BRNC OTURUM
Açlma Saati: 15.00
BAfiKAN: Baflkanvekili Mustafa Kalemli
KÂTP ÜYELER: Cengiz ÜRETMEN (Manisa), brahim Halil ÇELK (fianlurfa)
-----0-----
BAfiKAN - Sayn milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 3 üncü Birleflimini açyorum.
III.-Y O K L A M A
BAfiKAN- Ad okunmak suretiyle yoklama yaplacaktr; sayn milletvekillerinin, salonda bulunduklarn yüksek sesle belirtmelerini rica ediyorum.
(Gaziantep Milletvekili Mustafa Ylmaz'a kadar yoklama yapld )
BAfiKAN- Toplant yetersaymz vardr; görüflmelere bafllyoruz.
Gündeme geçmeden önce, üç sayn milletvekili arkadaflma gündem dfl söz vereceim.
BAfiKAN- Birinci srada, Sayn Ökkefl fiendiller, uygulanan tasarruf tedbirleri ve halkn maduriyetleriyle ilgili gündem dfl söz talep etmifllerdir.
Buyurun Sayn fiendiller.
ÖKKEfi fiENDLLER (Kahramanmarafl)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; bafllamfl olduumuz Dördüncü Yasama Yl çalflmalarmzn memleketimize ve milletimize hayrl olmasn diliyorum.
5 Nisan kararlar dorultusunda uygulamaya konulan tasarruf tedbirleri, gerçekten halk canndan bktracak duruma gelmifltir.
Deerli milletvekilleri, Sayn Baflbakann, son zamanlarda, bol vaatlerde bulunduunu, yatrm vaatlerinde bulunduunu dinleyen halk, tasarruf tedbirlerinden dolay belediyelerin klor dahi alamadn görerek, gerçekten maduriyetinin zirveye çktn görmektedir.
Duran yatrmlar, iflsizlii artrmfl, okullarn bafllamak üzere olduu bu dönemde, çocuuna bir kitap, bir defter alacak olan mevsimlik iflçilerin sokaa atlmas da, tasarruf tedbirleri uygulamasn zulüm haline getirmifltir.
Deerli milletvekilleri, bir taraftan, bol keseden yatrm vaatleri yaplrken, dier taraftan, halkn ve memleketin en zarurî ihtiyac olan yatrmlarn kapsna, maalesef kilit vurulmaktadr.
Kahramanmarafl limiz, su potansiyeli bakmndan zengin olmasna ve etraf barajlarla çevrili olmasna ramen, Kerbela hayat yaflamaktadr. Kahramanmarafl' susuzluktan kurtaracak ve 90 bin hektar araziyi sulayacak olan Ayval Barajnn geçen sene, bugünkü Cumhurbaflkanmz Sayn Süleyman Demirel'in Baflbakanl döneminde temeli atlmfl, çalflmalarna bafllanmflt. Ancak, bu yl oraya bir kazma dahi vurulmamfl, çalflmalar durdurulmufltur. Halkn, susuzluunu giderecek, bir umut olarak gördüü bu yatrm durdurulmufltur.
SELAHATTN KARADEMR (Kahramanmarafl)- Yatrm için para aktarld, arabalar da gönderiliyor, bugün çalflmalar bafllad orada, haberiniz olsun.
ÖKKEfi fiENDLLER (Devamla)- Sayn milletvekilim, ben de bafllamas hususunu söylüyorum.
BAKAN- Bir dakika efendim...
Sayn milletvekili, gündem dfl konuflmalarda, gündem dfl konuflmacya cevap, Sayn Bakan tarafndan verilir. Hassasiyetinizi anlyorum, ayn bölge milletvekilisiniz zaten; ama, lütfen, bu kaidelere uyalm efendim.
Devam edin.
ÖKKEfi fiENDLLER (Devamla)- Alflrlar yaknda...
Kahramanmarafl', Gaziantep'in bir kesimini ve Amik Ovasn sulayacak olan Klavuzlu Barajnda da, yatrm, ayn flekilde, durdurulmufltur. Peki, flimdi soruyoruz; çalflmas devam eden bu yatrmlar durdurulurken, yeni atlan temellere paray nereden bulacaksnz, hangi kaynaktan para ayracaksnz, niçin oralara temel atlyor? Burada yatrmlar durduruluyor. Bunlarn cevabn istiyoruz.
Deerli milletvekilleri, özellikle, mahallî idareler konusundaki uygulamalar, sosyal demokratlarn ve DYP kanadnn üzerinde hassasiyetle durmas gereken bir konudur. Eer bu bask, belediyelere, onlar çalfltrmamak gayesiyle tasarruf tedbirleri araclyla yaplyorsa, bu, sadece belediyelere deil, o yöre halkna da gerçekten zulümdür ve baskdr. Belediyelerle, mahallî idarelerle ilgili uygulamalarn da bir an önce yeniden gözden geçirilmesi gerektiine inanyoruz.
Dier taraftan, bugün, Türkiye'de, köy hizmetleri, içme sular, yollar da dahil olmak üzere, yatrma ayrlan paralarla ilgili fizikî gerçekleflme oran, zannediyorum ilk defa yüzde 20'nin altna düflmüfltür. Peki, yatrmlar durdurarak, köyün suyunu keserek, köyün yolunu keserek, köyün okulunu keserek, köyün hastanesini keserek nasl bir sosyal adalet gerçeklefltireceksiniz; bana söyler misiniz?..
Oysa, dier taraftan, trilyonlar, yine vurgunculara, yine hrszlara...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Lütfen toparlayarak, devam ediniz efendim.
ÖKKEfi fiENDLLER (Devamla)- ...yine vurgunculara gitmektedir.
Bir taraftan tasarruf tedbiri derken, basnn gündeminden düflmeyen, bakanlarn içinde bulunduu flu iddialarn da cevabn Hükümetten istiyoruz.
Halkn bunlar görmediini zannetmeyin. Halk bunlar görmektedir. Kzmaya, barmaya, çarmaya gerek yoktur. Biz, halkn içindeyiz, siz de halkn içindesiniz. Hayat pahall ve iflsizlik, gerçekten can yakacak duruma gelmifltir.
Bu bakmdan, biz, tassarruf tedbirleriyle ilgili uygulamalarn yeniden gözden geçirilmesini bekliyor; hepinize sayg ve hürmetlerimi sunuyorum.
BAfiKAN - Teflekkür ederim Sayn fiendiller.
BAfiKAN- Gündem dfl ikinci konuflmac olarak, Adana Milletvekili Sayn brahim Özdifl, son günlerde Maliye Bakanlndaki atama ve yer deifltirmelerle ilgili Yüce Meclise bilgi arz edeceklerdir.
Buyurun.
BRAHM ÖZDfi (Adana)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; hepinizi saygyla selamlyorum.
Gündem dfl söz hakk verdii için Sayn Baflkana ayrca teflekkür ediyorum.
Deerli milletvekilleri, Türkiye Cumhuriyetinin kurulduu tarihten bu yana, yetmiflbir yldr, geleneklerini sürdüren, hatta ara rejim dönemlerinde de, cephe hükümetleri dönemlerinde de, gelenekleri -o günkü hükümetlere ramen- bozulmayan Maliye Bakanlnda, bugün, özellikle görevden alma ve atamalarda ibret verici uygulamalar olmaktadr.
Aslî görevi, ekonomik ve malî konularda düzenlemeler yapmak olan ve yaptrmak olan, Maliye Bakan Sayn smet Attilann, aslî görevini bir kenara brakp, Personel Genel Müdürlüündeki jurnalci bir memur düzeyine düfltüünü görmekteyiz.
Deerli milletvekilleri, Maliye Bakan Sayn smet Attila'nn, Bakanlnda, personel arasnda mezhepsel ve etnik köken ayrm yaparak; çalflkanl ve liyakatinden flüphe duyulmayan bürokratlar, kendi hemflerisi bir müsteflar yardmcs ile bir daire baflkannn önerilerine uyarak, hiçbir sebep göstermeksizin, görevinden alarak, yerlerine, kendi tarikatna mensup kiflileri atamasn, Türkiye Cumhuriyetinin bir bakanna yakfltrmyor ve üzüntüyle karfllyorum.
Deerli milletvekilleri, ülkemizin, birlie, beraberlie, dayanflmaya en fazla ihtiyaç duyduu bu dönemde, hiç kimsenin, hele ülkenin birliini korumakla görevli Türkiye Cumhuriyetinin bir bakannn; görevden alma ve atamalarda, çalflkanl, liyakat ve dürüstlüü bir kenara itip; mezhepsel ve etnik kökeni öne çkaran uygulamalarda bulunmasn, çok çirkin ve ça dfl buluyorum... (DYP sralarndan Nerede var o? sesi) Deerli arkadaflm, arafltrrsanz, görürsünüz.
Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; Türkiye Cumhuriyetinin köklü bakanlklarnda -bilindii gibi- flöyle bir gelenek vardr: Eer bir bakan müsteflar tayin edecekse, baflbakann; müsteflar yardmcs tayin edecekse, müsteflarn; genel müdür tayin edecekse, müsteflarn, müsteflar yardmcsnn; genel müdür yardmcs tayin edecekse, müsteflarn, müsteflar yardmcsnn, genel müdürün; daire baflkan ve daha alt kadrolara tayin yapacaksa, mutlaka genel müdürün teklifi üzerine tayin yaplr, görevden alma iflleminde de ayn yöntem uygulanrd. Özellikle, yetmiflbir yllk Maliye Bakanl dönemindeki uygulamalar bu dorultudayd; ama, maalesef, son aylarda, Maliye Bakan Sayn smet Attila, yetmiflbir yldr uygulanan bu kural hiçe sayarak, "ben yaptm, oldu" yöntemiyle, çalflma barfln ciddî olarak yaralayan bir uygulama getirmifltir. Görevden alma ve atamalarla ilgili olarak genel müdürlüklerin, kesinlikle teklifi yoktur.
Deerli milletvekilleri, Maliye Bakanl, Sayn Bakann çiftlii deildir. Sayn Bakan, personeli birbirine düflüren, çalflma barfln bozan bu tip uygulamalardan vazgeçmeye çaryor, aslî görevini yapmaya davet ediyorum. Bu tip yanlfl uygulamalarn her zaman ...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Buyurun, tamamlayn efendim.
BRAHM ÖZDfi (Devamla)- Bu tip yanlfl uygulamalarn her zaman takipçisi olacaz.
Deerli milletvekilleri, konuyla ilgisi olmamasna ramen, bugün yafladm bir olay hakknda da Yüce Meclise bilgi vermek istiyorum.
Yaklaflk on gün önce, Diyarbakr'n Eil lçesinde, güvenlik güçlerimiz bir operasyon düzenliyorlar...
BAfiKAN- Sayn Özdifl, bir dakika efendim... Size gündem dfl konuflmay, Maliye Bakanlndaki atamalarla ilgili olarak verdim. Eer konunun dflna çkacak olursanz, bu uzatma süresini size kullandrmamak zorunda kalacam...
BRAHM ÖZDfi (Devamla)- Sayn Baflkanm, ksaca bir açklamada bulunacam; iki gündür çiflleri Bakanmz, Baflbakan aryorum, ulaflamadm, Yüce Meclisin bilgisinin olmasnda...
BAfiKAN -Hayr efendim, mümkün deil; müracaatnzda bunu da belirtseydiniz, bu nedenle de size söz verirdim. Usulleri çineme hakkn bana tanyamazsnz, ben de bunu kullanamam.
BRAHM ÖZDfi (Devamla)- Teflekkür ediyorum Sayn Baflkanm.
Yüce Meclisi saygyla selamlyorum.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
BAfiKAN- Üçüncü srada, Konya Milletvekili Sayn Mehmet Keçeciler, belediyelerin sorunlar ve Maliye Bakanlnn belediyelerle ilgili partizanca tutumu hakknda Yüce Meclise gündem dfl bilgi arz edecektir.
Buyurun Sayn Keçeciler. (ANAP sralarndan alkfllar)
MEHMET KEÇECLER (Konya)- Sayn Baflkan, Yüce Meclisin deerli üyeleri; konuflmama, 19 uncu Dönem Dördüncü Yasama Yl faaliyetlerinin memleketimize, milletimize, Yüce Meclisimize hayrl ve mübarek olmasn Cenab Hak'tan niyaz ve temenni ederek bafllyorum.
Deerli milletvekilleri, biraz evvel konuflan deerli arkadafllarmzn da ifade ettii gibi, Maliye Bakanlnda yllardan beri teessüs etmifl gelenekler birer birer yklmakta ve maalesef, Hükümet, Anayasay açkça çineyerek belediyeler arasnda son derece farkl bir muamelenin içerisine girmifl bulunmaktadr.
Hükümetin bugüne kadar izledii politika, burada okuduu ve güvenoyu ald Hükümet Programyla taban tabana zttr ve terstir. "Yerel yönetimler güçlendirilecek" dendi, "yerel yönetimler görevleriyle orantl gelir kaynaklarna kavuflturulacak" dendi; ama, çkarlan kanunlarla, yerel yönetimlerin, özellikle belediyelerin gelirleri azaltld, yüzde 8,55'ten yüzde 7,55'e indirildi.
Bu Hükümet, ilk defa, yerel yönetimlerin gelirlerini ksan, kanunen azaltan bir Hükümet olarak Türkiye tarihine geçecektir.
Bununla da kalnmad, belediye mallar, makineleri, her türlü gelirleri haczedilebilir hale geldi. flte bir basn haberi: "flçi, belediye baflkannn koltuunu haczettirdi." Bu basn haberi, bugünkü Hükümetin, belediyelere layk gördüü, belediyeleri düflürdüü durumu, çok daha iyi göstermektedir.
