriz, Anayasann ilgili maddesini formüle ettik, yazdk. Ayrca, bizim Meclis komisyonlarnda bekleyen bir yasa teklifimiz de var. Buradan bir çar yapyorum, yurtdflndaki seçmenlerimizin tamamnn oy kullanabilmesi için, geliniz, Anayasa Komisyonunun dier maddelerdeki çalflmasn beklemeden, üzerinde zaten uzlafltmz bu Anayasa maddesini deifliklik teklifini hemen gelecek hafta buraya sevk edelim, bununla ilgili yasa teklifi de hazr. Bundan sonraki muhtemel bir seçimde yurtdflndaki iflçilerimiz de oy kullanabilsinler.
Teflekkür ediyor, sayglar sunuyorum. (SHP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Karakafl.
Sayn Karakafl, ayrca, maddeye bal konufltuunuz için çok de teflekkür ediyorum.
fiahs adna, Sayn Selçuk Maruflu; buyurun efendim.
Sayn Maruflu, konuflma süreniz 5 dakikadr.
SELÇUK MARUFLU (stanbul)- Sayn Baflkan, deerli miletvekilleri; görüflülmekte olan 703 sra sayl kanun teklifinin 6 nc maddesi üzerinde söz almfl bulunuyorum. Bu madde üzerinde kiflisel görüfllerimi açklamak istiyorum. Bu vesileyle, hepinize sayglar sunuyorum.
Deerli milletvekilleri, bu madde 20 Eylülden önce kurulan tüm siyasî partilerin bu seçimlere ifltirak etmesini öngörüyor. Bilindii gibi, demokrasilerde, siyasî partiler, sistemin ayrlmaz parçasdr. Bu nedenle, bu maddenin bu flekilde düzenlenmesi fevkalade yerindedir.
Bugün, Türkiye'de pek çok siyasî parti var. Televizyonlarda, basnda görüyoruz; hepsi de iddial. Bunlarn en güzel netice alaca yer, milletin karflsdr. Ben, mümkün olduu takdirde, bütün siyasî partilerin bu seçimlere ifltirak edip boylarnn ölçüsünü almalarn diliyorum.
kinci olarak; Türkiye, çok hassas bir dönemde bu seçimlere giriyor. Türkiye'nin ekonomik sorunlar var, terör sorunlar var. Bir düflünce olarak, Türkiye'de yaplacak olan bu seçimlerde, partilerimizin, memleketin bölünmez bütünlüü ve din istismarna yönelik propaganda yapmamalarn diliyorum; çünkü, baz partilerimiz, özellikle din istismaryla seçim kazanma yoluna giden partilerdir. Bunlar yapmak, fevkalade tehlikelidir, kimsenin inançlarna kimsenin gölge düflürmesine gerek yoktur, lüzum yoktur. Eer fikri varsa, fikir düzeyindeki görüflleri vatandafla ifade ederek rey alma yoluna gidilmelidir.
Deinmek istediim dier bir konu fludur: Ben, maddeyi okurken, bütün siyasî partilerin ara seçime girmesini öngörüyor demifltim. fiimdi, son zamanlarda, gazetede, basnda meflhur edilmeye çalfllan, "Yeni Demokrasi Hareketi" adnda, bir sosyete çocuunun baflnda bulunduu bir hareket var.
Bu çocuk, abuk sabuk konuflmalarla dikkat çekiyor. Yüzde 45 rey alacakmfl ve iktidara gelecekmifl. "Atatürk'ü ve Özal' aflalm" diyor; Güneydoudaki etnik olaylarla ilgili, flöyle olsun böyle olsun diyor, vesaire... Gerçi, Kayseri'de bir ders almfl; sen buraya Türkiye'yi bölmek için mi gönderildin denilerek, kap dflar edilmifl; bir dayak yemedii kalmfl. Kayserililere buradan takdirlerimi arz ediyorum.
Ben arzu ederdim ki bu da girsin seçimlere ve boylarnn ölçüsünü alsn, bakalm bu ifller öyle kolay m oluyor...
