BRNC OTURUM
Açlma Saati: 20.00
BAfiKAN: Baflkanvekili Yasin HATBO⁄LU
-----0-----
BAfiKAN- Türkiye Büyük Millet Meclisinin 31 inci Birleflimini açyorum.
Deerli milletvekilleri, Divan teflekkül edemedii için, Divann teflkili salanncaya kadar, 20.15te toplanmak üzere ...
NECM HOfiVER (Bolu)- Sayn Baflkan, 20.30a kadar ara verseniz de yemek yesek.
TURHAN TAYAN (Bursa)- Sayn Baflkan, 20.15 iyi...
BAfiKAN- Efendim, 20.30da yeniden toplanmak üzere, birleflime ara veriyorum.
Kapanma Saati:20.03
KNC OTURUM
Açlma Saati: 20.30
BAfiKAN: Baflkanvekili Yasin HATBO⁄LU
KÂTP ÜYELER: Ali GÜNAYDIN (Konya)
-----0-----
BAfiKAN- Türkiye Büyük Millet Meclisinin 31 inci Birlefliminin kinci Oturumunu açyorum.
fllem yapabilmem için, Divann teflekkül etmifl olmas gerek, Tüzük hükmüdür. Divan üyesi arkadafllarmzn hepsine müteaddit kere ve kerrat ile bu husus hatrlatld. fiu anda, Divann yine teflekkül etmedii gözükmektedir.
15 dakika sonra yani, 20.45'te yeniden toplanmak üzere, Birleflime ara veriyorum.
Kapanma Saati: 20.31
ÜÇÜNCÜ OTURUM
Açlma Saati: 20.42
BAfiKAN: Baflkanvekili Vefa TANIR
KÂTP ÜYELER: Kadir BOZKURT (Sinop), Ali GÜNAYDIN (Konya)
-----O-----
BAfiKAN- Muhterem milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 31 inci Birlefliminin Üçüncü Oturumunu açyorum.
II - Y O K L A M A
BAfiKAN- Yoklama yaplacaktr.
(Bursa Milletvekili Kadri Güçlü'ye kadar yoklama yapld)
BAfiKAN- Toplant yetersays vardr; görüflmelere bafllyoruz.
Sayn milletvekilleri, bugün ufak bir gecikmemiz oldu; onun için Divan sizden özür diliyor. Nöbetçi olan Divan üyelerimizden birisinin annesinin ölüm yldönümü idi; dier Divan Kâtibi Üyemiz Sayn brahim Halil Çelik de, uça kaçrd için GAP'tan yetiflemedi herhalde. Bugün bu iki arkadaflmz nöbetçi olduundan dolay, dier arkadafllarmz da "nöbet bizde deil" diye biraz geç geldiler; özür dileriz.
Gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller Ksmna" geçiyoruz.
Önce, srasyla, yarm kalan ifllerden bafllyoruz.
BAfiKAN- Hazine ve Dfl Ticaret Müsteflarl Teflkilat ve Görevleri Hakknda Kanunda Deifliklik Yaplmasna liflkin 436 Sayl Kanun Hükmünde Kararnameyle ilgili tasarnn görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Bütçe Kanununda Yer Alan Baz Hükümlerin lgili Kanunlarnda Düzenlenmesi Hakknda Kanun Tasarsnn görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Belediye Kanununa Bir Madde Eklenmesine Dair Kanun Tasarsnn görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- nsan Haklar Bakanlnn Teflkilat ve Görevleri Hakknda Kanun Tasarsnn görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Çorum Milletvekili Cemal fiahin'in, Türk Kanunu Medenisinin Baz Maddelerinin Deifltirilmesine Dair Kanun Teklifinin görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Dou Anadolu Projesi Bölge Kalknma dare Teflkilatnn Kurulufl ve Görevleri Hakknda Kanun Tasars ile Erzurum Milletvekili Rza Müftüolu ve 10 Arkadaflnn ve Erzurum Milletvekili smail Köse'nin Ayn Mahiyetteki Kanun Tekliflerinin görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- l daresi Kanununun Baz Maddelerinin Deifltirilmesi ve Bu Kanuna Baz Maddeler Eklenmesi Hakknda Kanun Tasarsnn görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Hâkim ve Savc Adaylar Eitim Merkezi Kurulufl ve Görevleri Hakknda Kanunun ki Maddesinin Yeniden Düzenlenmesine Dair Kanun Tasarsnn görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Esnaf ve Sanatkârlar ve Dier Bamsz Çalflanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasasnda Deifliklik Yaplmas Hakknda Kanun Tasarsnn görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- nsan Haklar Teflkilatnn Kurulufl, Görev ve Yetkilerinin Belirlenmesine Dair Yetki Kanunu Tasarsnn görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
BAfiKAN- Doru Yol Partisi Grup Baflkanvekili Bursa Milletvekili Turhan Tayan ile Sosyaldemokrat Halkç Parti Grup Baflkanvekili Hatay Milletvekili Nihat Matkap'n; Özellefltirme Kanunu Teklifinin görüflmesine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Ertelenmifltir.