Deerli arkadafllarm, 27 Mart seçimlerinden evvel, bu Hükümet, uygulamalaryla, kendi partilerine mensup belediye baflkanlarna, l994-l995 yl istihkaklarn kullandrmfl... Yeni seçilen belediye baflkan, belediyeyi, büyük bir borçla devralmfl, istihkak gelmiyor... Partimize mensup belediye baflkanlarnn baflnda bulunduu 792 belediyeden 360 tane belediye, befl aydan beri istihkak almyor; befl aydan beri, ller Bankasndan, bu belediyelere istihkak gitmiyor. Niye?.. Kendilerinden evvelki belediye baflkanlar istihkaklar çekmifl. Kim vermifl?.. Bu Hükümetin uygulamalar vermifl. Deerli arkadafllarm, buna hakknz yok!
fiimdi oturuyorsunuz, Maliye Bakanlndan belediyelere yardm yapyorsunuz; kasaba belediyelerine 150 milyon, ilçe belediyelerine en az 450 milyon lira yardm yapyorsunuz. Sadece ve sadece Doru Yol Partili ve SHP'li belediye baflkanlarna para gönderiyor Maliye Bakan. Huzurunuzda, Maliye Bakann knyorum! Anayasann l0 uncu maddesini açkça çinemektedir! (ANAP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar; RP sralarndan alkfllar) Bu Bakan, önünde sonunda hizaya getireceiz. Bunu yapmaya hakk yoktur Maliye Bakannn. Eer Maliye Bakan, doru düzgün, Anayasal kurallara uygun, çoulcu demokrasi kaidelerine uygun bir flekilde hareket edip de, ayn davranfl dier belediyelere göstermezse -bu memleket demokrasi memleketidir, Türkiye'de demokratik kurallar ifllemektedir, bu Maliye Bakannn bunu yapmaya hakk yoktur, kanunsuz bir davranfl içindedir, Anayasay açkça çinemektedir- Maliye Bakanna Türkiye'yi, bu dünyay dar getirmezsek namerdiz. (ANAP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar; RP sralarndan alkfllar) Hiç mümkün deil, yapmaya hakk yok!.. Sadece ve sadece Doru Yol Partisi ve SHP yoktur bu memlekette; dier partiler de vardr; çoulcu demokrasi vardr; aralarnda ayrm yapmaya hakk yoktur.
MEHMET AL YAVUZ (Konya)- Daha önce siz de yaptnz ayn fleyi.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Deerli arkadafllarm, Maliye Bakan buraya çksn, ANAP'l bir tane belediye baflkanna yardm yaptn söylesin, ismini versin...
AL ESER (Samsun)- Göl Belediyesi var.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Hayr, bakn anlatrm: Dflarda, Mardin-Yeflilli Belediye Baflkan bekliyor... çinizden deerli bir arkadaflmz -ismini de vereyim- Van Milletvekiliniz -bakn, sizi flahit tutuyorum- Nadir Kartal telefon açyor Maliye Bakanna..
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Buyurun efendim.
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Toparlyorum Sayn Baflkan.
..."Yeflilli Belediyesine yardm eder misiniz?" diye. "Hay hay" diye cevap veriyor Maliye Bakan; fakat, 5 dakika sonra telefon ediyor Nadir Kartal Bey'e ve "sizin söylediiniz belediye baflkan ANAP'l" diyor. Nadir Kartal Bey, "efendim, biliyorum, o benim akrabam" diye karfllk veriyor. Maliye Bakan, "biz ANAP'l belediyelere yardm etmiyoruz" diyor! (ANAP sralarndan "Allah Allah!.." sesleri)
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Kimin parasn kime veriyorlar?
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Bakn arkadafllar, bunu da -flu anda dflarda bekleyen- bizim belediye baflkanmz duyuyor, kendisi olaya flahittir; tereddüt eden arkadafla dinletebilirim, konuflturabiliriz kendisini.
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Ayp, ayp!..
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Ayptr, bunu yapmaya hakknz var m, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin Maliye Bakan böyle mi davranr?!
MEHMET AL YAVUZ (Konya)- Siz de yapyordunuz, DYP'li belediyelere para vermiyordunuz...
MEHMET KEÇECLER (Devamla)- Hayr efendim, hiçbir dönemde, Anavatan Partisi ktidarnn hiçbir döneminde, böylesine seviyesiz bir davranfl, hiçbir bakanmzdan görmediniz, göremezsiniz de. (ANAP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar)
Deerli arkadafllarm, bunu yapmaya hakknz yok, bu kadar basit davranmaya hakknz yok. Hiç deilse, Anavatan Partisi döneminde Doru Yol Partili belediye baflkanlarna verildii kadar yardm vermek mecburiyetindesiniz.
"Bunu vermeyeceiz" mi diyorsunuz, vermeyeceinizi mi zannediyorsunuz, Türkiye'yi sahipsiz mi zannediyorsunuz, kendi baflnza hareket edebileceinizi mi zannediyorsunuz?!.. Sonuna kadar mücadele edeceiz ve alacaz! Önünde sonunda mecbur kalacaksnz, gideceksiniz beyler, ayrlacaksnz; suyunuz snd! Bir an evvel istifa edin de, millet, memleket sizden kurtulsun!
Hepinize sayglar sunarm. (ANAP ve RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Keçeciler.
Sayn Bakan, cevap m vereceksiniz?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Hayr efendim.
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Bakan cevap versin Sayn Baflkan, cevap istiyoruz...
BAfiKAN- Sordum efendim, Sayn Hükümete sordum; sanyorum ilgili bakan burada olmad için...
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Olur mu Sayn Baflkan... Hükümet yok mu?
BAfiKAN- Müsaade buyurun efendim...
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Türkiye'de Hükümet yok mu?
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, Sayn Hükümetimiz yerinde oturuyor efendim; ama, anladm kadaryla...
REFK ARSLAN (Kastamonu) - Oturuyor da, yok!
BAfiKAN- Efendim, o sizin kanaatiniz.
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Evet benim kanaatim.
BAfiKAN- Evet, sayg duyarz.
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Türk Milletinin kanaati.
BAfiKAN- Ama, herhalde ilgili bakan olmad için, Sayn Daçe, yerinden, sadece bir cümle sarf ettiler; ben de kendilerine cevap babnda m söz istiyorsunuz diye sorduumda, iflaret buyurdular, "hayr" dediler -ben öyle anlyorum-. deil mi efendim?
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Evet.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Söylediklerimize cevap veremiyorlar efendim.
BAfiKAN- Tabiî efendim, o da sizin yorumunuz, ona da bir fley demem.
Gündem dfl konuflmalar tamamlanmfltr.
BAfiKAN- Komisyondan bir istifa önergesi vardr; okutuyorum.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Baflka bir komisyonda görev almam sebebiyle Millî Savunma Komisyonundan çekildiimi bilgilerinize arz ederim.
Sayglarmla
Gurhan Çelebican
stanbul
BAfiKAN- Bilgilerinize sunulmufltur.
BAfiKAN- Danflma Kurulunun bir önerisi vardr, okutuyorum:
Danflma Kurulu Önerisi
No:147 Tarihi:7.9.1994
Danflma Kurulunun 7.9.1994 Çarflamba günü yapt toplantda afladaki önerilerin Genel Kurulun onayna sunulmas uygun görülmüfltür.
Vefa Tanr
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Baflkan V.
Turhan Tayan Eyüp Aflk
DYP Grubu Baflkanvekili ANAP Grubu Baflkanvekili
Aydn Güven Gürkan Abdullatif fiener
SHP Grubu Baflkan RP Grubu Baflkanvekili
Öneriler:
1.- 7.9.1994 tarihli gelen kâtlarda yaymlanan ve bastrlp datlan 701 sra sayl 1995 Yl çin Bir Geçifl Program Hazrlanmasna dair kanun teklifinin, 48 saat geçmeden, gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" Ksmnn 30 uncu srasna alnarak, görüflmelerin, Genel Kurulun bugünkü birlefliminde, yarm kalan ifllerden önce yaplmas önerilmifltir.
2.- Gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" ksmnn 216 nc srasnda yer alan 685 sra sayl kanun tasarsnn, bu ksmn 31 inci srasna, 30 uncu srasnda yer alan 390 sra sayl kanun tasarsnn 32 nci srasna, 39 uncu srasnda yer alan 683 sra sayl kanun tasarsnn 33 üncü srasna, 138 inci srasnda yer alan 510 sra sayl kanun tasarsnn 34 üncü srasna alnmas ve Genel Kurulun 7.9.1994 Çarflamba günkü birlefliminde, sözlü sorularn görüflülmemesi, 35 inci sraya kadar olan ifllerin görüflmelerinin tamamlanmasna kadar çalflma süresinin uzatlmas önerilmifltir.
BAfiKAN- Danflma Kurulu önerisinin önce birinci ksmn, sonra ikinci ksmn oylayacam.
Birinci ksmn tekrar okutuyorum.
1.-7.9.1994 tarihli gelen kâtlarda yaymlanan ve bastrlp datlan 701 sra sayl 1995 Yl çin Bir Geçifl Program Hazrlanmasna Dair Kanun teklifinin, 48 saat geçmeden, gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" ksmnn 30 uncu srasna alnarak, görüflmelerinin, Genel Kurulun bugünkü birlefliminde, yarm kalan ifllerden önce yaplmas önerilmifltir.
BAfiKAN- Oylarnza arz ediyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmifltir.
kinci ksm tekrar okutuyorum:
2.- Gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" ksmnn 216 nc srasnda yer alan 685 sra sayl kanun tasarsnn, bu ksmn 31 inci srasna, 30 uncu srasnda yer alan 390 sra sayl kanun tasarsnn 32 nci srasna, 39 uncu srasnda yer alan 683 sra sayl kanun tasarsnn 33 üncü srasna, 138 inci srasnda yer alan 510 sra sayl kanun tasarsnn 34 üncü srasna alnmas ve Genel Kurulun 7.9.1994 Çarflamba günkü birlefliminde sözlü sorularn görüflülmemesi, 35 inci sraya kadar olan ifllerin görüflmelerinin tamamlanmasna kadar çalflma süresinin uzatlmas önerilmifltir.
BAfiKAN- Oylarnza arz ediyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmifltir.
Gündemin "Seçim" ksmna geçiyorum:
BAfiKAN- Plan ve Bütçe Komisyonunda açk bulunan ve Anavatan Partisi Grubuna düflen üyelik için stanbul Milletvekili Gurhan Çelebican aday gösterilmifltir.
Oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmifltir.
BAfiKAN- (10/132, 10/123) numaral, SK'yle ilgili Meclis Arafltrmas Komisyonunda Anavatan Partisi Grubuna düflen üyelik için Bilecik Milletvekili Mehmet Seven aday gösterilmifltir.
Oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmifltir.
Alnan karar gereince, gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" ksmna geçiyorum; önce yarm kalan ifllerden bafllyoruz.
BAfiKAN- 59 ve 59'a 1 inci ek, 58 ve 58'e 1 inci ek, 111, 112, 116, 180, 193, 322, 375, 394, 395 ve 404 sra sayl kanun hükmünde kararnameler ve (9/11) esas numaral Meclis Soruflturmas Komisyonu Raporuyla ilgili komisyon baflkanlar burada m efendim? Yok.
Ertelenmifltir.
MEHMET KEÇECLER (Konya)- Sayn Baflkan, hiç böyle bir uygulama yapmamfltk.
BAfiKAN- Bir kere daha yaptm Sayn Keçeciler, o zaman herhalde siz burada deildiniz. Meclise zaman kazandrmak istiyorum.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Çalflmyorlar ki, sizin zaman kazandrmanza da gerek yok Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Efendim, Danflma Kurulunun oybirliiyle ald bir karar var ve üç dört tane kanunun bugün çkarlmasnn istendii anlafllyor. Yüce Meclisin karar bu yönde oluflmufl ve ben, bu karara yardmc olmaya gayret ediyorum.
MEHMET KEÇECLER (Konya)- Teamül haline gelmesin diye söyledim Sayn Baflkan.
BAfiKAN- 9/16 esas numaral Meclis Soruflturmas Komisyonu Raporunun görüflmelerine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- 554, 606, 609 ve 624 sra sayl kanun hükmünde kararnamelerle ilgili komisyon baflkanlar Genel Kurulda m efendim? Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- nsan Haklar Teflkilatnn Kurulufl, Görev ve Yetkilerinin Belirlenmesine Dair Yetki Kanunu Tasarsnn görüflmelerine bafllyacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- 190 sayl Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellerinde Bir lave Yaplmas Hakknda Kanun Hükmünde Kararnamenin görüflmelerine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
------(x)
BAfiKAN- Alnan karar gereince, gelen kâtlarda yer alan, Doru Yol Partisi Grup Baflkanvekili Bursa milletvekili Turhan Tayan ile Sosyaldemokrat Halkç Parti Grup Baflkanvekili Hatay Milletvekili Nihat Matkap'n; 1995 Yl çin Bir geçifl Program Hazrlanmasna Dair Kanun
Teklifi ve Plan ve Bütçe Komisyonu Raporunun görüflmelerine bafllyoruz.
Komisyon?.. Yerinde.
Hükümet?.. Yerinde.
Komisyon raporunun okunup okunmamasn oylarnza arz edeceim: Komisyon raporunun okunmasn kabul edenler...Kabul etmeyenler... Komisyon raporunun okunmas kabul edilmemifltir.
Tümü üzerinde görüflmelere bafllyoruz.
Söz isteyenler : Anavatan Partisi Grubu adna Sayn Aflk, flahs adna Sayn Çelebi.
Baflka söz isteyen var m efendim ?
-------------------------------------------------------------
(x)- 701 S. Sayl Basmayaz tutanaa eklidir.
Anavatan Partisi Grubu adna, Sayn Aflk; buyurun efendim.
Konuflma süreniz 20 dakikadr.
ANAP GRUBU ADINA EYÜP AfiIK (Trabzon)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; 19 uncu dönemin son yasama yl olduuna inandmz bu çalflma döneminde, Yüce Heyetinize baflarlar dileyerek ve sayglar sunarak sözlerime bafllamak istiyorum.
Sayn milletvekilleri, bu yasama ylnn ilk kanun teklifi, bugün önümüze gelen, 1995 ylnda uygulanmaya bafllamas gereken Yedinci Befl Yllk Plann bir yl ertelenmesiyle ilgilidir.
Bu kanun teklifinin gerekçesinde açk bir itiraf vardr; kanun teklifinin gerekçesinde Hükümet, tahminleri tutturamadn, 1993 yl ile 1994 yl arasnda beliren fiyat farklarnda kontrolü elinden kaçrdn, befl yllk plan yapmak için ellerinde yeterli ve salam veriler olmadn, daha açk bir ifadeyle, gelecek yl göremediklerini, 2000 yln hiç göremediklerini, onun için, bir plan yapmalarna imkân olmadn, bu seneyi geçifltirmeye çalfltklarn açkça itiraf etmifltir. Burada, "biz, befl yllk plan yapamyoruz" deniyor. Niçin yapamyoruz, bizim rakamlar tutmuyor da ondan. Üç ay göremeyen, üç günü göremeyen, üç haftay göremeyen bir Hükümetin befl yllk plan yapmaya kalkmas, zaten hata olurdu; befl yl ileriye yönelik plan yapsayd, Türkiye'ye yazk ederdi. Bu açdan baktmzda, yerinde bir karar almfltr.