Kendi kuruluflunu idare edemeyen, kendi iflçilerine kapkulu muamelesi eden bu sosyetik arkadafln, bu flekilde, bir ders almasn temenni ederdim; ama, ne yazk ki giremiyor.
Ben, burada, Refah Partili arkadafllarma da seslenmek istiyorum. Refah Partisinin önünü kesmeye bu Meclisin niyeti yok. Demokrasilerde, halkn iradesinin tam olarak yansmas esastr; ama, Refah Partisi, zaten, alt aydr, özellikle büyük flehirlerde yerel yönetimi üstlenmifl durumdadr ve yaplan icraat, Refah Partisinin, zaten, kendi kendisinin önünü kesme durumunda olduunu göstermektedir; baflka bir fley yapmaya lüzum yoktur. Esasen bu, seçimlerde de ortaya çkacaktr.
Hepinize sayglar sunuyorum.( ANAP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Maruflu.
fiahs adna ikinci konuflmac Sayn Cengiz Bulut, buyurun efendim.
Sayn Bulut, konuflma süreniz 5 dakikadr.
CENGZ BULUT (zmir)- Sayn Baflkan, deerli milletvekili arkadafllarm; seçimi, demokrasiyi, israfla, pahallkla izah ediyoruz.
Deerli arkadafllarm, flimdi, bu seçimde bir masraf olacak, bu seçimde bir gider olacak, partiler para harcayacak, su gibi para gidecek; ama, ben burada soruyorum, partiler bu paray nereden bulacak? -Bu paray ya devlet verecek ya da holdingler verecek; partiler ya devlete dayanacak ya da holdinglere dayanacak.
HSAN SARAÇLAR (Samsun)- Hani konuflmayacaktn sen?!
CENGZ BULUT (Devamla)- Baflka fleyler konuflulunca, konuflmak zorunda kaldm.
fiimdi, gelin, biz, milletin vekili olalm. Bu milletin gözü, bizim maaflmzda deil; bu milletin gözü, bizim harcamalarmzda deil. Aslnda, okyanusta bir kum tanesi bile deiliz; ama, gelin onun vekili olalm, gelin milletin parasyla siyaset yapalm, gelin milletin verdii maaflla politika yapalm; holdinglere muhtaç olmasn bu siyasî partiler; holdinglere, zenginlere, para babalarna muhtaç olmasn bu vekiller.
Bu seçim masraflarn milletvekilleri ceplerinden karfllayamayacaklarna göre, parann, birisi tarafndan verilmesi lazm, bu masrafn birisi tarafndan karfllanmas lazm. Bu paray devlet vermezse, bu paray veren, bizden bedelini isteyecek; kim kazanrsa kazansn, bedelini isteyecek. Ben devletimin milletvekiliyim, vekiliyim.
Sa olun.(DYP ve ANAP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Bulut.
Madde üzerindeki konuflmalar bitmifltir.
Maddeyle ilgili iki önerge var; okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 703 sra sayl kanun teklifinin 6 nc maddesinin, ikinci fkrasnnn madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Nevzat Ercan hsan Saraçlar Halil Baflol
Sakarya Samsun Tekirda
Turhan Tayan Ahmet Sezal Özbek Sabri Güner
Bursa Krklareli Kars
Osman Nuri Özbek
Konya
Gerekçe:
Türkiyenin içinde bulunduu ekonomik flartlar, alnan ekonomik ve tasarruf tedbirleri muvacehesinde 4 Aralk 1994 ara seçimlerinde, seçime katlacak siyasî partilere hazine yardm yaplmamas uygun görülmüfltür.
BAfiKAN- kinci önergeyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan kanun teklifinin 6 nc maddesinin ikinci fkrasnn metinden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Mustafa Bafl Lütfü Esengün Hüsamettin Korkutata
stanbul Erzurum Bingöl
Ali Ouz fiinasi Yavuz Ahmet Arkan
stanbul Erzurum Svas
Bahaddin Elçi Salih Kapusuz
Bayburt Kayseri
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri her iki önerge ayn mahiyettedir.