-----(X)
BAfiKAN- Doru Yol Partisi Grup Baflkanvekilleri Bursa Milletvekili Turhan Tayan, Samsun Milletvekili hsan Saraçlar ve Sakarya Milletvekili Nevzat Ercan'n; Özellefltirme Uygulamalarnn Düzenlenmesine ve Baz Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Deifliklik Yaplmasna Dair Kanun Teklifi ile Özellefltirme Uygulamalarnn Düzenlenmesine ve Baz Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Deifliklik Yaplmasna Dair Kanun Tasarsnn görüflmesine kaldmz yerden devam edeceiz.
Komisyon ve Hükümet yerlerini almfllardr.
Sayn milletvekilleri, geçen birleflimde, tasarnn 10 uncu maddesi üzerindeki görüflmeler tamamlanmflt.
fiimdi, 10 uncu maddeyi, kabul edilen önerge istikametindeki deiflikliklerle oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... 10 uncu madde kabul edilmifltir.
11 inci maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, 11 inci madde üzerinde, Refah Partisi Grubu adna Sayn Kapusuz; flahslar adna, Sayn Algan Hacalolu, Sayn Uluç Gürkan, Sayn Ali Dinçer ve Sayn Cevat Ayhan söz istemifllerdir.
Refah Partisi Grubu adna Sayn Salih Kapusuz; buyurun efendim.
RP GRUBU ADINA SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Sayn Baflkan, deerli milletvekili arkadafllarm; bugünkü birleflimde ilk sözü ben almfl bulunuyorum.
Görüflmekte olduumuz 720 sra sayl kanun tasarsyla ilgili olarak, Refah Partisinin görüfllerini arz etmek için huzurlarnzdaym; hepinizi saygyla selamlyorum.
Dikkat ettiimiz ve beraberce müflahede ettiimiz gibi... (DYP sralarndan "Bugün bayram" sesleri)
Evet, "Bugün bayram" diyen arkadaflmzn bayramn da tebrik ediyoruz. (DYP sralarndan "Hepimizin bayram" sesleri)
Evet, hepimizin bayram. Bugüne kadar, bu çalflmaya, böyle bir eserin meydana gelmesine fikren, maddeten ve manen katks olan herkesi takdirle yâd ediyoruz; kendilerine teflekkür ediyoruz. (DYP ve RP sralarndan alkfllar; RP sralarndan "Vatan sa olsun" sesleri)
RFAT SERDARO⁄LU (zmir)- Allah size de nasip etsin.
SALH KAPUSUZ (Devamla)- Amin... O iflin temelinde harcmz var, merak etme. Hatrlayanlar çok iyi bilirler; Sayn Demirel'in o hükümet ortaklnda, Millî Selamet Partisiyle koalisyonunun olduunu hatrlyorsunuz. Daha öncesini söyleyeyim size ayn konuda; demek ki, istediiniz odur; siz, aslnda, böyle ciddî kabul ettiiniz, bize göre de ciddî olan bu kanun tasarsnn görüflmelerinden daha çok, bugün gündeminizde olan veyahut da etkilendiiniz o güzel çalflmalarn havasn burada tekrar konuflmamz arzu ediyorsunuz. Sayn Baflkanmz aslnda müsaade etseydi de gündem dfl konuflma imkân verseydi; bunu, beraberce burada konuflsaydk.
KADR GÜÇLÜ (Bursa)- Bugün görüfleceiz.
SALH KAPUSUZ (Devamla)- Evet Sayn Güçlü, bugün görüfleceiz; yine sabahlayacaz burada; merak etmeyin. Yeter ki siz burada var olun; biz devam edeceiz.
Deerli arkadafllar, özellefltirmenin denetimiyle ilgili olarak düzenlenmifl olan bu 11 inci madde gerei, öncelikle, idare bütçesinin denetimi, malumlarnz olduu gibi, 832 sayl Kanun uyarnca Sayfltay tarafndan yaplacak.
Ayn flekilde Özellefltirme Fonu, idarenin yapmfl olduu ifllemler ve özellefltirme ifllemindeki bütün hizmet ve uygulamalarn denetiminin ise, 3346 sayl KT'lerin denetimiyle ilgili Kanun ve Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunun görev ve yetkilerini tanzim eden 72 sayl kararname esaslarna göre yaplaca tespit ediliyor.
Ayrca, bir dier flk olarak da, yine, sermayelerindeki kamu pay yüzde 50'nin altna düflünceye kadar, bu kurulufllardaki denetimin, KT' lerin denetimiyle ilgili kanuna göre; yani, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu tarafndan yaplaca bu ilgili maddede tespit edilmifltir.