Ancak, yine gerekçede, 5 Nisan kararlarnn olumlu neticeler vermeye baflladn gördüklerini belirtmifllerdir. Buras son derece önemlidir, çünkü televizyonlarda, bütün toplantlarda, panellerde, forumlarda, ekonomiden sorumlu Sayn Bakanmz, sk sk, 5 Nisan kararlarnn olumlu neticeler verdiini söylemifltir. O vesileyle, ben, kendilerine, bu gerekçeye de yazdklar olumlu sonuçlar (!) sormak istiyorum:
Sayn Bakan, her yerde söylediiniz gibi, gerekçede de, "5 Nisan kararlarnn olumlu neticelerini almaya baflladk" diyorsunuz. Türkiye, ilk defa bu dönemde, ekonomik büyüme yerine, ekonomik küçülme ölçülerini almaya bafllamfltr.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Eksi 5.
EYÜP AfiIK (Devamla)- Türkiye, bu yl itibaryle eksi 5, son üç aylk dönemde eksi 10,5 orannda küçülmüfltür; yani, artk, Türkiye'nin ne kadar büyüdüü deil, ne kadar küçüldüü konuflulmaktadr. Nerede tenkit ettiiniz Anavatan döneminin yüzde 6'lk, yüzde 7'lik ve 1990 ylndaki yüzde10'luk büyüme hzlar?
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Isparta)- 1991 ylnda kaç?
EYÜP AfiIK (Devamla) -Anavatan döneminin ortalama büyüme hz yüzde 6'dr, yüzde 5,5'ten fazladr. Bu sene, "istikrar tedbirleri" dediiniz ve
övdüünüz bu 5 Nisan kararlar sayesinde, Türkiye'nin büyüme hz deil, küçülme hz yüzde 10,5 olmufltur. 1944 ylndan sonra, yani kinci Cihan Savaflndan sonra, Türkiye, Körfez Savafl, l2 Eylül ve 27 Mays, askerî yönetimler zaman da dahil 1944 ylndan sonra, ilk defa eksi 10,5 oranna ulaflmfltr. yani küçülme hzna...
Baknz, biz, "flimdi hemen erken seçim yaplsn" dediimiz zaman, Hükümetten birtakm sesler gelerek deniyor ki, "efendim, seçim olursa istikrar bozulur"
Deerli arkadafllar, bugünkü Hükümetin, bugünkü icraatlar ülkeyi, braknz seçim durumunu, savafl durumunun gerisine götürmüfltür, savafl... Türkiye, flu anda savafl ekonomilerinde olduundan daha zor bir durumdadr.
Sayn Bakan, 5 Nisan ekonomik tedbirlerinin olumlu sonuçlarn almaya baflladnz; peki, iflini kaybeden 700 bin kifli, alnan 5 Nisan ekonomik tedbirlerinin olumlu sonuçlar mdr? Bunlar ekonomideki olumlu sonuçlar mdr?
Sayn Bakan, memurlar, temmuz aynda maafllarna en az yüzde 25 orannda zam beklerken, maafllarna sadece yüzde 1,5 orannda zam verdiniz. Yüzde 130' luk enflasyona karfllk, memurun eline geçen zam miktar yüzde 55' in altndadr. Memur bu yl eski durumunun yarsn kaybetmifltir ve bu da 5 Nisan kararlarnn sonucudur. 5 Nisan kararlarnn "olumlu" dediiniz sonucu, memurlarn düfltükleri bu durum mudur?
"Taban fiyatlarn yüksek ilan ettik" diye övünüyorsunuz; ama, devlet, destekleme alm yapmamaktadr. Fndk taban fiyatn 45 bin lira olarak ilan etmiflsiniz ve televizyondan her gün tekrar tekrar söylemiflsiniz; ama, destekleme alm kararnamesi çkmamfltr. Yani Fiskobirlik, fndk almakla yetkili deildir. lan ettiiniz bu fiyat, tavsiye fiyattr, destekleme fiyat deildir. Fndk fiyatn 45 bin lira olarak ilan etmeden evvel fndn fiyat 70 bin lirayd. Fndk üreticisi piyasaya elindeki fnd 70 bin liradan satyordu; bu Hükümet, övündüü 45 bin liralk taban fiyatn ilan ettikten sonra, destekleme alm yapmad için, bugün fndn fiyat 38 bin liraya düflmüfltür. 5 Nisan ekonomik kararlarnn olumlu sonuçlar bu mudur?
ki yl evvel iflçilerin toplu ifl sözleflmelerinin altna devlet adna Hükümet olarak imza atmflsnz; flimdi almalar gereken farklar vermiyorsunuz. Toplu ifl sözleflmesiyle iflçilerin hak ettikleri paralar vermiyorsunuz.
Anavatan döneminde ortalama sekiz ila on ay çalflan Köy Hizmetleri iflçileri, sizin zamannzda çalflmaya bafllamalarnn üçüncü aynda kendilerini kap önünde bulmufllardr. Köy Hizmetleri emrinde çalflan bir iflçinin, sadece üç ay çalflarak, kapnn önüne konmas demek, "biz bu yl köylere hizmet yapmayacaz, dozer çalfltrmayacaz, greyder çalfltrmayacaz, sondaj kuyusu açmayacaz" demektir, iflçileri çkarmann manas budur. 5 Nisan ekonomik tedbirlerinin olumlu sonuçlar bu mudur ki, teklifte de bunu gerekçe olarak gösteriyorsunuz?
AHMET SAYIN (Burdur)- Memleketi batrdnz, ondan sonrada burada gelip laf ediyorsunuz.
EYÜP AfiIK (Devamla)- Memleketi kimin batrd belli. Yani, flu tablo karflsnda, hâlâ hangi yüzle laf attnz merak ediyorum? Yani hâlâ hangi yüzle bunlar savunduunuzu merak ediyorum?
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Sokaklara çkamyorlar, sokaklara...
EYÜP AfiIK (Devamla)- Sayn Bakan, befl ayda...
BAfiKAN- Sayn Aflk, Genel Kurula hitap edin lütfen efendim.
EYÜP AfiIK (Devamla)- O zaman, araclnzla, Sayn Bakandan sormak istiyorum.
BAfiKAN- Oldu efendim.
EYÜP AfiIK (Devamla)- Aralk, ocak, flubat, mart aylarnda, Merkez Bankasnn bozdurduu 7 milyar dolar -ki, dolarn o zamanki ortalama fiyat 16 500 liradr- bugün 33 bin liradan geri alyorsunuz. Merkez Bankas, aralk, ocak, flubat, mart aylarnda 16 500 liradan satt dolarlar bugün 33 bin liradan geriye alyor.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Villa alyor.
EYÜP AfiIK (Devamla)- Bu 7 milyar dolardan dolay Merkez Bankasnn zarar l00 trilyondur ve 40 kifliye peflkefl çektiniz; bu 100 trilyonu geri almak için...
Geçen hafta Krflehir'deydim; 5 Nisandan sonra 220 esnaf dükkânn kapamfltr, dükkânn kaybetmifltir. Sizin koyduunuz yeni vergiyi,ek vergiyi veremedii için, binlerce kamyoncu, kamyonunu getirip maliyenin önüne brakmfl, "aln kamyonumu, beni kurtarn "demifltir. Binlerce esnafmz, rafndaki bütün maln satsa sizin koyduunuz bu bu son vergileri ödeyememektedir; 5 Nisan kararlarnn getirdii durgunluk sonucu artk ifl yapamamaktadr. 5 Nisan ekonomik kararlarnn olumlu sonuçlar, binlerce, onbinlerce esnafn küçük iflyerinin kapanmasysa, onu tebrik etmek lazm!..
NEVfiAT ÖZER (Mula)- Hepsini zenginlerden ald,fakirlerden almadki.
EYÜP AfiIK (Devamla)- Sayn milletvekilleri, bu befl yllk planlar sürecinde flimdiye kadar geçici plan, iki kere yaplmfl, ikisinde de yeni plan yeni hükümet yapmfl. Anavatan döneminde 1984 ylnda yeni hükümet gelmifl, bir geçifl plan yapmfl; çünkü, 1984 ylnda, mevcut plann hedefleri bize küçük geliyordu; Anavatan ktidarna, Anavatan projelerine, var olan plann hedefleri küçük geliyordu.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Isparta)- Plan dönemi bitmifltir l983'te.
EYÜP AfiIK (Devamla)- 1985 ylndan 1990 ylna kadar yeni makro hedeflere uygun plan yapmak için Anavatan Partisi geçifl plan yapmfltr
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Doru, bunu da biz yapacaz.
EYÜP AfiIK (Devamla)- fiimdi bir bakma yaptnz bu hareket dorudur. Sizin neyinize befl yllk plan? Sizin neyinize 2000 yln görmek? Sizin neyinize 2000 yln planlamak? Siz hele flu seçime kadar alt aylk bir plan yapn- bana sorarsanz, bir yllk da çoktur- ve brakn gidin; bu ifli bilenler, flimdiye kadar bu ifli yürütenler gelsin, befl yllk, on yllk planlarn yapsn, yürütsünler. O bakmdan, befl yllk plan bu Hükümetin yapmamasn doru buluyorum; beceremedii için, hedefleri tutmad için, tahmin yapamad için ve bunu gelecek hükümete braktklar için doru buluyorum.
Ancak, kanun teklifinin ikinci ksmna itirazm var. Geçifl program için bu Hükümete verilecek yetkinin, Türkiye gerçeklerine ve önümüzdeki befl yllk hedeflerin birinci basamana uygun kullanlmayaca kanaatindeyim. Hükümetin, befl yllk plandan ayrarak, sadece bir yllk geçici bir plan yapmas, muhtemelen, bir seçim yatrm olarak Türkiye'nin bütün imkânlarn kullanacann iflaretidir. Bunun için, kendi ifadesiyle, "befl yl göremiyoruz, tahmin yapamyoruz. 1994 rakamlar allak bullak oldu..." Baknz, burada yazyor, diyor ki; 1994 ylnda oluflacak yeni dengeleri tahmin edemiyoruz, allak bullak oldu, onun için plan yapamyoruz. Böyle bir Hükümete bir yllk bile bir yetki verilmesini mahzurlu buluyoruz... (Komisyon sralarndan gürültüler)
Sayn Baflkan, bu konufltuklarmz biraz da Sayn bakanla ilgili, onun için...
BAfiKAN- Efendim, takdiri öyle koymufl olabilirler, ona biz bir fley diyemeyiz.
EYÜP AfiIK (Devamla)- Sayn milletvekilleri, befl yllk plan, her zaman, bir yl evvelinden hazrlanr. Varsayn ki, siz ileriyi iyi gördünüz, varsaynz ki, Hükümet ileriyi iyi gördü, tahminleri tutturdu, elinde güzel rakamlar var. Bu befl yllk plann flimdi mi görüflülmesi lazm? Altnc Befl Yllk Plan 1 Ocak 1995'te sona eriyor. Eer, Yedinci Befl Yllk Plan yaplacak idiyse, zaten flimdiye kadar çoktan yaplmfl olmas lazmd, flimdiye kadar çoktan bunlarn görüflülmüfl olmas lazmd, belki de 5 Nisan kararlarndan daha evvel yaplmfl olmas lazmd.
Yani, eer siz, bu mantkla hareket ederseniz, gelecek sene -hofl burada olmayacaksnz; ama, burada, ezkaza, Allah göstermesin, hükümete devam edecek olsanz- gene bir geçifl planyla geleceksiniz. Çünkü, 1996'da bafllayacak olan befl yllk plann bugün görüflülmeye bafllanmas lazm. Yoksa, befl yllk plan, bütçe gibi, son üç ayda hazrlanan bir plan deildir, hazrlanan bir program deildir.
O bakmdan, burada, Hükümetin, geç kald ve de 1994 ylnn bütün rakamlarn kaybettii, karfltrd, kontrolü elden kaçrd, onun için de ileriye dönük bir hedef tutturamad için bu befl yllk planlama iflini yeni gelecek olan hükümete brakma arzu ve niyetini taktirle karfllyorum.
Yüce Heyetinize sayglar sunuyorum. (ANAP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Aflk.
ABDÜLLATF fiENER (Svas)- Sayn Baflkan, Grup adna söz istiyorum.
BAfiKAN- Refah Partisi Grubu adna konuflmak üzere, buyurun Sayn fiener.
RP GRUBU ADINA ABDÜLLATF fiENER (Svas)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; yeni yasama ylnn hayrl olmasn temenni ederek sözlerime bafllamak istiyorum.
Bu yasama ylnn Genel Kurulda görüflülen ilk kanun teklifi de, Doru Yol Partisi Grup Baflkanvekili Sayn Turhan Tayan ve Sosyaldemokrat Halkç Parti Grup Baflkanvekili Sayn Nihat Matkap'n hazrlamfl olduklar, flu anda görüflmekte olduumuz tekliftir.
Bu kanun teklifiyle, Yedinci Befl Yllk Kalknma Plannn Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmas bir yl ertelenmektedir. Bilindii gibi, Altnc Befl Yllk Kalknma Plan dönemi tamamlanmfltr ve mütakiben, Yedinci Befl Yllk Kalknma Plannn hazrlanmas ve Genel Kurula takdim edilmesi gerekmektedir. Bu teklifle birlikte, Yedinci Befl Yllk Kalknma Plannn Hükümet tarafndan hazrlanamad ve Genel Kurula takdim edilemedii, bu sebepten dolay da ertelenme zarureti ifade edilmektedir.
Yedinci Befl Yllk Kalknma Plannn Genel Kurula intikal ettirilememesi sebebiyle, bu teklifle, ayn zamanda, Hükümet, 1995 yl için, Hükümet Program ve izlenen politikalar dorultusunda bir geçifl program hazrlanarak yürürlüe konulmas hususunda Bakanlar Kuruluna yetki istemektedir. Dolaysyla, bir taraftan, befl yllk plann takdiminin ertelenmesi, Genel Kurula intikalinin ertelenmesi; dier taraftan da, bir geçifl program için Bakanlar Kuruluna yetki verilmesi istenmektedir.
Aslnda, iflin normal prosedürü bu deil. Buraya Yedinci Befl Yllk Kalknma Plannn hazrlanarak getirilmesi gerekirdi; ancak, bu hazrlklar, Hükümet tarafndan yerine getirilememifl.