HSAN SARAÇLAR (Samsun)- ki önergenin birlefltirilmesini istiyoruz.
BAfiKAN- Birlefltireceiz efendim. ki önerge de ayn mahiyette, olduu için birlikte iflleme koyacaz.
ki önergeyi birlefltirdim; bir tanesini tekrar okutuyorum efendim:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 703 sra sayl kanun teklifinin 6 nc maddesinin ikinci fkrasnn madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Nevzat Ercan (Sakarya) ve arkadafllar
BAfiKAN- Komisyon önergeye katlyor mu efendim?
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Karar yetersays...
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Yetersaymz olmad için katlamyoruz.
BAfiKAN- Hükümet?..
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Katlyoruz.
BAfiKAN- Komisyon yetersays olmad için önergeye katlmyor, Hükümet önergeye katlyor.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler...
MEHMET CAVT KAVAK (stanbul)- Karar yetersaysnn aranmasn istiyorum.
BAfiKAN- Tamam, karar yetersaysn arayacam.
Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge kabul edilmifltir.
6 nc maddeyi, kabul edilen önerge dorultusunda oylarnza sunuyorum...
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Sayn Baflkan, bir husus hakknda sualim var.
BAfiKAN- Evet, efendim, buyurun, sualinizi sorun.
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Sayn Baflkan, bu madde üzerinde yaplan müzakerelerde, kimlerin ittifak içinde olduunu, koalisyonun kimler arasnda olduunu ispat etmek için özel taktik kullanarak, ittifakn kimlerin arasnda olduunu ispat ettik. Refah Partisi ile Doru Yol Partisi ttifak açkça meydana çkt.
BAfiKAN- Sayn Sungurlu, bu, soru olmad.
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Sayn Baflkan, sualim flu: Maddenin son fkrasnda deniyor ki: "kalan mebla..."
BAfiKAN- Efendim, ikinci fkra madde metninden çkarld.
Maddeyi kabul edilen önerge dorultusunda oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Madde kabul edilen önerge dorultusunda kabul edilmifltir.
O⁄UZHAN ASLTÜRK (Malatya)- Sayn Baflkan...
BAfiKAN- Buyurun efendim.
O⁄UZHAN ASLTÜRK (Malatya)- Sayn Baflkan, ibret olsun diye söylüyorum, vaktiyle aflr ithamlarla baz kimseler, bu Mecliste bulunduu halde, bölücü örgütten olduunu söyleyenlerin, flimdi, bunlarn temsilcileri diye adlandrdklar kimselere Hazineden para yardm yapmak istiyorlar. Ben de bunu milletin takdirine sunuyorum.
BAfiKAN- Tabiî, millet zaten takdir eder efendim.
Müteakip maddeyi okutuyorum:
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Sayn Baflkan, sataflma var efendim.
BAfiKAN- Efendim, açkca isminizi söylemedi.
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Sayn Baflkan, açkca hakaret var. Sayn Baflkan, biz bu önergede oy kullanmadk, kimsenin lehinde oy vermedik. Hiçbir kimseye de para verilsin diye teklif vermedik.Burada kiminle kimin ittifak içerisinde olduu delilleriyle bellidir.
Arz ederim.
BAfiKAN- Peki, efendim.
7 nci maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Madde üzerinde söz isteyen?.. Yok.
Maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Madde kabul edilmifltir.
Müteakip maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Madde üzerinde söz isteyen?.. Yok.
Maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Madde kabul edilmifltir.
Mütekaip maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Madde üzerinde söz isteyen?..
fiahs adna, Sayn Dinçerler; buyurun efendim.
