Tutanak Hizmetleri Başkanlığı

B‹R‹NC‹ OTURUM

Aç›lma Saati: 15.00

BAﬁKAN: Baﬂkanvekili Vefa TANIR

KÂT‹P ÜYELER: Ali GÜNAYDIN (Konya), Abbas ‹NCEAYAN (Bolu)

-------------- 0 -------------

BAﬁKAN- Türkiye Büyük Millet Meclisinin 17 nci Birleﬂimini aç›yorum.

III YOKLAMA

BAﬁKAN- Ad okunmak suretiyle yoklama yap›lacakt›r; say›n milletvekillerinin, salonda bulunduklar›n› yüksek sesle belirtmelerini rica ediyorum.

(‹zmir Milletvekili Halil Çulhao€lu'na kadar yoklama yap›ld›)

BAﬁKAN- Toplant› yetersay›s› vard›r, görüﬂmelere baﬂl›yoruz

Gündeme geçmeden önce, üç say›n milletvekiline gündem d›ﬂ› söz verece€im.

BAﬁKAN- ‹lk sözü, Malatya ‹lini ilgilendiren konular üzerinde Say›n Gazi Barut'a veriyorum.

Buyurun Say›n Barut.

M. GAZ‹ BARUT (Malatya)- Say›n Baﬂkan, say›n milletvekilleri; her ne kadar, ﬂu anda Türkiye'nin gündeminde çok mühim meseleler varsa da, ben, Do€u ve Güneydo€u Anadolu ile Malatya ‹lini yak›ndan ilgilendiren ve ekonomiye katk›s› olacak, bölgenin kalk›nmas›n› sa€layacak dört konu hakk›nda söz alm›ﬂ bulunuyorum. Bu konuﬂmamda, ilgisizlikten y›k›lmaya terk edilen ve 1 trilyon lira de€erindeki Malatya Yük ve Yolcu Vagon Onar›m Fabrikas›; Malatya ‹linin ve Türkiye ekonomisinin döviz girdisi bak›m›ndan önemli bir gelir kayna€› olan ve son zamanlarda gerekli ilginin gösterilmemesi dolay›s›yla, elde edilen ürünü maliyetin alt›nda satmak zorunda kalan üreticinin periﬂanl›€›; güneydo€u ve do€u illerinin sa€l›k problemlerine büyük katk› sa€layacak Özal T›p Merkezinin üç y›ld›r tamamlanmamas› ve Güneydo€u Anadoluyu bat›ya ba€layacak 110 kilometrelik Malatya-Ad›yaman yolunun l0 y›ld›r tamamlanamamas› dolay›s›yla bu bölgede meydana gelen menfi geliﬂmeler hakk›nda bilgi arz edece€im.

Say›n Baﬂkan, say›n milletvekilleri; Malatya Yük ve Yolcu Vagon Onar›m Fabrikas›n›n temeli 1977 y›l›nda at›lm›ﬂ ve bu temel atmadan sonra 1979 y›l›nda 800 bin metrekarelik arazi kamulaﬂt›r›lm›ﬂt›r. 1982 y›l›nda inﬂaat›na baﬂlanan Malatya Yük ve Yolcu Vagon Onar›m Fabrikas›n›n 26 bin metrekarelik sosyal tesislerinin tamam›, 48 bin metrekarelik fabrika binas›n›n ise yüzde 80'i tamamlanm›ﬂt›r. Ekonomiye büyük katk› sa€layacak bu projenin gerçekleﬂmesi halinde, 2 vardiyada 3 316 kiﬂi iﬂ olana€›na kavuﬂacakt›. Ayr›ca, 8 bin yük ve yolcu vagonunun tamiri ve bak›m› yap›larak büyük fayda temin edilecekti. Tüm bu olumlu olabilecek katk›lara ra€men, her nedense, bugünkü fiyatlarla 1 trilyon lira harcama yap›lm›ﬂ bulunan bu tesisin yap›m›, DPT'ce, ekonomik olamayaca€› düﬂüncesiyle, durdurularak y›k›lmaya terk edilmiﬂtir.

Peki, bunun sorumlusu kimdir? Arazi istimlaki yap›lmadan temelini atanlar m›, projesini ve fizibilitesini yapanlar m› "ekonomik de€ildir" diye, inﬂaat› durduranlar m›; yahut da "tüyü bitmemiﬂ yetimin hakk›n› arayaca€›z" diye iﬂbaﬂ›na gelen, haz›r tesisi hiçbir ﬂekilde de€erlendirmeyenler mi?..

Bu fabrikan›n ak›betiyle ilgili olarak, 3 Mart 1993 tarihinde Say›n Baﬂbakana verdi€im soru önergeme de, bugüne kadar cevap alamad›m.

Say›n milletvekilleri, bu anlat›lanlar, bir parti veya hükümet sorunu de€ildir; bu, hepimizin ve yat›r›m› yapan devletin sorunudur. Her gün biraz daha y›prat›lan bu millî servetin heba olmas›na daha fazla seyirci kal›nmamal›d›r, mevcut tesisler, ﬂu veya bu ﬂekilde de€erlendirilmelidir.

Say›n milletvekilleri, Malatya'da her 4 kiﬂiden 1'i, yani, 50 bin aile geçimini kay›s›dan sa€lamaktad›r. Malatya'n›n kuru kay›s›s›, ihraç edilen ülkelerce de kabul edildi€i gibi, rakipsiz bir alt›n meyvedir; ancak, bu husus yeteri kadar de€erlendirilmemiﬂ, anlat›lamam›ﬂ ve ürünün gerçek de€eri için Hükümetçe herhangi bir gayret gösterilmemiﬂtir. 1993 y›l›nda, tonu ortalama 2 650 dolardan, 33 bin ton kay›s› ihraç edilerek, 81 milyon dolar döviz girdisiyle Türkiye ekonomisine büyük katk› sa€lanm›ﬂt›r. Ne yaz›k ki, ekonomiye bu kadar katk›s› ve döviz girdisi bulunan bu ürüne gerekli ilgi gösterilmemektedir.

1993 y›l›nda tonu 2 650 dolara sat›lan kay›s›, ﬂu anda tonu 1 000 ilâ 1 400 dolar aras›nda sat›lmaktad›r. Enflasyonun yüzde 100'ün üzerine ç›kt›€› ve girdi fiyatlar›ndaki birkaç misli art›ﬂlar göz önüne al›nd›€›nda, fiyatlar›n, bir y›l öncesine göre, yüzde 40 de€er kaybetti€i görülecektir.

Bu sene üretilen kay›s›n›n, yüzde 15'i maliyetini kurtar›yor, yüzde 85'i ise zarar. Gerekli ilgi gösterilmedi€inden ve pazar pay›n› art›rma giriﬂimleri yap›lmad›€›ndan, üretici, elindeki kay›s›n›n kilosunu 30 bin liran›n alt›nda tüccara satmaktad›r. Bu miktar, üreticinin kilo maliyetinin alt›nda bir rakamd›r. ‹laç, gübre, sulama, toplama, kurutma ve nakliye olmak üzere, maliyeti 30 bin lirad›r. ‹ki y›l önce kurulmuﬂ Kay›s›birlik'e destek verilmeli ve basiretli bir tüccar gibi çal›ﬂmas› sa€lanmal›...

BAﬁKAN- Say›n Barut, yaz›lar›n›z› görüyorum, rahat okuyu, s›k›ﬂmay›n.

M. GAZ‹ BARUT (Devamla)- Teﬂekkür ederim efendim.

...ayr›ca, Birlik, krediyle desteklenmelidir. Nitekim, 1993 y›l›nda Ziraat Bankas›ndan 22 milyar lira faizli kredi verilmiﬂ; ancak,1994 y›l› için 500 milyar lira kredi sözü veren Hükümet, bugüne kadar bir kuruﬂ dahi vermemiﬂtir. Birli€in, Sanayi ve Ticaret Bakanl›€›na, kilosu 50 bin liradan sat›n alma talebi, bakanl›kça kabul edilmiﬂ, hatta, say›n bakan›n, bu fiyat›n daha da yükseltilece€i ve konuyu yerinde inceleyece€i taahhüdünde bulunmas›na ra€men, netice al›nmam›ﬂt›r. Birlik, paras›zl›k yüzünden 50 bin lira de€er biçilen 70 bin ton üründen ancak 300 tonunu sat›n alabilmiﬂtir. Üretici, bir y›ld›r borcunu bu sebepten ödeyememiﬂ, geçimi zorlaﬂm›ﬂ, hatta imkâns›z hale gelmiﬂtir.

Say›n Baﬂkan, say›n milletvekilleri; sözlerimin baﬂ›nda belirtti€im gibi, di€er bir konu olan, Do€u ve Güneydo€u Anadolu'ya hizmet verecek ve inﬂaat›na 1991 y›l›nda baﬂlanan Turgut Özal T›p Merkezi hakk›nda k›saca bilgi arz etmek istiyorum. 1994 y›l›nda k›smen,1995 y›l›nda ise tam kapasiteyle hizmete aç›lmas› planlanan ve Avrupa ‹skân Fonundan 60 milyon dolar kredi alan t›p merkezi inﬂaat›n›n ancak yüzde 60 kadar› bugüne kadar tamamlanabilmiﬂtir; bu da üç y›ll›k bir gecikmeyi ifade etmektedir.

Bu gecikmenin yan›nda büyük zararlar da do€muﬂtur. Bir kere, t›p merkezinde çal›ﬂmak üzere ihtisas için Amerika Birleﬂik Devletlerine gönderilen sa€l›k personelinin bir k›sm› e€itimini tamamlayarak yurda dönmüﬂ, hizmete aç›lmam›ﬂ t›p merkezinde çal›ﬂma olana€› bulunmad›€›ndan, bu personel di€er kurumlara gitmiﬂtir. Ayr›ca, üniversite, e€itim için ödenecek 1 milyon dolar›, kredi olarak kulland›€›ndan, dolardaki art›ﬂ dolay›s›yla çok yüksek bir borç alt›na girmiﬂtir. Çünkü, sözleﬂme an›nda dolar 14 bin lira iken, bugün 34 bin lira olmuﬂtur.

Görülüyor ki, tamamland›€›nda ülke aç›s›ndan büyük yararlar› olacak ve Avrupa'n›n dahi en modern t›p merkezleri kalitesinde bulunacak olan bu sa€l›k merkezinin, Do€u ve Güneydo€u Anadolu'da sa€layaca€› say›s›z katk›lar› dolay›s›yla, bir an evvel bitirilmesi için ödeneklerin art›r›lmas› gerekmektedir.

Say›n Baﬂkan, say›n milletvekilleri; huzurunuzu fazla iﬂgal etmeden, di€er bir konuya da k›saca de€inmek istiyorum: Türkiye'nin gelece€inin simgesi, kalk›nman›n temel taﬂlar›ndan biri ve medar› iftihar›m›z GAP'› ve bu tesislerin bulundu€u Güneydo€u Anadolu Bölgesini bat›ya ba€layacak olan Ad›yaman- Malatya devlet yolu inﬂaat› 10 y›ld›r devam ediyor. Bitmesiyle, Ad›yaman- Malatya aras›ndaki mesafeyi, 185 kilometreden 110 kilometreye indirecek olan bu yolun, 10 y›lda, ancak yüzde 50' si tamamlanm›ﬂt›r. Bu tempoyla çal›ﬂ›l›rsa, yolun tamamlanmas› için 10 y›la daha ihtiyaç vard›r. Do€u ve güneydo€uya hizmetin, sözde de€il, bu icraatla olaca€› ﬂüphesizdir.

Bu yolun tamamlanmas› için, Hükümetin gerekli ilgiyi göstermesi dile€iyle, Yüce Meclise sayg›lar sunar›m. (ANAP s›ralar›ndan alk›ﬂlar)

BAﬁKAN- Teﬂekkür ederim Say›n Barut.

Cevap vermek üzere, Say›n Bakan; buyurun.

DEVLET BAKANI NECMETT‹N CEVHER‹ (ﬁanl›urfa)- Say›n Baﬂkan, de€erli arkadaﬂlar›m; Malatya Milletvekili Say›n Gazi Barut'un, asl›nda, ‹çtüzü€e göre, bir konuyla s›n›rl› olmas› gereken gündem d›ﬂ› konuﬂmas›na, dört konuyu s›€d›ran de€erli görüﬂlerine cevap arz etmek istiyorum.

Say›n Milletvekilinin, Malatya Yolcu ve Yük Vagonlar› Onar›m Fabrikas› hakk›nda, birinci maddede ifade buyurduklar› husus, kendilerinin ifade ettikleri gibi, ihmalden dolay› de€ildir. Bu fabrikan›n yap›m›na 1979 y›l›nda biz baﬂlad›k. 800 dönüm (800 bin metrekare) arazi üzerinde yap›lan ve aﬂa€› yukar› Eskiﬂehir'dekinin ve Adapazar›'ndakinin, hatta S›vas'takinin emsali olabilecek durumda, gayet kapsaml›, istihdam hacmi geniﬂ bir projedir bu. Bugün, bu projenin tak›lm›ﬂ olmas›n›n nedeni, sadece müteahhitçe ipotek alt›na al›nmas› gereken hususlar›n ipote€i hususunda, teminat yönünden, hukuken duyulan sak›ncadan dolay›d›r ve bu da giderilecektir. De€erli arkadaﬂ›m›z›n ifade etti€i ve 1979' da baﬂlatt›€›m›z bu eseri, bu iﬂi, inﬂallah bitirecek ve Malatya'daki Turgut Özal T›p Merkezinde oldu€u gibi, bunu da de€erli Malatyal› vatandaﬂlar›m›z›n, hemﬂerilerimizin istifadesine biz sunaca€›z.

Say›n Gazi Barut'un, ikinci olarak de€indi€i husus, kay›s› konusudur. De€erli arkadaﬂlar›m, bu sene hem kay›s› mahsulünün az oluﬂundan dolay› hem de, onun da ötesinde, dünya fiyatlar›yla bütünleﬂmiﬂ olmaktan dolay›, birliklere -bugünlerde kararnamesini ç›karaca€›z, finans kararnamesi dolaﬂmaktad›r- istedikleri 20 milyar lira krediyi vermeye -daha do€rusu, verirsek de kullanmalar›na- gerek kalmayacakt›r; çünkü, döviz kurunun yapay olarak bast›r›lmas› sisteminden, köylünün ve üreticinin aleyhine iﬂleyen bu yanl›ﬂ sistemden vazgeçilmiﬂ olmas› dolay›s›yla, birliklere dahi mal gelmeyecek kadar, bugün, d›ﬂar›ya ihracat imkânlar› artm›ﬂt›r. Arkadaﬂ›m›z›n da ifade etti€i gibi, 50 bin liraya, hatta 50 bin liran›n da çok üstünde bir fiyatla zaten sat›lmaktad›r.

De€erli arkadaﬂ›m›z›n bahsetti€i üçüncü konu, Turgut Özal T›p Merkezi konusudur. Merhum Cumhurbaﬂkan›n›n an›s›na Malatya'da yap›lan t›p merkezinin çal›ﬂmalar› ihmal edilmiﬂ de€ildir. Yine kendilerinin ifade ettiklerine göre, aﬂa€› yukar› yüzde 60'› tamamlanm›ﬂt›r. 1991 senesinde baﬂlam›ﬂ olan bu t›p merkezinin inﬂaat çal›ﬂmalar›n›n yüzde 60'›n›n da tamamlanm›ﬂ oldu€unu, yine arkadaﬂ›m›z›n da görüﬂlerini tamamlayarak; ancak, tenkit etmesi yahut edilmesi gereken bir husus olmad›€›n› da ifade ederek, maruzatta bulunmak isterim.

De€erli arkadaﬂ›m›z›n de€indi€i dördüncü konu, Ad›yaman-Malatya yoludur. Ad›yaman-Malatya yolunun, Ad›yaman'dan Çelikhan'a kadar olan k›sm› yap›lm›ﬂt›r, karayollar›n›n a€›ndad›r. Kalan k›s›m Ad›yaman'dan Çelikhan'a kadar inen; yani Pötürge üzerinden de€il de, Çelikhan üzerinden -daha yumuﬂak arazi co€rafyas› üzerinden- inen k›s›md›r ve bunun da tamamlanmas›na çal›ﬂ›lmaktad›r. Önümüzdeki bütçe içerisinde, Malatya il hududundan Çelikhan'a kadar olan k›sm› da tamamlanacak, bu suretle, Malatya, Ad›yaman'a, Ad›yaman üzerinden de ‹skenderun istikametine, bir ikinci yol olarak -Gölbaﬂ›'n›n d›ﬂ›nda- ba€lanm›ﬂ olacakt›r.

Arz eder, teﬂekkür ederim.

BAﬁKAN-Teﬂekkür ederim Say›n Bakan.

BAﬁKAN- Say›n Güneﬂ Müftüo€lu, yolsuzluklar, nedenleri ve çözüm önerileri hakk›nda gündem d›ﬂ› söz istemiﬂlerdir; kendilerine söz veriyorum.

Buyurun Say›n Müftüo€lu.

GÜNEﬁ MÜFTÜO⁄LU (Zonguldak)- Say›n Baﬂkan, say›n milletvekilleri; sizleri sayg›lar›mla selaml›yorum.

2 Kas›m 1990 tarihinde Paris'te 34 ülkenin kat›l›m›yla imzalanan Paris ﬁart›nda, demokratik parlamenter sistem, asr›n rejimi olarak kabul edilmiﬂti.; ancak, bugünlerde, birk›s›m bilim adam›, uygulanan demokratik sistemin, ulusal kaynaklar›n paylaﬂ›lmas› kavgas›na dönüﬂtü€ünü ileri sürmektedir. Ayr›ca, bu bilim adamlar›, giderek, demokrasinin gelece€inden de endiﬂe ettiklerini beyan etmektedirler; yani, bu konuda bir hayli karamsar görüﬂler bulunmaktad›r.

Demokratik sistemin bu ﬂekilde uygulan›ﬂ› sonucunda, toplumda birtak›m yolsuzluklar, demokrasinin ve politikan›n yozlaﬂmas› gibi sonuçlar ortaya ç›kmaktad›r. ‹ﬂte ‹talya'da gördü€ümüz "Temiz Eller Operasyonu" bizde yaﬂanan Emlak Bankas› olay›, yine daha dün ‹ngiltere'de aç›klanan Margaret Thatcher'›n o€lunun birtak›m olaylara kar›ﬂt›€› ﬂeklindeki geliﬂmeler...

Buna, ister demokraside yozlaﬂma, ister politik yozlaﬂma, isterseniz yolsuzluk deyiniz; ad› ne olursa olsun, bu olaylarla, birk›s›m kiﬂiler, devletten, sistemden, politikadan, politikac›lardan veya daha baﬂka yollardan birtak›m haks›z kazançlar elde etmektedirler.

Bu "politik yozlaﬂma" veya "yolsuzluk" dedi€imiz olay, genellikle, rüﬂvet, zimmet, siyasal kay›rmac›l›k, adam kay›rmac›l›€›, lobicilik, rant kollama, kamu s›rlar›n› s›zd›rma, vurgunculuk ﬂeklinde gerçekleﬂmektedir.

Bu yolsuzluklar›n nedenleri nedir diye bakt›€›m›zda, birinci sebep, temel neden, birtak›m kiﬂi ya da kiﬂilerin, kuruluﬂlar›n, özel ç›kar peﬂinde koﬂmalar›d›r.

Özel nedenlere bakt›€›m›zda da, kamuda çal›ﬂanlar›n maaﬂlar›n›n azl›€›, e€itim düzeylerinin düﬂük olmas›, hukuk sistemindeki birtak›m boﬂluklar, gelir da€›l›m›ndaki dengesizlikler, demokrasi kültürünün toplumda yayg›n bir ﬂekilde anlaﬂ›lamam›ﬂ olmas› ve enflasyondur diyebiliriz.

Bu yolsuzluklar sadece bizim ülkemize has de€il, bütün dünya ülkelerinde olan olaylard›r. Bu yolsuzluklar›n sonucunda da, sosyal, kültürel ve özellikle de ahlakî de€erler fevkalade zedelenmekte, ülkenin ekonomik kaynaklar› israf edilmekte ve kamu kaynaklar› kötü kullan›lmaktad›r.

Peki, bunlar› nas›l önleyebiliriz, bu yolsuzluklar› önlemenin yollar› nelerdir diye bakt›€›m›zda -bu konuyu iki bölüm halinde incelemek istiyorum- geleneksel çözüm yollar› olarak, iktidarlar›n, özellikle milletvekillerinin, bu tür olaylar karﬂ›s›nda çok dikkatli davranmalar›, kamuda çal›ﬂan memurlar›n, görevlilerin ücretlerinin art›r›lmas›; bürokrasideki engellerin ortadan kald›r›lmas›, kitle iletiﬂim araçlar› vas›tas›yla bu konuda toplumun ayd›nlat›lmas›, mal beyan› sisteminin fevkalade iyi uygulanmas› ve seçilmiﬂ, atanm›ﬂ kiﬂilerin mal varl›klar›n›n kayyumlar taraf›ndan idaresi konular›n› sayabiliriz.

‹talya'daki bu son geliﬂmeler karﬂ›s›nda Baﬂbakan Berlusconi'nin mal varl›€›n›n kayyum taraf›ndan idare edilece€ine dair bir kanun teklifi de haz›rlanm›ﬂ durumda. Yani, cumhurbaﬂkanlar›n›n, baﬂbakanlar›n, bakanlar›n, meclis baﬂkanlar›n›n, milletvekillerinin ve atanm›ﬂ üst düzey bürokratlar›n göreve baﬂlad›klar› zaman, mal varl›klar›n›n, atanacak kayyumlar taraf›ndan yönetilmesi gibi bir fikir ileri sürülmektedir.

Son olarak da, yasal önlemler diyebiliriz:

Meclis Baﬂkan›m›z Say›n Hüsamettin Cindoruk yeni bir çal›ﬂma baﬂlatt›; gündemde olan ve benim de imzam bulunan, Mal Bildiriminde Bulunulmas›, Rüﬂvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun 9 ve 11 inci Maddelerinin De€iﬂtirilmesi Hakk›nda Kanun Teklifi, Meclisimizde 3.7.1992 tarihinde da€›t›lm›ﬂ; tam iki y›l üç ay oluyor; fakat, hâlâ kanunlaﬂamad›. Kendileri,bu teklifte yap›lacak birtak›m düzenlemelerle, konunun yeniden gündeme gelmesini öngördüler.