Her ne kadar, gerekçede birtakm itiraflar varsa da, bu itiraflarn arkasnda önemli bir nokta da, üç yldr hükümet etmekte olan Koalisyonun, kendi dönemine ait bir kalknma plann henüz takdim edebilecek güce, hazrla ve programa sahip olmaddr. Çünkü, Altnc Befl Yllk Kalknma Plannn süresi, bildiimiz gibi, 31.12.1994 tarihinde sona ermektedir ve kanun gerei de, yeni bir plann Genel Kurula getirilmesi gerekmektedir; bu salanamamfltr. Bu salanamamfltr; ama, baz gerekçeler ifade edilmektedir. Gerekçeler de, bu uygulamann yeni olmad, eski dönemlerde de ara geçifl programlarnn Genel Kurula getirildii fleklindedir ve geçifl programlar olarak da 1978 ve 1984 yllar ifade edilmektedir; yani, "daha önce de -1978 ylnda- o yl içerisinde getirilmesi gereken kalknma plan Genel Kurula intikal etmemifl, bir ara geçifl program gelmifltir" denilmektedir, ayn olayn 1984 yl için de söz konusu olduu belirtilmektedir. Ancak, bu gerekçelerle flu andaki flartlar birlikte deerlendirmenin mümkün olmad da açktr. Çünkü, dikkat edilirse, gerek 1978 yl ve gerekse 1984 yl, bir ara rejimin öncesine ve sonrasna rastlayan dönemlerdir. O günkü olaanüstü flartlar bugün mevcut deildir; 1978 ve 1984 ile 1994-1995 Türkiyesini kyaslamak isabetli bir tutum deildir.
Ayn flekilde, gerek 1978 yl ve gerekse 1984 yl, bir hükümet deiflikliinin meydana geldii ve yeni hükümetin kendisine ait befl yllk program, plan hazrlayabilmek için yeterli süresinin bulunmad yllardr. ktidar devralan yeni bir iktidarn, oluflan yeni bir hükümetin, hemen o yl için kendi befl yllk plann hazrlamas mümkün olmadndan, ilk iktidar yllar için bir geçifl program getirilmifl ve befl yllk planlarn hazrlanmas için zaman kazanlmas düflünülmüfltür. Halbuki, Doru Yol Partisi ve Sosyaldemokrat Halkç Partinin kurmufl olduu bu Koalisyon Hükümeti, bildiimiz gibi, 1991 yl sonundan itibaren devam etmektedir, üç yl tamamlanmfltr. Bu süre içerisinde Yedinci Befl Yllk Kalknma Plannn hazrlanmas için gerekli yeterli süre bulunmaktadr; ama, bu süre, gelecekteki beklentileri de düzene sokulabilen ve hedefleyen bir hükümet anlayfln ortaya çkarmamfl, bir geçifl planyla önümüze gelinmifltir. Teklifin birinci sakncal boyutu burasdr.
kinci bir konu da, bunun, bir hükümet tasars olarak Genel Kurula getirilmeyiflidir. Bu, hükümetin tasars olarak dorudan doruya Genel Kurula getirilmesi gereken bir konudur; bunun yerine, iki sayn grup baflkanvekilinin kanun teklifi olarak getirilmifltir ve bu kanun teklifinde de dorudan doruya Bakanlar Kuruluna yetki istenmektedir. Bakanlar Kuruluna yetkinin istendii bu metnin, bir kanun tasars halinde Genel Kurula gelmesi daha isabetli olurdu ve iflin normal prosedürü de bu idi; ama, Hükümetin, dorudan doruya pek çok fleyden kaçnd bu tekliften de anlafllmaktadr.
Dier taraftan, üç yllk uygulama içerisinde gördüümüz, Meclisi by-pass etme anlayflnn bu teklifle de gündeme geldiini hemen tespit ediyoruz. Teklifin 1 inci maddesinde, geçifl program hazrlanarak yürürlüe konulmas hususunda Bakanlar Kuruluna yetki istenmektedir, Bakanlar Kurulunun yetkili olaca belirtilmektedir.
Bildiimiz gibi, ülke ekonomisinin geleceini ve mevcut durumunu yakndan ilgilendiren bu tip önemli konularn Genel Kuruldan geçmesi gerekmektedir. Yasama organnn ekonomik politikalardaki arl her zaman hissedilmelidir, varl her zaman görülmelidir. Bu sebepten dolay yllk bütçelerin bile bir yetki ile halledilmesi mümkün olmad gibi, -gerek Genel Kurul gerekse Plan ve Bütçe Komisyonunu en uzun süre meflgul eden konulardan biri yllk bütçelerdir. Ülke ekonomisi açsndan, devletin malî yaps açsndan arz ettii önem sebebiyle gerek Genel Kurulun gerekse ilgili komisyonun üzerinde uzun süre tartflt bir metindir bütçe- bir yllk bir program ifade eden bu konuda da Genel Kurulun arlnn hissedilmesi, konunun bütün boyutlaryla Genel Kurulda tartfllmas gerekmektedir. Aksine, bu teklif buradan geçer ve yasalaflrsa, Genel Kurulda ülke ekonomisini ilgilendirecek bu geçifl programnn tartfllmas, müzakere edilmesi imkân ortadan kalkacaktr ve nasl bir geçifl program olacan sayn milletvekillerinin bilmedii bir program dorudan doruya hükümet tarafndan flekillendirilecek ve yürürlüe konulacaktr. Bu noktay da Meclisi by-pass etme yöntemi olarak deerlendirdiimizi burada ifade etmek istiyorum.
Dier bir önemli nokta da, ortaya konulan gerekçe açsndandr. "stikrar program çerçevesinde temel dengelerin yerine oturmasna ve nispî fiyat yapsnn salkl bir flekilde teflekkül etmesine ihtiyaç vardr. Bu sebepten dolay, 5 nisan ekonomik uygulama plan sonucunda dengeler henüz yerine oturmamfltr ve 1994 yl içerisinde, flu an elimizdeki verilerle, gelecek yla ait, önümüzdeki befl yla ait bir program yapabilmemiz mümkün deildir" denilmektedir; yani, dorudan doruya burada bir itiraf söz konusudur.
Önündeki yllar göremeyen bir ktidarn daha fazla iflbaflnda kalmas Türkiye için büyük bir sakncay beraberinde getirmektedir. Üzerinde görüflmüfl olduumuz ve tartflmakta olduumuz kanun teklifinde, açkça, önündeki yllar göremeyen, görmesinin mümkün olmayan bir hükümet yapsnn mevcudiyeti itiraf edilmektedir. 5 Nisan ekonomik uygulama plan oluflturulmufl; bu planla birlikte bütün ekonomik dengeler altüst olmufl; neticede, önünü göremeyen, gelecei kestiremeyen, enflasyonun ne olacan, iflsizliin hangi boyutlarda artacan, dfl borçlarn, iç borçlarn, faiz oranlarnn, dfl ticaret açklarnn ne olabileceini göremeyen bir hükümetle karfl karflyayz.
Gerçekten, 1994 yl rakamlarna baktmzda, bu karamsar tablonun, bu teklifin gerekçesinde itiraf edildii boyutuyla Türkiye'de mevcuttur. Bakn, büyümeyle ilgili rakamlar gerçekten büyük bir tehlike sinyali vermektedir. Türkiye'nin son 50 yln en büyük yoksullaflmasn yaflayaca bütün arafltrmaclar tarafndan flimdiden belirtilmektedir. Hatta yllk büyüme oranlarn tespit eden resmî kurulufllar bile, Türkiye'nin, 1994 ylnda, son 50 yln en düflük, eksi deerli büyüme oranyla karfl karflya olduunu belirtmektedirler.
Türkiye'yi böylesine büyük bir yoksulluun girdabna düflüren mevcut iktidardr. Son 50 yln en büyük yoksullaflmasn bu ülkede yaflayan bütün kesimlere yaflatan bu iktidardr ve böylesine bir iktidarn ayakta kalabilmesi, varln devam ettirebilmesi gerçekten bir hayli zordur; hatta mümkün deildir. Bu bakmdan, bir befl yllk kalknma plan hazrlamaktan vazgeçmelerini ve böyle bir befl yllk plan kendilerinden sonra gelecek hükümetin hazrlamasna imkân salamalarn da olumlu bulmak mümkündür. Ancak, bu olumlu görüntü flu andaki hazin tablonun vahametini hiçbir zaman ortadan kaldramaz. Bunu, Yüce Mecliste bulunan bütün sayn milletvekillerinin hissettii inanc içerisindeyim ve bu duygular içerisinde sayglar sunuyorum. (RP ve ANAP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn fiener.
Gruplar adna görüflmeler tamamlanmfltr.
fiahs adna, Sayn Ifln Çelebi; buyurun efendim.
IfiIN ÇELEB (zmir)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllarm; 1994-1995 yasama ylnn tüm Parlamentoya ve ülkemize hayrl olmasn dilerim
Bugün, buraya gelen Yedinci Befl Yllk Kalknma Plannn ertelenme kararna gerekçe olarak, baz alnan 1994 ylnn sonunda, 5 Nisan kararlarnn sonuçlarnn tam tespit edilemeyecei, tahminde bulunmakta problemle karfllafllaca, dolayl olarak gösterilmektedir. Bunun anlam fludur: Ya 5 Nisan kararlar sonucunda, ileri sürülen hedefler -burada belirtildii gibi- gerçekleflmemektedir, 1994 yl sonu hedeflerinden ciddî kuflkular vardr ve 1994 yl tahminleri yaplamamaktadr ya da DYP-SHP Koalisyonu, temel konularda kendi içinde anlaflma imkânn bulamamaktadr; bu yüzden de, Türkiye'nin geleceine dönük befl yllk bir perspektifi yanstacak ciddî bir doküman ortaya koymakta sorunlarla karfllaflmakta ve bu ertelemeyi istemektedir. Bu iki neden de ciddî sorundur. Bu iki neden de, artk bu Parlamentonun seçime gitmesinin kaçnlmaz hale geldiini göstermektedir.
Burada, 5 Nisan kararlar öncesinde, 30 Ekim 1993 tarihinde yaymlanan 1994 yl programndaki 1994 yl program hedeflerine baktmzda,Türkiye'nin yüzde 4,5 büyüyecei öngörülmüfltür. Türkiye, bir yl önce, yüzde 4,5-5 gibi bir büyüme potansiyeline sahip olan bir ülke görünümünde iken, ne yazk ki, bugün yüzde 4,4'lük bir yoksullaflma sürecine girdiini hep beraber yaflamaktayz. Bu süreç, Türkiye'de yllk programlar ve bütçe yapmay da imkânsz hale getirmektedir. Bu programa göre, bütçe açklar 190 trilyon lira olarak öngörülmüflken, 5 Nisanda yaplan bu revizyona göre 95-100 trilyon liraya indirilmifltir; ama, görüyorum ki, bugün 100 trilyon olarak deil 140 trilyon, belki 200 trilyon olarak gerçekleflecektir.
Özetle, bu Hükümetin 1994 yl için yaymlad bu belgenin 11 inci sayfasnda, Altnc Befl Yllk Kalknma Plan ve hedeflerini sunulmaktadr ki, Yedinci Befl Yllk Kalknma Planna, Altnc Befl Yllk Kalknma Plan hedeflerinin gerçekleflmelerinin baz alnmas gerekirdi. Çok üzülerek belirtiyorum ki, bu belge, tümüyle ifle yaramaz bir sonuçlar belgesi haline gelmifltir.
Buna karfllk burada çok ilginç bir tablo var; Altnc Befl Yllk Kalknma Plannda, 1990, 1991,1992 ve 1993 yllaryla ilgili gerçekleflme tahminleri var. Bakn, Türkiye'de 5 Nisan kararlar alnma noktasna gelinceye kadar Türkiye'nin büyüme hz yüzde 6,7 öngörülmüflken, yüzde 5,5 olmufl. Demek ki -burada tevazu göstermeyeceim- ANAP hükümetleri döneminde -kurduu sistemin bütün sorunlarna ramen- Türkiye'de yüzde 6,7'lik bir büyüme hedefi öngörülmüfl ve ilk üç ylda büyüme hz yüzde 5,5 olmufl, böylece yüzde 82'lik bir gerçekleflme salanmfltr. Gene, ANAP döneminin hazrlad planda, 1990, 1991, 1992 ve 1993'te sabit sermaye yatrmlarnn 1988 fiyatlaryla 118 trilyon olmas öngörülmüfl, 111 trilyonluk yatrm yaplmfltr. Demek ki, ANAP'n Türkiye'nin geleceine dönük öngördüü plan ve program çalflmfl ve böylece gerçekleflme yüzde 97 olmufltur.
Anavatan Partisi hükümetlerinin ödemeler dengesindeki hedeflerine gelince: hracat -milyar dolar olarak söylüyorum- 65 milyar dolar olarak öngörülmüfl, 1990, 1991, 1992, 1993'te -bu resmî belge; bunu sayfa 11'de bulabilirsiniz- 56,5 milyar dolar olarak gerçekleflmifl; yani, ihracat hedefinin yüzde 86's gerçekleflmifl; sabit sermaye yatrmlarnn gayri safî millî hâsla içindeki paynn yüzde 24,3 olmas öngörülmüfl -Anavatan Partisi hükümetlerinin Türkiye'ye dönük perspektifi- yüzde 23,7 olarak gerçekleflmifl. Ama, ne yazk ki, bu Hükümetin Türkiye'nin geleceine dönük bir plan, bir program belgesi ortaya koyamamas, bir vizyonunun olmamas, artk DYP - SHP koalisyonunun Türkiye'ye dönük bir gelecek vaat etmediini göstermektedir.
Türkiye'nin, bir erken seçime ihtiyac vardr. Türkiyenin, bir uzlaflma içinde, hem erken seçime gitme hem de temel sorunlarnn çözümünün programn yapma zorunluluu vardr.
Bunu neden söylüyorum: Sayn Baflbakann çok yakn bakan arkadafllar da burada. Anavatan Partisi, flu anda befl yllk bir perspektif için "2000'e 5 kala" diye bir hedefler çalflmas yapmaktadr. fiu anda Türkiye'de gelir dalmnda ciddî bir bozukluk vardr; Türkiye'de son derece ciddî bir yoksullaflma süreci yaflanmaktadr. Gayri safî millî hâslada -ne yazk ki biraz önce belirttiim gibi- ilk alt aylk ortalama 4,4'tür. Bu, iyimser bir tahminle eksi 2 veya eksi 3 olacaktr, fiyatlar, yüzde 130 civarnda gerçekleflecektir. bütçe aç 200 trilyona yaklaflacaktr.
Deerli arkadafllarm, Türkiye'nin yapsal düzenlemelere ihtiyac vardr. Öngördüünüz bu yapsal düzenlemeleri dattnz belgede yazarken eer samimi iseniz, Türkiye'de, baflta bu toplumsal malî dayanflma ve yeni vergiler, özellefltirme, sosyal güvenlik kurulufllar reformu, kamu iktisadî teflebbüslerinden tutun, bir seri yapsal reforma ihtiyaç vardr. Türkiye olarak, bu yapsal reformu yapmadmz sürece, Türkiye'nin bu mevcut bozulan dengelerinin düzelmesi mümkün deildir. Bugün burada da görüyorum ki, Türkiye, bu yapsal reformlar yapabilecek bir hükümete ihtiyaç duymaktadr.