M. VEHB DNÇERLER (Ankara)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllar; bendeniz Anayasa Komisyonu üyesiyim; bu maddeye muhalefet flerhim var, o bakmdan da söz hakkm var. Bir teknik konuyu, bilginize, zapta geçsin diye arz ediyorum; Anayasa Komisyonu tam zabt tuttu, orada var; yalnz, Genel Kurulda da bilinsin istiyorum.
fiimdi, aralk aynda, Yüce Meclis, yerel seçimler için bir kanun çkard. O zaman radyo ve televizyonlarla ilgili Anayasa deifliklii yaplmamfl, kanun çkmamfl idi. Özel televizyon ve radyolarn, TRT gibi, kamu hizmeti yapan bir kurulufl olduu ve onlarn da 27 Mart mahallî seçimlerinde, siyasî partilere propaganda için zaman ayrmalar gerektii hakknda, kanuna çok açk hüküm konuldu. Burada vaktinizi almak istemiyorum; dün çok tartfltk- Bu hükme ramen, 27 Mart seçimlerinde özel televizyonlardan ve radyolardan, siyasî partilerin hiçbirine bir dakikalk vakit ayrlmad. Kanun var ortada ve kanun Yüksek Seçim Kurulunu görevli klyor. Yüksek Seçim Kurulu, kanuna aykrlktan dolay, özel televizyonlardan bir tanesinin faaliyetini birkaç gün için tatil etti. Sayn Baflbakan ve parti liderleri ne oluyor, nereden çkt bu diye kyameti kopardlar. Bir yerden çkmamflt; Yüce Meclisten çkmflt ve kanunun o maddesi, maalesef, ifllemez hale geldi; kendi yaptmz kanuna sahip çkamadk.
fiimdi, bu, sadece mahallî seçimler için yaplmfl bir düzenlemeydi. O düzenleme yok flu anda. 298 sayl Kanunun özel radyo ve televizyonlardaki propagandayla iligili bölümlerinde, özel televizyonlar için özel hüküm yok. Radyo-televizyonlarn kurulmasyla ilgili kanun -dün, Komisyonda Yüksek Seçim Kurulu Sayn Baflkannn ifade ettiine göre- bu Kurula özel düzenleme yetkisi vermifl. Yalnz, bildiimiz kadaryla da bu Kurul, seçimlerde, özel radyo ve televizyonlarn görevleri veya yükümlülükleriyle ilgili bir düzenleme yapmamfl; ciddî bir boflluk var. Eer, Yüce Meclis diyorsa ki, boflluk kalsn; o zaman, fluna raz olmanz lazm: Yasa, "flu saatten önce Türkiye Radyo Televizyon Kurumu, sonuçlar yaymlayamaz" diyor; ama, özel televizyonlar diyebilir ki; "ben bundan varesteyim, âriyim, beni ilgilendirmiyor." Devletin televizyonunun görevleri, yükümlülükleri kanunla snrlanmfl; ama, özel televizyonlar için boflluk var. Dolasyla, seçimin emniyetiyle ilgili sorunlar ortaya çkacak. Bunun doldurulmas için dün teklifte bulunduk, maalesef, kabul edilmedi; flu anda da kabul edileceini zannetmediim için, bir öneride bulunmuyorum, sadece, kendi yaptmz düzenlemelerde bile bile boflluk braktmz ttlanza arz ediyor, sayglar sunuyorum.
Teflekkür ederim. (Alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Dinçerler.
Madde üzerinde baflka söz isteyen?.. Yok.
Maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... 9 uncu madde kabul edilmifltir.
Yalnz 10 uncu maddeye geçmeden önce, üç tane önerge var; ikisi Sayn Abdüllatif fiener ve arkadafllarna, dieri Sayn fiinasi Yavuz ve arkadafllarna ait.
Bunlar, 298 sayl, Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakknda Kanunda deifliklik yaplmasn istiyor. Tabiî, bu, yeni bir kanun teklifi biçimindedir. Bundan önceki uygulamalarmzda, bir kanun tasar veya teklifi görüflülürken, yeni bir kanun teklifi mahiyetinde bir önerge verildiinde, eer komisyon sralarnda çounluk olursa ve komisyon buna katlrsa, bu tip önergeleri iflleme koyuyorduk. fiimdi, komisyon srasnda çounluk olmad için ve baflka bir kanunda deifliklik getiren yeni bir teklif olduu için, bu önergeleri iflleme koymuyorum efendim.