Keza, ‹hale Kanununda de€iﬂiklik öngören yeni bir yasa ç›kar›lacak; buna göre rüﬂvet verenlerin itiraflar› halinde affedilmeleri öngörülüyor.

Ayr›ca, bu yasal düzenlemelerde, Baﬂbakanl›k Yüksek Denetleme Kurulunun, Türkiye Büyük Millet Meclisine ba€l› olarak çal›ﬂmas› öngörülmektedir

Medya, bu konularda, fevkalade hassas davranmaktad›r. Bu haftaki yaz›lar›nda, bu konuda, Say›n Ekﬂi, karamsar oldu€unu, özellikle, milletvekilleri hakk›nda düzenlenen tasar›larda bir hüküm olmad›€›n› ileri sürmektedir; Say›n Hasan Cemal, konunun çözümünü geniﬂ bir yarg› reformunda görmektedir; Say›n ‹smail Cem, bu konunun halli için, siyasal iradenin gerçekleﬂmesini ﬂart görmektedir.

De€erli arkadaﬂlar›m, bunlar, muhakkak ki güzel öneriler, gerçekleﬂmesi gereken öneriler.

Mevzuat›m›za bakt›€›m›zda, tabiî ilk baﬂta, 3628 say›l› Mal Bildiriminde Bulunulmas›, Rüﬂvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununu görüyoruz; bunda de€iﬂiklik öngören teklif hâlâ gündemimizde.

Türk Ceza Kanununda, bu konuda yedi maddede düzenlemeler var; basit zimmet, nitelikli zimmet, denetim görevinin ihmaliyle zimmet, ihaleye fesat kar›ﬂt›rma, devlet al›mlar›nda hile, irtikâp ve rüﬂvet.

Ayr›ca, 657 say›l› Devlet Memurlar› Kanununun 29 ve 30 uncu maddelerinde, memurlara hediye alma yasa€› getiriliyor.

Yine, 1913 y›l›ndan beri yürürlükte bulunan Memurin Muhakemat› Hakk›nda Kanunla da, memurlar›n ilk soruﬂturmas›n›n, idarenin izni üzerine yap›labilece€i öngörülmektedir.

Bunlar d›ﬂ›nda, yasama, yürütme ve yarg› organlar› da denetim yapmaktad›rlar.

Biliyorsunuz, bu denetim, yasama organ›m›zda soru, genel görüﬂme, Meclis araﬂt›rmas› ve Meclis soruﬂturmas› ﬂekillerinde yap›labilmektedir.

‹darî denetim, yani iç denetim, teftiﬂ kurallar›yla hiyerarﬂik denetim ﬂekliyle yap›labilmektedir.

D›ﬂ denetim, merkezi idarenin, mahallî idareleri denetlemesi ﬂeklinde gerçekleﬂmektedir.

Özel denetim ise, Say›ﬂtay, Baﬂbakanl›k Yüksek Denetleme Kurulu ve Devlet Denetleme Kurulu taraf›ndan yap›lmaktad›r.

Yarg› denetimi, ilk derece mahkemeleri olarak adlî, idarî ve askerî mahkemeler ve yüksek mahkemeler olarak da Yarg›tay, Dan›ﬂtay, Askerî Yarg›tay, Askerî Yüksek ‹dare Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi taraf›ndan yap›lmaktad›r.

Bu düzenlemeler yeterli midir; öyle görüyoruz ki, özellikle son geliﬂmelerden sonra, bu düzenlemelerin yeterli olmad›€› aç›k seçik ortaya ç›km›ﬂt›r.

Bunlar›, geleneksel çözüm önerileri olarak sunmuﬂtum.

Anayasal reform olarak sizlere sunmak istedi€im ikinci bir olay var.

Son zamanlarda, kamu tercihi teorisyenlerinin görüﬂleri, devletin büyümesinin, bu tip yolsuzluklara fevkalade müsait alanlar açt›€› yolundad›r. Devlet büyüdükçe yolsuzluklar›n artmas› da o büyümeyle do€ru orant›l› olarak artmaktad›r.

Bu nedenle, Anayasada bir reform yap›lmas› gerekmektedir. Bugün bütün dünya devletlerinde gördü€ümüz anayasalar, politik anayasalard›r. Aç›n›z bak›n›z, içerisinde ekonomiyle ilgili do€rudan yapt›r›m gözeten maddeler yoktur veya fevkalade azd›r, kapsam› dard›r. "Devletin politik ve ekonomik hak ve yetkileri belirli oranlarda s›n›rlanmal› ve s›n›rlar vas›tas›yla devletin harcamalar› da belli bir disiplin alt›na al›nmal›d›r " ﬂeklinde bir görüﬂ vard›r.

ﬁimdi, devletin harcama yetkisi var, vergi koyma yetkisi var, d›ﬂ borç ve iç borç yapma yetkisi var ve özellikle de para basma yetkisi var. ‹ﬂte, anayasal reformla bu hak ve yetkilere belirli s›n›rlar getirmek, denk bütçeyi hedeflemek, özelleﬂtirmeyi bu kapsam içerisine almak, ikisi d›ﬂ›nda kamu bankalar›n› elden ç›karmak suretiyle devleti küçültme yoluna gitmek gerekmektedir.

Bu nedenle, geleneksel çözümler, bu yolsuzluklar karﬂ›nda yeterli olamamakta, anayasal reform da kaç›n›lmaz duruma gelmektedir.

Bak›n›z, de€erli arkadaﬂlar›m, Anayasan›n 87 nci maddesinde, para basma yetkisi, Türkiye Büyük Millet Meclisindedir. Ben sekiz y›ll›k parlamenterim, aram›zda çok daha uzun süreli görev yapan de€erli büyüklerimiz var. Bir defa olsun, para bas›lmas›na dair bir yasa teklifiyle karﬂ›laﬂ›ld› m›; hiç sanm›yorum. Çünkü, Merkez Bankas› Kanununun 4 üncü maddesinin I/c ve II/a f›kralar›nda bu yetki, nas›l olmuﬂsa, Merkez Bankas›na verilmiﬂ; ama, yetki, Türkiye Büyük Millet Meclisindedir.

Biz yetki kanunu ç›kar›yoruz, muhalefet, Anayasa Mahkemesine gidiyor -iﬂte, bu, bir yetki devridir diye- Anayasa Mahkemesince kanun iptal ediliyor. Bu nas›l bir olayd›r; ben, bir türlü buna ak›l erdiremedim.

Dolay›s›yla, gelmiﬂ geçmiﬂ bütün iktidarlar, maalesef, emisyon yönünden, para basma yönünden, fevkalade serbest durumdalar ve bu yetkiyi de fevkalade hoyrat bir ﬂekilde kullanmaktad›rlar. Tabiî, bunun sonucu da, bütçe aç›klar›, kamu harcamalar›n›n artmas› ve enflasyona kadar gitmektedir. Keza, s iç borçlanma konusunda, san›yorum, bu hafta baﬂ›nda Hükümetimiz 10 triyon civar›nda bir iç boçlanmaya gitti; fakat, Meclisimizin bu konuda hiçbir yetkisi yok.

Bizim, bu anayasal reformda getirmek istedi€imiz ﬂeyler bunlar. Devlet, iç borçlanmaya gidece€i zaman, d›ﬂ boçlanmaya gidece€i zaman bir kanun tasar›s›yla buraya gelmeli, bütün parti gruplar› bu konuda fikirlerini söyleyebilmelidir.

Diyelim ki, iç borçlanma yap›lacak; peki yap›lacak. 10 trilyon için teklif gelir, belki 5 trilyona iner; faiz miktar› yüzde 40'tan yüzde 30'a inebilir; süre 6 aydan 3 aya düﬂürülebilir; bu gibi birtak›m de€iﬂiklikler yap›lmas› mümkün olabilir.

Bak›n›z, Amerika Birleﬂik Devletleri Anayasas›nda, bu konuda özel hüküm var. Görüyorsunuz, bize yapacaklar› yard›m›, do€rudan hükümet haz›rl›yor, Kongreye gidiyor, Kongre bu konuda karar veriyor; yani, onlar›n yasama organlar› karar veriyor; bize yap›lan yard›m› belirli k›s›nt›lara tabi tutabiliyor veya belirli ﬂartlara ba€layabiliyor. Amerika Birleﬂik Devletleri Hükümetinde sistem bu ﬂekilde iﬂlemektedir. Bunlar› yapabildi€imiz takdirde, iç ve d›ﬂ borçlanma belirli bir disiplin alt›na girecektir.

Burada, bir konuya daha dikkatinizi çekmek istiyorum: Bak›n›z, kamu harcamalar›n›n en büyük kesimini transfer harcamalar› teﬂkil ediyor. 1988 y›l› bütçesinde yat›r›mlara yüzde 16, transfer harcamalar›na yüzde 50 pay ayr›lm›ﬂ; 1989 y›l› bütçesinde bu pay yüzde 15'e karﬂ›l›k yüzde 42, 1990 y›l› bütçesinde ise yüzde 14'e karﬂ›l›k yüzde 37'dir. Bu transfer harcamalar› içinde Fak-Fuk Fonundan tutunuz da ihracat teﬂviklerinde, yat›r›m teﬂviklerine kadar bir dolu harcama var.

Tabiî, bu kamu harcamalar›ndaki art›ﬂ vergiyle karﬂ›lanam›yor, buraya vergi kanunu tasar›s› getirip ç›karam›yoruz. Ne yap›yor hükümetler; emisyona gidiyor, art›, borçlanmaya gidiyor. Sonuç olarak; bütçe aç›klar› do€uyor, iç borçlar art›yor, d›ﬂ borçlar art›yor, enflasyon art›yor ve ekonomi ç›kmaza giriyor.

Bu nedenlerle, devletin ekonomik hak ve yetkilerine anayasal birtak›m s›n›rlamalar getirilmesi, kamu harcamalar›n›n disipline edilmesi, devletin büyümesinin önlenmesi gerekmektedir. Devlet büyüdü€ü takdirde, bu yolsuzluklar›n önlenmesi hiçbir ﬂekilde mümkün de€ildir. Bu konuda anayasal reform ﬂartt›r diyor, hepinize sayg›lar›m› sunuyorum. (DYP ve ANAP s›ralar›ndan alk›ﬂlar)

BAﬁKAN- Teﬂekkür ederim Say›n Müftüo€lu.

BAﬁKAN- Say›n Esat Bütün, d›ﬂ politikadaki geliﬂmeler hakk›nda gündem d›ﬂ› söz talebiniz vard›r; buyurun.

ESAT BÜTÜN (Kahramanmaraﬂ)- Say›n Baﬂkan, de€erli milletvekilleri; hepinizi sayg›yla selaml›yorum.

Özellikle, Sovyetler Birli€i Devlet Baﬂkan› Boris Yeltsin ile Amerika Birleﬂik Devletleri Baﬂkan› Clinton'›n buluﬂmas›ndan sonra bölgemizde s›cak olaylar meydana gelmeye baﬂlam›ﬂt›r.

Bir taraftan Rusya, Kafkaslar› arka bahçesi ilan ederek, Kafkaslara inme politikas›n›, s›cak bölgeden ayr›lmama politikas›n› devam ettirirken; ABD ise, Güney’de (Körfez’de) kalma sürecini süreklilik haline getirmenin çabas› içerisindedir. Özellikle, körfezdeki son olaylar bunun belirtisini göstermektedir.

Türkiye’nin, yak›n ilgi ve bölgesinde geliﬂen bu olaylara, kay›ts›z kalmamas› gerekir. Özellikle Rusya’da meydana gelen politika de€iﬂiklikleri, Türkiye’yi, Türkiye’de yaﬂayanlar› yak›ndan ilgilendirmektedir.

Hiçbir zaman, yaﬂayan insanlar bak›m›ndan, Kafkaslar, Sovyetler Birli€inin arka bahçesi olmam›ﬂt›r; ama, Türkiye’nin ön bahçesi, hatta can bahçesi olmuﬂtur; çünkü, bu yörelerde yaﬂayan insanlar›n hemen hemen hepsi, bizim soydaﬂ›m›z ve ayn› zamanda din kardeﬂimizdir,.hemen hemen hepsi Müslümand›r ve hepsiyle tarih birli€imiz, kültür birli€imiz vard›r. Onun da ötesinde, o yöreden göçüp gelen, Türkiye’de yaﬂayan yüzlerce, binlerce, milyonlarca insanlar›m›z vard›r.

‹nan›yorum ki, ba€›ms›zl›€›n› ilan eden Çeçenistan’›n ba€›ms›zl›k mücadelesini yürekten destekleyen, Türkiye’de yaﬂayan, oradan kopup göçüp gelen binlerce Çerkez soydaﬂlar›m›z ve yurttaﬂlar›m›z vard›r. Öyleyse, Türkiye, bu akrabal›€›n› düﬂünerek bile olsa, Çeçenistan’daki geliﬂmeleri, dünya kamuoyuna, Birleﬂmiﬂ Milletlere, AG‹K’e ve bütün insan haklar› platformlar›na taﬂ›mak zorundad›r. Bu, Türkiye için de gereklidir, Türkiye’de yaﬂayan oradaki insanlar›n akrabalar› için de gerekli ve elzemdir; çünkü, Türkiye’nin savunmas›, sadece s›n›rlar›ndan de€il, Kafkaslardan ve güneyden baﬂlamak zorundad›r.

Nas›l, güneyde, p›s›r›k ve ürkek bir politikayla, sadece, Kuzey Irak’ta yaﬂayan Peﬂmergeler sürekli gündeme getirilerek, orada yaﬂayan 2,5 milyon Türkmen unutulmuﬂsa, bugün de, Kafkaslar, yine, Sovyetler Birli€inin “kar›ﬂt›r, ondan sonra iﬂgal et” politikas›na terk edilmiﬂtir. Önce, Karaba€’da kargaﬂa ç›kar›larak, Azerbaycan’›n ba€›ms›zl›€› engellenmeye çal›ﬂ›lm›ﬂ; arkas›ndan, Abhazya ile Gürcistan aras›nda problemler meydana getirilmiﬂ; bu kargaﬂadan dolay›, Sovyetler Birli€i askerleri, bizim s›n›rlar›m›za gelmiﬂtir. ﬁimdi ise, Çeçenistan’› ele geçirmek için, önceden oraya yerleﬂmiﬂ KGB ajanlar› vas›tas›yla, sözde bir ayaklanma ve karﬂ› direniﬂ ad› alt›nda -Sovyet tanklar› ve helikopterleriyle- mevcut yönetime, yani, orada ba€›ms›zl›k mücadelesi veren Cahar Dudayev ve devlet yönetimine karﬂ› bir hareket vard›r. Bütün bunlar›n karﬂ›s›nda, Türkiye’nin seyirci kalmamas› gerekti€ine inan›yorum.

Özellikle, son al›nan baz› kararlar› da olumlu buldu€umu, burada söylemek zorunday›m. Türkiye, özellikle Körfez Savaﬂ›ndan sonra, bir yol-geçen han› haline gelmiﬂti. Herkes, Habur s›n›r kap›s›ndan, Kuzey Irak’a, âdeta hiçbir kayda tabi tutulmadan geçmekteydi. Bunu önleyici kararlar›n art›r›larak devam etmesi laz›m. E€er biz, Irak’›n toprak bütünlü€ünü savunuyorsak, o zaman, Irak’›n egemenlik haklar›n› da yürürlü€e koymam›z gerekir; onun için de, Irak’a geçecek bütün insanlar›n Irak’tan vize almas› yönündeki karar, do€ru bir karard›r; bunu olumlu buluyoruz. Türkiye’nin de, bu konuda, elindeki imkânlar› kaybetmemesi için, f›rsat› kaybetmemesi için, burada büyük devlet oldu€unu gösterebilmesi için, bu kontrolü s›klaﬂt›rarak, art›rarak devam ettirmesi laz›m; çünkü, bu, Türkiye’nin bütünlü€ü aç›s›ndan da önemlidir.

Özellikle, Kuzey Irak'taki boﬂluktan sonra güneyde terör hareketlerinin artt›€›n› düﬂünürsek ve bu olaylardan dolay›, Türkiye'de kontrolsüzlü€e ve güven vermeyen insanlar›n Türkiye'yle iﬂbirli€i yaparak -Talabani gibi birtak›m insanlara Türkiye'den k›rm›z› pasaport verilerek- Türkiye aleyhinde faaliyet göstermelerine f›rsat ve imkân verdi€imiz müddetçe, Ortado€u'daki olaylar›n bitmesi mümkün de€ildir.

Büyük devlet olman›n gere€i, büyük düﬂünmekten geçer, gerekirse risk almaktan geçer. Öyleyse, Türkiye, bölgesinde lider ülke olabilmek için, komﬂular›na karﬂ›, soydaﬂlar›na karﬂ›, dindaﬂlar›na karﬂ› görevini yapabilmek için, büyük düﬂünmek, büyük plan yapmak, gerekirse risk almak zorundad›r. Bu, Türkiye'nin yaﬂamas› için de gereklidir, Türkiye'nin savunmas› için de gereklidir.

Etraf›m›zda meydana gelen olaylara kay›ts›z kald›€›m›z müddetçe, yeni Bosna-Hersek olaylar›, Karaba€ olaylar› meydana gelecektir; K›r›m'da meydana gelecektir; ﬂu anda Çeçenistan'da meydana gelmiﬂtir; belki Türkmenistan'da, belki ba€›ms›zl›€›n› kazanm›ﬂ di€er Türk Cumhuriyetlerinde de meydana gelecektir. Onun için, Türkiye'nin, bu olaylar karﬂ›s›nda, gerekli tedbirleri almas›, bunlara yard›mc› olmas› ve bu olaylar› uluslararas› platforma götürmesi gerekti€ine inan›yoruz.

De€erli milletvekilleri, belki, bu konuﬂmalar›m bugünün gündemi aç›s›ndan önemli olmayabilir; ama, bunlar, devletin gelece€i aç›s›ndan, devletin bekas› aç›s›ndan, asl›nda düﬂünmemiz gereken olaylard›r; ama, ‹ktidar ve Parlamento, maalesef, gündemin d›ﬂ›na taﬂ›nm›ﬂt›r. Özellikle bu konuya dikkatlerinizi çekmek istedim, özellikle bu konuyu Parlamentonun gündemine getirmek istedim.

Bu nedenle, bana söz verdi€i için, Say›n Baﬂkana teﬂekkür ediyor, sayg›lar sunuyorum.

BAﬁKAN- Teﬂekkür ederim Say›n Bütün.

Say›n milletvekilleri, gündem d›ﬂ› konuﬂmalar bitmiﬂtir.

BAﬁKAN- 3 adet Cumhurbaﬂkanl›€› tezkeresi vard›r; okutup bilgilerinize sunaca€›m:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baﬂkanl›€›na

"Güneyin Sürdürülebilir Kalk›nmas› ‹çin Bilim ve Teknoloji Komisyonu-COMSTAS" birinci toplant›s›na kat›lmak üzere, 3 Ekim 1994 tarihinde Pakistan'a gidecek olan Devlet Bakan› Nafiz Kurt'un dönüﬂüne kadar; Devlet Bakanl›€›na, Devlet Bakan› Y›ld›r›m Aktuna'n›n vekâlet etmesinin, Baﬂbakan›n teklifi üzerine, uygun görülmüﬂ oldu€unu bilgilerinize sunar›m.

Süleyman Demirel

Cumhurbaﬂkan›

BAﬁKAN- Bilgilerinize sunulmuﬂtur.

BAﬁKAN- Di€er tezkereyi okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baﬂkanl›€›na

"46 nc› Uluslararas› Kitap Fuar›" ile Fuar kapsam›nda düzenlenecek "Yurtd›ﬂ›nda Yaﬂayan Kuﬂaklar Aras›nda Etkileﬂim ve ‹letiﬂim" konulu panele kat›lmak üzere, 3 Ekim 1994 tarihinde Almanya'ya gidecek olan Kültür Bakan› Timurçin Savaﬂ'›n dönüﬂüne kadar; Kültür Bakanl›€›na, Turizm Bakan› Halil Çulhao€lu'nun vekâlet etmesinin, Baﬂbakan›n teklifi üzerine, uygun görülmüﬂ oldu€unu bilgilerinize sunar›m.

Süleyman Demirel

Cumhurbaﬂkan›

BAﬁKAN- Bilgilerinize sunulmuﬂtur.

BAﬁKAN- Di€er tezkereyi okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baﬂkanl›€›na

‹LG‹: 30 Eylül 1994 gün ve KAN.KAR: 39-06-133-94-533 say›l› yaz›m›z.

"46 nc› Uluslararas› Kitap Fuar›" ile Fuar kapsam›nda düzenlenecek "Yurtd›ﬂ›nda Yaﬂayan Kuﬂaklar Aras›nda Etkileﬂim ve ‹letiﬂim" konulu panele kat›lmak üzere, 3 Ekim 1994 tarihinde Almanya'ya giden Kültür Bakan› Timurçin Savaﬂ'›n dönüﬂüne kadar; Kültür Bakanl›€›na, Turizm Bakan› Halil Çulhao€lu'nun vekâlet etmesi, ‹lgi yaz›yla uygun görülmüﬂtü.

Turizm Bakan› Halil Çulhao€lu'nun Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›na atanmas› sebebiyle, 4 Ekim 1994 tarihinden itibaren Kültür Bakanl›€›na, Çal›ﬂma ve Sosyal Güvenlik Bakan› Nihat Matkap'›n vekâlet etmesinin, Baﬂbakan›n teklifi üzerine, uygun görülmüﬂ oldu€unu bilgilerinize sunar›m.

Süleyman Demirel

Cumhurbaﬂkan›

BAﬁKAN- Bilgilerinize sunulmuﬂtur.

BAﬁKAN- Türkiye Büyük Millet Meclisi Baﬂkanl›€›n›n bir tezkeresi vard›r; okutup oylar›n›za sunaca€›m:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baﬂkanl›k Divan›n›n 9 Haziran 1994 tarih ve 75 say›l› Karar› ile Türkiye Büyük Millet Meclisinde Arnavutluk ve ﬁili ile Dostluk Grubu kurulmas› yararl› görülmüﬂtür.