Ancak, bir sonraki maddeye bakyorsunuz; o maddede, özellefltirme ifllemlerinde uygulanmayacak hükümleri ihtiva eden bölümde, 2886 sayl Devlet hale Kanunu, 1050 sayl Muhasebei Umumiye Kanunu ve 832 sayl Sayfltay Kanununun vize ve tescile iliflkin hükümlerinin bu özellefltirme ifllerinde uygulanmayaca ifade ediliyor.
fiimdi, burada, özellikle, denetim denilince, gündemimizde en çok, yolsuzluun, suiistimalin ve hakszln hepimizin flikâyet konusu olduu bir günde yaflyoruz; hepimiz bunlardan flikâyetçiyiz ve yolsuzluklarn üzerine srarla gidilmesinde hemfikiriz. O halde, denetim müessesesini iyi kuramazsak, denetim mekanizmas iyi iflletilemeyecek olursa, bundan sonra yaplacak bütün ifllemlerin ve eylemlerin, sonuç itibariyle münakafla edilmesi veyahut da yargya götürülmesi muhtemeldir.
Dün akflamki oturum srasnda da söyledim; bugüne kadar -ki, uygulama yapanlar kastederek söylüyorum- yaplmfl olan özellefltirme ifllemlerinin birçou -üzülerek söyleyelim ki- mahkemelerde yarglanyor. Hatta, sizlerin mahkemeye götürdüü meseleler, mahkemenin kararna ramen, tatbik mevkiinde deildir.
Dolaysyla, bu denetim konusunda -Sayn Baflbakanmz da aramzdayken- bir hususu vurgulamak istiyorum. KT Komisyonu üyesi deerli arkadafllarm da biliyorlar; Komisyon olarak bir kanun teklifi hazrladk. Komisyonun bu teklifinde, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunun direkt olarak Meclise balanmas hususunu getiriyoruz; ancak, bu teklif konufluluyor olmasna ramen, bu maddede, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunun Meclise balanmasna dair hiçbir hüküm yok. Aslnda, bu bir eksikliktir. Bu tasar çkarlrken, bir ek maddeyle -madem buraya konulmamfltr- Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunu buraya, Meclise balamak, mühim bir görevdir.
Hepinizin bildii gibi, Yüksek Denetleme Kurulu, ilgili kurulufllar denetime tabi tutuyor; bir yl süreyle onlar takip ediyor, ikinci yl onlarla ilgili rapor hazrlyor; hazrlanmfl olan bu raporlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi adna görev yapan KT Komisyonuna havale ediliyor; eer siyasî iktidar veya Komisyon, bir önceki yla veya yllara ait denetim görevini zamannda yerine getirmemifl olursa, bu sefer, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunun bu çalflmalar, uzun bir müddet bekletilebiliyor.
ANAP döneminde -ki, ben burada bir tenkit olarak söylemiyor, bir tespit olarak arz etmek istiyorum- 1992 yl çalflmalarna baflladmzda, KT'lerin 1987, 1988, 1989, 1990, 1991 yllarna ait denetimlerinin yaplmadn gördük.
Siz, flu anda Türkiye'nin en önemli meselesi olan özellefltirmeyle ilgili çalflmalar yapacaksnz; bunun denetimini de Yüksek Denetleme Kurulunun yapacan söylüyorsunuz. Diyelim ki, bu denetim yapld, raporlar elde tutuluyor; iki sene, üç sene ya da daha uzun süre iktidar ya da komisyon tarafndan bu denetim görevi yerine getirilmedii takdirde, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunun yapmfl olduu bu çalflmalarn hiçbir anlam olmayacak; dolaysyla, denetime tabi tutmufl olduunuz özellefltirme ifllemi, otomatikman denetimin dflnda kalmfl olacaktr. Dolaysyla, bir baflka eksiklik de fludur: Zaman zaman bakyorsunuz, soruflturma yetkisi olmamas hasebiyle, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu raporlarndaki baz hadiseler, Baflbakanlk Denetleme Kurulunun baz çalflmalar, Baflbakanlk Teftifl Kuruluna havale ediliyor.
Yine, Baflbakanmza hatrlatmak istiyorum. Baflbakanlk Teftifl Kuruluna ait, düzenlenmesi gerekli olan birçok raporlar, üç-dört yldan beri Teftifl Kurulunun önünde bekliyor, zamanaflmna urayacak birtakm meselelerin hâlâ gündeme gelmediini görüyoruz. Dolaysyla, burada, bir yanlflln üzerine basa basa durmak istiyorum. fiayet, ayn flekilde, bu meselede de, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu, çalflmalarn yapar, soruflturma yetkisi olmamas münasebetiyle, Baflbakanlk Teftifl Kuruluna gönderilirse, yine siyasîler oradaki çalflmalar yavafllatmak isterlerse -istedikleri gibi engelleme yetkisine sahip olmalar münasebetiyle Özellefltirme Yüksek Kurulunun Baflkan Sayn Baflbakandr, ayn zamanda Baflbakanlk Teftifl Kurulu da kendisine baldr- Sayn Baflbakan, kendisinin yapmfl olduu bir eylemi veyahut da kendisine bal olan, bir baflka kuruluflun yapmfl olduu eylemi denetlemek konusunda istekli olmazsa, arzulu olmazsa, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunun çalflmalarn, Baflbakanlk Teftifl Kurulunda uzun müddet tutabilir; dolaysyla, özellefltirmeyle ilgili bütün ifller askda kalr, denetimsiz kalr. Denetimsiz yaplan ifllerin sonucu itibariyle de, hep beraber, burada yolsuzluklar konuflmaya devam ederiz.