Burada, sayfa 16 ve 17'de ekonominin genel dengeleri verilmifltir. Eer, bir hükümet, Bat'da, bu ekonominin genel dengelerini bir topluma sunup, bu hedefler yüzde yüzden fazla flaflmflsa, o hükümetin, böyle bir belge ile o ülkenin geleceini belirleme yeteneini ve kabiliyetini kendinde göremediini ortaya koyuyorsa, o Meclisin acele erken seçime gitme zorunluluu vardr. Burada belirtilen yapsal reformlar, istikrar programn gerçeklefltirecek ve ekonomik dengeleri yeniden salayacak ciddî bir hükümete ihtiyaç vardr. Ben, bu hükümeti bu Parlamentonun çkarabileceine inanmyorum. O nedenle, son derece ciddî ekonomik krizi siyasî krize dönüfltürmeden, sosyal politikalarda oluflan derin yaralarn Türkiye'nin geleceinde sorunlarn çözülemeyecek, geri dönülmeyecek hale gelmeyecei bir noktada, bu Parlamentonun kendini yenileyerek, çok ciddî ve Türkiye 'nin befl yllk ana noktalarndaki reform programlarnda uzlaflma temin edebilecek hükümetlerle yönetilmesi ihtiyac her zamankinden daha acil hale gelmifltir. Bugün, Anavatan Partisi olarak bizim -bundan onur duyuyorum, sayfa 11'de- 1989 Hazirannda Meclisten geçirip....
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld.)
BAfiKAN- Lütfen tamamlayn ...
IfiIN ÇELEB (Devamla)- Sayn Baflkan, iki cümlem kald.
...1990 ylnda bafllattmz Altnc Befl Yllk Kalknma Plannn, hedefleri itibariyle önemli ölçüde baflarl sonuçlar aldn bu belgeden gördüm. Bu bilgiyi, tecrübeyi, Türkiye'nin önündeki problemlerin çözümünde kullanmasnn da flart olduuna inanan bir arkadaflnz olarak, hepinize sayglar sunar teflekkür ederim efendim. (ANAP sralarndan alkfllar.)
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn Ayhan, size biraz sonra söz vereceim; çünkü, Sayn Bakan Sayn Çelebi'nin konuflmasndan sonra söz talebinde bulundular. Bildiiniz gibi, Hükümet her aflamada söz isteyebilir. O nedenle, size, Sayn Bakann konuflmasndan sonra söz vereceim.
Buyurun Sayn Bakan.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Isparta)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllarm; görüflülmekte olan kanun teklifi üzerinde söz alan konuflmaclar cevaplamak üzere, Hükümet adna söz almfl bulunuyorum. Sözlerimin baflnda hepinizi saygyla selamlyorum.
Önce,liberal ekonomilerde, serbest ekonomilerde plan anlayflna deinmek istiyorum. Bizim bugüne kadar Parlamentoya getirdiimiz planlar sosyalist ekonomi modeli planlar deildir, emredici planlar deildir; daha çok, serbest piyasa mekanizmas içinde, kurumlara birtakm projeksiyonlar, birtakm hedefler veren, birtakm makro dengeleri gösteren planlardr. Bu itibarla plan hazrlanrken, plan stratejileri hazrlanrken, istinat ettiimiz donelerin salkl olmas, sadece kamu için deil, ekonominin bütün birimleri ve kurumlar için zarurîdir.
Türkiye, flu anda Yedinci Plann arifesindedir, demek oluyor ki, befl yllk alt tane plan Parlamentomuzda görüflülmüfltür.
Huzurlarnzda tebarüz ettirmek istediim bir husus var: 1978 ylnda bir yllk ara program çkarlmfl, 1979, 1980, 1981,1982 yllarna taalluk eden Dördüncü Plan 1979 ylnda uygulamaya konulmufltur. Bakyoruz, 24 Ocak 1980 kararlar sebebiyle, bugüne kadar uygulanan alt befl yllk plan içinde hedefleri ve stratejileri en çok sapma gösteren plan budur. Yani, 1979 ylnda uygulamaya konulan Dördüncü Befl Yllk Plan, verdii hedeflerde, dengelerde, stratejilerde önemli sapmalar göstermifltir,
fiimdi, bu bir gerçektir; bizim yerimizde olan her hükümet bu gerçei görmek durumundadr. Bir 24 Ocak 1980 kararlar gibi, Hükümet, 5 Nisan 1994 tarihinde bir stikrar tedbirleri program getirmifltir ve uygulamaya koymufltur. Elbette ki, bunun 1994 ylndaki ekonomik göstergelerde temel deifliklikleri olacaktr. Biz bu program uygulamaya koyal dört ay oldu. Henüz daha ekonominin temel göstergeleri aydnlk bir biçimde ortaya çkmadan, bu memleketin befl yllk geleceine yön verecek, ekonominin bireylerine yeni stratejileri belirleyecek bir program l995 ylnda bir befl yllk plan olarak deil, bunu l996 ylndan itibaren uygulamaya koyma teklifiyle huzurlarnza gelmifl bulunuyoruz. Bunu hepinizin, hepimizin doal karfllamas lazmdr.
NEVfiAT ÖZER (Mula)- Anormallii doal karfllyoruz canm!
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Sayn Bakan, içinde bulunduunuz durumu doal karfllyoruz.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Bakn örnek veriyorum: l979 ylnda uygulamaya konulan Dördüncü Befl Yllk Kalknma Plan ve 24 Ocak l980 kararlarnn bunun üzerindeki yaratt etkiler... Bunu gözard edemezsiniz ve dorusunu yaptmz inancndaym.
NEVfiAT ÖZER (Mula)- Krizi kabul ediyoruz.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- fiimdi, getirdiiniz, söylediiniz gerekçeleri de cevaplayacam.
l978 ylnda Hükümet...
NEVfiAT ÖZER (Mula)- Yeni Hükümet !
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Evet, yeni Hükümetti; ama, bir ara programa ihtiyaç olmufltur ve bu, Parlamentodan geçmifltir. 984 ylnda da buna baflvurulmufltur; l984 ylnda, o zamann hükümeti...
fiADAN TUZCU (stanbul)- Sayn Bakan, iki sene boflluk vard.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devaml )- fiimdi, yeni hükümet konusunu burada tartflmak istemiyorum. Rahmetli Sayn Özal l980'den l984'ün baflna kadar bütün icraatn, ekonominin bafl sorumlusu deil miydi?..
fiADAN TUZCU (stanbul)- Sayn Bakan, ondan evvel ara rejim vard.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- fiimdi, bunlar tartflma noktasna getirmek istemiyorum; çünkü, bu tartflmay açarsak doru olmaz;çünkü, o devri kapattk.
fiADAN TUZCU (stanbul)- Sayn Bakan, sistem geldi, çoulcu demokrasi geldi.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- fiimdi, l984 ylnda bir ara programn getirilmesini yadrgamadma da burada iflaret ediyorum, doru yaplmfltr. Niçin; çünkü, yeni bir hükümet gelmifltir, yeni bir ekonomi stratejisi, yeni bir demokratikleflme ve yeni bir ekonomik model arayfl içinde yeni bir programla bu Parlamentodan bir yllk zaman istemifltir.
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Siz yeni Hükümet misiniz Sayn Bakan?!
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Sayn Bakan, befl yl çok zor ifl; siz yapamazsnz...
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Ve biz de ayn flekilde, ayn gerekçelerle, 5 Nisan l994 kararlar çerçevesinde, bir yllk bir ara programla Yüce Meclisin huzurlarna geliyoruz.
fiimdi, bu demek deildir ki, biz plan fikrinden vazgeçtik; bu yl huzurlarnza, bir yllk programa ilave olarak ayrca bir yatrm program da gelecektir.
NEVfiAT ÖZER (Mula)- l5 sene sonra !
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Deerli arkadafllarm, serbest piyasa ekonomisinin geçerli olduu bir ortamda plann temel hedefleri ve ifllevleri özetle flöyledir:
1.- Devletin orta ve uzun vadeli ekonomik, sosyal ve kültürel politika uygulamalarnn genel ilke ve önceliklerini belirlemek,
2.- Ekonominin öngörülen muhtemel geliflme istikametleri konusunda tahminde bulunmak,
3.- Bu bilgiler flnda ekonomik birimlerin karar alma süreçlerine yol gösterici olacak genel çerçeveyi salamaktr.
Ksaca, demek istediim, liberal ekonomide yol gösterici planlar serbest piyasa mekanizmasnn bir alternatifi deildir, yaplmas gereken kurumsal düzenlemeleri ortaya koyarak ekonominin daha etkin çalflmasn salamay amaçlayan belgelerdir; dolaysyla, piyasa mekanizmasn ve serbest ekonomiyi destekleyici bir hüviyet taflr.
Bu çerçevede, Yedinci Befl Yllk kalknma Plannn l996 ylndan itibaren uygulamaya konulmasn doru buluyoruz. Bu sebeple de, bu kanun teklifiyle, Hükümet olarak huzurunuzda bulunuyoruz.
Bu açklamalarmdan sonra sayn sözcülerin konuflmalarna da ksaca cevap vermek istiyorum.
Tabiî, bu kürsüde her fley söylenecektir ve bunu da doal karfllyorum. Tahminlerin tuttuu tutmad, Hükümetin kontrolü elinden kaçrd, salam veriler olmad, gelecek yln görülmedii, 2000'li yllarn hiç görülmedii gibi iddialar ciddîye almyorum. Aslnda salkl veriler elde etmeye yönelik gayret içinde olan bir Hükümetin bunlar ciddîye almas da düflünülemez.
Eer biz buraya bir planla gelseydik, diyecektiniz ki "siz bu donelerle befl yla yönelik ileri bir perspektif, ileri bir plan yapamazsnz." Bu denecekti.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Sayn Bakan, biz bunu anlayflla karfllyoruz.
ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Bu denecekti. Onun için, bizim ortaya koyduumuz ekonomik gerekçeler dorudur.
Bu kanun teklifinin gerekçesindeki 5 nisan kararlarnn olumlu neticelerinin alnp alnmad tartflmalarna da ksaca deinmek istiyorum.
lkönce flu döviz rezervlerinden bahsedelim. Merkez Bankasndaki döviz rezervleri, bu ekonominin ihtiyac için kullanlmfltr. Dfl borç ödemesi gelmifltir, Hazine gitmifltir, Merkez Bankasndan döviz satn alarak bunu gerçeklefltirmifltir. Vatandafl fabrikasn döndürebilmek için akreditif açmfltr, banka sistemi, o günkü ortam içinde, serbest piyasadan bunu karfllayamamflsa, Merkez Bankas bunu karfllamfltr. Evet, ylbaflnda Merkez Bankas rezervleri 6,3 milyar dolard. Hükümet, bunu, bu ekonominin ihtiyac için, devletin ihtiyac için kullanmfltr Hükümet. Bu rezervlerin bulunma amac da budur, yani bu rezervler süs için deildir. Bu rezervler ekonominin gücüdür ve ihtiyaç olduunda, gerek kamu ihtiyac için gerekse özel sektör ihtiyac için elbette kullanlacaktr.
"Bunlar flu fiyattan sattnz, bu fiyattan sattnz..." Evet, o günkü piyasa fiyatndan satlmfltr ve Türk ekonomisinin bireylerine verilmifltir, yabanc memleketlere peflkefl çekilmemifltir. Yani, TÜPRAfi gelecektir, petrol ithal edecektir, o zaman dolar 20 bin liraysa elbette 20 bin liradan verilecektir. Hazinenin borcu vardr, bunu transfer edecektir, elbette 20 bin liradan yaplacaktr. Nereye gelmifltir 5 nisan kararlarna gelindii gün? Önlem alnmasayd 3,3, milyar dolara inmiflti. Bugün, buyurun size 6,5 milyar dolar rezerv. l,5 milyar dolarlk altn hariç.
Peki, bu para kimindir; bu para milletindir. Burada açkça ifade ediyorum ki, gene ihtiyaç olduu için, gene bu ekonominin ve bu milletin menfaatlar için kullanlacaktr. Merkez Bankasndaki döviz rezervlerinin maksad budur, amac budur. Onun için, bu konudaki tartflmalar biraz bu flekilde açklamak istedim.
Deerli arkadafllarm, 5 Nisan gününe geldiimiz zamana gelelim: flte geçen sene ihracatmz; Haziran aynda 14,5 milyar dolarda kalmfl. Bugün 17 milyar dolar aflacaz diyebiliyoruz. Bu 5 Nisan kararlarnn etkisi deil midir? Geçen yllardaki ihracatn ithalat karfllama oran, yüzde 50'lere kadar düflmüfl, bugün yüzde 70'lerin üzerine çkmfltr 5 Nisan kararlar çerçevesinde. 3 milyar dolarlk ihracat artfln hedefleflen bir programn, ihracattaki sonuçlarn olumsuz karfllayabilir misiniz, izlenen kur politikasn olumsuz ve yanlfl deerlendirebilir misiniz?
Hep flunu iddia edip geliyoruz: Eer kuru doru ayarlamazsanz, doru belirlemezseniz... Diyelim ki, kuru, olmas icap edenden yüzde 25 eksik belirlediniz, bunun sonucunda yabanc ekonomiye, yabanc sermayeye, yabanc sanayie, yabanc esnafa, yabanc tarmcya yüzde 25 avantaj verirsiniz. Biz bunu kaldrdk, dedik ki, kur flu noktada olacaktr.
fiimdi buradan destekleme fiyatlarna geliyoruz: Destekleme fiyatlarnda Hükümetin izledii politika,5 Nisan ararlarndaki stratejik tercihlerden gelir . Eer bugün dolar 15 bin lira olsayd, bugünkü pamuk fiyatn verebilir miydiniz? Sayn Aflk, fnda o fiyat verebilir miydiniz? Veremezdiniz
Brakn onu, bugün tütüne verilen paradan, çaya verilen paradan müstahsil memnundur ve bu Hükümet bunlarn bedellerini zamannda vermifltir.
AHMET KABL (Rize)- Rize'de verilmedi; Rizeli memnun deil.
ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla) - Siz Rize'ye gitmiyorsunuz.
AHMET KABL (Rize)- Ben Rize'den daha yeni geldim.
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Sayn Bakan, çay paras m zamannda ödendi, fndk paras m zamannda ödendi?... Fiyat vermek baflka fley, para vermek baflka fley; fiyat verdim, para vermedim.