TBMM'nin D›ﬂ ‹liﬂkilerinin Düzenlenmesi Hakk›ndaki 3620 say›l› Kanunun 4 üncü maddesi uyar›nca, karﬂ›l›kl›l›k esas›na dayanan Türkiye -Arnavutluk ve Türkiye- ﬁili Parlamentolararas› Dostluk Gruplar›n›n kurulmas› Genel Kurulun tasvibine sunulur.

Hüsamettin Cindoruk

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Baﬂkan›

BAﬁKAN- Oylar›n›za sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiﬂtir.

BAﬁKAN- Say›n milletvekilleri, (l0/53, 57, 104 113, 119, 120, 121, 122, 124, 125, 149, 158) ve (10/132, 123, 125) numaral› Meclis Araﬂt›rmas› Komisyonlar›n›n, çal›ﬂma sürelerinin uzat›lmas›na iliﬂkin tezkereleri vard›r; okutup oylar›n›za sunaca€›m:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baﬂkanl›€›na

Komisyonumuz 10.10.1994 günü yapt›€› toplant›s›nda çal›ﬂmalar›n› tamamlayamam›ﬂ bulundu€undan, araﬂt›rmas›n› bitirebilmesi ve raporunu haz›rlayabilmesi bak›m›ndan, Türkiye Büyük Millet Meclisinin karar tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, Genel Kuruldan iki ayl›k yeni bir çal›ﬂma süresi verilmesi için talepte bulunulmas›na karar vermiﬂtir.

Karar gere€ince, Komisyonumuza, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun karar tarihinden itibaren geçerli olmak üzere iki ayl›k yeni bir çal›ﬂma süresi verilmesi için gere€ini arz ederim.

Sayg›lar›mla.

‹smail Köse

Erzurum

Komisyon Baﬂkan›

BAﬁKAN- Oylar›n›za sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiﬂtir; Komisyonun süresi uzat›lm›ﬂt›r.

BAﬁKAN- Di€er tezkereyi okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baﬂkanl›€›na

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun 12.10.1993 tarihli 267 numaral› karar› gere€ince kurulan Komisyonumuz; çal›ﬂmalar›n› muntazam olarak sürdürmesine ra€men süresi içinde çal›ﬂmalar›n› tamamlayamam›ﬂt›r.

Komisyonumuz, 11.10.1994 tarihli 20 nci Birleﬂiminde 3 ayl›k yeni bir çal›ﬂma süresi al›nmas› için Meclis Genel Kurulundan talepte bulunmaya karar vermiﬂtir.

Karar gere€ince; Meclis Genel Kurulu karar› tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Komisyonumuza 3 ayl›k yeni bir çal›ﬂma süresi verilmesi için gere€ini arz ederim.

Sayg›lar›mla.

Mehmet Cemal Öztaylan

Bal›kesir

Komisyon Baﬂkan›

BAﬁKAN- Oylar›n›za sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiﬂtir; Komisyonun süresi uzat›lm›ﬂt›r.

BAﬁKAN- Say›n milletvekilleri, Dan›ﬂma Kurulunun önerileri vard›r; okutup ayr› ayr› oylar›n›za sunaca€›m:

Dan›ﬂma Kurulu Önerisi

No: 152 Tarihi: 11.10.1994

Dan›ﬂma Kurulunun 11.10.1994 Sal› günü yapt›€› toplant›da aﬂa€›daki önerilerin Genel Kurulun onay›na sunulmas› uygun görülmüﬂtür.

Hüsamettin Cindoruk

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baﬂkan›

Nevzat Ercan Murat Baﬂesgio€lu

DYP Grubu Temsilcisi ANAP Grubu Temsilcisi

Adnan Ekmen Abdullatif ﬁener

SHP Grubu Baﬂkanvekili RP Grubu Baﬂkanvekili

Öneriler:

1.- Türkiye Büyük Millet Meclisi Birleﬂik toplant›s›n›n 18.7.1974 tarihinde yap›lan 2 nci Birleﬂiminin ikinci kapal› oturumu ve 20.7.1974 tarihinde yap›lan 3 üncü Birleﬂiminin birinci ve dördüncü kapal› oturumlar›n›n görüﬂme tutanaklar›n›n ‹çtüzü€ün 72 nci maddesi gere€ince yay›mlanmas› önerilmiﬂtir.

BAﬁKAN- Oylar›n›za sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiﬂtir.

2.- Gündemin "Kanun Tasar› ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Di€er ‹ﬂler" k›sm›n›n 51 nci s›ras›nda yer alan 693 s›ra say›l› kanun tasar›s›n›n bu k›sm›n 31 nci s›ras›na, 76 nc› s›ras›nda yer alan 149 s›ra say›l› kanun teklifinin 32 nci s›ras›na, 58 nci s›ras›nda yer alan 17 s›ra say›l› kanun tasar›s›n›n 33 ncü s›ras›na al›nmas› ve Genel Kurulun 12.10.1994 Çarﬂamba günkü birleﬂiminde sözlü sorular›n görüﬂülmemesi önerilmiﬂtir.

BAﬁKAN- Oylar›n›za sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiﬂtir.

Say›n milletvekilleri, gündemin "Genel Görüﬂme ve Meclis Araﬂt›rmas› Yap›lmas›na Dair Öngörüﬂmeler" k›sm›na geçiyoruz.

BAﬁKAN- Genel Kurulun 4.10.1994 tarihli 14 üncü Birleﬂiminde al›nan karar gere€ince, gündemin bu k›sm›n›n 171 inci s›ras›nda yer alan, Sosyaldemokrat Halkç› Parti Grubu ad›na Grup Baﬂkan› ve Ankara Milletvekili M.Seyfi Oktay ile Grup Baﬂkanvekili ve ‹stanbul Milletvekili Ercan Karakaﬂ'›n, Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›nca 1983 y›l› Kas›m ay›ndan bu yana gerçekleﬂtirilen ihalelerle ilgili olarak ileri sürülen iddialar› araﬂt›rmak amac›yla, Anayas›n›n 98 inci, ‹çtüzü€ün 102 ve 103 üncü maddeleri uyar›nca bir Meclis araﬂt›rmas› aç›lmas›na iliﬂkin önergesinin öngörüﬂmelerine baﬂl›yoruz.

Hükümet?.. Burada.

Önergeyi tekrar okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baﬂkanl›€›na

Bilindi€i gibi, Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›, kamu kurum ve kuruluﬂlar› aras›nda en çok ve yüksek mebla€lara ulaﬂan ihaleleri açan bir kurumdur. Do€al olarak, hakl› haks›z birçok söylentiye de muhatapt›r. Nitekim, özellikle 12 Eylül askerî darbesinden sonra, bu bakanl›k ve bakanlar hakk›nda da çok say›da söylenti ve sav ortaya at›lm›ﬂt›r. Bu söylentiler, bugünlerde yeniden gündeme gelmiﬂtir. Bu söylentilere hakl› olarak muhatap olabilecek bakanlar olabilece€i gibi, tersine, haks›z yere töhmet alt›nda kalan bakanlar›n da bulunmas› do€ald›r.

Bu istek ve gerekçelerle, Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›n›n 1983 Kas›m›ndan 1991'e ve 1991'den bu yana yap›lan tüm ihalelerin araﬂt›r›lmas› gerekmektedir. Bu araﬂt›rma ile kime, nas›l ve hangi oranda ihale verildi€i ortaya konulmal›d›r. Böylece, haks›z yere töhmet alt›nda b›rak›lan insanlar aklanaca€› gibi, görevini ç›kar› için kötüye kullanan, haks›z kazanç elde edenler ortaya ç›kar›labilecek ve bunun hesab› sorulabilecektir.

Bu görevin Yüce Meclisin üzerinde oldu€u bilinci ile Anayasan›n 98 ve ‹çtüzü€ün 102 ve 103 üncü maddeleri uyar›nca SHP Grubu ad›na Meclis araﬂt›rmas› aç›lmas›n› sayg›lar›m›zla arz ederiz.

Seyfi Oktay Ercan Karakaﬂ

Ankara ‹stanbul

SHP Grup Baﬂkan› SHP Grup Baﬂkanvekili

BAﬁKAN- Say›n milletvekilleri, içtüzü€ümüze göre, Meclis araﬂt›rmas› aç›l›p aç›lmamas› hususunda, s›ras›yla; Hükümete, siyasî parti gruplar›na ve önergedeki birinci imza sahibine veya onun gösterece€i di€er imza sahibine söz verilecektir.

Konuﬂma süreleri; Hükümet ve gruplar için 20'ﬂer dakika, önergedeki imza sahibi için 10 dakikad›r.

ﬁu ana kadar konuﬂma talebinde bulunulmam›ﬂt›r; sonra "söz verildi, verilmedi" ﬂeklinde münakaﬂa oluyor; gruplara duyururum.

ﬁimdi , söz s›ras› Say›n Hükümetin.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (‹zmir)- Say›n Baﬂkan, de€erli milletvekilleri; geçen hafta görüﬂülüp reddedilen önergenin de€iﬂik, birleﬂtirilmiﬂ bir örne€i olarak kabul edilebilir yap›daki bu önergenin görüﬂülmesi s›ras›nda hepinizi sayg›yla selaml›yorum.

Bilindi€i üzere, Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›, devlet yat›r›m bütçesinin çok önemli bir bölümünü kullanmakta, Bakanl›€›n bünyesinde yer alan Karayollar›, Devlet Su ‹ﬂleri, ‹ller Bankas› ve Yap› ‹ﬂleri gibi Genel Müdürlükler, ülkemizin önemli altyap› yat›r›mlar›n› gerçekleﬂtirmektedir. Ayr›ca, Yap› ‹ﬂleri Genel Müdürlü€ü, di€er baz› kurum ve bakanl›klar›n da ihalelerini yürütmektedir.

Say›n üyeler, ihalelerin yap›ld›€› ve paran›n harcand›€› her yerde birtak›m spekülasyonlar›n ve söylentilerin ç›kmas› do€al karﬂ›lanmal›d›r. Ne var ki, 12 Eylül dönemi ve özellikle ANAP Hükümetleri döneminde, bu söylentiler ayyuka ç›km›ﬂ ve kamuoyunda, ihalelerin usulüne uygun yap›lmad›€› ﬂeklinde yayg›n bir kan› oluﬂmuﬂtur.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- SHP döneminde daha fazla Say›n Bakan.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- Onlar› da söylüyorum.

Tabiî, bunlar sadece bir kan› olarak kalmam›ﬂt›r; bilindi€i gibi, birçok yolsuzluk dosyas› yarg›ya intikal etmiﬂtir.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Türkiye'de ilk defa bir bakan bu yüzden istifa ediyor...

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- Yüce Meclisin de€erli üyeleri, burada yarg›da olan konulara girmek istemiyorum; ancak, izninizle, Bay›nd›rl›k Bakanl›€›ndaki ihalelere iliﬂkin bir iki noktaya de€inece€im.

Kamuoyunda, daha çok, Yap› ‹ﬂleri Genel Müdürlü€ünün ihaleleri ile, otoyol ihaleleri gündeme gelmektedir. 2886 say›l› ‹hale Kanununun 44 üncü maddesiyle davet usulünün gelmesi ve di€er baz› bakanl›k ve kurumlar›n ihalelerinin de davet usulüyle yap›lmas› dikkatleri çekmektedir; çünkü, bu usulle, ihaleye kat›lacak olan firmalar, baz› kriterler göz önüne al›nmak kayd›yla, bakan onay›yla belirlenebilmektedir. Böyle olunca, mevzuattaki hükümlerin, titizlikle ve dikkatle uygulanmas› gere€i do€maktad›r. Peki, bu, her zaman böyle yap›lmakta m›d›r, yap›lm›ﬂ m›d›r? Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakan› olarak izledi€im dosyalara göre, buna olumlu cevap verme imkân›n› kendimde görmüyorum. E€er, herhangi bir ihaleye sadece üç beﬂ firma ça€r›lm›ﬂ, ayn› firmalar di€er ihalelerin hepsine de davet edilmiﬂse, tenzilatlar yüzde 1-2 ise ihalelerin, mevzuata uygun ve devlet ç›kar› gözetilerek, devlete katk›lar› gözetilerek yap›ld›€›ndan kuﬂku duyulur.

Sadece, bununla bitmiyor. Davet usulüyle yap›lm›ﬂ olan 160 ihalenin, 103 tanesini 14 firma alm›ﬂ; yani, kay›r›lan 14 firman›n her birine ortalama yedi sekiz iﬂ verilmiﬂ. Hatta, baz› ihalelerde yaln›zca bir firma ça€r›lm›ﬂ, iﬂ ona verilmiﬂ.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Hangi dönem Say›n Bakan?

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- Onu da söyleyece€im.

Özellikle bir firma, bu 160 ihalenin içinde 38 ihale alm›ﬂ. Bunlar›n hepsini...

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- SHP döneminde mi?..

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- De€erli milletvekilleri, sundu€um bu rakamlar, ANAP dönemine ait, davetiyeli olarak yap›lan...

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Say›n Bakan...

BAﬁKAN- Say›n Bulut, neticede bu bir araﬂt›rmad›r, biliyorsunuz

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Say›n Bakan›m›z, Türkiye Cumhuriyetinin Bakan›d›r, bir partinin bakan› de€ildir. Bütün dönemi söylemesi laz›m, sadece ANAP'› de€il.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- Say›n Bulut, müsaade ederseniz hepsini ifade edece€im.

ANAP döneminde, davetiyeli olarak yap›lan iﬂlerin baz› çarp›c› yanlar›n› ifade etmeye çal›ﬂt›m. Bu çarp›c› uygulaman›n, iliﬂkiler a€›n› bilmiyoruz. Birçok noktas›n›n ayd›nl›€a kavuﬂturulmas› gerekiyor.

Ayn› Genel Müdürlü€ün 49 uncu ve 50 nci Koalisyon Hükümetleri döneminde davet usulüyle ihaleler yap›lm›ﬂ ve hepimizin bildi€i gibi bu döneme iliﬂkin de çeﬂitli iddialar gündeme gelmiﬂtir. Ancak hemen ﬂunu belirtmeliyim ki, yap›lm›ﬂ olan ihaleler son derece titizlikle, mevzuat›n ruhuna uygun ve devletin ç›karlar› gözetilerek yap›lm›ﬂt›r.

Hükümetlerimiz zaman›nda (49 ve 50 nci Hükümetler zaman›nda) yap›lan ihale say›s› 79'dur. Bu ihalelerden 51 tanesini, Afet Kanunu hükümlerine göre yap›lm›ﬂ olan Erzincan afet konutlar› oluﬂturmaktad›r. Anahtar teslimi üzerinden yap›lm›ﬂ olan bu ihaleler, baﬂar›yla sonuçlanm›ﬂt›r ve 49 ve 50 nci hükümetlerin yüz ak› olarak size sunabilece€im yap›da ihalelerdir.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Mustafa Y›lmaz niye istifa etti Say›n Bakan?

BAﬁKAN- Efendim, bu konuda Grubunuz söz almayacak m›?

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Efendim, yaln›z bir dönemi suçluyor. Mustafa Y›lmaz niye istifa etti, onu merak ediyorum ben.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- Say›n Bulut, söyleyece€im hepsini.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Lütfen... Ben onu bekliyorum.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- Ama, ben hepsini ﬂöyle bir aç›klayay›m da, en son sizin sorunuza cevap vereyim.

BAﬁKAN- Lütfen efendim...

Say›n Bakan, devam ediniz efendim.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- Bunlar›n d›ﬂ›nda, bu 79 ihalenin 2 tanesi Cumhurbaﬂkanl›€›na, 5 tanesi M‹T Müsteﬂarl›€›na, 8 tanesi de Kredi ve Yurtlar Kurumuna ait ihaleler olup, bu ihaleler, kuruluﬂlar›n›n kendi mevzuatlar›na göre yap›lm›ﬂt›r. Geriye kalan 13 adet iﬂ ise, 8.12.1993 tarihli Baﬂbakanl›k genelgesi gere€ince, ola€anüstü hal bölgesinde yap›lan iﬂlerdir. Bu genelge, an›lan bölgedeki iﬂlerin, firmalar hakk›nda araﬂt›rma yap›ld›ktan sonra, davet usulüyle ilans›z yap›lmas›n› öngörmektedir.

Buradan, k›saca, hükümetlerimiz döneminde, ihalelerin davet usulüyle yap›lmas›ndan kaç›n›ld›€›, ancak zorunlu durumlarda önseçimli, ilanl› ihaleler yap›ld›€› sonucu ortaya ç›kmaktad›r.

Uygulamada gösterilen titizlik ise, ﬂu örnekle aç›€a kavuﬂturulabilir: ANAP döneminde, 1991 ﬁubat›nda, Maliye Bakanl›€›nca, davetli ihaleler için önseçim ilan› ﬂart› getirilmiﬂ; ancak, bu, uygulanmam›ﬂt›r ve ihaleler yine önseçimsiz yap›lm›ﬂt›r. Bizim dönemimizde ise, 1993 y›l›nda, ayn› bakanl›€›n devlet ihaleleri genelgesinde önseçim ilan› kald›r›lm›ﬂ olmas›na karﬂ›n, tam tersine, davetli ihalelerimiz, önseçim ilan› yapmak suretiyle gerçekleﬂtirilmiﬂtir.

De€erli milletvekilleri, burada, otoyol ihalelerine de de€inmek gerekiyor. Karayollar› Genel Müdürlü€ü program›ndaki otoyol projeleri, Kamu Ortakl›€›na devredilmiﬂtir. Bu otoyol ihalelerinde rekabet ortam› tamamen ortadan kald›r›lm›ﬂ, birço€u, sadece bir firmayla görüﬂmek suretiyle ve bakan oluru bile al›nmaks›z›n yap›lm›ﬂt›r. Firmalar›n yeterlikleri de objektif olarak saptanamam›ﬂ, ne ﬂekilde yap›ld›€› belgelenemeyen pazarl›klar sonucunda, kamu yarar› gözetilmeyerek, yüksek fiyatlar oluﬂturulmuﬂtur.

Sonuç olarak, otoyol ihalelerinden do€an kamu zarar›, takriben 19-20 trilyon lirad›r. Devlet Su ‹ﬂleri Genel Müdürlü€ünde, ANAP döneminde yap›lan ihalelerde önseçim zorunlulu€una uyulmad›€› saptanm›ﬂt›r. Birk›s›m ihalelerde ise ça€r›lan firma say›s›n›n az, tenzilatlar›n ise çok düﬂük oldu€u görülmektedir. Hükümetlerimiz döneminde ise kamu yarar› gözetilmiﬂ ve 1993 y›l›ndan beri, önseçim ilan› yap›lmadan, davetli ihaleler gerçekleﬂtirilmiﬂtir.

De€erli milletvekilleri, ihalelerdeki tüm bu olumsuzluklar›n aﬂ›lmas› ve ﬂeffafl›€›n sa€lanmas› için, hukukî ve idarî de€iﬂiklik yap›lmas› gere€i kaç›n›lmazd›r. Say›n Onur Kumbarac›baﬂ›'n›n Bakanl›€› döneminde haz›rlanm›ﬂ olan ve yaklaﬂ›k iki y›l önce Meclise sunulan 2886 say›l› Devlet ‹hale Kanununda de€iﬂiklik yap›lmas›n› öngören tasar›, ihalelerin ﬂeffaf ve kamu yarar›na gerçekleﬂmesini sa€layacak hükümler taﬂ›maktad›r. Bu tasar›da, kesin projeyle ihaleye ç›k›lmas› zorunlulu€u getirilmektedir. ‹ﬂlerin, anahtar teslimi olarak yap›lmas›na olanak sa€layacakt›r. Yüksek tenzilatl› iﬂlerde kesin teminat miktar› art›r›lmak suretiyle, devlet güvence alt›na al›nmaktad›r. ‹halelerin avan proje ile yap›lmas› kald›r›l›p, kesin proje ile yap›lmas› esas› getirildi€inden, inﬂaatlar›n yüzde 200'e varan keﬂif art›ﬂlar› önlenmiﬂ olacakt›r. ‹nﬂallah, bu tasar› hepimizin de katk›lar›yla k›sa sürede yasalaﬂ›r.

De€erli milletvekilleri, hiçbir gruba, hiçbir döneme önyarg›l› olarak yaklaﬂm›yoruz.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Öyle yaklaﬂt›n›z Say›n Bakan.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- Ama, özellikle son günlerde geliﬂtirilen spekülasyonlarla ilgili olarak kamuoyunun, kamu vicdan›n›n, tatmin edilmesi gereklidir. Sevindirici bir durum olarak ifade etmek istiyorum ki, Parlamentonun tümü bu konuda bir ortak payda oluﬂturmuﬂtur. Bize düﬂen görev, h›rs›z› korumak, yolsuzu korumak de€il, bunlar›n lanse edilmesidir. San›r›m, Parlamento büyük bir onuru taﬂ›yacak, kamuoyunun bu konudaki beklentilerine yan›t verecektir.

Ben, gerçekten, araﬂt›rma komisyonunun, ülke kamuoyuna çok ciddî mesajlar verece€ini, birçok onurlu insan›n aklanmas›na katk›da bulunaca€›n› ümit ediyorum. Çünkü, birçok onurlu insan bakanl›kta görev yapm›ﬂt›r; birçok onurlu bakan›m›z görev yapm›ﬂt›r, birçok onurlu bürokrat›m›z görev yapm›ﬂt›r; bugüne kadar, birçok onurlu iﬂadam›, ülke ekonomisine katk›da bulunmuﬂtur ve bizden sonra da birçok onurlu insan görev alacakt›r. Görev yapan bu insanlar›n da aklanmas› ve varsa suçlular›n, en k›sa sürede -yaln›z araﬂt›rma kapsam›nda de€il, yarg›sal boyutta da- cezaland›r›lmas› gere€ine, bu Parlamentonun ortak onuru olarak sahiplenmemizin sevincini duyuyorum.

Araﬂt›rman›n aç›lmas› konusuna, Hükümet olarak olumlu bakt›€›m›z› ifade ediyorum.

Say›n milletvekilleri, 1000'li y›llar bitiyor, 2000'li y›llara giriyoruz. Türkiye, yaln›z bu konular› halletmekle kalmaz, inﬂallah, tüm altyap›s›n› da 2000'li y›llara göre ayarlar ve devlet yap›s› küçülmüﬂ, idarî yap›s› küçülmüﬂ, ﬂeffaf yönetimlerin egemen oldu€u bir Türkiye'yi birlikte kurar›z.