Biz, bu konuda, Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna teklifimizi ulafltrdk, parti gruplarn -bu konuda duyarl olduklarna inanarak- tekliften haberdar ettik; ama, bugüne kadar, bu kadar önemli bir teftifl müessesesinde...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN-Sayn Kapusuz, GAP için harcadnz 2 dakikay veriyorum; buyurun.
SALH KAPUSUZ (Devamla)- Çok teflekkür ederim Sayn Baflkanm, zat âliniz çok bonkörsünüz, 2 dakika yerine, 5 dakika da verirsiniz, pek önemli deil; çünkü, burada...
SÜLEYMAN HATNO⁄LU (Artvin)- Koca GAP, zaten 2 dakikaya smaz Sayn Baflkan.
SALH KAPUSUZ (Devamla)- Deerli arkadafllar, baknz, flayet dikkat buyuruyorsanz, bütün ifllerin -flöyle oldu böyle oldu- sonucundaki bir denetim meselesini; milletin malnn elden çkarlmas, özellefltirilmesi sonucu kurulacak denetim müessesesindeki ciddî bir meseleyi konufluyoruz. Yarn, bu münakaflalarn bitmesini istiyorsanz, yaplan ifllerin flaibeli olmad konusunda kamu vicdann rahatlatmak istiyorsanz, denetim konusuna özellikle önem vereceksiniz. fiayet, bunda ihmal gösterirseniz, yapmfl olduunuz iyi niyetli çalflmalarnz da yarn tenkide tabi tutulur; kamu vicdannda aklanamazsnz; dolaysyla, bu denetim konusu -bilmiyorum, grup baflkan vekilleri bu konuya nasl yaklaflacaklar- çok önemlidir. Tekraren söylüyorum ki, Yüksek Denetleme Kurulu, Baflbakanla bal olduu ve soruflturma yetkisi taflmad müddetçe, Teftifl Kurulunun -ki, Baflbakanlk Teftifl Kurulunu kastediyorum- Baflbakana bal olmas sonucu flimdiye kadar zamanaflmna urayan birçok teftifl meselesinin, bundan böyle de tekrar gündemimizde olaca noktasndan hareketle, bu konuyu çözmek mecburiyetindeyiz. fiayet bu konuyu çözemezsek, -dediim gibi- yapmfl olduunuz çalflmalar sonuç olarak bir yere götüremezsiniz.
Bu arada, frsat ve yeri gelmiflken Sayn Baflbakanmza bir konuyu sormak istiyorum: Sayn Baflbakanm, sizin, Türk-Metal Sendikas yetkilileriyle, Ereli Demir-Çelik Fabrikasn almalar konusunda görüflmeleriniz olmufl.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Buyurun.
SALH KAPUSUZ (Devamla)- Bu görüflmelerinizde, konuyla alâkal bakanlara ve daire yetkililerine "bu konudaki gerekli mevzuat düzenlemelerini yapn; bu yaptnz çalflmalardan sonra da, Türk - Metal Sendikas olarak, Kbrs Havayollarn deil de, Ereli Demir-Çelik Fabrikas gibi güzide bir müesseseyi siz aln" gibi bir yaklaflmnz, talimatnz olmufl. Sonuç itibariyle, bugüne kadar hiçbir çalflma olmamfl. Bendeniz, bu konuda bir kanun teklifi hazrladm. Kanun teklifim, sendikalarn da, KT'lerin ve birtakm ticarî kurulufllarn faaliyetlerini -sendikal görevlerini aksatmamak kaydyla- yapmalar dorultusundadr.
Bu talimatlarnz hangi noktadadr, sizin düflünceniz hangi noktaya doru gitmektedir? Bu konuya bir açklk getirmek mümkünse, sözcü arkadafllarmzdan bunu talep ediyorum. Bu hususu da, flu konuyla irtibatlandrmak istiyorum: fiayet biz, bu denetim müesseselerinde, bu konuda, yeterli çalflmay salam bir zemine oturtmamfl olursak, sistemi tam yerlefltirememifl olursak, dediim gibi, çok konuflulacak olan elden çkarmalar, özellefltirmeler, satmalar, peflkefl çekmeler sknt getirecektir. Buna, mutlaka ama mutlaka çözüm bulmalyz.
KT Komisyonu Baflkan ve dier üye arkadafllarmzla birlikte yaptmz teklifi uygun görüyorsanz, bu hususu, tasarya bir ek madde olarak ilave edelim; Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunu, direkt olarak, Türkiye Büyük Millet Meclisine balamay temin edelim; bu suretle, denetim açsndan, zaman içerisinde hem müdahale etme imkânna sahip olunsun hem de denetim tehir edilmemifl olsun. Bu konudaki iyi niyetimizi, siz Sayn Baflbakanmz ve sayn gruplarmz tasvip ederseniz, hep beraber bunu düzelterek, flimdiden bir yanlfln önüne geçmifl ve Türkiye Büyük Millet Meclisini, bu konuda, tekrar, ayr bir kanun maddesiyle, uzun uzun meflgul etmemifl oluruz.
Hepinize sayglar sunuyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Kapusuz.