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Pancar fiyatn ne zaman açklayacaksnz?
ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Çay paras zamannda ödenmifltir.Buday üreticisine, Toprak Mahsulleri Ofisinin bir kurufl borcu var mdr? Haydi buyurun...
SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Buday aldnz m?
ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Getirin, elinizde ne kadar buday varsa getirin... Getirin, ne kadar buday varsa...
COfiKUN GÖKALP (Krflehir)- Budaya ne fiyat verdiniz ki konufluyorsunuz orada. Allah'tan kork, Allah'tan!..
ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Biz, 1992 ylnda Toprak Mahsulleri Ofisini 1,5 trilyon lira borçla aldk. Bugün, Toprak Mahsulleri Ofisinde kapsna getirilecek her ton buday peflin para ile alabilecek bir güç ve bir kasa vardr.
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Kaç ton buday aldnz?
COfiKUN GÖKALP (Krflehir)- Sayn Bakan, kimse size buday vermiyor ki...
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Kimse size güvenip buday vermiyor.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Sayn Bakan, Toprak Mahsulleri Ofisindeymifl gibi konufluyorsun. Batyor oras da, vallahi batyor...
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Siz, Ankarada oturarak siyaset yapyorsunuz. Deerli arkadafllarm, siz siyasetin efendileri haline gelmiflsiniz. Biraz Adanaya gidin, daha yeni açlan zmir borsasna gidin, orada pamuk müstahsili ile lütfen konuflun ve gelin bu kürsüden bunu dile getirin. Gelin, buradan pamuk müstahsili adna konuflun, derdi neyse onlar söyleyin.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Toprak Mahsulleri Ofisindeymifl gibi konuflmak size yakflmaz. Toprak Mahsulleri Ofisi trilyonlarca lira faiz ödüyor.
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Siz meydanlara çkn, meydanlara!...
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Biz, meydanlarda varz merak etmeyin...
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Siz meydanlara çkamazsnz.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Kravat balama, aslrlar, boarlar seni.
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Pancar fiyat ne oldu Sayn Bakan?
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Niye benim konuflmama müsaade etmiyorsunuz?
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Ne yapalm... Yanlfl konufluyorsunuz...
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, Sayn Bakan bir dakika efendim...
Sayn Bakan,müsamahamn snrn sonuna kadar kullanyorum; ama, takdir buyurursunuz ki, yolu siz açtnz, hiç müdahale etmedim. Lütfen, Genel Kurula hitap ediniz efendim.
Sayn milletvekilleri, sizler de Sayn Bakann sözünü lütfen kesmeyiniz. Lütfen efendim... stirham ediyorum; Sayn Bakan Genel Kurula hitap edeceklerdir.
Buyurun efendim.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Sayn Aflk, burada flunu söylüyor; Efendim, 1983 ylnda devam eden plann hedeflerini küçük gördük 1983 yl, o plann bittii yldr. Sizin onu küçük görmeniz filan mümkün deildir. 1983teki plan hazrlayan askerî hükümet siz miydiniz?
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Hayr.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Trabzon)- Deildiniz. Onu 1979 ylndaki hükümet hazrlad...
EYÜP AfiIK (Trabzon)- yi ya iflte, beenmedik, yeterli bulmadk.
BAfiKAN- Sayn Bakan, bakn, yine ayn fleye giriyorsunuz, sonra da sözümü kesiyorlar diye flikâyet ediyorsunuz... Lütfen, Genel Kurula hitap ediniz efendim.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Deerli arkadafllarm, burada kim ne derse desin; memleketin menfaatna uygun en güzel plan hazrlamak üzere bir yllk ara program ihtiyacyla huzurunuza gelmifl bulunuyoruz. Burada, "Bu plan hazrlamakta hükümetin, gücü yoktu, zaman yoktu, enerjisi yoktu...
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Bilgisi yoktu.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- ...ilgisi yoktu" gibi iddialar makul görmek de mümkün deildir.
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Niye yapmyorsunuz o zaman?
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)-Bu plan, memleketimizin Yedinci kalknma plandr. Bunu hazrlayacak yeterli kadrolar da vardr. Önce bu kadrolara güvenmemiz gerekir. Tabiî, bu plan ne zaman görüflülür? Uygulanmakta olan plan, 17 nci Dönemde görüflülmüfltür ve ne zaman görüflüldügünü biliyoruz.
IfiIN ÇELEB (zmir)- 1989 Hazirannda.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- 1989 ylnda geldi; ama, unutmayalm ki, sonbahara doru bu Parlamentoya geldi, Plan ve Bütçe Komisyonundan geçti. lk dönemde geçmedi, sonbaharda görüflüldü.
Onun için, Hükümet, böyle bir tercih kullansayd, 1994 ylnda Yedinci Kalknma Plann alr, Plan ve Bütçe Komisyonundan geçirir ve Genel Kurula getirirdi.
Bunun, memleketin ihtiyaçlar için daha salkl, daha doru doneleri, hedefleri, stratejileri içeren bir plan hedefinden geldiini, bu ihtiyaçtan doduunu da huzurlarnzda belirtmek istiyorum.
5 Nisan ararlarndaki bütçe açklar konusuna gelelim: 1984 ylndan itibaren uygulanan bütçeler elinizdedir. Ylbaflndaki bütçe açklar yukardadr. Geçmifl yllarn bütçeleri hükümete 20 trilyon açkla gelmifltir, 40 trilyonla çkmfltr. Bu, 1992 ylna kadar hep böyle gelmifltir. 1994 ylnda 190 trilyonluk bütçede tasarruf tedbirleri, yeni gelir tedbirleri aranmasayd; hiç flaflmayn ki, 1994 bütçe aç da ayn konjonktür içinde 1 kat olurdu.
Siz diyorsunuz ki, bu 140 trilyon olacak. Evet, 400 trilyona kadar dayanabilecek bir bütçe açn, bu noktalara getirebilmek kolay ifl deildir.
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Hiç ödeme yapmazsanz, hiç olmaz...
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Devamla)- Bütün ödemeler yaplmfltr. 818 trilyonluk bir ödeme yaplacaktr. Parlamentonun verdii yetki budur. Hatta bu ekonomi, bu istikrar tedbirleri meyannda, gerektiinde 818 trilyon liralk yetki de afllabilecektir. Önemli olan kamu açklardr. Kamu açklar belli bir noktaya gitmifltir.
Bu memlekette tasarruf tedbirlerine ihtiyaç vardr ve bu memlekette ek finansman tedbirlerine ihtiyaç vardr. Bunlar siz de söylediniz, hep söyledik, bu Parlamentoda hep söylendi. Onun için, 5 Nisan kararlarnn en önemli hedefi, bütçe açklarn ve kamu açklarn dengelemek ve istikrara sokmaktr. Bu konuda, flu dört aylk geliflme içinde, program, hedefine uygun olarak geliflmektedir. Kolay deil, onun zorluunu da huzurlarnzda kabul etmek durumundayz
fiimdi bir nebze de büyümeden bahsedelim.
Deerli arkadafllarm, 1979'daki büyüme eksi 0,5; 1980'deki büyüme de, 24 Ocak kararlar sebebiyle eksi 2,5 olmufltur. Bu iki rakam toplarsanz eksi 3 olur. Yani, bu nevi istikrar programlarnda büyümenin elbette ki pozitif olamayaca geçmiflteki tecrübelerle sabittir. "Efenim, ilk alt aylk dönemde eksi 6,4'e geldiniz" dendi. Evet, bu dorudur; ama, o zaman turizm durmufltu, ticaret durmufltu. Ben, dün Ankara'nn çeflitli esnaf kesimini, sanayi kesimini, pazarlarn dolafltm; ekonomide bir açlma var, turizmde bir açlma var, snr ticaretinde, ky ticaretinde, üretimde bir açlma var.
Kapasite kullanm haziran aynda yüzde 69'a kadar düflmüfltür; flimdi ise yüzde 72'nin üzerinde gidiyoruz. Varacamz nokta yüzde 78 - 79'dur. Bu programn, bu tedbirlere ramen, ekonomide bir canlanmay salayacan huzurlarnzda ifade etmek durumundaym ve bu bir gerçektir.
Tabiî, Türkiye'nin büyümesi, sadece bu istikrar programlarnda eksi rakaml olmas kabul edilebilir; ama, 1991 ylnda, tarmdaki eksi 9'luk küçülme sebebiyle de 0,5'lik bir büyümeyle karfl karflyayz. Yani, Türkiye'deki bu büyümeyi, sadece "efendim, bu Hükümetin beceriksizlii" fleklinde deerlendirmek mümkün deildir.
Yllk yüzde 2,5'lik nüfus artfl olan Türkiye yüzde 5 ilâ 7'lik büyümeye muhtaç olan bir ülkedir. Bizim de hedefimiz odur, bunu da böyle deerlendirmenizin doru olacan huzurlarnzda belirtmek istiyorum.
Deerli arkadafllarm, bütün konuflmaclara, elefltirileri dolaysyla Yüce Meclisin huzurunda teflekkür ediyorum.
Bu kanun teklifinin yasalaflmas sonucunda, bütçeyle Yüce Meclisin huzuruna gelecek bir yllk programn ve yatrm programnn ve 1995 bütçesinin önü açlacaktr. fiimdiden, bu yasann memleketimize hayrl olmasn diliyorum ve sayglar sunuyorum. (DYP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Bakan.
fiahs adna, Sayn Cevat Ayhan; buyurun efendim.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Muhterem Baflkan, muhterem üyeler; görüflülmekte olan 701 sra sayl Yedinci Befl Yllk Kalknma Plannn Bir Yl Ertelenmesiyle lgili Kanun Teklifi üzerinde flahsm adna söz almfl bulunuyorum.
Muhterem arkadafllar, Türkiye'de plan tartflmalar çok eskidir. En yaygn tartflma 1960'tan sonra olmufltur; ama daha geri gidersek, Türkiye'de plan tatbikatna ilk defa, 1929 - 1930'lu yllarda -dünyadaki büyük iktisadî buhrandan sonra- memlekette iktisadî geliflmenin salanmas için, o günün hükümetinin gördüü zaruret üzerine geçilmiflti. 1950'den sonraki iktidar zamannda da, o zamann muhalefeti o zamann iktidarn, plansz olmakla itham eder, iktidar da "bizim her ylki bütçelerimiz bir plandr, bütçe de yllk plandr, onun için ayrca bir plana ihtiyacmz yoktur" der ve konu tartfllrd. Bu tartflmalarla neticesinde, 27 Mays 1960 darbesinden sonra, teflekkül eden ara rejim hükümetlerinin ilk yapt ifl, bir taraftan Anayasa Mahkemesini kurarken, öbür taraftan da Devlet Planlama Teflkilatn kurmak olmufl ve Türkiye, ilk defa 1962'de Birinci Befl Yllk Kalknma Plann uygulamaya koymufltu. Bundan sonraki dönemlerde befl yllk kalknma planlar ard ardna geldi ve halen 1995'te Yedinci Befl Yllk Kalknma Plannn uygulanmas gerekmektedir. Zira, 1994 yl sonunda Altnc Befl Yllk Kalknma Plannn uygulanmasnn son yl olacak ve uygulama son bulmufl olacaktr.
Deerli arkadafllar, Türkiye'de, befl yllk planlar zaman zaman ertelenmifl bulunmaktadr. Bunlardan birincisi, 1978 ylnda, ikincisi de 1984 ylnda olmufl bulunmaktadr. Her ikisine de dikkat edersek; 1978 ylnda ilk defa, o zamanki Halk Partisi tek baflna iktidara gelmiflti ve kendisi deiflik siyasî, iktisadî ve sosyal öncelikleri olduunu ifade ederek, kendi hükümetinin plann kendisi yapmak istediini ifade etmifl, befl yllk plan tehir ederek, 1979 ylnda uygulamaya koymufl idi. kincisi de, 1984 ylnda Anavatan Hükümeti zamannda olmufltur. Yine, bu dönemin de bir özellii var; 1980 ylndan l983 ylna kadar bir ara rejim vard, 12 Eylül yönetimi vard. Anavatan Partisi 1983 ylnn kasm aynda hükümet olduktan sonra, kendine göre hakl ve makul görülebilecek bir sebeple, "Ben yeni hükümet oldum ve kendi programm kendim hazrlyacam, planm kendim yapacam" diye bir tehir talebinde bulunmufl ve bunu uygulamflt.
Ancak, flimdi, biz, burada, yeni gelen bir hükümetle karfl karflya deiliz. Bu Hükümet 1991 ylnn kasm ayndan beri iflbaflnda olan bir Hükümettir, DYP-SHP Koalisyon Hükümetidir. Ayrca, bu Hükümetin iki kanad da 1983'ten beri, sekiz sene iktidara hazrlanmfl olan bir hükümet heyeti olmaktadr.
Hükümetin, flimdi önümüze getirdii bu tehir gerekçesi ise, hiçbir zaman makul görülebilecek bir gerekçe deildir. Evet, kanun teklifinin gerekçesinde "5 Nisan kararlarnn, iktisadî hayata yeni getirecei dengeler, fiyatlar tam yerine oturmadan, biz Yedinci Befl Yllk Kalknma Plann yapamyoruz." buyurulmaktadr. Ksmî olarak bu hakl görülse bile, biz, bu Hükümetin, Yedinci Befl Yllk Plan için gerekli hazrl da yapmad kanaatindeyiz.
Muhterem arkadafllar, 1994 yl programn, bugünkü Baflbakan, bugünkü Hükümet hazrlamfl ve uygulamaya koymufl, ona göre bütçe getirmifl idi. Ama, ne olduysa oldu, 1994'ün nisan ayna geldiimizde, bütün dengeler altüst oldu; l994'ün ocak aynda 8 300-8 400 lira olan mark, nisan aynda, 23 bin, 24 bin, 25 bin lira mertebesine çkt, bugün de, 22 bin lira mertebesinde seyretmektedir.
Demek ki, bu Hükümet, 1993 ylnn haziran aynda görev almfl olmasna ramen -bu Baflbakann kastediyorum; aslnda Hükümet 1991 ylnn kasm ayndan beri devam etmektedir- meselesine hâkim deildir, ifline hâkim deildir. Bu Hükümetin ne gün ne yapacan tahmin etmek mümkün deildir; zira, kendisi, programna, rakamlarna sahip deildir.