Bu anlay›ﬂ içinde, bu ortak payda sayesinde, sistemden geliﬂen çürümeleri çözmeye yönelik sorumluluklar› birlikte üstlenece€imiz inanc›nday›m.

Say›n milletvekilinin istifas› noktas›nda ﬂunu söyleyeyim: Say›n Y›lmaz kendisi de ifade ediyordur herhalde; ama...

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Yolsuzluklarla ilgili ithamda bulundu Say›n Bakan. Siz yaln›z ANAP dönemini itham ettiniz, SHP'yi kollama yoluna gittiniz.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- ...çözüm bulmas› gerekenler -Say›n Baﬂkan beni herhalde ba€›ﬂlayacaklard›r- çözüm üretmesi gerekenler, e€er varsa yolsuzluklar›n ve rüﬂvetin üstüne gitmesi gerekenler, icra organ›nda görevli olan insanlar ﬂikâyet etme hakk›na sahip de€illerdir diye düﬂünüyorum ve özellikle kurumlar›n y›prat›lmas›na kimsenin hakk› olmamal› diye düﬂünüyorum.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Sizin bakan›n›z Say›n Bakan›m, ANAP'l› de€il!..

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)-Birçok onurlu bakan gelmiﬂtir, birçok onurlu bakan gelecektir...

Türkiye'yi daha önce bunal›ma götürmek isteyen insanlar›n veya geçmiﬂten bu yana hep bunal›m projeleri üreten insanlar›n, bir siyasî senaryo olarak Say›n Y›lmaz'› kullanmalar›ndan da büyük üzüntü duyuyorum.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Sizin Genel Baﬂkan›n›z onu bakan yapt›, o, SHP'li bakand›r, ANAP'l› de€il.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- Ben, araﬂt›rma komisyonunun görevini lay›k›yla yapmas›n› diliyorum ve inﬂaallah, Parlamentonun ortak paydas›yla oluﬂan bu örne€in, ülkeye, ülke yar›nlar›na önemli katk›lar getirmesini diliyorum.

Bir ﬂeyi daha ifade etmek istiyorum.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Mustafa Y›lmaz hakk›nda bir ﬂey söylemediniz.

BAYINDIRLIK VE ‹SKAN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- Bakanl›€›m, yaln›z, araﬂt›rma önergesiyle kurulacak araﬂt›rma komisyonuna aç›k de€ildir; hangi milletvekili arkadaﬂ›m, hangi dönemle ilgili hangi araﬂt›rmay› yapmak istiyorsa, bakanl›€›m›n tüm verileri milletvekili arkadaﬂlar›m›n emrinde olacakt›r. Bay›nd›rl›k Bakanl›€› bundan sonra ﬂeffaf boyutta, yaln›z araﬂt›rma komisyonunun de€il, herkesin denetimine aç›kt›r. Elbette biz, bakanl›k olarak her arkadaﬂ›m›z› bilgilendirmeyi vazife kabul ediyoruz; ama yüksünmeyin...

HAL‹T DUMANKAYA (‹stanbul)- Say›n Bakan, bu sözünüzü senet kabul ediyoruz.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- En büyük hatay› da ANAP döneminde göreceksiniz. Ben, bunu görmüﬂ olman›n üzüntüsünü duyuyorum.

Sevgili milletvekilleri, 160 ihalenin, 38 tanesi bir tek kiﬂiye verilir mi? Bir tek Tepe Firmas›na verilir mi?

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Geçmiﬂ dönemi mahkûm ediyorsunuz; ama Mustafa Y›lmaz hakk›nda bir ﬂey konuﬂmuyorsunuz.

BAYINDIRLIK VE ‹SKÂN BAKANI HAL‹L ÇULHAO⁄LU (Devamla)- E€er yolsuzluk ve rüﬂvet varsa, bunlar›n hesab›n›, ço€ulcu yap› içerisinde, 1983'ten bu yana sormak hepimizin borcu diye düﬂünüyorum.

Hepinize sayg›lar sunuyorum. (SHP s›ralar›ndan alk›ﬂlar)

BAﬁKAN- Teﬂekkür ederim Say›n Bakan.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Bir dönemi mahkûm ettiler, bir dönem için de bir ﬂey söylemediler.

BAﬁKAN- Efendim, iﬂte, ﬂimdi s›ra size geldi.

ANAP Grubu ad›na Say›n Akarcal›; buyurun efendim.

ANAP GRUBU ADINA BÜLENT AKARCALI (‹stanbul)- Say›n Baﬂkan›m, de€erli arkadaﬂlar›m; DYP - SHP Koalisyon Hükümetinin Bay›nd›rl›k Bakan› Say›n Mustafa Y›lmaz'›n, kendi bakanl›€›yla ilgili olarak ve özellikle SHP örgütü mensuplar›na ihale verilmesi konusunda üzerine çok bask› geldi€i, hatta talepleri kabul etmedi€i için ölümle tehdit edildi€i gerekçesiyle istifa etmesi üzerine, bu olaylar›n ve iddialar›n araﬂt›r›lmas›n› bir önerge ile Yüce Meclisten talep etmiﬂtik. Asl›nda, araﬂt›r›lmas› gereken temel mesele buydu; ancak, bu temel amaç, verilen baﬂka bir önerge ile sapt›r›ld›.

Eski Say›n Bakan Mustafa Y›lmaz'›n ifadesinde, ihale iﬂine kar›ﬂanlar›n adlar›n› Say›n Karayalç›n'a aç›klad›€›n› ve Baﬂbakan Yard›mc›s›n›n bunlar› hayretle dinleyip, "vay be!" diye cevap verdi€ini, bas›ndan ald›€›m›z bilgilerden ö€renmiﬂ oluyoruz.

SÜLEYMAN HAT‹NO⁄LU (Artvin)- Veya "vay can›na!"

BÜLENT AKARCALI (Devamla)- ‹ﬂin ac› taraf›, Say›n Karayalç›n'›n, bütün bu iddialara cevab›n›n "vay be!" ile s›n›rl› kalm›ﬂ olmas›d›r. Oysa, bas›n, kamuoyuna bak›n›z neleri duyurmuﬂtu: 26 Eylül tarihli Hürriyet Gazetesi, "Say›n Bakan: Pislikten Kaçt›m" ﬂeklinde manﬂet atm›ﬂt›.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Hangi partinin Bakan›?

BÜLENT AKARCALI (Devamla)- Bu tarihte, eski Say›n Bakan, Say›n Karayalç›n'›n Genel Baﬂkan› oldu€u partinin üyesiydi ve o Hükümetin de mensubuydu.

Eski Say›n Bakan, bak›n ne diyordu: "Devletin halini görmek için iki ay yetti. Daha onbeﬂinci gününde kap›m› çalmayan kalmad›. ‹l baﬂkan›, ilçe baﬂkan› ve baz› milletvekili arkadaﬂlar...

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Allah Allah!.. Deveyi havuduyla götürmüﬂler.

BÜLENT AKARCALI (Devamla)- ...sevmedikleri bay›nd›rl›k müdürlerini görevden almam› istediler; iﬂ istediler..."

SÜLEYMAN HAT‹NO⁄LU (Artvin)- ‹SK‹'yi de geçmiﬂ.

BÜLENT AKARCALI (Devamla)- Lütfen... Sizin yerinize ben konuﬂuyorum.

"Ama, hiç birine iﬂ vermedim. Bir partinin il baﬂkan›, ilçe baﬂkan› Ankara'ya gelip, 15 gün kal›r m›? Bakanl›€›n kap›s›ndan ayr›lm›yorlar. Usulsüz istekleri görünce ﬂaﬂ›r›yor, ﬂaka san›yordum; bask›lar artt›kça sertleﬂtim, onbeﬂe yak›n partiliyi odamdan kovdum. Daha sonra, bunlardan baz›lar›, beni tehdit bile etti. Yirmi gün sonra her ﬂeyi anlad›m. SHP örgütünün hemen hemen dörtte biri bu iﬂlerin peﬂinde. Adam›n niyeti partiyi büyütmek, sorunlarla ilgilenmek de€il; avanta için parti baﬂkanl›€› yap›yor. Benden önceki Bakan Onur Hocaya baz› konular› sordum, rahats›zl›€›m› da anlatt›m. 'Maalesef, bu tür sorunlarla çok karﬂ›laﬂacaks›n' dedi. ‹smim, bu tür yolsuzluklara kar›ﬂacak diye korktum. Karayalç›n'a gidip anlatt›m. Bana, 'iﬂler bu hale mi gelmiﬂ, hayret ettim' dedi. Ayr›nt›l› bilgi verdim. ‹hale iﬂleri ve avanta peﬂinde koﬂanlardan, 'bak, milletvekili oldun, ﬂimdi de bakan oldun, böyle mi kalacaks›n' diye sözler duyunca irkildim. Ne borcum var, ne alaca€›m; altm›ﬂ günde bu koalisyonun yürümeyece€ini gördüm."

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- Yürür... Yürür...

BÜLENT AKARCALI (Devamla)- De€erli arkadaﬂlar›m, bu mealde, takdir edersiniz ki, daha çok kupür var; ama, bütün bunlar› okuyarak zaman›n›z› almak istemiyorum. Asl›nda, SHP'ye ve onun Genel Baﬂkan› Murat Karayalç›n'a düﬂen, bu meselenin üstüne dürüstçe ve mertçe gidip, varsa usulsüzlük ya da yolsuzluklar› ortaya ç›kar›p, kamuoyuna teﬂhir etmek ve her müessesenin içine kötü niyetli insanlar›n s›zabilece€ini belirtip, müesseseyi bundan ar›nd›rmak olmal›yd›; ama, maalesef, SHP olarak kaçmay› tercih ettiniz. Bizim, yaln›z ve yaln›z Say›n Mustafa Y›lmaz'›n iddialar›na yönelik araﬂt›rma önergemizi, bundan önceki baﬂka bir olayda da oldu€u gibi suland›rd›n›z, amac›n› de€iﬂtirdiniz. Mustafa Y›lmaz'›n istifas›na gerekçe teﬂkil eden ay›plar› gizleme yoluna gittiniz.

Arkadaﬂlar, baz› ﬂeyleri kabul etmek mümkün de€ildir. ‹ki ay önce atad›€›n›z bakan "pislikten kaçt›m" diyor. Bas›n, sizi, Bay›nd›rl›k Bakanl›€› ve -Yi€it Gülöksüz'ü görevden alarak- Toplu Konut ‹daresiyle 90 trilyonluk devlet ihale pastas›na el koymakla itham ediyor, siz kalk›p, kamuoyuna inand›r›c› tek kelime söylemedi€iniz gibi, bu olay› aç›kl›€a kavuﬂturmay› hedefleyen önergeyi sabote ediyorsunuz, suland›r›yorsunuz.

Buradan diyebilece€imiz husus ya da varabilece€imiz nokta ﬂu: Siz, Baﬂbakan Yard›mc›s› olarak, araﬂt›rma önergelerini suland›rmada özel beceri sahibi olma durumuna giriyorsunuz. Say›n Baﬂbakan›n, Amerika Birleﬂik Devletlerindeki, de€eri bugün yar›m trilyona yaklaﬂan servetinin araﬂt›r›lmas›na yönelik önergesini de ayn› ﬂekilde suland›rarak DYP'ye hizmet ettiniz. ﬁimdi onlardan, dünkü hizmetinizin bedelini, size bu araﬂt›rma önergesiyle ödemelerini de isteme durumunda oluyorsunuz. Koalisyon, hizmet koalisyonu olmaktan ç›k›p menfaat ve ç›karlar›n, karﬂ›l›kl› ay›plar›n, örtülme ve örtünme koalisyonuna dönmüﬂ durumdad›r.

Bak›n›z, nerede haks›z, hem de çok haks›z ve hatta ﬂaibeli oldu€unuzu size ben aç›klayay›m: E€er, 1992 y›l›n›n baﬂ›nda iktidara geldi€iniz günlerde, buraya, bu bakanl›ktaki iﬂlerin 1983'ten, hatta 12 Eylül döneminden baﬂlayarak araﬂt›r›lmas› önergesini getirmiﬂ olsayd›n›z ve biz de buna karﬂ› ç›km›ﬂ olsayd›k, yerden gö€e kadar hakl› olurdunuz; ama siz -aç›k ve seçik söylüyorum- bu cesareti göstermediniz. (ANAP s›ralar›ndan alk›ﬂlar) Çünkü, 1991 seçimlerinden önce insanlara çamur atarak yapt›€›n›z ithamlar›n do€ru olmad›€›n› bildi€iniz için buna cesaret edemediniz ve ﬂimdi siz, kalkm›ﬂ, Mustafa Y›lmaz gibi bir bakan›n yi€itçe, erkekçe koydu€u tav›rdan korkup kaç›yorsunuz. (ANAP ve DSP s›ralar›ndan "Bravo" sesleri, alk›ﬂlar)

Tekrar ediyorum, 1992'nin baﬂ›nda bu konular› buraya getirmiﬂ olsayd›n›z ve biz de kaçm›ﬂ olsayd›k, bugün sizi anlay›ﬂla karﬂ›lard›k; ama, ben, 1984 y›l›nda, belediye seçimlerine bütün partilerin girmeleri konusunda kanun teklifi getirmek istedi€imizde Halkç› Partinin bundan kaçt›€›n› da hat›rl›yorum. Demek ki kaçmak, bugünün iﬂi de€il, eskinin iﬂiymiﬂ.

1992'de bu önergeyi vermediniz, ne yapt›n›z; devletin, elinizdeki bütün müesseselerini ve geleneklerini istismar ederek kulland›n›z. Teftiﬂ ve denetleme kurulu üye ve baﬂkanlar›n› aynen 1940' l› y›llar›n parti komiseri gibi kulland›n›z. Bunlar›n görevi sanki, suçu bulmak ve teﬂhis etmek de€il de, âdeta suç oluﬂturmak, suçlu yaratmakt›. Bu tav›rlar›n›za karﬂ› kim cevap verdi? Zaman›n -sizin göreve getirdi€iniz- Hazine ve D›ﬂ Ticaret Müsteﬂar›, yap›lan bask›lara dayanamad›; devletin gelene€ine, devletin örf ve âdetine ters düﬂen, devletin müfettiﬂlerini, parti komiseri gibi kullanma anlay›ﬂ›na dayanamad› ve Say›n Baﬂbakana "lütfen bu müfettiﬂleri geri çekin, devlet çal›ﬂamaz hale geldi" diyerek mektup yazd›.

Verdi€im örnekler, hep sizin kendi koalisyon hükümetlerinizin bakanlar› ve bu hükümetlerin göreve getirdi€i bürokratlara yönelik örneklerdir.

Her ﬂeyi üç y›ld›r didik didik ediyorsunuz, insanlar›n ﬂeref ve haysiyetlerine rahatl›kla dokunup, oynuyorsunuz; ama, ortaya ç›kar›p koydu€unuz ciddî hiç bir ciddî mesele yok. Kalk›p s›k s›k "ﬂu kadar dosya var" diyorsunuz; Adalet Bakanl›€› sizin elinizde, Adalet Bakanl›€›n›n görevi, ‹SK‹' de olanlar› kapatmak de€ildir; varsa -hodri meydan- bu dosyalar› devreye sokmakt›r. Var m› yapt›€›n›z bir ﬂey; yok. Buraya somut olarak "ANAP dönemiyle ilgili olarak, ﬂunlar› ﬂunlar› biz araﬂt›rd›k; devletin hukukuna, kanununa uygun bir ﬂekilde çal›ﬂma yapt›k, getirip buraya koyduk" diyebiliyor musunuz? Yaln›z, iddialar var, biz dedik ki, o iddialar için -sizin bakan›n›z›n söyledi€i iddialar için- gelin bir araﬂt›rma yapal›m. Siz, zaman›nda bunu bile düﬂünmediniz. ANAP'›n araﬂt›rma lokomotifinin arkas›na konulan yük vagonu gibi kat›l›yorsunuz ve ondan sonra, bu "iﬂi 1990'lara, 1980'lere kadar götürelim" diyorsunuz.

De€erli arkadaﬂlar›m, ilk konuﬂmamda belirttim, "Bu iﬂe vicdanen inan›yorsan›z; gelin, önce Say›n Mustafa Y›lmaz'›n iddialar›na yönelik bizim araﬂt›rma önergemizi kabul edelim, arkas›ndan da sizin 1983'lerden beri olan meseleleri araﬂt›rmaya yönelik önergenizi, Anayasan›n 138 inci maddesine sayg›l› kalarak kabul edelim" dedim ama, hay›r; maalesef, Do€ru Yol Partisi, ‹SK‹ olay›n›n örtbas edilmesi gibi, bu olay›n örtbas edilmesinde de SHP'ye destek olma yolunu seçti.

De€erli arkadaﬂlar›m, koalisyonlar, hizmet etmek ve müspet iﬂlerin dayan›ﬂmas› için yap›l›r. Koalisyonlardaki dayan›ﬂma, ay›p üzerine, ay›b› örtme üzerine olmamal›d›r. Lütfen, bu konularda hassas olal›m ve hiç olmazsa gelece€e kötü emsal b›rakmayal›m.

De€erli arkadaﬂlar›m, gene buradan ﬂunu söylemek istiyorum: Siz, DYP-SHP ‹ktidar›n› kurdu€unuz günden beri buraya, yolsuzluk ya da bir usulsüzlü€ü önlemek için ya da Türkiye'nin bu konuda daha ak ve pak çal›ﬂmas›n› sa€lamak için hangi kanun teklifini getirdiniz de, ANAP olarak karﬂ› ç›kt›k? Hangi kanun tasar›s› geldi de karﬂ› ç›kt›k? Yapt›€›n›z hangi mevzuat düzenlemesine karﬂ› ç›kt›k? Hiçbirine... Getirmediniz ki...

SÜLEYMAN HAT‹NO⁄LU (Artvin)- Getirmezler, getiremezler.

BÜLENT AKARCALI (Devamla)- Say›n Meclis Baﬂkanl›€›n›n bu konuda baﬂlatt›€› bir çal›ﬂma var. Say›n Cumhurbaﬂkan› da kendi yönünden bir çal›ﬂma yapt›rm›ﬂ. Gelin, burada ba€c› dövmekten vazgeçin... Gelin, burada, bu ülkenin gelece€inin, namuslu insanlar›n elinde olmas›n› sa€layacak -bir de ﬂunu söyleyeyim: ‹ﬂ yapan, icraat yapan namuslu insanlar›n üzerine ﬂaibe gelmeyecek ﬂekilde bir durum ortaya ç›karal›m.

Buradan ﬂunu da belirtmek istiyorum: Bu tip iddialar, maalesef, bürokraside, kamuda iﬂ yapmak istemeyenlere imkân vermektedir. Hiçbir iﬂ yapmamak, namuslu olmakla eﬂanlaml› olmamal›d›r. Hükümetler, siyasî iktidarlar, bakanlar, baﬂbakanlar "efendim ne olur, yeterki namuslu olsun" diye k›s›tlamal› bir tercih içinde olmamal›d›rlar. ‹nsan›n önce o iﬂi yapmada ehil, becerikli, bilgili, birikim sahibi ve bunun kaç›n›lmaz bir ﬂart› olarak namuslu olmas› gerekti€ini hissedebilsinler ve bunu uygulatabilsinler.

Yine takdir ediyoruz ve biliyoruz ki, yaln›z bu iddialar› ortaya at›p, bütün bürokrasiyi, bütün devleti, bütün hükümeti böyleymiﬂ gibi göstermek, bu ülkeye yarar getirmez; biz bundan da kaçmak istiyoruz.

Tekrar ediyorum: Tembel, namuslulu€un arkas›na gizlenmesin; çal›ﬂkan, karar almas›n› bilen, devlet hizmeti için riske giren yöneticilerin s›rt›na da kolayl›kla ﬂaibe damgas› vurulmas›n.

‹ktidar sizin elinizde; getirin bu kanun tasar›lar›n›, getirin bu kanun tekliflerini ya da yap›n mevzuat de€iﬂikliklerini, biz de Anavatan Partisi olarak size destek verelim. Bizim 1980'li dönemlerden en ufak endiﬂemiz, korkumuz yoktur. E€er o dönemlerde suç iﬂleyen varsa, bu milletin paras›na el atm›ﬂ olan varsa, o suçu iﬂleyen kim ise, kim olursa olsun, buradan size destek vermeye haz›r›z; bunu Genel Baﬂkan›m›z elli defa, yüz defa söyledi. Siz yeter ki bu insanlar›n, hukuk çerçevesi içerisinde, -genelde insanlar›n haysiyeti ve ﬂahsiyetiyle oynamadan- hukuk kurallar› içerisinde mahkûmiyetlerini ortaya ç›kar›n. Anavatan Partisi olarak biz, hiçbir zaman, bu devlete hizmet etmeyenlerin, bu devleti soyan ya da soymaya kalkanlar›n arkas›nda olmad›k.

De€erli arkadaﬂlar›m, asl›nda sizin çok de€iﬂtirdi€iniz bu önergeye "evet oyu verin" demek içimden gelmiyor; öylesine suland›rd›n›z ki, tavﬂan›n suyunun suyu oldu. Bu araﬂt›rma komisyonunun bu yap›s›yla yapabilece€i bir ﬂey kald›€›n› da sanm›yorum.

Özellikle, SHP'li arkadaﬂlara seslenmek istiyorum: E€er bu suland›rmadan dolay› vicdan›n›zdaki rahats›zl›k devam ediyorsa, hiç olmazsa "Komisyon kurulduktan sonra bu komisyonun baﬂ›na, objektif olmas› için, Do€ru Yol Partisinden ve SHP'den olmayan birisini baﬂkan seçece€iz" deyin; hatta ve hatta hodri meydan deyip, Mustafa Y›lmaz'› seçece€iz, diyebilirsiniz.

Beni dinledi€iniz için teﬂekkür ederim de€erli arkadaﬂlar›m. (ANAP s›raalar›ndan alk›ﬂlar)

BAﬁKAN- Teﬂekkür ederim, Say›n Akarcal›.

Do€ru Yol Partisi Grubu ad›na Say›n, Ahmet Say›n; buyurun efendim.