10 uncu maddeyi okutuyorum:
MADDE 10.- Bu milletvekili ara seçiminde siyasî partilerin tespit edecekleri aday saysnda 2839 sayl Kanunun 12 nci maddesi son cümlesi uygulanmaz. Siyasî partiler seçim çevresinin çkaraca milletvekili says kadar aday gösterirler.
BAfiKAN- Madde üzerinde söz isteyen?..
RP Grubu adna, Sayn Esengün; buyurun.
RP GRUBU ADINA LÜTFÜ ESENGÜN (Erzurum)-Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; hepinize sayglar sunuyorum.
Madde ile, "2839 sayl Kanunun 12 nci maddesinin son cümlesi bu seçimler için uygulanmaz" hükmü getiriliyor. Son cümlede flu var: "fiu kadar ki, bu partilerin katldklar her seçim çevresinin o bölgede varsa kontenjan çktktan sonra çkaraca milletvekili saysnn iki kat kadar aday göstermeleri flarttr."
Teklifin biraz evvel görüfltüümüz 3 üncü maddesinde tercihi kaldrdmza göre, tercih için getirilmifl bulunun iki misli aday gösterme flartn da bu fkrayla kaldryoruz.
Muhterem arkadafllar, tercih sistemi, seçim mevzuatmza, 1991 seçimlerinden önce girdi.
ABBAS NCEAYAN (Bolu)- Anayasada var zaten.
LÜTFÜ ESENGÜN (Devamla)- Biraz önce, Sayn Keçeciler, seçim hukukunda, seçim mevzuatnda yaptklar deifliklikleri zikrederken...
BAfiKAN- Sayn Esengün, rica ediyorum, baflka bir gruba sataflma mahiyetinde konuflmasanz, maddeyle ilgili konuflsanz... Rica ediyorum.
LÜTFÜ ESENGÜN (Devamla)- Sataflma babnda deil, kimseyi incitmek için de deil; sadece, görüfllerimi açklamak için ve hüsnüniyetle konufluyorum Sayn Baflkan. Kimseyi incitmek, kimseye buradan sataflmak gibi bir niyetim yok.
BAfiKAN- Hayr, maddeyle ilgili konuflsanz daha iyi olur.
LÜTFÜ ESENGÜN (Devamla)- Bu, 1991 ylnda ,tabiatyla, o gün iktidarda olan bir partiyi, ve öbür partilerin milletvekillerini erken seçime raz etmek için düflünülmüfl bir sistemdi ve bir bakma da bütün milletvekillerine gücünü göstermek için verilmifl bir frsatt; ama, zannediyorum, bütün siyasî partiler bu iflten bir bakma piflman oldular ki, bu ara seçimde tercih sistemi kullanlmayacak, dolaysyla da iki misli aday gösterme gibi bir kural da bu seçim için söz konusu olmayacak.
Yine, ANAP ktidar zamannda, siyasî partilere televizyondan propaganda imkânnn getirildii söylendi. Gerçekten güzel; gerçekten, siyasî partilerin, her türlü iletiflim araçlarn kullanarak propagandalarn yapmalar lazm; ama, o gün bu gün tatbikatta bir hakszlk devam edip gidiyor.
O zaman ne getirildi; televizyondan bütün siyasî partiler yararlansn; ama -son on günlük propaganda müddetinde- iktidar partisi her gün flu kadar dakika, anamuhalefet partisi dört gün flu kadar dakika, Parlamentoda grubu bulunan partiler haftada bir gün veya iki gün flu kadar dakika. Parlamentoda grubu bulunmayan partilere ise, devletin televizyonundan hiçbir suretle propaganda imkân verilmedi. Bizim tenkit ettiimiz, bu nokta; bizim tenkit ettiimiz, yaplan bu hakszlklar, adaletsizlikler. Yoksa, tabiatyla, seçimde televizyondan istifade etmek gayet güzel; ama, adil olursa. Bizim her konuda aradmz ana ilke adalettir, adil düzendir.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Keflke olsa.