Bakn, bu Hükümetle ilgili olarak, dünkü TRT haber bültenlerinde, Sayn Baflbakana ait "kendi Grup toplantsnda Sayn Çiller, flu anda 270 milyon dolar fazlalk veren cari ifllemler açnn da yl sonu itibariyle ilk defa 1 milyar dolar fazlasyla gerçeklefleceini kaydetti" fleklinde bir haber yaymland. Ayn Hükümetin Hükümet Sözcülüünü yapan Bakan Sayn Aktuna'ya ait, yine dünkü haber bültenlerinde -aynen okuyorum- "Yldrm Aktuna, dfl ticaret açnn yl sonunda 5 milyar dolarn altna düflürülmesinin, cari ifllemler dengesinin ise yaklaflk 2 milyar dolar fazla vermesinin hedeflendiini belirtti" fleklinde bir haber yaymland.
Yani, biz, bu Hükümetin hangi sözüne inanalm?
EYÜP AfiIK (Trabzon)- Hiçbirine.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Bu Hükümetin bir bakan bir toplantda, "pamuk ihracatna uygulanan fonlar kaldrlacaktr" diyor, yine iktisadî meselelerden sorumlu bir dier bakan ise "hayr, katiyen kaldrlamaz, o bakan acemidir, çocukca beyanat vermifltir, vukufu yoktur, meseleleri bilmez" diye iddiada bulunuyor.
Arkadafllar, demek ki, bu Hükümet, sarhofl hükümet. Bizim lisanmzda bir söz var "hanc sarhofl, yolcu sarhofl" diye. Evet, hanc bir sarhoflluk yapt, bu partilere oy verdi, bunlar iktidar yapt; ama, flimdi hanc uyand, flimdi sarhofl olan bu ktidardr ve bu ktidar da, göreceksiniz, ilk seçimde yolcu olacaktr.
Bu Hükümete güvenmiyoruz. Çünkü lisanmzda yine bir söz var "ayinesi ifltir kiflinin söze baklmaz, kiflinin görülür rütbeyi akl eserinde". Biz, Hükümet üyelerinin, Sayn Baflbakann meydanlarda gerine gerine, havaalan yapacam, baraj yapacam, onu yapacam, bunu yapacam dediini dinlerken, öbür taraftan, Sayn Cumhurbaflkan, geçen hafta bu kürsüde "maalesef, hiçbir fley yapma imkân yoktur, zira gelirlerimizin, vergi gelirlerimizin tamam faiz ödemeleriyle personel maafl ödemelerine yetmemektedir" diye ifade etti. Yani, bu Hükümetin, DYP - SHP Hükümetinin memleketi getirdii nokta budur.
Deerli arkadafllar, Hükümette insicam yok, idaresinde de insicam yok. Merkez Bankas gibi, Hazine ve Dfl Ticaret Müsteflarl gibi, fevkalade mühim, herbiri, bakanlardan daha arlkl hizmet yapan ve memleket iktisadiyatnn laboratuvar olan buralarda, hergün, prasa gibi adam dorayp, saa sola atp saçyoruz. Bunlar, memleket efkârumumiyesinde, memleketin ifl hayatnda, Hükümete ve idareye olan güveni...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Devam edin efendim.
CEVAT AYHAN (Devamla)- ...sarsmakta ve bütünüyle umutsuzluu getirmektedir.
Yine, Sayn Baflbakann, dünkü ve evvelki günkü muhtelif demeçlerinde, ifadelerinde "efendim, biz, ilk defa zenginden vergi alyoruz, 70 trilyonluk vergi getirdik" diyorlar. Hani, flu, meflhur, nisan aynda tartfltmz Ekonomik Denge ve Net Aktif Vergisi, Ek Gayrimenkul Vergisi, Ek Taflt Vergisi vesaire diye birtakm vergiler getirdiler, buradan geçirdik. Bunlar zenginlerden alyormufl... Sayn Baflbakan lütfetsinler, Maliye teflkilatndan, bu vergilerin mükellefleri hakknda bilgi alsnlar.
Biz, burada onlar uzun uzun tartfltk. Bakn, bu vergilerden bir tanesi Net Aktif Vergisi, bütün vergi mükelleflerinden de alnmaktadr. Yani, 3 milyon vergi mükellefinden; yani, götürü vergi mükelleflerinden alnmaktadr. Götürü vergi mükellefleri, bugün bu vergiyi asgari 10 milyon lira olarak ödemeye mahkûmdur. Ben, muhtelif illeri dolafltm zaman , tahsilatla ilgili olarak, Maliye teflkilatndan, malî müflavirlerden sordum; bilgi aldm, tahsilat, bu vergilerde yüzde 30 mertebesindedir. Maalesef, Hükümet, bu vergileri de tahsil etme imkânn bulamayacaktr. Yani, söylemek istediim flu: Bu vergiler, zenginden deil; bu vergiler, garip, fakir esnaftan, küçük esnaftan alnmaktadr ve inanyorum ki, deerli milletvekili arkadafllarmz, seçim çevrelerinde, bununla ilgili çok yaygn bir tenkitle karfllaflmfl bulunmaktadr.
BAfiKAN- Toparlayalm, Sayn Ayhan.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Muhterem arkadafllar, 1993 ylnda, Türkiye'de ithalat, kontrolsüz olarak artrlarak, bir 6 aylk dönem için, yüzde 12 mertebesinde büyüme görülünce, bu Hükümetin Baflbakan, "Türkiye Cumhuriyetinin en yüksek kalknma hzn saladk" diye ard ardna demeçler, beyanatlar verdi; ama, flimdi görüyoruz ki, ekonomi küçülüyor. Bakn, imalatta, sanayide, geçen hafta yaymlanan istatistikî bilgilere göre, yüzde 11 mertebesinde küçülme, gerileme vardr ve bu, millî gelirdeki azalfltr, fakirleflmedir.
Muhterem arkadafllar, iflte biz, bunun için, bu plan ertelemesini desteklemiyoruz ve Hükümet, 1995 yl için, getirmek istedii geçici program da kendisi yürürlüe koymamal, mutlaka Meclise getirip müzakere etmeli ve burada deerlendirilmelidir.
Baz hususlar bilahara arz edeceim.
Hepinizi hürmetle selamlarm.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Ayhan.
Sayn Milletvekilleri, teklifin tümü üzerindeki görüflmeler tamamlanmfltr.
HÜSEYN ERDAL (Yozgat)- Sayn Baflkan, karar yetersays aranmasn istiyoruz.
BAfiKAN- Peki efendim.
Maddelere geçilmesini oylarnza arz ediyorum.
Kabul edenler...Kabul etmeyenler... Karar yetersays bulunamamfltr. Birleflime 10 dakika ara veriyorum.
Kapanma Saati: 16.58
KNC OTURUM
Açlma Saati:17.13
BAfiKAN:Baflkanvekili Mustafa KALEML
KÂTP ÜYELER: Abbas NCEAYAN (Bolu), Cengiz ÜRETMEN (Manisa)
-----0-----
BAfiKAN- Türkiye Büyük Millet Meclisinin 3 üncü Birlefliminin kinci Oturumunu açyorum.
---(Devam)
BAfiKAN- Görüflmelere kaldmz yerden devam ediyoruz.
Alnan karar gereince görüflmekte olduumuz kanun teklifinin maddelerine geçilmesi aflamasnda karar yetersays talep edilmiflti.
fiimdi, tekrar, maddelere geçilmesini oylarnza arz edip, karar yetersays arayacam.
Komisyon ve Hükümet yerlerini aldlar.
Teklifin maddelerine geçilmesini kabul edenler...
Sayn Matkap, Sayn Erdem ve Sayn Doan, sizin vekâlet kâtlarnz, flu anda Meclis Baflkanlk Divannda deil; onun için lütfen, tek oy kullann.
Her fleyi doru yapmaya gayret ediyorum; çünkü bu konuda memur arkadafllarm beni biraz önce uyardlar...
Kabul etmeyenler...Karar yetersays vardr, teklifin maddelerine geçilmesi kabul edilmifltir.
1 inci maddeyi okutuyorum.
BAfiKAN- Sayn Cengiz Bulut buyurun efendim.
CENGZ BULUT (zmir)- Sayn Baflkan, ben kiflisel söz istemifltim; Grubumuz adna Sayn Çelebi konuflacaklar efendim.
BAfiKAN- Efendim, müracaat gelmedi, yani gruplar adna konuflma istemi bana ulaflmad.
Sayn Grup Baflkanvekillerinden rica ediyorum zamannda ulafltrsnlar...
fiahslar adna söz veriyorum efendim, buyurun.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Efendim, bizim de Grubumuz adna söz talebimiz var .
BAfiKAN- Efendim, bu saate kadar ulaflmad; her seferinde de ikaz etmek durumunda deilim; Meclisin çalflma usullerini hep birlikte biliyoruz.
Sayn Bulut; buyurun efendim.
CENGZ BULUT (zmir)- Sayn Baflkan, deerli milletvekili arkadafllarm; bugün, Yedinci Befl Yllk Kalknma Plannn Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmasnn bir yl ertelenmesine dair kanun teklifini; yani, Plann görüflmelerini flöyle bir geriye iteleme, arkaya doru atma teklifini görüflüyoruz. Türkiye'nin bütün meselelerini, bütün problemlerini geriye attmz gibi, bunu da geriye atyoruz.
Efendim, buna gerekçe olarak da, ekonomiden sorumlu Devlet Bakanmz, "5 Nisan istikrar paketinin neticelerini görelim" diyor. Sayn Bakanm, Allah'nz severseniz, yani siz Türkiye'de yaflamyor musunuz? Yani siz kahvelerde dolaflmyor musunuz? Siz sokaklarda dolaflmyor musunuz? Ayda m yaflyorsunuz?
Sayn Bakanm, iflçi periflan olmufl, 5 Nisan istikrar paketi nedeniyle. flu anda 10 milyon iflsiz var. Her gün yüzlerce iflçi iflten atlyor. nann, bugün, birçok iflçi, 1 milyon 200 ila, 1 milyon 300 bin lira arasndaücret alyorlar; 16-18 saat çalflyorlar. Bunlardan baflka 1 milyon lira maafl bulamayan, sokaklarda dolaflan yüzbinlerce, milyonlarca da insan var. 5 Nisan paketinin getirdii bu skntlar görmüyor musunuz?..
Memur periflan, memuru görmüyor musunuz? Biraz evvel lokantadaydk, memur "Aman Milletvekilim, ne olur, yalvaryorum, iki kurufl fazla verin, çocuumu okutamyorum, kitap alamyorum" diyor. Sayn Bakanm, yani siz lokantada yemek yerken, hizmet edenler size söylemiyorlar m? fiu kapdan dflar çktnz anda, o gariban memurlarn vermifl olduunuz 200 bin lirayla nasl ezildiklerini görmüyor musunuz? Bunlarn 5 Nisan paketinin neticeleri olduunu görmüyor musunuz?
Emekli periflan olmufl, iflçi periflan olmufl, memur periflan olmufl, kan alyorlar. Yani bu Türkiye'de biz bunlarla beraber yaflamyor muyuz?
Ben muhalefet milletvekili olarak bile sokaklarda, Çamdibi'nde, Bornova'da, Torbal'da, zmir'in herhangi bir yerinde dolaflmaya, Ankara'da "milletvekiliyim" demeye korkuyorum artk. 5 Nisan paketinin getirdii sakntlar bunlar.
Köylü kunta kinte gibi yaflyor, periflan olmufl. Ba-Kur'un getirdii skntlar yüzünden yüzbinlerce insan icra takibine uramfl, hapse giriyor. Yani bunlar, 5 Nisan paketinin neticeleri deil mi Sayn Bakanm?..
Deerli Baflkanm, deerli kardefllerim, küçük esnaf, çkarmfl olduunuz net aktif vergisini, ekonomik denge vergisini deil, normal vergisini ödeyemeyecek hale gelmifl. Yani küçük esnaf da periflan; onu da m görmüyorsunuz?... Sanayici gitmifl... Türkiye' de flu anda yaprak kmldamyor.
Deerli arkadafllar, iflçi periflan, memur periflan, emekli periflan, köylü periflan, küçük esnaf periflan. flte 5 nisan paketinin neticeleri... (DYP sralarndan gülüflmeler) Gülelim; ben biraz espri katmak istiyorum konuflmama; ama, buna alamamz lazm... nann, alamamz lazm. Bombofl bir Meclis, çalflmayan bir Meclis, gelmeyen milletvekilleri, maafllar takr takr Ziraat Bankasna yatan milletvekilleri; ama, dflarda kan alayan memur, iflçi, emekli...(DYP sralarndan alkfllar[!])
Alkfllayn, alkfllayn...Ama, bu flakann altnda, bu espirinin altnda, inann ac gerçekler var. Kahvelerde bugün, kimse artk Doru Yol'u, SHP'yi, ANAP' deil, Parlamento olarak bizi suçluyor, milletvekili olarak bizi suçluyor. "Ne yapyorsunuz?.." diye bizi itham ediyor.
fiimdi, Deerli Bakanm dedi ki, " 5 Nisan istikrar paketinin neticelerini göreceim, ona göre karar vereceim."
Sayn Bakanm, ben mühendisim, belediyecilikle de biraz, urafltm ...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
CENGZ BULUT (Devamla)- fiu anda ekonomide olaanüstü bir hal yaflyoruz. fiimdi, ilave vergiler; yani, net aktif ve ekonomik denge vergisi, normal ekonominin vergileri deildir. Bunlar sizi yanltr. Tasarruf tedbirleri koydunuz. Bu tasarruf tedbirleriyle Türkiye'deki bütün yatrmlar durdu. Kalem almak yasak, kât almak yasak. Devleti kilitlediniz. Dier taraftan, memura, emekliye iflçiye yapmanz gereken bütün zamlar durdurdunuz. flte biraz evvel bahsettiim böyle olaanüstü bir dönemde alacanz...
HALT DUMANKAYA ( stanbul)- Baflbakan kaçrdn...
CENGZ BULUT (Devamla)- Estafurullah.... O bizim Baflbakanmz; stedii zaman girer, istedii zaman çkar.
fiimdi, böyle olaanüstü bir dönemde, bu olaanüstü önlemlerle alnacak tedbirler, sizi yanltr Sayn Bakanm. Önce ekonomiyi düzlüe çkarn, flu tasarruf tedbirlerini bir kaldrn, flu ilave vergileri kaldrn; ondan sonra memura, iflçiye verilebilecek zamm verin; o verilere göre, ondan sonra, ekonominizi düzeltin, plannz yapn. Bence, flu anda ekonomideki olaanüstü hal döneminde alacanz neticeler sizi yanltr, bizi de yanltr. O bakmdan, bence, ortaya koymufl olduunuz gerekçeler, geçersizdir, yetersizdir; sizi yanltr.
Beni alkfllayan, konuflmalarma olsa gülen arkadafllarma -tabiî, hepsi dostlarmz- sokaklara, kahvelere, yollara gelin diyorum, gelin iflçi kurumunun önüne, gelin fabrikalarn önüne gidelim, 5 Nisan ekonomik istikrar paketi neticesini orada görelim; burada görülmez.