Anavatan Partisi Grubu adna, Sayn Ifln Çelebi; buyurun efendim. (ANAP sralarndan alkfllar)
ANAP GRUBU ADINA IfiIN ÇELEB (zmir)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllarm; 11 inci maddeyle ilgili söz aldm; ama, 11 inci maddeyle ilgili düflüncelerimi söylemeden önce, bir iki konuda görüfllerimi belirtmek istiyorum.
Özellikle, bugün, GAP'n açlfl, tüm ülkemize, milletimize hayrl, uurlu olsun. Ama, flunu söylemek istiyorum: Bugün, sadece Murat Karayalçn ve Bayndrlk ve skân Bakan, Sayn Turgut Özal'a teflekkür etti. Kendilerine, huzurunuzda, teflekkür etmek istiyorum. GAP'n 52 kilometrelik tünellerinin 50 kilometrelik bölümü, 1991 yl sonuna kadar tamamlanmflt. Bu ifllerin tümünün -temel atma töreni hariç- fiilen yapm ifli 1983 sonrasnda bafllad. Atatürk Baraj, Keban'n bir kaç misli olmasna ramen, oniki ylda biten Keban'a karfllk, dört-dörtbuçuk yl gibi ksa bir sürede bitirildi ve bunun için, yeni finansman yöntemleri bulundu.
Türkiye'de, yeni bir kaynak yaratma üslubuyla, kara paray aklayarak, Kamu Ortakl Fonuna aktarlan kaynaklar -sigara ithalatndan tutun, birçok konuda yaplan ithalatlarla, Akaryakt Tüketim Vergisiyle ve Türkiye'ye girifl çkfllarda Konut Fonu olarak alnan paralar- Türkiye'deki atl kaynaklar, Türkiye'nin, tafln topran altn haline getirecek, güneydounun Haran Ovasnn sulanmasn salayacak Atatürk Barajna, 85 milyon metreküplük dolgu malzemesi kullanlan o Atatürk Barajna aktarld ve burada büyük emek sarf edildi.
Sayn Turgut Özal'a, emei geçen bütün sayn baflbakanlara, sayn devlet baflkanlarna, sayn bakanlara, bürokratlara ve emei geçen tüm arkadafllara, huzurunuzda, Türkiye Cumhuriyeti vatandafl olarak teflekkür etmek istiyorum.
Ama, Kamu Ortakl Fonu, 1992 ylndan itibaren, bütçeye kaynak olarak aktarld için o, 2 kilometrelik tünel tamamlanamad ve doru dürüst bir yatrm yaplamad. Kamu Ortakl Fonundan, bu otoyol yapmlar da dahil, dolar baznda ödeme yapld için, Danfltaya ramen yeni bir üslup getirilip, çalflmalar hzlandrld için, ne yazk ki, iki arkadaflmz, Yüce Divanda "o otoyollarda, 1 000 kilometrelik yol yapmnda, dolar baznda kararname niçin çkt ve nasl uyguland" diye yarglanyor.
Ben, Yüce Divanda flahitlik yaptm ve "eer, bu kararname yanlflsa, devalüasyon yapan her Hükümetin yapt da yanlfltr; onlarn da ayn flekilde, Yüce Divanda yarglanmas gerekir" dedim.
Sayn Turgut Özal'n, emei geçen bütün arkadafllarn ve Anavatan Partisinin bu emeklerini, Türk Milleti takdir edecektir.
fiunu belirtmek istiyorum...
BAfiKAN- Sayn Çelebi...
IfiIN ÇELEB (Devamla)- 10 dakikam doldurmadm, deil mi Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Vaktinizi doldurmadnz; ama, yine de maddeyle ilgi kurarsak iyi olur.
IfiIN ÇELEB (Devamla)- Peki, 11 inci maddeyle ilgili konuflacam.
Bir Kamu Ortakl Fonu, özellikle Türkiye'nin birçok yatrmna kaynak aktarmfl; olmayan, gereksiz yerlerde kullanlan, çarçur edilen kaynaklar, Türkiye'nin yatrmlarnda kullanmfl bir mekanizmayd. Bunun Türkiye'ye çok yarar oldu.
Bugün, bu kaynaklar, bu Kamu Ortakl Fonu Hazineye kaydrlyor ve bir baflka anlamda deerlendirilecek. Bugün 11 inci maddeyi tartflrken flunu görüyoruz: Özellefltirmeyle ilgili denetim mekanizmas açsndan, bence, 11 inci madde doru bir maddedir. 11 inci madde, Komisyona geldiinde flu flekildeydi arkadafllar: özellefltirme idaresi bütçesi Sayfltay denetimindeydi, özellefltirilen kurulufllarn ifllemlerinin denetimi ise, Yüksek Denetleme Kuruluna balyd; ama, orada arkadafllarla baflbafla verip yaptmz deifliklikle, özellefltirme idaresi baflkanlnn tüm ifllevlerini, tüm çalflmalarn Yüksek Denetleme Kurulu kapsamna alarak Parlamentonun denetimine braktk.