NEVZAT ERCAN (Sakarya)- Üç senede deifltirebildik.
BAfiKAN- Lütfen müdahale etmeyelim.
Buyurun efendim, devam edin.
LÜTFÜ ESENGÜN (Devamla)- Sayn Ercan, yalnz, bu seçim kanunu bizim istediimiz bir kanun, bu seçim bizim istediimiz bir seçim; gerçekten, bu teklifi getirdiiniz için teflekkür ediyoruz.Biz erken seçim olsun istiyorduk; ama, ara seçim de olur. Bu da demokrasi adna, ülkemezdeki siyasî geliflmeler adna sevinilecek bir konudur; ama -üzülerek ifade edeyim- sizin teklifiniz olmasna ramen, biraz evvel kendi teklifinize sahip çkmadnz. Güncellefltirmeyle ilgili verdiimiz önergenin reddi gerçekten üzüntü vericidir. Bu, demokrasi adna, millî irade adna, Parlamentomuz adna bizleri üzen bir uygulama oldu.
Biraz evvel Sayn Hüsamettin Korkutata'nn ifade ettii gibi, tayin edilen memur oy kullansn, askerden terhis olan genç oy kullansn, gayet güzel, normal; ama, köyünden flehre gelmifl, bir baflka ilden bir baflka ile zorunlu olarak göç etmifl insana oy hakk vermemek bu kanunun bir lekesi olarak kalacaktr ve buna oy vermifl olan DYP'li, SHP'li, ANAP'l milletvekilleri bu sorumluluktan kurtulamayacaktr.
Hepinize sayglar sunuyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ediyorum Sayn Esengün.
Baflka söz iseteyen?..Yok.
Maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler...Etmeyenler...Madde kabul edilmifltir.
11 inci maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Madde üzerinde söz isteyen?.. Yok.
Maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Madde kabul edilmifltir.
Bir ek madde ilavesine iliflkin önerge vardr; okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 703 sra sayl "4 Aralk 1994 Günü Milletvekili ve Mahallî dareler
Ara Seçimi Yaplmas Hakknda Kanun Teklifine" afladaki maddenin 12 nci madde olarak eklenmesini arz ederiz.
Sayglarmzla.
Ülkü Güney Mahmut Oltan Sungurlu Mehmet Keçeciler
Bayburt Gümüflhane Konya
Suha Tank Cavit Kavak Melika Tugay Hasefe
zmir stanbul stanbul
"Madde 12.- Seçmen kütüüne kayd ve sandk listesinde oy kullanma yeterlii bulunduu halde, seçimlere meflru mazeretleri olmakszn katlmayanlar, ilçe seçim kurulu tarafndan 250 000 TL para cezasyla cezalandrlr."
BAfiKAN- Bu önergeye Sayn Komisyon katlyor mu?
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Yetersaymz olmad için katlamyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Katlyoruz efendim.
BAfiKAN- Sayn Komisyon, önergeye, yetersays olmad için katlamyor; Sayn Hükümet katlyor.
Efendim, mevcut kanunlarmzda böyle bir ceza hükmü yok mu acaba?
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Sayn Baflkan, usul açsndan arz etmek istiyorum. izin verir misiniz?
BAfiKAN- Buyurun.
MAHMUT OLTAN SUNGURLU (Gümüflhane)- Anakanunda 50 bin liralk bir ceza hükmü var. Bu, geçici bir kanun olduu için, bu da geçici bir madde gibidir; fakat, kanunun tamam geçici olduu için, önergeyi bu flekilde vermek zorunda kaldk.
BAfiKAN- Peki, teflekkür ederim.