Sayglarm sunuyorum; sa olun.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Bulut. (ANAP sralarndan alkfllar)
EVREN BULUT (Edirne)- Sayn Baflkan, köylüyü tarif ederken, "Kunta Kinte" dedi; sözünü geri alsn.
BAfiKAN- Sayn Bulut bir açklama getirir misiniz?
EVREN BULUT (Devamla)- Anavatan köylüyü Kunta Kinte yaptysa o, bizim sorunumuz deil... Kunta Kinte'nin manas nedir, ben anlayamadm.
BAfiKAN- Efendim, açklama yapacak; bir dakika.
CENGZ BULUT (zmir)- Efendim, "ekonominin getirdii skntlar ve verilen taban fiyatlar yüzünden köylümüz Kunta Kinte gibi olmufltur, periflan olmufltur" demiflimdir, yani "gibidir" demiflimdir. laç alamayacak kadar, traktörüne mazot alamayacak kadar fakirleflmifl köylü, periflan; yani, "Kunta Kinte gibi olmufltur" demiflimdir, yoksa Kunta Kinte deil.
Sayglar sunarm efendim.
BAfiKAN- Yani, bu manada kullanmfl, bir benzetme yapmfl.
Teflekkür ederim Sayn Bulut.
TARIM VE KÖYfiLER BAKANI REFADDN fiAHN (Ordu)- Sayn Baflkan, bu açklamayla tatmin oldunuz mu?
BAfiKAN- Efendim, soruyu ben sormadm,soruyu sayn milletvekili sordu. Ben, arkadaflmzn o kelimeyi mecazi manada kullandn biliyorum, benim takdirim o yönde. Aksi halde ben müdahale ederdim buradan, merak etmeyin; ama, sayn milletvekilimiz, "ben bunun manasn bilmiyorum, açklama istiyorum" deyince, kendisini kürsüye davet ettim. Ne yapmam bekliyordunuz?.. Siz de bir açklama yapmak istiyorsanz size de yerinizden söz vereyim...
TARIM VE KÖYfiLER BAKANI REFADDN fiAHN (Ordu)- Teflekkür ederim; ama Kunta Kinte benzetmesinin manas o deil.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn Hüseyin Erdal; buyurun.
HÜSEYN ERDAL (Yozgat)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; yeni yasama ylnn milletimize hayrl olmas temennisiyle sözlerime bafllyor ve Yüce Meclisi saygyla selamlyorum.
Deerli arkadafllar, önümüzdeki kanun teklifiyle, Yedinci Befl Yllk Kalknma Plann, 1993 verilerine uyduramadmz için, bir sene ertelemek istiyorlar ve ayrca "bir yllk plan yapacaz" teklifiyle Bakanlar Kuruluna yetki istiyorlar.
Biz, yetkiye hep karflyz; çünkü bu Hükümet Meclisin verdii yetkiyi iyi niyetle kullanmad gibi "Ekonomik Önlemler Uygulama Plan" diye 5 Nisanda kamuoyuna yaymlad önerilere ve pakete de sadk kalmamfltr. O bakmdan, bu teklife, ben, flahsm adna karfl olduumu beyan ederek sözlerime bafllyorum.
Deerli arkadafllar, bir devleti yönetiyoruz, 60 milyon nüfuslu bir ülkenin Hükümetiyiz; ancak, ne garip ki, daha ne yapacamz, ne yaptmz bilmiyoruz.
Benden önce konuflan arkadafllar hakikaten, ülkemizin meselelerine temas ettiler. Biz de Anadolu'yu karfl karfl geziyoruz; ancak, Koalisyon Hükümetinin milletvekillerini ne kahvelerde ne meydanlarda ne de yollarda göremiyoruz. Bunlarn nerede yafladklar belli deil. Hatta, bendeniz demin karar yetersaysnn aranmasn istedim; karar yetersaysn dahi zor buldular. Yani, bu millet size nasl güvenecek?! fiu Yüce Meclis, size nasl güvenip de bu getirdiiniz teklife oy verecek?! Ben zannetmiyorum, bu teklife sayn Meclis oy versin.
Arkadafllar, Türkiye flu anda çok geri kalmfl; yani, millî gelir bakmndan eksilerle uraflyoruz. Yani, yüz 100 dolarlk bir haslas olan Türkiye'nin haslas yüzde 10 noksanlaflmfl, 90 milyar dolara düflmüfl veyahut da 110 milyar dolarsa, 100 milyar dolara düflmüfl...
Deerli arkadafllar, hiçbir ülke Türkiye gibi geriye gitmiyor, hep ileriye gidiyor ve çalflarak gidiyor, üretim yaparak gidiyor; ancak, ne garip ki, bu Hükümet, gerek devlet kurulufllarn ve gerekse, özel kurulufllar çalflmamaya teflvik ediyor. fiu 5 Nisan kararlarndan sonra biz illeri, ilçeleri gezdik; sayn valilere "ne ifl yapyorsunuz?" diye sorduumuzda, bir iflleri olmad cevabn aldk hep. "Niye bir ifliniz yok?" diye sorduumuzda da, 5 Nisan kararlarnn kendilerini tatile soktuu, vakit geçirecek yer aradklar cevabn aldk. Yine ayn flekilde sayn kaymakamlara da ne ifl yaptn sorduumuzda, yine ayn flekilde, 5 Nisan kararlarnn kendilerini tatile soktuu cevabn aldk hep.
Nasl bir ülke ki, devlet, kurulufllarna ve vatandafllara, "çalflmayn, faizle para aln, para satn" diyor. Baflka bir iflimiz yok. fiu para satmakla daha biz nereye kadar gideceiz?... Yllardan beri bununla urafltk, artk bunu brakalm, gelin arkadafllar, çalflalm; hepimiz terleyelim, ama evvela Hükümet terlesin; ancak, Hükümet, tabiî, terlemek istemiyor. fiu anda hava scak olduu için Hükümet mensuplarnn bir ksm herhalde yaylalarda geziyor buraya, gelemiyor. fiimdi biz terleyeceiz, Hükümet rahat edecek... Yok arkadafl, öyle yama yok! Biz terleyeceksek, Hükümeti de biz idare edeceiz. Bir an önce, Hükümet, erken seçime veya ara seçime gitsin, flu milletin iradesi tahakkuk etsin; böyle, çocuklar gibi oyun oynamayalm. "Bir yllk plan, flu kadar, flöyle..." Nedir yani, bizim neyimiz eksik de bu kadar geri kaldk?
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Buyurun efendim.
HÜSEYN ERDAL (Devamla)- Arkadafllar, esnaflar geziyorum; biraz evvel zmir Milletvekili Sayn Cengiz Bulut'un ifade ettiklerini bizzat ben de müflahede ettim.Esnaf, gözünden yafl aktmamak için tutmaya çalflyor; ama, sesi de titreyerek konufluyor. "Ben, flu Net Aktif Vergisini ve Ekonomik Denge Vergisini vermek için fluradan buradan para dilendim. Bu flekilde, ben, çocuklarm da okutamayacam. Ama, flunu da bilesiniz ki, dükkânmn anahtarn götürüp Sayn Baflbakana teslim edeceim. Artk bu duruma geldik, bu kadar bunaldk" diyor. 60 milyon insan bunalm içinde; köylüsü bunald, esnaf bunald, memuru bunald. Ama, Hükümet üyeleri, Sayn Bakan buraya çkyor, her fley güllük gülistanlk gibi anlatyor. Nerede yaflyor bunlar?.. Eer Türkiye'de yaflyorlarsa, gerçeklerden bahsedelim ve flu kanun teklifini geri çeksinler, yedinci befl yllk kalknma plann doru dürüst yapalm; eer yapamyorlarsa, yapacak olan iktidara braksnlar ve gelen iktidar bunu yapsn.
Bu temennimle Yüce Meclisi saygyla selamlyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Erdal.
Madde üzerinde bir önerge vardr, okutup iflleme koyacam:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 701 sra sayl kanun teklifinin 1 inci maddesinin ikinci cümlesinin afladaki flekilde deifltirilmesini arz ederim.
"1995 yl için, Hükümet Program ve izlenen politikalar dorultusunda, bir geçifl program hazrlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisinin müzakere ve tasdikine arz eder."
Cevat Ayhan Ahmet Remzi Hatip Fethullah Erbafl
Sakarya Konya Van
Hüseyin Erdal Abdüllatif fiener Ali Ouz
Yozgat Svas stanbul
BAfiKAN- Sayn Komisyon?..
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ YILMAZ OVALI (Bursa)-Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Isparta)- Katlmyoruz.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Sayn Baflkan, söz istiyorum.
BAfiKAN- Buyurun.
HALT DUMANKAYA (stanbul)- Karar yetersaysnn aranmasn istiyoruz.
BAfiKAN- Hay hay efendim, arayacam; ama, önce söz istendi.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Muhterem Baflkan, muhterem üyeler; görüflülmekte olan 701 sra sayl kanun Tteklifinin 1 inci maddesi üzerinde vermifl olduumuz önergeyle ilgili olarak söz almfl bulunuyorum.
Muhterem arkadafllar, 1 inci maddenin ikinci cümlesinde, geçifl program hazrlanarak yürürlüe konulmas hususunda Hükümete yetki verilmesi istenmektedir. Bizim önergemizde ise, bu hazrlanacak olan geçifl programnn, yine, befl yllk kalknma planlarnn tabi olduu usule göre Türkiye Büyük Millet Meclisine getirilip müzakere edilerek kabul edilmesi istikametindedir.Hükümet, 1995 için ne tahmin ediyorsa hazrlar, getirir ve burada müzakere eder.
Bu talebimizin temelindeki husus, önceki konuflmamda da ifade ettiim gibi, Hükümetin bugüne kadar ortaya koymufl olduu tutum hakknda güvenimizin eksikliidir.
Muhterem arkadafllar, Türkiye, 1960 ylnda plan dönemine girince "plan m pilav m" diye uzun uzun tartflld; "plan" dendi plan uyguland; ama, 1994'ün Türkiyesi, beklenen, istenen ve arzu edilen hedeflere de ulaflmamfl bulunmaktadr.
Muhtelif müzakeratta da arz ettiimiz gibi, bakn, bugün "kaplanlar" dediimiz, Tayvan, Milliyetçi Çin, Kore ve Malezya gibi Güneydou Asya ülkeleri var. Bunlar, bizden çok daha sonra bu ifllere bafllamalarna ramen, bugün millî gelirleri 3-5 bin dolar mertebesinde- ihracatlar ise 60-70 milyar, 80 milyar dolar mertebesinde -ki, nüfuslar, bizimki kadar veya bizden az olan ülkelerdir-. fevkalade geliflmifl ülkeler. Bir Güney Kore bugün 1,5 milyon adet otomobil imal etmekte ve Türkiye pazar, Güney Kore arabalaryla -ticari ve otomobil olmak üzere- lebaleb dolu bulunmaktadr. Yani, bizde plan uygulamalar, maalesef baflarl olmamfltr.
Onun için, Hükümetin, geçifl program da olsa 1995 için hazrlayaca programn burada enine boyuna tartfllmas gerekmektedir. Milletvekillerinin kendi bilgileriyle, tecrübeleriyle, vatandafllarn ve muhtelif sektörlerin ihtiyaçlarn da dikkate alarak Hükümetin ve bürokrasinin getirecei plan burada enine boyuna tartflmaya açmak gerekmektedir.
Deerli arkadafllar,Yedinci Befl Yllk Kalknma Plan ve hazrlk 1995 geçici plan için, program için -bilhassa altn çizerek ifade ediyorum- köy altyapsnn gelifltirilmesi, mühim önceliklerden biridir; yol, su, telefon...
BAfiKAN- Sayn Ayhan, toparlayabilir miyiz...
CEVAT AYHAN (Devamla)- Evet, teflekkür ederim, toparlyorum.
Yine, bu planda ve geçifl programnda, tarmn gelifltirilmesi için gölet, baraj, flebekeler... Türkiye,1994'te fevkalade kurak bir mevsim geçirmifltir. Akan çaylar, nehirler, dereler; ama, susuz ziraat, susuz köylü. Bu çarpc durumu görüp, süratle, yeni planda, bu program... Bitiriyorum Sayn Baflkan. Ve sanayi içinde imalat sanayiine öncelik veren bir program, teknoloji yenilemeye öncelik veren, girdilerde enerji maliyetlerini OECD ülkelerindeki seviyeye çekecek olan, rekabete açk bir sanayi oluflturmak için bir program, vergi ve gelir dalmndaki sosyal reformlar da öne alan, ciddiyetle ortaya koyan ve burada tartflmaya imkân veren bir plan ve program; arzu ediyoruz.
Teflekkür eder, sayglarm arz ederim. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn milletvekilleri, önergeye Komisyon ve Hükümet katlmadlar.
Önergeyi oylarken, istek üzerine, karar yetersaysn arayacam.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Karar yetersays bulunamamfltr.
Birleflime 10 dakika ara veriyorum.
Kapanma Saati : 17.38
ÜÇÜNCÜ OTURUM
Açlma Saati: 17.48
BAfiKAN: Baflkanvekili Mustafa KALEML
KÂTP ÜYELER: Abbas NCEAYAN (Bolu), Cengiz ÜRETMEN(Manisa)
-----0-----
BAfiKAN- Türkiye Büyük Millet Meclisinin 3 üncü Birlefliminin Üçüncü Oturumunu açyorum.
------(Devam)
BAfiKAN- Komisyon ve Hükümet yerlerini almfllardr.
Alnan karar gereince, verilen kanun teklifinin 1 inci maddesinin görüflülmesi tamamlanmfl, 1 inci maddeyle ilgili önerge görüflülmüfl, önergenin oylanmas srasnda karar says istenmiflti.
Önergeyi tekrar oylarnza arz edip, karar yetersays arayacam.
Komisyon ve Hükümet yerlerini aldlar.
Hükümet ve Komisyon önergeye katlmadklarn ifade etmifllerdi.
Önergeyi tekrar oylarnza arz ediyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Sayn milletvekilleri, karar yetersays bulunamamfltr.
Yeni bir ara verme halinde de karar yetersaysnn bulunacana dair kanaatim yoktur; çünkü, verdiimiz bütün aralarda, say gittikçe aflaya doru düflmektedir.
Bu nedenle, kanun tasar ve tekliflerini srasyla görüflmek için 8 Eylül l994 Perflembe günü saat l5.00'te toplanmak üzere, birleflimi kapatyorum.
Kapanma Saati: 17.52