Özellefltirmede baflarl olabilmek için, kamuoyunun desteini, kamu vicdannn aklamasn, toplumun beraber hareket etmesini temin etmek, çok önem taflyor. Bu anlamda ben Hükümete de teflekkürlerimi sunarm. 7 nci maddeyi, 18 inci maddeyi ve 11 inci maddeyi, bu anlamda, birlikte düflünmek gerekir. 18 inci maddede yaptmz deifliklik, deerlendirme biçimindeki çalflmalarn ne flekilde hangi yöntemlerle yapldnn kamuoyuna duyurulmas hükmünü de getirmifltir. Ayrca, ihale yöntemlerinin flekli ve sonuçlarnn, hem ihale öncesi hem ihale sonras kamuoyuna duyurulmas flartn getirmifltir. Böylece, açkl, toplumun denetimini, dolayl denetimini çok net biçimde salayan bir mekanizma yaratarak bu 11 nci maddeyle beraber toplumun desteini alacak bir maddedir. Dün 7 nci maddeye yaptmz ilavelerle beraber, sanyorum ki, denetim anlamnda bu kanun tasars tutarl bir nitelie kavuflmufltur. Ayrca, dün buradaki tartflmalarda Sayn Bakana sorulduu için cevap vermek istemedim; ama, sosyal haklar konusunda bu madde önemli bir unsur ve yenilik getirmifltir.
Yine, komisyona gelen kanun tasarsnda ifl kayb tazminat yüzde 15 ilâ yüzde 30 arasnda snrlanyordu; oysa, iflinden ayrlmfl insann ifl kayb tazminat toplam, özellefltirme gelirlerinin yüzde 30'undan fazla; 40 - 50 tutabilirdi; bunun için bu oran kaldrdk. fl kayb tazminatnn hemen ödenmesini, iflçinin hakknn hemen ödenmesini ilke olarak kabul ettik ve bu maddeye girdi.
kincisi, iflinden ayrlmfl insann gelecee umutla bakabilmesini temin etmek için -dün, burada tartflld için belirtiyorum- komisyonda, meslek edindirme eitimini öncelikli bir madde olarak koyduk. Bu anlamda, hem DYP'li arkadafllarma hem de dier bürokrat arkadafllarma teflekkür ederim.
Bu meslek edindirme eitimi, insanlarn, ailesiyle birlikte gelecee emniyetle bakabilmesi için önemlidir. O meslek edindirme eitiminde kullanaca çeflitli araçlarn ve eitim görecei kurumdaki masraflarn, Özellefltirme Fonundan karfllanmasn öncelikle koyduk. Yani, iflten ayrlan bir insann, toplusözleflmeden doan haklarna ilave olarak; ifl kayb tazminat vererek, meslek edindirme eitimini de Özellefltirme Fonundan temin ederek gelecee umutla bakmasn salayan bir mekanizma geliflti.
Üçüncüsü ve en önemlisi -Sayn Kul'un bize katks büyük oldu- "ayrlan iflçilerin SSK primlerinin yeni ifl bulana kadar ödenmesi" esas getirildi ve bu bir nevi iflsizlik sigortas; bu anlamda da, sosyal haklar temin eden bir kanun tasars niteliindedir.
Deerli arkadafllarm, Özellefltirme Kanunu Tasarsnda, kamu bankalarnn özellefltirilmesi ve bütçe açklarnda kullanlmamas gibi maddelerle ilgili olarak, dünyadaki elliye yakn ülkenin, hukukî altyaplarn ve uygulamalardaki sorunlarn ve çözümlerini inceleyerek oluflturduumuz birtakm öneriler buraya getirilerek, bu kanun tasars güçlendirilmifltir. Ama flu bir gerçektir: KT sistemi ve kamu açklar, bugün, 1994 ylnda büyümektedir. 1995 yl bütçesini incelediimizde, matematiksel olarak tutarl bir bütünlüü olan; ama, iktisat teorisine göre bütünlüü olmayan bir bütçe niteliindedir ve burada, Türkiye ciddî bir biçimde kamu açklar açsndan sorunlarla karfl karflyadr. Bu yüzden, bu Özellefltirme Yasa Tasarsn bir an evvel Meclisten geçirmek zorunluluumuz vardr.
fiimdi, ben, özellefltirmeyle ilgili tüm ifllemleri inceledim. 1986 ve 1991 yllar arasnda 1 miyar 200 milyon dolarlk özellefltirme geliri elde edilmifl; 1992 ylnda 450 milyon dolar, 1993 ylnda 530 milyon dolar, 1994 ylnda 450 milyon dolar düzeyinde olmufltur. 1991 ylna kadar yaplan özellefltirmelerin toplamnn çok önemli bir ksm, halka arz, blok satfl ve stanbul Menkul Kymetler Piyasasndaki özellefltirme ifllemleri niteliindedir; ama, 1992, 1993 ve 1994 yllarnda yaplan ifllemlerden -1992 ve 1993 yllarnda yaplanlarn yüzde 90' blok satfltr- satfl yaplan firmalar analiz ettiimde, kafamda ciddî sorular oluflmufltur. 1994 ylnda 450 milyon dolarn, sadece 330 milyon dolar bir firmann uluslararas arz biçiminde geliflmifltir.