Önergeye, Komisyon, çounluu olmad için katlamyor; Hükümet katlyor.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmifltir.
Önergede belirtilen bu hüküm, teklife, 12 nci madde olarak ilave edilmifltir.
Efendim, geçici madde ilavesine dair iki önerge daha vardr; fakat, biraz önce Sayn Sungurlu'nun da ifade ettii gibi, zaten bu geçici bir kanun. Geçici bir kanuna geçici bir madde ilavesi manta biraz ters düfler...
SELÇUK MARUFLU (stanbul)- Sayn Baflkan, çok önemli bunlar ama...
BAfiKAN- Önergeleri okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan, Ara Seçimlere liflkin 703 sra sayl Yasa teklifine geçici bir madde eklenmesini arz ederiz.
Cengiz Altnkaya Engin Güner Selçuk Maruflu
Aydn stanbul stanbul
Nevflat Özer fiükrü Yürür Nabi Poyraz
Mula Ordu Ordu
Geçici Madde: Bu seçimlerde propaganda amacyla, bayrak, flama vb. malzemeler kesin olarak kullanlamaz; cadde, sokak, mahallelere aslamaz.
Siyasî parti teflkilat binalar, seçim irtibat binalarnn önleri ve miting yaplan meydanlar, sadece miting süresi için, bu hükmün dflndadr.
Gerekçe: Tüm siyasî partiler bu tür malzemeler için yüksek meblada paralar harcamaktadrlar. Bu, ülke kaynaklarnn israfdr. Ayrca, bu tür malzemelerin aslmas çevresel kirlilie yol açmaktadr; ortadan kaldrlmasnda ek masraflar gerekmektedir.
BAfiKAN- Komisyon bu önergeye katlyor mu?
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Sayn Baflkanm, görüflülmekte olan kanun zaten geçici mahiyette bir kanundur.
BAfiKAN- Bu geçici madde de deil.
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Efendim, siz de ifade buyurdunuz; eer, kabul edilirse geçici madde olarak deil de asl madde olarak.....
BAfiKAN- Geçici madde olarak kabul etmeyeceiz zaten.
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Yetersaymz olmad için katlamyoruz.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Katlyoruz efendim.
O⁄UZHAN ASLTÜRK (Malatya)- Bu, bir müstakil madde niteliinde olduu için iflleme konulmamas lazm. Daha önceki uygulamalarnz...
BAfiKAN- Siz bir baflka kanunda deifliklik istiyordunuz.Bu kanun geçici olduu için...
O⁄UZHAN ASLTÜRK (Malatya)- Olmaz!..
BAfiKAN- Bu, yalnz bu seçimde, baflka bir seçimde deil, bu ara seçimde...
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Sayn Baflkan, biz maddeye karfl deiliz; ama, usul bakmndan yeni bir madde koyuyorsunuz.
BAfiKAN- Sayn Ayhan, bu, baflka bir kanunda deifliklik getirmiyor; bu, sadece, bu seçimin yaplmasna iliflkin...
YAfiAR TOPÇU (Sinop)- Bir fley sorabilir miyim... Daha önce bu madde konulmufltu.
ÇfiLER BAKANI NAHT MENTEfiE (Aydn)- Var zaten.
YAfiAR TOPÇU (Sinop)- Seçim kurullar, her seçim döneminde, siyasî partilerin toplant yerlerini tayin ediyorlard. Bunlar genellikle küçük mahallerdir. Bir partinin genel baflkan geldii vakit, toplant yapacanz zaman, seçim kurulu, bu maddeye dayanarak, buralarda hazrlk yapmay, miting hazrl yapmay engelliyor.
BAfiKAN-Efendim, önergede istisna o...
YAfiAR TOPÇU (Sinop)- stisna deil.
BAfiKAN- Var burada.
YAfiAR TOPÇU (Sinop)- Efendim, bayrak vesaire denildii zaman, bunlar belli yerleri tayin ediyorlar; tayin ettikleri yerler küçük yerler, büyük mitinglerde bu ifli yapmak mümkün olmuyor.