DYP GRUBU ADINA AHMET SAYIN (Burdur)- Say›n Baﬂkan, de€erli milletvekillleri; gündemin, "Genel Görüﬂme ve Meclis Araﬂt›rmas› Yap›lmas›na Dair Öngörüﬂmeler" k›sm›n›n 171 inci s›ras›nda yer alan ve (10/212) esas numaral›, Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›nca gerçekleﬂtirilen ihalelerle ilgili Meclis araﬂt›rmas› aç›lmas›na iliﬂkin önerge hakk›nda Grubumuzun görüﬂlerini aç›klamak üzere söz alm›ﬂ bulunuyorum. Bu vesileyle, Grubum ve ﬂahs›m ad›na hepinizi sayg›yla selaml›yorum.

De€erli milletvekilleri, önergenin gündeme al›nmas› hakk›ndaki görüﬂmeleri, tart›ﬂmalar› hep birlikte izledik. ANAP Grup Baﬂkanvekillerinin de ayn› mahiyetteki önergelerinde, yaln›z 1992 y›l›ndan bugüne kadarki icraat›n araﬂt›r›lmas› isteniyordu. Oylar›n›zla kabul edilen bir önerge ile kapsam daha da geniﬂletiliyor; SHP Grup Baﬂkan› ve Baﬂkanvekillerinin verdi€i önergeyle 1983 y›l›ndan bugüne kadar ki icraatlar›n›n da araﬂt›r›lmas› isteniyor, ki, bizce bu önergenin gündeme al›nmas› daha do€ru olmuﬂtur. ﬁöyle ki, ihale yolsuzluk ve usulsüzlük olaylar› 1983 ANAP iktidarlar› ile baﬂlam›ﬂ, devam etmiﬂ ve bugün de devam etmektedir. Bu, ANAP iktidarlar›n›n Türk Milletine b›rakt›€› miraslardan bir tanesidir.

‹BRAH‹M HAL‹L ÇEL‹K (ﬁanl›urfa)- Siz de miras› yiyorsunuz de€il mi Say›n Say›n?..

AHMET SAYIN (Devamla)- Tabiî, b›rakt›ktan sonra, yeniliyor...

Türkiye'de yaﬂayan herkes, bugün, medyada sergilenen h›rs›zl›k, rüﬂvet ve yolsuzluk olaylar›n› hayret ve dehﬂet içinde izlemektedir. ANAP ‹ktidarlar› bürokratlar›n›n, en tepede bulunmuﬂ bürokratlar›n ve yak›nlar›n›n yolsuzluklar›, günlerdir, aylard›r gündemin tek olay›d›r.

De€erli milletvekilleri, bu kürsüden daha önce birkaç defa söyledi€im sözleri bugün bir defa daha tekrarlamak istiyorum: ANAP iktidarlar› döneminde, Türk insan›n›n de€er yarg›lar› yok edilmiﬂ, kafalar› bozulmuﬂtur. Bu dönemde, vicdanlar kör edilmiﬂ; haram m› helal mi, vicdanî mi, vicdanî de€il mi düﬂünceleri yok edilmiﬂtir; isteyebildi€in kadar iste, alabildi€in kadar al...

BÜLENT ATASAYAN (Kocaeli)- Amerika'da al(!)

AHMET SAYIN (Devamla)- ...çalabildi€in kadar çal, cebini doldur, köﬂeyi dön!.. Türk insan›na, köﬂeyi dönme hastal›€› aﬂ›lanm›ﬂt›r. Bugün, Türkiye, bu hastal›kla mücadele vermektedir. Bugün yap›lan yolsuzluklar da bu hastal›ktan, bu mikroptan kaynaklanmaktad›r.

Tabiî, ANAP ‹ktidarlar›n›n kayna€› 12 Eylül 1980 ihtilalidir; ANAP, 12 Eylül 1980 ihtilali genarellerinin izni ve yard›m›yla iktidar olmuﬂtur. ‹htilal döneminde demokrasi yoktur. Bu dönemde yap›lan Anayasa ve yasalar halen yürürlüktedir. Özellikle, bu Anayasan›n geçici 15 inci maddesi yürürlükte oldu€u sürece, Türkiye'de demokrasiden bahsedilemez.

CENG‹Z BULUT (‹zmir)- 15 inci maddeyi biz getirmedik.

AHMET SAYIN (Devamla)- O devirde ç›kar›lan yasalar yürürlükte oldu€u sürece, h›rs›zl›klar, yolsuzluklar önlenemez.

De€erli milletvekilleri, neden böyle söylüyorum; bugün, görüﬂtü€ümüz Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›ndaki ihale yolsuzluklar›, yolsuzluklara f›rsat veren, imkân veren 2886 say›l› Devlet ‹hale Kanununa dayanmaktad›r.

MEL‹KE TUGAY HASEFE (‹stanbul)- Düzeltin efendim... Düzeltin...

AHMET SAYIN (Devamla)- De€erli arkadaﬂlar›m, 2886 Devlet ‹hale Kanununun "Tekliflerin De€erlendirilmesi ve ‹hale Kararlar›" ana baﬂl›€›n› taﬂ›yan ikinci bölümünde yer alan "uygun bedelin tespiti" baﬂl›kl› 28 inci maddesini, izin verirseniz, okumak istiyorum.

MEL‹KE TUGAY HASEFE (‹stanbul)- ‹ktidars›n›z efendim; düzeltin...

‹BRAH‹M HAL‹L ÇEL‹K (ﬁanl›urfa)- Günah ç›karmay›n Say›n Say›n.

AHMET SAYIN (Devamla)- Günah ç›karma yok; gerçekleri söylüyorum.

"MADDE 28.- Art›rmalarda uygun bedel; tahmin edilen bedelden aﬂa€› olmamak üzere, teklif edilen bedellerin en yükse€idir.

Eksiltmelerde uygun bedel; tahmin edilen bedeli geçmemek ﬂart› ile, teklif edilen bedellerin tercihe lay›k görülenidir. "

De€erli arkadaﬂlar›m, maddenin hepsini okumak istemiyorum; devam›nda deniliyor ki: "Uygun bedelin tercihinde kullan›lacak kriterler ile eksiltmelerde kabul edilecek azamî indirim miktar ve oranlar›; iﬂin niteli€i, nevi ve miktar›, birim fiyatlar›, istekli taraf›ndan talep edilen avans miktar› ve isteklinin buna benzer teknik ve malî yeterli€i ile ilgili di€er hususlar da göz önünde bulundurulmak ve gerekti€inde di€er bakanl›klar›n da görüﬂleri al›nmak suretiyle, her y›l Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakan›n›n koordinatörlü€ünde, Millî Savunma, Maliye ve Gümrük, Tar›m Orman ve Köyiﬂleri, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanl›klar›nca tespit olunarak Resmî Gazetede yay›mlan›r."

De€erli milletvekilleri, dikkat edildi€i takdirde, maddenin, istismara ve yolsuzlu€a ne kadar aç›k oldu€u görülecektir ve öyle de olmuﬂtur.

Art›rmalarda, tahmin edilen bedelden az olmamak üzere teklif edilen bedellerin en yükse€i uygun bedel oluyor, do€rusu da bu; fakat, eksiltmelerde en düﬂük bedel uygun bedel olmuyor. Uygun bedeli tespit için, uygun bedelin tercihinde kullan›lacak kriterler hakk›nda tebli€ haz›rl›yorsunuz; iﬂte buraya geldi€imizde keyfîlik ve istismar baﬂl›yor; bu tebli€ her y›l de€iﬂtiriliyor.

Hat›rlad›€›m kadar›yla, 1984 y›l›nda, hiçbir müteahhit yüzde 20'den fazla indirim yapamaz denilmiﬂti herkes yüzde 20 tenzilat yapm›ﬂt›. O zaman iﬂ kimin olacak; puan› yüksek olan›n; puanlar da eﬂitse, teminat› fazla olan›n.

De€erli arkadaﬂlar›m, puan› kim veriyor, kimlere nas›l puan veriliyor; iﬂte burada istismar, adam kay›rma ve yolsuzluk iﬂleri baﬂl›yor; çünkü, f›rsat veriyor bu madde. ‹ﬂte istismara aç›k bir olay; müteahhitlere verilen puan...

Bu tebli€ her y›l de€iﬂtirilmiﬂtir, halen de de€iﬂtirilmektedir. ‹hale iﬂtirak belgesi komisyonlar›, adam›na iﬂ verebilecek serbestî içinde hareket edebilmektedir. Öyle ﬂartlar getirilmektedir ki, o ﬂartlarla iﬂ alacak kiﬂi tarif edilmiﬂ, belirlenmiﬂ ancak, ismi yaz›lmam›ﬂt›r. Yani, bu kadar istismara aç›k bir ﬂekilde iﬂler yürümektedir, halen de yürüyor.

De€erli milletvekilleri, bunun d›ﬂ›nda, bir de ayn› kanunun 44 üncü maddesi var ki, felaket... ‹ﬂte, dün yap›lan ve bugün de devam eden usulsüzlük ve yolsuzluklar bu madde uygulanarak yap›lm›ﬂ ve yap›lmaktad›r. Bu madde 2886 say›l› kanunun 44 üncü maddesidir. Dikkatle incelendi€i zaman, bu maddenin bir önce aç›klamaya çal›ﬂt›€›m maddeden çok daha keyfîli€e ve istismara aç›k oldu€u görülecektir. ﬁöyle ki: Müteahhitlerin seçiminde ilan kald›r›lm›ﬂ, davet usulü getirilmiﬂtir. Bir iﬂe en az üç kiﬂinin, hatta Bakanlar Kurulu karar›yla daha az kiﬂinin davet edilebilece€i keyfîli€i getirilmiﬂtir, iﬂ verilecek kiﬂilerde, yapabilirlik ﬂartlar›n›n aran›p aranmamas› tamamen idareye b›rak›lm›ﬂt›r. Maddede "böyle yap›ls›n" diye aç›k bir ifade yok; ama, genelde uygulamalar hep bu ﬂekilde yap›lm›ﬂt›r. Buna benzer bir hüküm, mülga, 2490 say›l›, Art›rma, Eksiltme ve ‹hale Kanununun 45 inci maddesinde vard›; ama, sadece harp halinde ve ola€anüstü hallerde uygulanaca€›n› amirdi. Ben, bu, 2886 say›l› kanunun yap›l›ﬂ›ndaki Dan›ﬂma Meclisinin ve Millî Güvenlik Konseyinin zab›tlar›n› inceledim. 44 üncü madde, Dan›ﬂma Meclisinde 2490 say›l› kanundaki gibi kabul edilmiﬂ; fakat, nedense, Millî Güvenlik Konseyinde bugünkü ﬂekline dönüﬂtürülmüﬂ.

De€erli milletvekilleri, bugüne kadar yap›lm›ﬂ ve yap›lmakta olan ihale yolsuzluklar›nda hep bu madde uygulanm›ﬂt›r. Bu maddenin 1983 ve 1991 y›llar› aras›ndaki uygulamas›yla ilgili, Maliye Bakanl›€›na sordu€um yaz›l› sorulara ald›€›m cevapta, kimlere, hangi tenzilat ve avansla iﬂ verildi€ini tespit ettim. Sizlere, bunlardan birkaç örnek vermek ve durumu de€erlendirmenize sunmak istiyorum:

Köy Hizmetleri Genel Müdürlü€ünce, 1971 y›l›nda, 2 milyar 742 milyon Türk Liras› keﬂif bedelli K›rﬂehir Mucur Kargun göleti, yüzde 10 avansl›, yüzde 13 tenzilatl› olarak Birlik ‹nﬂaat Taahhüt Turizm ve Ticaret A.ﬁ'ye ihale edilmiﬂtir. Bu firman›n yapt›€› bir tek iﬂ yoktur; ama, nas›l verilmiﬂ, o ayr› bir olay. Tabiî, inﬂallah bu önerge kabul edirlirse, bunlar›n hepsi incelenecek. Gerçi, Köy Hizmetleri Genel Müdürlü€ü bu kapsama al›nmam›ﬂ; ben isterdim ki, Köy Hizmetleri Genel Müdürlü€ü de, Tar›m ve Köyiﬂleri Bakanl›€› da, Ulaﬂt›rma Bakanl›€› da, di€er icraat yapan bakanl›klar›n hepsi de bu kapsam›n içine girsin.

ﬁunu da söyleyeyim; Ulaﬂt›rma Bakanl›€›nda yap›lan bir ihalede "ﬂu adama ﬂu iﬂ verilecek" diye, bir hafta evvel söylendi; ihbar ald›m; bakt›k, o iﬂ o adama verilmiﬂ. Demek ki, bu madde istismara aç›k bir madde.

‹haleyi alan mezkûr ﬂirketin hangi özelli€inden dolay› kendisine böyle bir iﬂlem yap›ld›€› herhalde düﬂünülmesi gereken bir olay; çünkü, ayn› kapasitede ve ayn› özellikleri taﬂ›yan ve ayn› kanunun 35/a maddesine göre yap›lan ihaleler, avanss›z, yüzde 30, yüzde 40 tenzilatla ihale edilmiﬂtir.

Yine, ayn› Genel Müdürlükçe, 29.11.1990, tarihinde 2 milyar 430 milyon Türk Liras› keﬂif bedeliyle, S›vas -Y›ld›zeli- Alt›noluk sulama tesisi inﬂaat›, yüzde 7,8 tenzilatla ve yüzde 10 avansla, Cengiz Erdönmez ve Mustafa Morgül ortak giriﬂimine ihale edilmiﬂtir. Mukayese etmek için söylüyorum; 2886 say›l› Kanunun 35/a maddesine göre ayn› y›lda, hatta ayn› ayda ihale edilen 2 milyar l00 milyon TL keﬂif bedelli Isparta-Keçiborlu sulama tesisi inﬂaat›, yüzde 34 tenzilatla ve avanss›z olarak, Memiﬂ Çak›r'a verilmiﬂtir.

De€erli arkadaﬂlar›m, birinde yüzde 10 avans veriliyor ve yüzde 7,8 tenzilat yap›l›yor, di€erinde yüzde 34 tenzilat yap›l›yor! Herhalde bunda bir ﬂey aramak laz›m. Bilemiyorum, bir müteahhit yüzde 34 tenzilatla iﬂ yaparken ötekine yüzde 7,8'le nas›l veriliyor. Bu gibi örnekler, tüm kamu kuruluﬂlar›nda çok fazlaca görülmektedir.

Bu arada, çok özel bir ihaleyi de örnek göstermek istiyorum. 6 milyar 700 milyon TL keﬂif bedelli Mardin-Habur Gümrük Kap›s› TIR giriﬂ sahas› ve ünitesi inﬂaat›, Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€› taraf›ndan, yüzde 2,80 tenzilatla, yüzde 33 avansl› olarak, RUTO ‹nﬂaat Ticaret Taahhüt Limited ﬁirketine, 1987 y›l›nda 44 üncü maddeye göre ihale edilmiﬂtir.

De€erli arkadaﬂlar›m, soruyorum, RUTO ‹nﬂaat kimin, sahibi kim?!. ANAP'l› arkadaﬂlar›m›z, RUTO ‹nﬂaat› ve sahibini çok iyi bilirler; acaba bu ihaleyi nas›l izah edebilirler? Siz, 6 milyar 700 milyon TL'lik bir iﬂin 2 milyar 350 milyon TL'sini avans olarak peﬂin veriyorsunuz ve "yüzde 2,8 tenzilatla iﬂi yap" diyorsunuz. Müteahhitlik yapan arkadaﬂlar›m›z, böyle bir ihaleyi, böyle bir iﬂ vermeyi dünyan›n hiçbir yerinde görmemiﬂlerdir herhalde.

De€erli milletvekilleri, yukar›daki örnek akl›ma getirdi; ﬂu anda milletvekili olup da müteahhitlik yapan arkadaﬂlar›m›z var; tabiî yapacaklard›r; fakat, kamuya karﬂ› bu hizmeti yapamazlar, hatta dolayl› olarak bile.

De€erli arkadaﬂlar›m, müsaade ederseniz, Anayasan›n "Üyelikle ba€daﬂmayan iﬂler" baﬂl›kl› 82 nci maddesini okumak istiyorum; çünkü, bu, hakikaten, biz milletvekillerini çok rencide eden bir olayd›r: "Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, (...) herhangi bir taahhüt iﬂini do€rudan veya dolayl› olarak kabul edemezler, temsilcilik ve hakemlik yapamazlar."

De€erli arkadaﬂlar›m diyorlar ki, "bizim ﬂirketimiz var; kendimiz yapm›yoruz, ﬂirketimiz yap›yor." De€erli arkadaﬂlar›m, ben hukukçu de€ilim; fakat, bana göre, ﬂirketin yapmas› da dolayl› olarak iﬂi almak demektir. Ben öyle anl›yorum; belki de yanl›ﬂ anl›yorum; ama ﬂöyle söylüyorum: Bu maddeye ra€men, çok arkadaﬂ›m›z, devlete ve kamuya karﬂ›, dolayl› olarak taahhütte bulunmaktad›rlar. Ben, de€erli arkadaﬂlar›mdan, bu tür davran›ﬂ ve uygulamalar› b›rakmalar›n›, özellikle istirham ediyorum. Bu olaylar, hem Yüce Meclisimizi hem de taﬂ›ma ﬂerefine eriﬂti€imiz kutsal unvan›m›z›, milletimiz nezdinde küçük düﬂürmektedir.

De€erli milletvekilleri, 2886 say›l› Devlet ‹hale Kanununun bir de 89 uncu maddesi var. Belki iyi niyetle ç›kar›lm›ﬂ; ama, uygulamada o da istismara müsait; onu da okuyup vaktinizi almak istemiyorum. "Bu kanun hükümlerinin uygulanmas›n›n mümkün olamayaca€› haller ile " diye baﬂlayan maddede, Türk Silahl› Kuvvetleri ve Emniyet Genel Müdürlü€ü ile ilgili ihalelerin kapsam› belirtilmektedir. Bu kanun hükümlerinin uygulanmas›n›n mümkün olamayaca€› haller nelerdir, nas›l anlaﬂ›l›r, tefsire, yoruma aç›kt›r. ‹ﬂte otoyollarla ilgili ihalelere mehaz olan belirsizlik ve tefsir, iﬂte ayn› tefsirden hareket edilerek yap›lan göçmen konutlar› ihalesi ve yap›m›ndaki uygulamalar....

De€erli milletvekilleri, bu arada, Yüce Meclisimizce, göçmen konutlar›ndaki yolsuzluk olaylar›n› soruﬂturmak üzere kurulmuﬂ olan soruﬂturma komisyonu ve raporundan bahsetmek istiyorum. Komisyon, gerekli soruﬂturmas›n› yapm›ﬂ, incelemesini bitirmiﬂ, raporunu Yüce Meclis Baﬂkanl›€›na süresi içinde vermiﬂ ve rapor, gündemin, "Kanun Tasar› ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Di€er ‹ﬂler" bölümünün 14 üncü s›ras›nda 373 s›ra say›s› ile yer alm›ﬂ, 10.1.1994 tarihinden beri görüﬂülmeyi beklemektedir. Halbuki, Yüce Meclisimizin en büyük denetim müessesesi olan soruﬂturma, Anayasan›n 100 üncü maddesinde önemli görülmekte ve dördüncü f›kras›nda "Meclis, raporu öncelikle görüﬂür ve gerek gördü€ü takdirde ilgilinin Yüce Divana sevkine karar verir. Yüce Divana sevk karar› ancak üye tamsay›s›n›n salt ço€unlu€u ile al›n›r" denilmektedir.

ﬁimdi, Yüce Meclisimizin Baﬂkanl›k Divan›na, gruplar›n de€erli baﬂkanvekillerine ve baﬂkanlar›na ve Dan›ﬂma Kuruluna soruyorum: Anayasaca çok önemli görülen bu müessese bugüne kadar neden iﬂletilmedi? Meclis gündemini iﬂgal için verilen sorular, bu müesessesi bundan daha m› önemli acaba?

De€erli milletvekilleri, ﬂimdi, çok önemli bir araﬂt›rma önergesi için, tüm milletvekilleri ve parti gruplar› ittifak halindedir. Hepimiz, bu tür yolsuzluklar›n araﬂt›r›lmas›n› can› gönülden arzu ediyoruz. Araﬂt›rman›n neticesi ne olacak; suç tespit edilirse soruﬂturmaya dönüﬂecek, soruﬂturma komisyonu kurulacak ve neticede ilgililer adlî makamlara sevk edilecek. Peki, güzel, bunu hemen yapal›m; ama, önümüzde duran soruﬂturma komisyonu raporunu bugüne kadar niye görüﬂmedik; niye görüﬂmüyoruz?

De€erli arkadaﬂlar›m, sözlerimi ﬂöyle bitirmek istiyorum. Gelin, "sen-ben" kavgas›yla de€il, "tencere dibin kara; seninki benden kara" ﬂeklinde de€il; tüm kiﬂisel hisleri ve ba€nazl›klar› bir tarafa atarak, bu memleketin hepimizin oldu€una, herkesin herkes kadar, hatta, en az kendisi kadar yaﬂama hakk› ve ﬂerefi oldu€una inanarak, bu olaylar›n üzerine gidelim.

Biz, DYP Grubu olarak olaylara böyle bak›yor, önergenin lehinde oy kullanaca€›m›z› ifade ediyor, hepinize sayg›lar sunuyorum.

Allah yard›mc›m›z olsun. (DYP ve SHP s›ralar›ndan alk›ﬂlar)

BAﬁKAN- Teﬂekkür ederim Say›n Say›n.

SHP Grubu ad›na, Erzincan Milletvekili Say›n Mustafa Kul.

Buyurun Say›n Kul.

SHP GRUBU ADINA MUSTAFA KUL (Erzincan)- Say›n Baﬂkan, de€erli milletvekilleri; Sosyaldemokrat Halkç› Parti Grubu taraf›ndan verilen Meclis araﬂt›rmas› önergesi üzerinde Grubumuzun görüﬂlerini arz etmek üzere huzurlar›n›zday›m. Bu vesileyle, hepinizi sayg›yla selaml›yorum.

De€erli arkadaﬂlar›m, biliyorsunuz, bu konuyla ilgili Meclis araﬂt›rma önergesi Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›n› ellialt› gün sürdüren bir milletvekili arkadaﬂ›m›z görevinden ayr›l›rken bu konuyla ilgili yapm›ﬂ oldu€u aç›klamalar üzerine, Anavatan Partisine mensup Say›n Bülent Akarcal› ve 40 arkadaﬂ›n›n imazas›yla, sadece 1992 y›l›ndan bugüne kadar Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€› taraf›ndan yap›lan ihalelerin araﬂt›r›lmas› amac›yla verilmiﬂti.