Bu anlamda, benim kanaatim, bu tasarda amaçlar belli olan, hedefleri belli olan bir özellefltirme uygulamasna ihtiyaç vardr; ama, ne yazk ki 3 üncü maddede "oybirlii" esas kabul edilerek, veto hakk tannmfltr ve bu maddeyle kanunun ifllemesine büyük bir engel getirilmifltir. Bu nedenle, flunu çok açk söylemek zorundaym: Bu tasarnn iflleyifliyle ilgili olarak, burada, arkadafllarmz hep "peflkefl çekme, ülkenin maln satma" gibi ifadeler kullanyorlar; bu doru deil, ben buna katlmyorum. Bu Özellefltirme Kanunu Tasarsnda, bütün bu noktalardaki açklar çok ince ayrntsna kadar kapatmak ve hzl iflleyen bir kanun haline getirmek için gayret sarf ettik; ama, gönül isterdi ki, dünyadaki uygulamalardan aldmz derse göre, daha az detayl, daha ksa kapsaml bir özellefltirme kanunuyla, genelde...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Lütfen balaynz...
IfiIN ÇELEB (Devamla)- Bitiriyorum Sayn Baflkan.
...oluflturulabilecek bir kanunla, bu ifl yürütülsün, bu kadar detaya inilmesin ve yetkiler, daha çok, uygulamay yapacak insanlara braklsn; ama, ne yazk ki, burada çok detaya inildii için ve kanun tasars, komisyona bir özellefltirmeme kanunu olarak geldii için, sonradan revizyonlarla iyileflir, çalflr hale getirilmeye çalfllmfltr; ama, en önemlisi, uygulamada bu sistemin yürütülmesi ve ekonomide verimlilii, rasyonellii gelifltirme ve tesis etme açsndan bu kanunun iyi iflletilmesi önem taflmaktadr.
Bu anlamda, 11 inci madde, bence doru bir maddedir ve 11 inci madde bir boflluu doldurmufltur. 18 inci ve 7 nci maddelerle de birlikte düflünülürse, bu kanunun ifllemesi açsndan yararl bir maddedir; ama, arkadaflmn belirttii gibi, Yüksek Denetleme Kurulunun, Baflbakanlk yerine Parlamentoya ve Parlamento Baflkanna balanmasnda, Türkiyenin gelecei açsndan uzun dönemde yarar vardr.
Hepinize sayglar sunuyorum. (ANAP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ediyorum.
Gruplar adna konuflmalar tamamlanmfltr.
fiahslar adna konuflmalara geçeceiz.
Sayn Hacalolu?.. Yok.
Sayn Gürkan, buyurun.
H. ULUÇ GÜRKAN (Ankara)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; aslnda bu madde, ktidar Partisi Gruplarnn bu yasa konusundaki samimiyetini ölçecek bir madde. ktidar Partisi Gruplar olarak, gerçekten bu yasay çkarmak ve bu yasa uyarnca özellefltirme uygulamalarn yapmak istiyor musunuz yoksa istemiyor musunuz, bunun snavn vereceksiniz. fiunun için bunun snavnn vereceksiniz diyorum: Bu madde -biraz önce Anamuhalefet Partisi Grubu adna söylenenleri bir kenara brakn diyorum- gerçekten, Anayasaya çok belirgin bir biçimde, Anayasa Mahkemesinin, yalnzca sizin iktidarnz döneminde geçirmeye çalfltnz befl kararnameyi deil, ANAP döneminde de bu konuda yaplmfl olan giriflimlerin iptaline neden olan, anlayfl sergiliyor. Onun için, gerçekten bu yasay çkarmakta samimi misiniz, deil misiniz? ANAP'n -anladm kadaryla- Plan ve Bütçe Komisyonunda size kurduu tuzaa gönüllü düflecek misiniz, düflmeyecek misiniz? Çünkü, flunu anlyorum:
Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarndan esinlenerek ksmen doru bir biçimde Plan ve Bütçe Komisyonuna bu maddeyi getirmiflsiniz; ama orada ANAP'n tuzana düflüp gene özellefltirme idaresini ve fonunu Sayfltay denetiminden kaçrmflsnz.
Deerli milletvekilleri, bu, hani futbolda "al, at" diye kaçrmas, atmasndan daha zor gollük paslar vardr ya, gerçekten Anayasa Mahkemesine verilmifl öyle bir pas ve hele bu konumda, Anayasa Mahkemesi, ayn takmn oyuncusu olmayp rakip olduu için adna flike denir.
Siz, bu yasa tasarsn, deifliklik tekliflerini ciddiye almadan bu flekliyle oylar çkarrsanz, Anayasa Mahkemesine öyle bir gollük pas vermifl olursunuz ki, geri döner; gerçekten de sizin için tuzaktr.