BAfiKAN- Efendim, partilerin miting alanlar konusunda bu önerge geçerli deil.
YAfiAR TOPÇU (Sinop)- Efendim, yafladk bunlar.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Sayn Baflkan, ben biraz evvelki konuflmamda arz ettim, hatrlarsnz; 298 sayl Seçimlerin Temel Hükümleri Hakknda Kanunun 58 inci ve 60 nc maddelerinde bu husus düzenlenmifltir. Devaml hükümler var; bunlara göre...
BAfiKAN- Efendim, bu bir açklk getiriyor.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Hiçbir açklk getirmiyor.
BAfiKAN- Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Geçici madde olarak kanuna eklenmesi kabul edilmifltir. (ANAP sralarndan alkfllar)
Öteki önerge geri alnmfltr.
Müteakip maddeyi okutuyorum efendim:
O⁄UZHAN ASLTÜRK (Malatya)- Kanunsuzluk olacak Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Efendim, bu, geçici madde deil tabiî, geçici bir kanun olduu için temel madde olarak, l3 üncü madde olarak kanunda yer almfltr.
O⁄UZHAN ASLTÜRK (Malatya)- Sayn Baflkan, kanunsuzluk olacak, yine yaplacak... Geçirdiimiz kanun tatbik edilebildi mi; her yer bayraklarla donatld. Niye Meclisi küçük düflürecek ifller yapyorsunuz?
BAfiKAN- Buyurun.
O⁄UZHAN ASLTÜRK (Malatya)- Yine yaplacak...
BAfiKAN- Efendim, seçimin temel hükümlerine riayetsizlikten dolay ceza akdedecek tabiî.
Efendim, 12 nci maddeyi 14 üncü madde olarak okutuyorum:
MADDE 14.- Bu Kanun, yaym tarihinde yürürlüe girer.
BAfiKAN- Madde üzerinde söz isteyen?.. Yok.
Maddeyi oyalarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Madde kabul edilmifltir.
Müteakip maddeyi okutuyorum:
MADDE 15.- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
BAfiKAN- Madde üzerinde söz isteyen?.. Yok.
Maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Madde kabul edilmifltir.
Teklifin tümü açk oylamaya tabidir.
Oy kupalarnn sralar arasnda gezdirilmek suretiyle oylama yaplmas hususunu oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmifltir.
Yannda basl oy pusulas olmayan sayn milletvekili, beyaz bir kâda, adn, soyadn, seçim çevresini ve oyunun rengini yazp imzalamak suretiyle oyunu kullanabilir efendim.
Kupalar gezdirilsin.
(Oylar topland)
BAfiKAN- Salonda olup da oyunu kullanmayan sayn üye var m? Yok.
Oylama ifllemi tamamlanmfltr.
Oy kupalar kaldrlsn.
(Oylarn ayrm yapld)
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, Doru Yol Partisi Grup Baflkanvekilleri Turhan Tayan, Samsun Milletvekili hsan Saraçlar ile Sakarya Milletvekili Nevzat Ercan'n; 4 Aralk 1994 Günü Milletvekili Ara Seçimi Yaplmas Hakknda Kanun Teklifinin açk oylamasna 191 sayn milletvekili katlmfl; 189 kabul, 2 geçersiz oy çkmfltr. Bu suretle teklif Yasalaflmfltr; memleketimize, milletimize hayrl olmasn diliyorum. (Alkfllar)
ANAYASA KOMSYONU BAfiKANI fiERF ERCAN (Edirne)- Sayn Baflkan, flahsnzda, Divana, flükranlarmz ve sayglarmz sunuyoruz.
BAfiKAN- Biz de Komisyona teflekkür ediyoruz efendim. Kanun tasar ve tekliflerini srasyla görüflmek için, 29 Eylül 1994 Perflembe günü saat 15.00'te toplanmak üzere, birleflimi kapatyorum.
Kapanma Saati: 19.58