Tabiî her dönemde yap›lan ihalelerin araﬂt›r›lmas›ndan yanay›z. Bu konuda bugüne kadar bas›nda birçok yaz› yaz›ld›, çizilenler, söylenenler oldu. Hele y›ll›k ihale etti€i iﬂlerin bedelenin trilyonlarla ifade edildi€i; bünyesinde Devlet Su ‹ﬂleri, Karayollar›, Yap› ‹ﬂleri Genel Müdürlü€ü, Teknik Araﬂt›rma Uygulama Genel Müdürlü€ü gibi birimler olan, sadece kendisine ba€l› birimlerin de€il, di€er bakanl›klarla ilgili tüm inﬂaatlar›n da kontrolünü yapmakla yükümlü, görevli olan böylesine büyük bir Bakanl›kta -Anavatan hükümetleri döneminde,1970'li y›llardaki Hükümetler zaman›nda, bütün hükümetler döneminde-Bakanl›k görevini üstlenmiﬂ olan veya bu Bakanl›kta bürokrat olarak görev alan birçok arkadaﬂ›m›z hakk›nda çok ﬂeyler söylenmiﬂtir. Bu nedenle, sadece 1992 y›l›ndan bugüne kadar de€il, 1983 y›l›n›n kas›m ay›ndan itibaren, bu Bakanl›kça yap›lan tüm ihalelerin incelenmesini isteyen bu Meclis araﬂt›rmas› önergesinin do€rudan gündeme al›n›p al›nmamas› konusunda yap›lan öngörüﬂmelerde de söyledi€imiz gibi, keﬂke mümkün olsayd› da Anayasan›n 15 inci maddesini de€iﬂtirebilseydik ve bu Bakanl›€›n da baﬂka bakanl›klar›n da 12 Eylül döneminde yapm›ﬂ oldu€u ihaleler, baﬂka bakanl›klar›n yapm›ﬂ oldu€u ihaleler konusunda da araﬂt›rma yapma ﬂans›na sahip olsayd›k.

Biz, anayasal engel nedeniyle, 12 Eylül dönemindeki uygulamalar› ﬂu anda araﬂt›rma, soruﬂturma ﬂans›na sahip olamad›€›m›zdan dolay›, sadece 1992 y›l›ndan bugüne kadar de€il, askerî yönetimden sonra, yani, çokpartili döneme geçiﬂimizden bugüne kadar, siyasî partilerin iﬂbaﬂ›na geldi€i günden bugüne kadar, 1983'ün kas›m ay›ndan bugüne kadar, bu Bakanl›€›n yapm›ﬂ oldu€u tüm ihalelerin araﬂt›r›lmas› amac›yla, araﬂt›rma dilimini daha uzun süreli tuttuk.

De€erli arkadaﬂlar›m, bu Bakanl›kta, geçmiﬂ dönemlerde yap›lan ihaleler davetiye usulü ve ortalama yöntemiyle yap›l›rken; yani, bir iﬂe hangi müteahhitlerin ça€›r›laca€›n›, Bakanl›€›n o konuyla ilgili, o iﬂi ihale edecek olan birimleri (Devlet Su ‹ﬂleri, Karayollar› veya Yap› ‹ﬂleri Genel Müdürlükleri...) belirlerken, say›s› ve kimlerin ismen davet edilece€i konusunda kendileri karar verdiklerinden ve davetiye usulüyle davet edilen müteahhitlerden en yüksek tenzilat› yapana de€il de ortalamay› tutturanlara ihaleyi verdiklerinden dolay›, bu Bakanl›kla ilgili bu tür konulardaki söylentiler geçmiﬂ dönemlerde daha fazlayd›, daha yo€undu ve daha inand›r›c›yd›.

Say›n Akarcal› ve arkadaﬂlar›m›z›n iddia etti€i dönemde, yani, 1992'nin baﬂ›ndan bugüne kadarki dönemde -yak›n bir zamanda tekrar ortalama yöntemine geçildi, do€rudur. Say›n eski Bakan da bak›yor- ortalama yönteminden vazgeçilmiﬂtir. Bu tür dedikodular›n önüne geçmek için, bu tür iddialar› çürütmek için, ihaleye ça€r›, davetiyeyle de€il gazete ilan›yla yap›l›yordu. Kim ki durumu tutuyorsa, kaç›nc› s›n›f karne sahibi olmas›, ne kadar iﬂ bitirme belgesi getirmesi, ne kadar banka teminat mektubu getirmesi isteniyor da, bu ﬂartlar›, bu koﬂullar› yerine getiriyorsa, bütün bu müteahhitlerin o iﬂle ilgili teklif verme hakk› vard›; say› s›n›rlamas› yoktu. Öyle oluyordu ki, bir iﬂten dolay›, yüzlerce müteahhitin bile bir iﬂe teklif verme ﬂans› oluyordu; ama, sonuçta bunun sak›ncas› nerede ç›kt›, yani, eski dönemdeki gibi, "ﬂunlar davet edildi, bunlar edilmedi" -davet edilenler ise ayn› grubun, ayn› ekibin insanlar› oldu€u için- "kendi aralar›nda falanca bürolarda oturmuﬂlar, konuﬂmuﬂlar, anlaﬂm›ﬂlar" türünden iddialar oluyordu. Bu iddialar›n önünü kesmek için, belki en iyi yöntemlerden birisi bu, gazete ilan›yla ve en yüksek tenzilat› yapana ihale verme yöntemi olmas›na karﬂ›n, bunda da bir baﬂka sak›nca ile karﬂ› karﬂ›ya kal›n›yor. ‹ki y›ldan beri bu yöntem, bu uygulama devam ediyor. Bu uygulamada da ﬂöyle bir ﬂey oluyor: Mesela -birçok belediye baﬂkan›m›z› tan›yorum- ‹ller Bankas›ndan yap›lan ihalelerin ço€u, yüzde 60' ›n üzerinde tenzilatlarla, yüzde 78' le sat›ld›.

CENG‹Z ALTINKAYA (Ayd›n)- Do€ru...

MUSTAFA KUL (Devamla)- Yani, bunun aç›k ifadesi ﬂu : Bedeli, 100 lira olarak tespit edilen bir iﬂ, ihale edildi€i zaman, müteahhit "ben bu iﬂi 22 liraya yapar›m" diyor; yüzde 78 tenzilat yap›yor; bundan para kazanacak, bundan devlete vergi ödeyecek ve o iﬂi de zaman›nda bitirecek!

‹BRAH‹M HAL‹L ÇEL‹K (ﬁanl›urfa)- Yalan, böyle bir ﬂey olmaz.

MUSTAFA KUL (Devamla)- ﬁimdi, öyle bir ﬂey olmayaca€› belli. Ben, bunu, ﬂunun için ifade etmek istiyorum: Bu yöntemde, "falanca kimselerle anlaﬂma yap›ld›..."

CENG‹Z ALTINKAYA (Ayd›n)- Hepsi feshedilmiﬂ...

MUSTAFA KUL (Devamla)- "...falancalar davet edildi; davet edilenler kayr›ld›" gibi, dedikodular olmuyor; ama, bu seferde iﬂ olmuyor, al›nan iﬂler zaman›nda bitirilemiyor, zaman›nda yap›lam›yor...

CENG‹Z ALTINKAYA (Ayd›n)- Kararname ç›k›yor...

MUSTAFA KUL(Devamla)- Bu nedenle, en fazla tenzilat yapana ihale verme yönteminde "bu Bakanl›kta ﬂunlar yap›ld›, bunlar yap›ld›; yolsuzluk yap›ld›, adam kayr›ld›, partizanl›k yap›ld›" gibi iddialara inanmak da mümkün de€il; çünkü, sat›lan iﬂlerin tamam› yüzde 50' nin üzerindeki tenzilatlarla sat›lm›ﬂ. Ortalama yöntemiyle olmuﬂ olsayd› -tabiî ki üç beﬂ kiﬂi,on kiﬂi veya kaç kiﬂi ça€›rd›ysa, o günkü bakan›n insiyatifine kalm›ﬂ, o iﬂi ihale eden birimin genel müdürüne kalm›ﬂ- kaç kiﬂi ça€›rm›ﬂsa, o kiﬂiler bir yerde buluﬂacaklar, oturacaklar, iﬂin kimde kalaca€›na karar verecekler, ondan sonra da gelip o zarflar› istedikleri ﬂekilde vereceklerdi; o iﬂ de yüzde 10' un alt›nda veya yüzde 10-15 bir ortalamayla verilecekti. Tabiî, öbür yöntem bu tür yolsuzluklar› önleme aç›s›ndan çok daha uygun bir yöntem; ama, o yöntem, iﬂlerin gecikmesi aç›s›ndan sak›ncal› oldu€undan, bugün tekrar o eski ortalama yöntemine dönülmüﬂtür.

De€erli arkadaﬂlar›m, biraz önce de söyledi€im gibi, bu Bakanl›k görevini -hangi dönemde olursa olsun- kim üstlenmiﬂse, bunlar hakk›nda bu konuda mutlaka bir ﬂeyler söylenmiﬂ ve bunlar›n birço€u da yarg›ya intikal etmiﬂtir. Bugün ﬂu s›ralarda oturan iki arkadaﬂ›m›z hakk›nda ileri sürülen iddialar do€rudur, yanl›ﬂt›r, bunu bilemeyiz. Bu konu, ﬂu anda, devletin ba€›ms›z yarg› organlar›nda görülen bir dava oldu€u için bu konuda bir yorum yapmam›z da mümkün de€ildir. Belki de o soruﬂturman›n aç›lmas› en az›nda bu arkadaﬂlar›m›z›n aklanmas› aç›s›ndan yararl› olacakt›r. Çünkü, öyle bir ﬂey olmam›ﬂ olsayd›, bu arkadaﬂlar›m›z ayakta kald›klar› sürece, bu tür suçlamalarla karﬂ› karﬂ›ya kalacaklard›. Bu nedenle, bugünkü bu araﬂt›rma önergemiz, muhatab› olan; gerek bugünkü Say›n Bakan zaman›n›n -gerçi göreve baﬂlayal› daha üç beﬂ gün oldu- gerek bundan önceki Say›n Bakan zaman›n›n -o da bu görevde ellialt› gün kald›; bu süre zarf›nda ihale yap›ld› m› yap›lmad› m› bilmiyorum; ama, o Bakan›m›za kimler, hangi örgüt baﬂkanlar› gitti, kimler iﬂ istedi, hangi milletvekilleri gidip o Bakan›m›z› tehdit etti, onu, tüm bunlardan b›kt›r›p istifa noktas›na kadar getirenler kimlerdir, bunlar›n araﬂt›r›lmas›, aç›€a ç›kar›lmas› için- gerekse ondan önce üç y›la yak›n bu görevi üstlenmiﬂ olan Say›n Bakan döneminin -Say›n Bakan giderken baz› tavsiyelerde bulunuyor, kimler gelmiﬂ, kimler bir ﬂeyler söylemiﬂ, bir ﬂeyler istemiﬂ veya o ihalelerde neler yap›lm›ﬂ- ve ayn› zamanda ondan önceki dönemlerde ortaya at›lan tüm iddialar›n araﬂt›r›lmas› ve ortaya ç›kar›lmas›n› öngörmektedir.

Say›n Baﬂkan›m, yine bu konuyla ilgili olarak, Bursa Milletvekili Say›n Hüsamettin Örüç ve 23 arkadaﬂ›n›n vermiﬂ oldu€u, 14 May›s 1993 tarihinde Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›nca yap›lan ihalelerde usulsüzlük ve yolsuzluk yap›ld›€› iddialar›n› araﬂt›rmak amac›yla bir Meclis araﬂt›rmas› önergesi daha var. San›yorum bu araﬂt›rma önergesi gündemin 74 üncü s›ras›nda. O da bu tarih içerisine girdi€inden dolay›, ‹çtüzü€ümüze uygun mu,ikisinin birleﬂtirilme durumu olabilir mi bilemiyorum; ama, 1983 Kas›m›ndan bugüne kadar, bunu bu kapsamda de€erlendirdi€imiz zaman, bunlar›n hepsi, yani, Say›n Akarcal› ve 40 arkadaﬂ›n›n vermiﬂ oldu€u önerge de, Say›n Hüsamettin Örüç ve 23 arkadaﬂ›n›n vermiﬂ oldu€u önerge de bunun içerisinde görüﬂülecektir.

De€erli arkadaﬂlar›m, bizim düﬂüncemiz ﬂu: Hiç kimse zan alt›nda kalmas›n, kim ne yapm›ﬂsa yan›na kalmas›n, tek kuruﬂuna kadar, herkesten bunun hesab›n› soral›m. Birçok arkadaﬂ›m›z hakk›nda bu tür söylentiler ç›kabilir; o ç›kan söylentilerde, gerçekten bir ﬂeyler varsa aç›€a ç›kar›ls›n. Ben ﬂu konuda da kararl›y›m: Grup yönetimimiz uygun görür mü görmez mi bilemiyorum; belki bu komisyonda yer alamayabilirim; ama, e€er bu komsiyonda görev al›rsam, bu araﬂt›rman›n bir soruﬂturmaya dönüﬂtürülmesine çaba gösterece€im. Çünkü, Araﬂt›rma Komisyonun görevleri belli; ne yap›p ne yapamayaca€› belli.

Sonuç olarak, bunlar›n soruﬂturmaya dönüﬂtürülmesi kayd›yla; kim ki bir ﬂey yapm›ﬂsa, tek kuruﬂuna kadar bunun hesab›n›n sorulmas› konusunda kararl› oldu€umuzu, hiçbir zaman, arkadaﬂlar›m›z›n vermiﬂ oldu€u önergeyi suland›rmak veya bir ﬂeyleri kaç›rmak gibi bir niyetimizin olmad›€›n› belirtmeliyim. Anavatan Partisine mensup arkadaﬂlar›m›z›n, özellikle, kendi önergelerinde iddia ettikleri 1992 y›l›ndan bugüne kadarki bölümün araﬂt›r›lmas›, kendi dönemlerinin araﬂt›r›lmamas› konusundaki bu ›srarl› tav›rlar›na, ben kuﬂkuyla bak›yorum. Acaba, "kendi dönemlerinde çok korkacaklar› bir ﬂey mi var ki, bugün o dönemin araﬂt›r›lmas›n› istemiyorlar" diye düﬂünüyorum. Sizin bu yaklaﬂ›m›n›z, bizi gerçekten kuﬂkuland›rmaktad›r.

De€erli arkadaﬂlar›m, biraz önce Say›n Ahmet Say›n "toplumun de€er yarg›lar›n›n de€iﬂmesi, toplumun dejenere olmas› 12 Eylülle baﬂlad›" dediler. 12 Eylül öncesinde belki Türkiye'de birçok ﬂey vard›; ama, en az›ndan Türkiye'de namusuyla geçinen dürüst insanlar, al›n teriyle, bile€inin gücüyle geçinme durumunda olan insanlar itibar görürken, h›rs›zlar, rüﬂvetçiler, yolsuzluk yapanlar toplumdan d›ﬂlanm›ﬂt›; ama, 12 Eylül ve 12 Eylül sonras› hiçbir ﬂeyi saklamayal›m, gizlemeyelim.

12 Eylül sonras›ndaki ANAP Hükümetleri döneminde, toplumun yap›s› tamamen dejenere oldu. Toplumun de€er yarg›lar› de€iﬂti. O, yolsuzluk, h›rs›zl›k olaylar›na ismi kar›ﬂm›ﬂ insanlar›n birisi Baﬂbakan›n sa€›nda, birisi solunda oturup televizyon ekranlar›na poz verirken, gazetelerde boy boy foto€raflar› ç›karken, ANAP’›n gecesinde, milyarlarca lira ba€›ﬂ yap›p günlerce ad›ndan söz ettirirken; namuslu, dürüst insanlar, kendi evinde, han›m›n›n, çocu€unun yan›nda bile itibars›z konuma düﬂtü. Kad›nlar, kocalar›n› “sen ne biçim adams›n, ne iﬂe yaramaz adams›n; bak, adamlar neler yap›yorlar, h›rs›zl›k, yolsuzluk yap›yorlar, köﬂe dönüyorlar, Baﬂbakanlar›n yan›nda, sofras›nda oturuyorlar” diyerek suçlarken, yolsuzluk yapan o insanlar, Türkiye’nin en itibarl› insanlar› aras›na girdiler.

12 Eylül öncesinde Türkiye’nin 2 tane zengini, dünyan›n 1 000 zengini aras›na girerken, ANAP Hükümetleri döneminde, Türkiye’nin 38 tane zengini, dünyan›n 1 000 zengini aras›na girmiﬂ. Devletin bir katk›s› olmadan, bu kadar k›sa sürede, 10 y›ll›k bir süre içerisinde, 38 tane büyük zenginimiz, dünyan›n 1 000 zengini aras›na nas›l ve nereden girmiﬂ? Tabiî ki, bunlar›n araﬂt›r›lmas›, devletin hangi katk›lar›yla, yard›mlar›yla, hangi bakanl›klar›n onlara sa€lam›ﬂ oldu€u olanaklarla, o servetleri edindiklerinin ortaya ç›kar›lmas› gerekir.

De€erli arkadaﬂlar›m, tabiî, toplumun haf›zas› çok zay›f. Milliyet Gazetesi bir araﬂt›rma yapm›ﬂ. Diyor ki “Türkiye’de en dürüst parti hangisi ?” Oradan, Anavatan Partisi ç›k›yor. Böyle ﬂey olmaz!..

Say›n Akarcal›, Mecliste denetim görevine de€inerek “keﬂke, bunlar› biz getirmeden siz getirseydiniz” dedi. Geçen dönem dört y›ll›k milletvekilli€im zaman›nda defalarca, bu kürsüye, bu Meclise araﬂt›rma önergeleri getirdik. Araﬂt›rma önergeleri görüﬂülürken burada her ﬂey çok aç›k bir ﬂekilde anlat›ld›. Geçen dönem milletvekili olanlar hat›rlayacak; özellikle Ercan Vuralhan olay›nda, devlet, 22 milyar liral›k bir al›ﬂveriﬂ yap›yor; Almanya'n›n bilmem ne kentinde, kenar mahallede, ara sokaktaki bir k›rtasiyeci dükkân›ndan 22 milyar liral›k çelik yelek ve z›rhl› araç al›yor. Biz "devlet, bu k›rtasiyeci dükkân›ndan nas›l çelik yelek ve z›rhl› araç al›r" diye soruyoruz; "efendim, Türkiye'de de, k›rtasiyeci dükkân›nda eﬂofman sat›l›r" diyorlar. Biz, "evet, sat›l›r" diyoruz, "avc› yele€i de sat›l›r..." diyorlar; o da sat›ls›n, "orada da sat›l›yor" diyorlar; sat›ls›n. "avc› yele€i varken, 'bunun çeli€ini de verebilir misiniz?' diye sorduk, 'veririz' dediler; çelik yelekleri oradan ald›k" diyorlar.

"Haydi, çelik yele€i anlad›k, k›rtasiyeci dükkân›ndan çelik yelek al›yorsunuz; peki, z›rhl› araç..." diyoruz, "çelik yele€i oradan alm›ﬂken, 'sen bize z›rhl› araç da verebilir misin' diye sorduk; 'veririm' dediler ve onu da ald›k" diyorlar. Biz "peki, niye fabrikas›ndan almad›n›z da, bir k›rtasiyeci dükkân›ndan ald›n›z" diyoruz; "oras› daha ucuzdu" diyorlar. "Bu k›rtasiyeci dükkân›n›n sahibi Ercan Vuralhan'›n teyzesinin o€lu" dedik; "olabilir" dediler, bu kadar piﬂkinlik...

Haydi, biz de kabul ettik "teyzesinin o€lu, als›n; ama, acaba bu yelekler çelik mi, bu araçlar z›rhl› m›" dedik ve bu kürsüden ifade edildi, gene o zamanki say›n bakana ﬂunu söyledik: "biz, bu çelik yele€i güvenlik kuvvetlerimize giydirece€iz; teröristlere karﬂ›, herhangi bir suikasta karﬂ› onlar› koruyaca€›z. Bu yeleklerden bir tanesini giyin, biz, sana, sten makineli tabancayla de€il, 7.65'lik tabancayla filan de€il, çak› b›ça€›yla bir kere dürtece€iz, e€er sana bir ﬂey olmayacaksa, bütün iddialar›m›zdan vazgeçe€iz" dedik.

Yine "z›rhl› araçlar aﬂa€›da, herhalde, bir devlet büyü€üne, bir bakana suikast düzenleyecek olan bir terörist, normal 7.65'lik bir tabancayla filan sald›rmayacak; sten makineli tabancayla, kaleﬂnikof silahla, tow'la, milan'la sald›racakt›r. Biz "tow'la, milan'la de€il; 7.65'lik tabancayla sana bir el ateﬂ edece€iz, araban›n içerisinde oturabiliyorsan, yüre€in tutuyorsa, bütün iddialar›m›zdan vazgeçece€iz, var m›s›n" dedik; gelmedi, araban›n içerisine oturmad›.

Biz, bunlar› bu kürsüden anlatt›k, "bu adam suçludur, gelin buna evet oyu verin, bu olay› araﬂt›ral›m. Biz araﬂt›rd›k, Meclis de araﬂt›rs›n" dedik. Bu insan›n, bu yolsuzlu€u bu kadar aç›k ve net bir ﬂekilde belli olmas›na ra€men, ANAP s›ralar›nda -o zaman ﬂurada oturuyorlard›- oturan milletvekillerinin elleri havaya kalkt› ve o adam› aklad›lar.

Bugün, bu konuda hiçbir kompleksimiz yok. Karﬂ› binadaki bütün odalar, bu dönemde kurulan araﬂt›rma komisyonlar›yla dolu. Bir odada üç komisyon çal›ﬂ›yor. Sadece benim, beﬂ araﬂt›rma komisyonunda görevim var. Bu denetleme olay›, acaba sizin döneminizde mi daha çok iﬂliyormuﬂ, ﬂimdi mi; bunu bir düﬂünmeniz laz›m.

Geçen dört y›ll›k dönemde, burada, sadece iki tane araﬂt›rma komisyonu kuruldu.Bunlardan biri çevreyle, di€eri de Kemal Horzum' la ilgili araﬂt›rma komisyonu. Bunun d›ﬂ›nda baﬂka bir araﬂt›rma komisyonu kurulmad›. Bugün ise onlarca araﬂt›rma komisyonu kurulmuﬂ durumda.

Mesela, bu konuyla ilgili iddialar var. diyorsunuz; evet, iddialar var. Anavatan Partisi Yenimahalle ‹lçe Baﬂkan›, bas›n toplant›s›nda aç›kça ﬂunlar› söylüyor: "‹lçe Baﬂkanl›€›m döneminde, ben merkez kasayd›m, sadece Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€› de€il, Ulaﬂt›rma Bakanl›€›, PTT, Türkiye Elektrik Kurumu, Köy Hizmetleri, hangi bakanl›€›m›zsa, hangi partimize mensup, hangi belediyemizde bir ihale yap›ld›ysa, o ihalenin, Maliye Bakanl›€›nda onaylanmas› için -biliyorsunuz, orada onan›yor- bana gelirlerdi, o ihale bedelinin yüzde 10'unu yat›r›rlard›, yüzde 10'u ald›ktan sonra, makbuzumu verirdim, benim makbuzumu götürdükten sonra, Maliye Bakan›, ihale edilen o iﬂi onaylard›."

Bu, sizin ‹lçe Baﬂkan›n›z›n aç›k ve net ifadesidir.Tabiî bunlar› da araﬂt›raca€›z . Bunlar› araﬂt›rmaktan size ne zarar gelir? ‹lçe Baﬂkan›n›z. bunu aç›kça ifade ediyor

Karayollar›yla ilgili birçok ﬂey söylendi...

Özal ailesi baﬂl›baﬂ›na bir olay. Özal ailesinin iki o€lu var. Biri, daha askerli€ini yapmam›ﬂ bir çocuk; ayda 7 bin dolar ev kiras› veriyor. 7 bin dolar ev kiras› veren bir insan›n, herhalde ayda en az 10 bin dolar da evinin masraf› olur. Askerli€ini yapmam›ﬂ bu çocuk l0 bin dolar›, 20 bin dolar› nereden buluyor?

Büyük o€lan, devletten baﬂka hiç rakip tan›m›yor, "Benim rakibim devlet; devletin 1 televizyonu var, benim 3 tane olacak"diyor, 3 tane televizyon kuruyor. "Devletin bir uçak ﬂirketi var, benim de olacak"diyor, " Baba, bana uçak ﬂirketi!.." Babas› ona uçak ﬂirketi de kuruyor. Amerika'da 400 milyon dolara film ﬂirketine ortak oluyor. Olmaz böyle ﬂey! Amerika'da villalar, bilmem neler falan, geçti€imiz haftalarda televizyonlardan gösterildi. Bu Özal ailesi, baﬂl›baﬂ›na bir olay; bunlar da araﬂt›r›ls›n.

SELÇUK MARUFLU (‹stanbul)- Tansu Çiller ailesi?..

MUSTAFA KUL (Devamla)- Gelece€im,gelece€im.

PTT olay›, Emin Baﬂer olay›, göçmen konutlar› olay›... Mesela, göçmen konutlar› konusunda, biraz önce önergesini okudu€um bir say›n bakan›n ve bir baﬂka say›n bakan›n da, bu konuda, haklar›nda bir sürü ﬂeyler söylendi; bunlar da araﬂt›r›ls›n tabiî.

Birçok konu var; say›n bakan ifade ettiler, 160 tane iﬂten, 38 tanesini ayn› insan al›yor.Nas›l bir insan bu, 38'ini birden nas›l al›yor? Hangi bürolarda bu iﬂler ba€lan›yor, bu insan, o iﬂe davet edildi€i zaman bununla birlikte kimler davet ediliyor, bu iﬂler, bu davette ona nas›l b›rak›l›yor? Bunlar›n, tabiî, araﬂt›r›lmas› gerekmektedir.

De€erli arkadaﬂlar›m, uzun sözün k›sas›; her ne kadar toplumun haf›zas› zay›f olsa da, benim haf›zam›n yerinde oldu€unu zannediyorum; Türkiye'de yolsuzluk deyince yolsuzluklar›n anas› olarak, Anavatan Partisi bilinmektedir...

AHMET SAYIN (Burdur)- Alâmeti farika!..

MUSTAFA KUL (Devamla)- Anas›d›r...

ﬁimdi, ben, bu iddialar›n hepsinin do€ru oldu€unu söylemiyorum. Bak›n, bir ﬂey daha söyleyeyim - ben, sadece Anavatanla ilgili söylemiyorum- Bugün, Türkiye'deki siyasî partileri tek tek ele ald›€›m›z zaman -Refah Partililer, hiç gülmeyin- mesela, "Refah Partisi" deyince akla hemen Mercümek olay› geliyor.

MUSTAFA ÜNALDI (Konya)- Babas› kim, babas›? Onu söyle.

MUSTAFA KUL (Devamla)- Babas› 12 Eylül; 12 Eylül, o toplumu dejenere etti.

‹BRAH‹M HAL‹L ÇEL‹K (ﬁanl›urfa)- Say›n Kul, Mercümek'i de araﬂt›ral›m.

MUSTAFA KUL (Devamla)- Araﬂt›ral›m tabiî.

BAﬁKAN- Say›n Kul, tamamlamaya gayret edelim; çünkü, önerge, sizin Grubunuzca verilmiﬂtir.

EM‹N KUL (‹stanbul)-Say›n Baﬂkan,10 dakikadan fazla konuﬂtu.

MUSTAFA KUL (Devamla)- Peki, Say›n Baﬂkan, arkadaﬂlar›m›n sab›rlar›n› taﬂ›rd›€›m›n fark›nday›m.

Efendim, bu araﬂt›rma önergesini biz verdik; biz, tabiî ki, araﬂt›rman›n kabulünden yanay›z. De€erli arkadaﬂlar›m, gerçekten ﬂu anda büyük bir müteahhitler lobisi var; SHP' nin Hükümet ortakl›€›ndan ayr›lmas› konusunda çok yo€un çaba gösteriyorlar ve ço€u birçok kez bize de ﬂunu söylemiﬂlerdir "Yahu, siz nereden geldiniz, siz gelmeden önce Türkiye' de bizim için hayat çok güzeldi. Her ﬂeyi, parayla, bilmem ne ile falan ba€l›yorduk. Sizler geldikten sonra, bizim aﬂ›m›z, ekme€imiz kesildi." Tabiî, onlar bu ﬂekilde yak›nsa bile...

SELÇUK MARUFLU (‹stanbul)- Mustafa Y›lmaz öyle demiyor ama!..

MUSTAFA KUL (Devamla)- De€erli arkadaﬂlar›m, tabiî, bu söylentilerin hepsinin aç›€a ç›kmas› için, biz, bu araﬂt›rma önergesinin kabulü yönünde oy kullanaca€›m›z› ifade ediyoruz. Temiz toplum, temiz siyaset, temiz bir parti... Hepimizin aklanmas› için bunun gerekli oldu€una inan›yorum; hepinizi sayg›lar›mla selaml›yorum.

BAﬁKAN- Teﬂekkür ederim Say›n Kul.

SELÇUK MARUFLU (‹stanbul)- Say›n Baﬂkan, arkadaﬂ›m›z, Anavatan Partisine sürekli hakaret etti... Konuﬂmak istiyorum.

BAﬁKAN- Efendim, müracaat›n›z› yaz›l› yap›n da zab›tlara bir bakay›m.

Baﬂka söz talebi?..

ABDÜLLAT‹F ﬁENER (S›vas)- RP Grubu ad›na, Hüseyin Erdal konuﬂacak Say›n Baﬂkan.

BAﬁKAN- Refah Partisi Grubu ad›na, Say›n Hüseyin Erdal; buyurun.

RP GRUBU ADINA HÜSEY‹N ERDAL (Yozgat)- Say›n Baﬂkan, say›n milletvekilleri; Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›n›n 1983 y›l›ndan günümüze kadar yapm›ﬂ oldu€u ihalelerinin araﬂt›r›lmas›yla ilgili, Refah Partisi Grubunun görüﬂlerini arz etmek üzere huzurlar›n›zda bulunuyorum. Bu vesileyle, Yüce Meclisi sayg›yla selaml›yorum.

Say›n milletvekilleri, y›llardan beri, bu bakanl›k üzerinde, çok yaz›lar›n yaz›ld›€› ve çok dedikodular›n yap›ld›€› hepimizin malumudur. Son senelerde, bu dedikodu ve ﬂaibe, dozaj›n› daha da art›rarak günümüze kadar geldi. Bütün Parlamentoyu ve kamuoyunu ilgilendiren yolsuzluk dedikodusu, hele hele Say›n eski Bakan Mustafa Y›lmaz'›n, ihale yolsuzlu€undan ﬂikâyet ederek istifa etmesi, barda€› taﬂ›ran son damla oldu.

Daha önce, Refah Partisi Grubu olarak, Say›n eski Bakan Kumbarac›baﬂ› için, ayn› konu üzerinde vermiﬂ oldu€umuz önerge, ‹ktidar kanad›n›n oylar›yla reddedilmiﬂti. ﬁimdi, bizi teyit eden, Anavatan Partisinin ve Sosyaldemokrat Halkç› Partinin, yolsuzluklar› araﬂt›rma önergeleri çok isabetli olmuﬂtur. Her iki gruba da teﬂekkür ediyoruz.(RP s›ralar›ndan alk›ﬂlar)

‹BRAH‹M HAL‹L ÇEL‹K (ﬁanl›urfa)- Aferin... Bravo...

HÜSEY‹N ERDAL (Devamla)- Mahiyeti ayn›, zaman bak›m›ndan farkl› olan bu iki önergeden, SHP'nin araﬂt›rma önergesinin gündeme al›nmas›, Meclis Genel Kurulunun 4 Ekim 1994 Sal› günkü Birleﬂiminde kabul edilmiﬂtir. Bundan dolay›, say›n milletvekili arkadaﬂlar›ma teﬂekkür ediyorum. Meclis araﬂt›rmas› yap›lmas› için de müspet oy vermenizi tavsiye ve temenni ediyorum.

Gerçeklerin ortaya ç›kmas› için araﬂt›rma yap›lmas›n›n ehemmiyetini müdrikiz; ancak, burada birkaç cümleyle aç›klamak istiyorum: Biz, Refah Partisi olarak, de€il 1983'ten itibaren, hatta 12 Eylül 1980'den itibaren, yani ihtilal yönetimlerinin iﬂbaﬂ›na gelmesinden itibaren bunlar›n hesab›n› sormak isteyen ve sorulmas›n› kabul eden bir partiyiz . O bak›mdan, bu araﬂt›rman›n 1983 y›l›ndan itibaren yap›lmas› isabetlidir; ancak, her hükümetin icraat›n› ayr› ayr› incelemenin daha uygun olaca€› kanaatindeyiz. Yani, bugünkü Hükümetin Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›ndaki icraat›n› ayr›, Anavatan Partisi hükümetlerinin icraatlar›n› ayr› mütalaa edip, ayr› ayr› araﬂt›rmak daha uygun olur kanaatindeyiz. Yine de kabul edilen bu önerge lehine oy kullanaca€›m›z› buradan beyan ediyorum.

Say›n milletvekilleri, ad› geçen bakanl›ktaki ihale yolsuzluklar›, günlük gazetelerde devaml› okunan heyecanl› birer tefrika haline geldi. Dolay›s›yla, politikac› olarak bizler, ﬂaibe alt›nda kald›k. Bu konuda vatandaﬂa hesap veremiyoruz.

Bas›n›n en güzel malzemesi, bu Hükümetin yapt›€› yolsuzluklar›, her gün baﬂ sayfada listeler halinde anlatmak. Hepimiz -bizler de dahil- bütün vatandaﬂlar›m›z, bugün gazetelerde acaba hangi bakanl›kta hangi yolsuzluk ç›kacak diye heyecanla bekliyoruz. Dolay›s›yla, gazetelerin tiraj› art›yor; ama, devlet y›pran›yor; milletin Parlamentoya, Hükümete, devlete itimad› kalm›yor; vatandaﬂ, bizi ciddiye alm›yor. Bunlar, gazetelerde güzel tefrika oluyor; ama, biz güvenilirli€imizi kaybediyoruz, bu hareketler, baﬂka ça€r›ﬂ›mlar yap›yor... Ciddî olmaya mecburuz.

Unutmay›n ki, 1960 ‹htilalinden sonra, Yass›ada Mahkemesinde rahmetli Menderes'e, c›mb›z›n hesab› sorulmuﬂtu, çok zulümler görmüﬂlerdi. O dönemleri hat›rlayarak, gözümüzü açmaya, akl›m›z› baﬂ›m›za almaya da mecburuz.

O bak›mdan, araﬂt›rma yap›lmas›ndan korkmayal›m; yap›ls›n, ne varsa ortaya ç›ks›n. Hiçbir milletvekili ve yak›n›, devletten, ne iﬂ al›r, ne iﬂ verir. Kendisi de, yak›n› da kesinlikle iﬂ alamaz. Ancak, duyuyoruz ki, ﬂirketler kuruluyor, iﬂler al›n›yor, Türkiye'nin bütçesi parselleniyor. Olmaz öyle ﬂey!.. Vatandaﬂ, karn›n› doyuramazken, o fakir milletten toplad›€›n›z vergileri, "ben Hükümetim, benim partim, benim seçmenim" diye kendi yandaﬂlar›n›za peﬂkeﬂ çekemezsiniz; kim çekerse, hesab›n› ac› ac› verecektir, bunu böyle bilesiniz.

Millete verdi€imiz vaatlerin yerine gelmesi için yolsuzluklar›n üzerine mutlaka gitmemiz bir görevdir. Bir yolsuzluk yoksa, bakanl›k yapm›ﬂ olan kimselerin kendileri, taraftar›, etraf› ve siyasî parti mensuplar› ﬂaibeden kurtulur. E€er yolsuzluk varsa, hesab›n› verir, öyle kurtulur. Yani, bu dünyada yapt›€› iﬂ, bu dünyada biter. Bunun hesab›n› öbür dünyaya b›rakmayaca€›z; oras› baﬂka ﬂey, oran›n hesab›, buradakine benzemez. Onun için, herkes burada hesab›n› vermeye mecburdur.

De€erli arkadaﬂlar, elimizi vicdan›m›za koyarak, mesuliyetimizi düﬂünerek karar›m›z› verelim. Ben inan›yorum ki, bu Yüce Meclis, cesaretle, yolsuzluklar›n üzerine gidecektir; çünkü, bütün gruplar, yolsuzluklar›n ortaya ç›kar›lmas› üzerinde fikir birli€i yapm›ﬂt›r.

Say›n milletvekilleri, hakl› olarak, medya, milletvekilleri olarak bizleri a€›r ﬂekilde itham ediyor.

‹BRAH‹M HAL‹L ÇEL‹K (ﬁanl›urfa)- H›rs›zlar› ediyor, h›rs›zlar›...

HÜSEY‹N ERDAL (Devamla)- Medyaya, bu kürsüden teﬂekkür ediyorum. Bizleri ve kamuoyunu, yolsuzluk konular›nda bilgilendiriyor ve uyar›yorlar. Bizim, art›k, düﬂünmeden, yolsuzluklar›n üzerine gitmemiz gerekir. Kimsenin yapt›€› yan›na kalmas›n ki, bir daha, kimse, milletin hakk›na tecavüz etmesin.

Say›n milletvekilleri, bu cümleden olarak, 50 nci Ana Hükümetinin 49 uncu Baba Hükümetinden, Babadan devrald›€› Hükümet Program›nda, "yolsuzluklar›n üzerine gidilecek, hesap sorulacak" deniliyor. De€erli arkadaﬂlar, üç sene geldi geçti; nerede hesap, kime soruldu?.. Sormay› b›rak, Hükümetin kendisi yolsuzluklar içinde bocalay›p duruyor.(RP s›ralar›ndan alk›ﬂlar) Kendi partilisi olmayan› iﬂe alm›yor, kendi partilisi olmayana iﬂ vermiyor.

Bugün SHP'li ve DYP'li teﬂkilat mensuplar› müteahhit olmuﬂ, köy suyunu getiriyor, yol yap›yor... Önce neydi; ilçe baﬂkan›, il baﬂkan› veya teﬂkilatta çal›ﬂm›ﬂ bir partili; ama , ﬂimdi ‹ktidara gelince ne olmuﬂ; müteahhit olmuﬂ, büyük adam olmuﬂ...

M.ADNAN EKMEN ( Batman )- Say›n Erdal, Refah Partili belediyeler nas›l?

MUSTAFA KUL ( Ercincan)- Refah Partili belediyelerde yok mu?

HÜSEY‹N ERDAL ( Devamla )- Say›n Kul, bak›n ben ne diyorum: Biz, l2 Eylülden beri hesap soran ve sormak isteyen bir partiyiz. Biz, muhalefette .bunu konuﬂuyoruz; ama, siz ‹ktidardas›n›z, " Mercümek " isimli bir vatandaﬂ›, burada, ç›k›p da konuﬂmayacaks›n›z!.. Elinizde bütün imkânlar var, siz yürütme organ›s›n›z, kanunlar› siz tatbik ediyorsunuz, neyi varsa ç›kar›n. Nas›l ‹SK‹'de sizin pisli€iniz ortaya ç›kt›ysa, nas›l Ankara'da ç›k›yorsa, nas›l parayla iﬂçi ald›ysan›z, nas›l ﬁ›rnak Valisi, size, " PKK'dan iﬂçi ald›n›z " dedi€i zaman yerinden sürdüyseniz; varsa Mercümek'in kabahati, suçu, gerekirse ipe götürün. Bu vatan için, bu millet için bu hareketi yapmak laz›m; yoksa devlet ayakta kalmaz, millet bize güvenmez, devlet olarak, millet olarak da€›l›r›z ve bizi koruyacak kimse kalmaz.

Bak›n, biz iktidar de€iliz; ama, iktidar oldu€umuz zaman, ﬂu kürsüye ç›kt›€›m›zda hiç kimseyi -kesinlikle- ﬂikâyet etmeyece€iz. ‹ktidar, ﬂikâyet yeri de€il, icraat yeridir. Sizin bilmeniz laz›m ki, Büyük Millet Meclisindeki ﬂu milletvekillerinin hiçbir yapt›r›m gücü yoktur. Kimin yapt›r›m gücü var; Bakanlar Kurulunun ve Hükümetin...‹ﬂte her ﬂey elinizde, milletvekilinde de€il, Bakanlar Kurulunda. 34 bakan karar ald›€› zaman istedi€iniz iﬂi yap›yorsunuz, istemedi€iniz iﬂi yapm›yorsunuz.

5 Nisan kararlar›n› Bakanlar Kurulu mu ald›, Büyük millet Meclisi mi ald›, yoksa vatandaﬂ m› ald›? Kim fabrikalar› kapat›yor, kim politikas›n› yürütüyor, kim d›ﬂ borçlar› al›yor; Hükümet. Türkiye'deki yabanc› güçleri kim tutuyor; Hükümet tutuyor. Irak ambargosunu kim kald›rm›yor; Hükümet kald›rm›yor. O halde, Hükümet, ﬂikâyet yeri de€il, icraat yeridir. B›rak›n bize, bak›n neler yap›yoruz, neler yap›yoruz...

‹HSAN SARAÇLAR (Samsun)- Sizi millet b›rakm›yor!..

MUSTAFA KUL (Erzincan)- B›rakmakla olmuyor, seçimle geleceksiniz.

HÜSEY‹N ERDAL (Devamla)- ‹nﬂallah gelece€iz.

De€erli arkadaﬂlar, ﬂimdi, bu araﬂt›rma önergesi inﬂallah kabul edilecek, komisyon kurulacak; ancak, bu yeterli de€il; evvela, Hükümet kendisini toparlas›n, kendi kendini düzeltsin.

5 Nisan kararlar›n› al›p, vatandaﬂ› s›k›nt›ya sokup, ondan sonra da güneydo€uda seçim propagandas› için trilyonlar› soka€a at›yorsun. Seçime, niye bu milletin paras›n› alet ediyorsun. Köye dozer laz›m; "ﬂu köyün yolunu düzeltin" diye Köy Hizmetleri müdürüne gidiyorsunuz, Köy Hizmetleri müdürü, "efendim, dozerin mazotu yok, verin mazotunu, gönderelim" diyor; ama, güneydo€uda günde 1 trilyon lira para harcan›yor, Hükümetin k›l› k›p›rdam›yor. Nerede, nerede Hükümet; yok ki!.. Yoklarla u€raﬂ›yoruz, yoklarla...

Bugün, köylü ekin ekemiyor. Seneye, ﬂu andaki ekinin belki yüzde 20'sini bile alamayacaklar. Neden; çünkü, 13 500 liraya gübre alam›yor; tohum bulam›yor. Köylü aç, nüfusun yüzde 50'si köyde, ﬂehirli de aç...

Hükümet, ç›k›yor, burada ﬂikâyet ediyor... Ben anlam›yorum arkadaﬂlar, ﬂuraya ç›k›p neyi ﬂikâyet ediyorsunuz hükümet olarak... Daha önceki say›n milletvekili de buraya ç›kt›, kanundan bahsetti. Arkadaﬂ, istedi€in kanunu getir, ﬂu memlekete faydal› olabilecek hangi kanun varsa, biz Refah Partisi olarak ona müspet oy veririz. Buraya ç›k›p ﬂikâyet ediyorsunuz...

De€erli arkadaﬂlar, "temiz toplum" diye ortaya bir laf at›yorsunuz. Toplum temizdir, yönetim temiz de€il, yönetim!.. (RP s›ralar›ndan "Bravo" sesleri, alk›ﬂlar) Onun için, vatandaﬂ› kirlilikle itham etmeyin. Yaz›k ediyorsunuz vatandaﬂa. Vatandaﬂ tertemizdir. Yönetim bozuk, vatandaﬂ› da kendinize uyduruyorsunuz. Bu nedenle, konuﬂmalar›m›z› tartarak, düﬂünerek yapal›m, vatandaﬂ› suçlamayal›m. "Temiz yönetim" demek laz›m; "temiz toplum" de€il. Temiz yönetim nedir; ald›€› iﬂi ciddiyetle yapacak, vatandaﬂ›n hakk›n› yemeyecek... Bakan olan bir arkadaﬂ, bakanl›k arabas›n›, eﬂine dostuna vermeyecek, onu, kendinden baﬂkas› kullanmayacak; pazara, bakkala çakkala, gazete almaya devletin arabas›n› göndermeyecek... Var m›s›n›z bunu uygulamaya? ‹ﬂte, temiz yönetim budur. "temiz toplum" tabirini yanl›ﬂ kullan›yorsunuz. Vatandaﬂ bunlar› görüyor, halinize ac›yor tabiî.

De€erli arkadaﬂlar, Bay›nd›rl›k Bakanl›€›nda, y›llardan beri bu ihaleler yap›lmaktad›r, bundan hepimiz ﬂikâyetçiyiz. Neden; çünkü, baﬂtaki idare sa€lam de€il, müteahhit sahipsiz, devlet memuru sahipsiz, kim güçlüyse, onun dedi€i oluyor.

2886 say›l› ‹hale Kanunundan bahsediyoruz; daha önce 2490 say›l› ‹hale Kanunu da vard›. ﬁimdi oldu€u gibi, o kanun uyguland›€› zaman da yolsuzluk oluyordu; olmuyor de€ildi. Bu, yerine ve adam›na göre, baﬂtaki yönetime göre de€iﬂiyor. "At, sahibine göre kiﬂner" derler. ‹haleyi veren baﬂtaki insan sa€lamsa, kanun ne olursa olsun, orada rüﬂvet olmaz; ama, Say›n Kumbarac›baﬂ›’n›n, Say›n Mustafa Y›lmaz’a dedi€i gibi, “can›m, idare et; ben, 2 partiden müteahhitleri ça€›rd›m; iﬂi, DYP’nin, SHP’nin müteahhitlerine verdim; sen de böyle yap ”derse, tabiî orada rüﬂvet döner, yolsuzluk döner, adam kay›rma olur; onun için de biz, karﬂ›n›za ç›kar, bunu söyleriz. Gerek bu ‹ktidar gerek Anavatan iktidarlar›n›n yönetimleri zaman›nda ne yolsuzluk varsa, mutlaka araﬂt›r›lmas› laz›m;çünkü, bu yolsuzlukla, bu rüﬂvetle verilen ihaleyle yap›lan bina, çürük oluyor, bir; pahal› oluyor, iki; geç oluyor, üç. Bunun s›k›nt›s›n› kim çekiyor; millet çekiyor.

‹ﬂte, geçenlerde Japonya’da 8 ﬂiddetinde bir zelzele oldu. De€erli arkadaﬂlar, o zelzele e€er Türkiye’de olsayd›, evvela, ﬂu Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›n›n ihale etti€i, kontrol etti€i yap›lar›n yüzde 90’› y›k›l›rd›. Niye; ihaleyi rüﬂvetle veriyorsun, rüﬂvetle verdi€in müteahhit de o binay› çürük yap›yor; sen de ona, niye çürük yap›yorsun demiyorsun; iﬂte, zelzelede y›k›l›yor; olan, içindeki vatandaﬂa oluyor ve vatandaﬂ ölüyor; kimin öldürdü€ünü de bilmiyor.

Bir misal arz ederek sözlerime son verece€im.

Say›n Baﬂkan, de€erli arkadaﬂlar; Yozgat’ta Bay›nd›rl›k ve ‹skân Bakanl›€›n›n yapt›rd›€› bir bina var, Vergi Müdürlü€üne ait bir binad›r. Bu bina yap›lm›ﬂ bitmiﬂ; yap›m› da bir partiliye verilmiﬂ. ﬁimdi “miﬂ” diye konuﬂuyorum; onu ö€renip isim veremeyece€im; ama, Yozgat’ta bina meydanda. Bina yap›lm›ﬂ bitmiﬂ, muvakkat kabulü de yap›lm›ﬂ ve Vergi Müdürlü€ü binaya taﬂ›nm›ﬂ. Sonra; tabiî, binan›n kiriﬂleri çatlak, tavan› çatlak, kolonlar› çatlak, bina baﬂlam›ﬂ çatlamaya. Orada çal›ﬂan memurlar demiﬂler ki, “bu bina çatlak patlak; ne yapal›m; teknik heyet getirttirelim, incelettirelim; biz buradan ç›kal›m; yoksa, y›k›lacak, alt›nda kal›p ölece€iz.” Ankara’dan heyet geliyor -herhalde Orta Do€u Teknik Üniversitesinden- bir inceleme yap›yorlar, diyorlar ki, “bu bina y›k›l›r, çöker, derhal boﬂalt›n.” ﬁimdi, koskoca bina boﬂalt›ld› ve Vergi Müdürlü€ü baﬂka binaya taﬂ›nd›. ‹ﬂte, bu binan›n ihalesi, zaman›nda, Bay›nd›rl›k Bakanl›€› taraf›ndan, rüﬂvetle veya baﬂka türlü, bu müteahhite verilmiﬂ; müteahhit köﬂeyi dönmüﬂ, kendisi de kaybolmuﬂ, ﬂimdi kendi yok, mal› baﬂkas›na geçirmiﬂ; orada bina y›k›lmay› bekliyor. Bak›n, bunlar› düﬂünerek hareket etmemiz laz›m. Bina gitmiﬂ, para da gitmiﬂ; yeni bina yapacaks›n›z, o binay› y›kmak ayr› bir masraf, yapmak ayr› bir masraf o da da ayr› bir ﬂey.

Bu kadar ciddî bir konuyu görüﬂtük. O bak›mdan, hiçbir arkadaﬂ›m›z, hiçbir parti grubu “iﬂte, önergeyi bize verdiler, bizim aleyhimize kulland›lar” demeden, bu araﬂt›rma önergesini kabul edelim, araﬂt›r›ls›n, hakikaten, kimde usulsüzlük, yolsuzluk varsa, ortaya ç›kar›ls›n ve cezaland›r›ls›n, bundan sonra da, herkes akl›n› baﬂ›na als›n.

Say›n Baﬂkan, de€erli milletvekilleri; sözlerime son verirken, bu isabetli önergeye, Refah Partisi olarak müspet oy verece€imizi arz eder; Yüce Meclise sayg›lar sunar›m. Sa€ olun. (RP s›ralar›ndan alk›ﬂlar)

BAﬁKAN- Teﬂekkür ederim.

Görüﬂmeler tamamlanm›ﬂt›r.

BAﬁKAN- Oylamaya geçmeden önce, Say›n Maruflu, söz talebinde bulundunuz; Say›n Cengiz Alt›nkaya, siz de söz talebinde bulundunuz -ikinizinki de ayn› konuda- fakat, o devirde siz bakan oldu€unuz için size söz verece€im.

Say›n milletvekilleri, konuﬂtu€umuz araﬂt›rma önergesi, 1983 ve sonras›ndaki y›llar›n ihaleleriyle ilgili; ama, burada konuﬂan arkadaﬂlar›m›z, siyasî partiler, tamamen birbirlerine çatt›lar, birbirlerini töhmet alt›nda b›rakt›lar; iﬂte, bu savunma talepleri ortaya geldi.

‹kinci bir partiye savunma talebi do€urmamak ﬂart›yla, Say›n Cengiz Alt›nkaya, size söz veriyorum.

CENG‹Z ALTINKAYA (Ayd›n)- Say›n Baﬂkan, de€erli milletvekilleri; sözlerime baﬂlamadan önce, hepinizi sayg›yla selaml›yorum.

Söz talebimin olumlu karﬂ›lanmas›ndan ötürü, Say›n Baﬂkana, ayr›ca, ﬂahs›m ad›na teﬂekkür ediyorum. Sesimin k›s›kl›€› dolay›s›yla, verece€im rahats›zl›ktan ötürü, peﬂinen özür dilerim.

De€erli arkadaﬂlar, burada, yaklaﬂ›k bir saatten beri, Türkiye Cumhuriyetinin en a€›r iﬂlerini yürüten ﬂerefli bir camias›, yerden yere vurulmakta. Hele, son konuﬂmac› olan Refah Partisi Sözcüsünün, a€za al›nmayacak derecede sözlerle bu güzide müesseseyi, hiçbir devri ay›rt etmeksizin, hiçbir kiﬂiyi ay›rt etmeksizin, hiçbir iﬂlemi ay›rt etmeksizin, yerden yere vurmas›na, önce, Türkiye Büyük Millet Meclisi Baﬂkanl›k Divan›n›n müsaade etmemesi gerekir.

HÜSEY‹N ERDAL (Yozgat)- Ne söylemiﬂi, Say›n Baﬂkan?

CENG‹Z ALTINKAYA (Devamla)- Bu kurumlara, buradaki insanlara, önce biz sahip ç›kaca€›z. Yanl›ﬂl›klar varsa -münhas›ran bildirilmiﬂ yanl›ﬂl›klar var, münhas›ran iﬂaret edilmiﬂ iddialar var- onlar›n üzerine gidilir.

ﬁimdiye kadar, burada, sadece ve sadece, "Anavatan devrinde yolsuzluk yap›ld›, Anavatan devri, bu iﬂlerin ﬂampiyonudur" türünden sözler sarf edildi.

Bizim arkadaﬂlar›m›z›n da önergeleri var, s›raya girmiﬂ bekliyor; bu önerge de s›raya girip beklemeliydi; ama, nedense -bugünlerde daha fazla dedikodu yayma ihtiyac›ndan olsa gerek- öncelikle görüﬂüldü.

Burada, yeni Bakan›m›z Say›n Çulhao€lu, genç arkadaﬂ›m›z, konuﬂmas› esnas›nda, Anayasay› bile ihlal etmiﬂtir.

Bu Yüce Meclisin verdi€i kararla, Yüce Divanda yarg›lanmakta olan bir kiﬂiyim ve perﬂembe günü yirmiikinci duruﬂmaya ç›kaca€›z. Yap›lan otuzu aﬂk›n soruﬂturmada, iki bakan›n sorumlulu€unu dile getiren bir tek sat›r yok. Hâlâ bundan vazgeçilmemiﬂ durumda, bütün seçim meydanlar›nda, miting meydanlar›nda ve özellikle Refah Partisini destekleyen bas›n organlar›nda, Yüce Divan, ‹SK‹, ‹LKSAN bir arada say›lmakta. Bu iﬂleri üstlenen insanlar›n art›k elleri titriyor, iﬂ yapt›ramaz, ihale açamaz hale gelmiﬂler.

‹ﬂte eleﬂtirilen 44 üncü madde, eleﬂtirilen ihale usulleri, eleﬂtirilen tebli€ler, uygun teklifin tespitinde uygulanacak kriterler... Say›n Kumbarac›baﬂ› da aram›zdalar. ‹lk y›l, tebli€ de€iﬂtirilip, en düﬂük tekliflerin uygun olaca€›na dair, 2886 say›l› kanunun hükümleri uyguland› ve ﬂimdi iﬂte kararname ç›kt›... 94/6019 say›l› bu Kararnamede, bütün o tebli€lerle ve yüzde 50, yüzde 60, yüzde 70 tenzilatlarla yap›lm›ﬂ ihalelerin, hatta bakanlar›n, baﬂbakanlar›n temellerini att›klar› inﬂaatlar›n, rekor seviyede yap›lan iﬂlerin hepsi feshedilmekte.

Peki, bu iﬂten kim kârl› ç›kt›? ‹hale için yap›lan haz›rl›klar, gelmeler, gitmeler, noter masraflar› ve oralarda temel atma törenlerinde yap›lan masraflar, ikramlar, yol masraflar›... Hepsi milletin paras› de€il miydi? Ne kazand›k biz bu iﬂten?

ﬁimdi burada, yöneticilerin cesaretini k›rmak yerine, onlar› desteklemek ve iﬂleri, objektif kriterlerle ve yap›labilecek ﬂartlarla ihale etmek laz›md›r. E€er, Türkiye Cumhuriyeti yat›r›ma devam edecekse, Türkiye altyap›s›n› geliﬂtirecekse, bu ihaleleri birileri yapacakt›r, yapmaya da mecburdur; ama, siz, hiçbir ﬂeyi ay›rt etmeksizin, külliyen bu Bakanl›€›n üstüne yüklenirseniz; ﬂah›slar›, olaylar›, tek tek ihaleleri de€il de camiay› suçlarsan›z -bu iﬂin baﬂ›na yar›n öbür gün belki baﬂkalar› gelecek- Her gelen insan› bu çamura belerseniz, sonra, siz, hangi baraj›, hangi içme suyunu, hangi kanalizasyonu yapt›rabilirsiniz?!

ﬁABAN BAYRAK (Kayseri)- Onlar da, do€ru çal›ﬂs›nlar...

CENG‹Z ALTINKYA (Devamla)- ﬁimdiye kadar, hangi kanun, yolsuzluk yap›lmas›n› emretmiﬂtir? Tapu Kadastro idarelerinde yolsuzluk yok mudur; baﬂka kurumlarda yok mudur? Sadece Bay›nd›rl›k Bakanl›€›n›n üstüne bu kadar gelinmesi, bir dönem -iki küsur y›l- yapm›ﬂ olmam nedeniyle, beni gerçekten üzmüﬂtür.

‹BRAH‹M HAL‹L ÇEL‹K (ﬁanl›urfa)- Say›n Bakan, üzülme; siz temizseniz bir ﬂey olmaz; kirliyseniz...

CENG‹Z ALTINKYA (Devamla)- ﬁimdi, evvelallah biz de bu araﬂt›rmay› elbette ki kabul edece€iz; ancak, burada, Say›n Mustafa Kul da, Say›n Erdal da konuﬂurken, o kadar dikkatsiz, o kadar geniﬂ kapsaml› konuﬂtular ki, bu kürsüye yak›ﬂmam›ﬂt›r.

ﬁimdi, bak›n›z, bugünlerde Türkiye'nin gündeminde bir Merkez Bankas› var, bir Halk Bankas› meselesi var; hatta, DYP Milletvekili Say›n Hayri Do€an'›n getirdi€i, tar›m kredi kooperatifleri meseleleri var. Bunlar, bugünün hadiseleri. Bunlar›n üzerine gidilse, belki, bugün iﬂlenmekte olan suçlar engellenecek; onlar› niye gündeme getirmiyorsunuz? Onlar› açal›m.

ﬁimdi, otoyollarla ilgili -Anayasan›n 138 inci maddesi çok net izah etmiﬂ; diyor ki: Görülmekte olan bir dava hakk›nda Türkiye Büyük Millet Meclisinde yarg› ba€›ms›zl›€›n› etkileyecek görüﬂmeler yap›lamaz- siz, ﬂimdi, buraya ç›k›p da, otoyol ihaleleri ﬂöyle yap›lm›ﬂt›r, böyle yap›lm›ﬂt›r, nas›l dersiniz?! Üstelik, otoyollarda, mevzuat› koyan, kredileri bulan ve bu iﬂe cesaretle at›lan Anavatan ‹ktidar›n› fersah fersah geçtik, biz daha çok otoyol yapt›k, biz daha çok otoyol açt›k diyen biz miyiz; yoksa, 49 uncu hükümet mi, 50 nci hükümet mi?! Ayn› mevzuat devam ediyor.

Bay›nd›rl›k Bakanl›€›ndaki ihaleler araﬂt›r›lmaya baﬂland›€› zaman, otoyollar›n ihale edildi€i dönemin bakanlar› ve o bakanlar döneminde yap›lan di€er ihaleler hakk›nda, siz, görülmekte olan bir dava varken, nas›l, kamuoyuna bilgi verebilirsiniz?! Bu konuda, tabiî ki, araﬂt›rma komisyonu gerekeni yapacakt›r.

Asl›nda bu konular›n konuﬂulmad›k, görüﬂülmedik yan› da kalmad›. Hele, otoyollar için, bunlar›n lüzumsuzlu€undan bahseden, Hükümetin Baﬂbakan›; ama, çok otoyol yapt›k diye övünen de ayn› Hükümetin Bay›nd›rl›k Bakan›!.. Hâlâ, ﬂu anda bile, bir Devlet Bakan›m›z ve Baﬂbakan›m›z, Türkiye'nin otoyollara ihtiyac› yoktu, fazla yap›lm›ﬂ türünden beyanatlar veriyorlar.

Say›n Baﬂkan, de€erli milletvekilleri; e€er bu iddia do€ruysa, benim bir önerim var; bir tek ﬂey rica ediyorum: Emir versinler, bir iki gün- öyle, bir hafta falan de€il- ﬂu otoyollar› bir kapatal›m; ‹stanbul'dan Edirne'ye gidiﬂi, ‹stanbul'dan Ankara'ya dönüﬂü, bir günlük kapatal›m...

RAS‹M ZA‹MO⁄LU (Giresun)- Bir gün, bir gün...

AHMET SAYIN (Burdur)- Lüks; lüks bunlar.

CENG‹Z ALTINKAYA (Devamla)- Bir bakal›m ne olacak?!

Efendim, kurban bayram›, ramazan bayram› geldi€i zaman, kamyon trafi€ini, TIR trafi€ini yasaklayan kararlar› uygulamayal›m. Türkiye'ye yol laz›m de€ilse, Türkiye'ye otoyol laz›m de€ilse, niye, ﬂeker bayram›nda, kurban bayram›nda, güneye giden, bat›ya giden yollar kamyonculara, TIR'c›lara kapat›l›yor?

ﬁimdi, arkadaﬂlar, bu memleketin hizmete ihtiyac› var, bu memleketin yollara, barajlara ihtiyac› var ve bu iﬂlerin üzerine kararl› gidecek yöneticilere ihtiyac› var.

(Mikrofon otomatik cihaz taraf›ndan kapat›ld›)

BAﬁKAN- Say›n Alt›nkaya, ba€layal›m.

CENG‹Z ALTINKAYA (Devamla)- Atatürk Baraj›n› yap›p bitiren biziz. Atatürk Baraj›n› 1986'dan 1990'a kadar Anavatanl› yönetim finanse etmiﬂ, desteklemiﬂ, takip etmiﬂ, bitirmiﬂtir.

Urfa tünellerini de günü gününe takip eden bizleriz. 29 Ekim tarihinde, Urfa tünellerinden -Dicle'den de€il, F›rat'tan- Harran Ovas›na su ak›taca€›z.

Arkadaﬂlar, 29 Ekim günü tören var ve 29 Ekim günü verece€imiz su miktar› saniyede 10 metreküptür. Biz, bu miktardaki suyu iki y›l önce de verebilirdik, yani iki y›l önce de bu kadar su geçirilebilirdi oradan; ama, 1993 y›l› may›s ay›ndan 1994 y›l› may›s ay›na kadar, o inﬂaatta tek bir kazma dahi sallanmam›ﬂ, tek bir çivi bile çak›lmam›ﬂt›r. ﬁimdi, o bir y›l kaç paraya mal olmuﬂtur, mesele neden çözülmemiﬂtir; bunu araﬂt›ral›m...

‹HSAN SARAÇLAR (Samsun)- Say›n Baﬂkan...

BAﬁKAN- Say›n Alt›nkaya; lütfen...

CENG‹Z ALTINKAYA (Devamla)- Say›n Saraçlar, niye rahats›z oldunuz?

MUSTAFA KUL (Erzincan)- Say›n Baﬂkan, bütçe görüﬂmelerinde söylenir bunlar!

BAﬁKAN- Say›n Alt›nkaya, lütfen ... Konuﬂman›z› ba€lay›n art›k.

CENG‹Z ALTINKAYA (Devamla)- Tabiî efendim. ﬁahsen benim rahats›zl›k duydu€um hadiseler bunlard›r. Bu Bakanl›kta yanl›ﬂl›k yapan bürokratlar varsa, mevzuata ayk›r› iﬂ yap›lmas› için emir verenler varsa, yolsuzluk yap›lmas›na göz yumanlar varsa, onlar münhas›ran bulunur ve ortaya ç›kar›l›r; ama, bu müessese y›prat›l›rsa, bundan Türkiye Cumhuriyeti zarar görür; benim demek istedi€im budur.

Bana bu söz hak›n› tan›d›€›n›z için hepinize tekrar teﬂekkür ediyor, sayg›lar sunuyorum. (ANAP s›ralar›ndan alk›ﬂlar)

BAﬁKAN- Teﬂekkür ederim.

SELÇUK MARUFLU (‹stanbul)- Say›n Baﬂkan, anlad›€›m kadar›yla bana söz vermeyeceksiniz...

BAﬁKAN- Tabiî efendim...

SELÇUK MARUFLU (‹stanbul)- Özellikle DYP ve SHP sözcüleri, mensup oldu€um Anavatan Partisini itham etmiﬂlerdir; bu ithamlar› reddediyorum ve aynen kendilerine iade ediyorum.

BAﬁKAN- Efendim, Say›n Alt›nkaya da zaten o maksatla söz istemiﬂti.

BAﬁKAN- Say›n milletvekilleri, Say›n Alt›nkaya'ya söz vermeden evvel, Meclis araﬂt›rmas› önergesi üzerindeki görüﬂmelerin tamamlanm›ﬂ oldu€unu ilan etmiﬂtim.

ﬁimdi, önergeyi...

EM‹N KUL (‹stanbul)- Say›n Baﬂkan, karar yetersay›s›n›n aranmas›n› istiyorum.

AHMET SAYIN (Burdur)- Niye?..

EM‹N KUL (‹stanbul)- Bakal›m önergeye samimiyetle sahip ç›kan var m› yok mu diye...

BAﬁKAN- Efendim, lütfen...Görüﬂmeleri sükûnetle takip edelim. Bak›n, arkadaﬂlar da salona giriyorlar.

Meclis araﬂt›rmas› aç›lmas› hususunu oylar›n›za sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Meclis araﬂt›rmas› aç›lmas› kabul edilmiﬂtir.

Say›n milletvekilleri, Meclis araﬂt›rmas› yapacak komisyonun 11 üyeden kurulmas›n› oylar›n›za sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiﬂtir.

Komisyonun çal›ﬂma süresinin, üye seçimi tarihinden baﬂlamak üzere 3ay olmas›n› oylar›n›za sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiﬂtir.

Komisyonun, gerekti€inde Ankara d›ﬂ›nda da çal›ﬂabilmesi hususunu oylar›n›za sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiﬂtir.

Say›n milletvekilleri, daha evvel ald›€›m›z karar gere€ince yar›n sözlü sorular› görüﬂmeyece€iz.

Kanun tasar› ve tekliflerini s›ras›yla görüﬂmek için 12 Ekim 1994 Çarﬂamba günü saat 15.00'te toplanmak üzere, birleﬂimi kapat›yorum.

Kapanma Saati: 17.50