Bakn, Anayasann 160 nc maddesini -hemen hepinizin cebinde, masalarnzn gözünde var- açn, okuyun ne olur. Sayfltaya, Türkiye Büyük Milet Meclisi adna afladaki görevleri yüklüyor, "... genel ve katma bütçeli dairelerin bütün gelir ve giderleri ile mallarn denetlemek" diyor; nerede Sayfltay?.. Böyle bir görevi var. "...sorumlularn hesap ve ifllemlerini kesin hükme balamak" nerede burada?.. Anayasa bunu diyor; ya Anayasay deifltirin ya buna uyun. "...kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme balama ifllerini yapmak" Anayasa bunu öngörmüfl ve bunu öngördüü için de siz, Plan ve Bütçe Komisyonuna, bu tasary Sayfltay denetimini öngörerek getirmiflsiniz. Kusura bakmayn, Plan ve Bütçe Komisyonunda, ANAP'n tuzana düflmüflsünüz; benden sizi uyarmas.
YÜCEL SEÇKNER (Ankara)- Uluç, brak flu ANAP lafn yahu.
H. ULUÇ GÜRKAN (Devamla)- Bakn, yasa tasarsnn 11 inci maddesinde, Özellefltirme Fonunun denetimini, 20.10.1983 tarihli ve 72 sayl Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu Hakknda Kanun Hükmünde Kararname, esaslarna tabi klyorsunuz.
Gerek DYP'nin, gerekse SHP'nin, geçen dönem -ben gazeteci olarak izledim, bir ksmnz parlamenter olarak konufltu- kanun hükmünde kararnameyi "devletin temeline dinamit koymak" diye nitelediler. Özellefltirme kararnameleri, yasa tasarlar burada ANAP tarafndan geçen dönem getirildiinde, bu kürsüden DYP ve SHP sözcülerinin denetime verdikleri nitelemeler buydu: "Devletin temeline dinamit koyma" fiimdi, siz ne yapyorsunuz? Hem de Plan ve Bütçe Komisyonuna doruya yakn bir biçimde getiriyorsunuz, orada yeniden "aman bir ittifak ANAP'la" diye gollük pas veriyorsunuz Anayasa Mahkemesine.
Deerli milletvekilleri, bunun olmamas gerekir; olmamasn 12 nci maddede gene konuflurken, Anayasann maddeleri itibariyle sralayacam; ama, dilerim...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Buyurun, devam edin Sayn Gürkan.
H. ULUÇ GÜRKAN (Devamla)- ...benim bunlar tek tek sralamama gerek kalmadan, 11 nci maddede Plan ve Bütçe Komisyonuna tasary sevk ettiiniz sradaki saduyuyu yeniden burada Genel Kurulda deifliklik tekliflerini olumlu olarak oylayarak salarsnz ve 12 nci maddede de bizim çkp gene "Anayasaya aykrdr, Anayasann flu maddesi bu maddesi..." diye konuflmamza gerek kalmaz.
Oylarnzn bu dorultuda olacan, saduyunuzun bu dorultuda olacan umuyor ve hepinizi saygyla selamlyorum.
Sa olun.
BAfiKAN- Sayn Çelebi, bir müracaatnz var. Ben bunu sataflma olarak kabul etmiyorum; ama, yerinizden, lütfen siz nasl kabul ettiniz, onu anlamak isterim.
HASAN KORKMAZCAN (Denizli)- Çok açk sataflma var.
IfiIN ÇELEB (zmir)- Kürsüden konuflabilir miyim?
BAfiKAN- Hayr efendim, yerinizden lütfen...
IfiIN ÇELEB (zmir)- fiimdi, burada daha önce, komisyona gelen tasarda, Özellefltirme daresinin bütçesi Sayfltay denetimine alnmflt, özellefltirilecek kurulufllarn denetimi de Yüksek Denetleme Kuruluna alnmflt; ama, ortada önemli bir boflluk vard. Özellefltirme ifllemlerinin ve Özellefltirme daresi Baflkanlnn yürüttüü operasyonlarn denetimi boflluktayd. Sayfltay denetimi gene burada var; ama, kamu mallarnn özellefltirilmesine, Parlamento adna bir denetim mekanizmas gerekiyordu; bunu da Meclis adna Yüksek Denetleme Kurulunun yapmas lazmdr. Bu bir tuzak deil, bu, Anayasaya tamamen uygun bir maddedir; kötü niyetle yaplmamfltr, bir boflluu doldurmufltur. Bunu belirtmek istiyorum.
BAfiKAN- Yani, ANAP, yardmc olmamfltr tuzak kurmaya.
Teflekkür ederim.
AHMET SAYIN (Burdur)- Sayn Baflkan izin verirseniz bir fley söylemek istiyorum.
Sayn Uluç Gürkan, konuflmasnda, Anayasa Mahkemesini Meclisin rakibi gibi görmek istedi, daha dorusu öyle bir ifade kulland. Ben, böyle bir ifadeyi tasvip etmiyorum ama, arkadafllar nasl deerlendirir bilemiyorum.
BAfiKAN-Teflekkür ediyorum.
Sayn Dinçer?..Yok.
Sayn Ayhan. buyurun.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Muhterem Baflkan, muhterem üyeler; görüflülmekte olan 720 sra sayl Kanun Tasarsnn 11 nci maddesi üzerinde söz almfl bulunuyorum.
Muhterem arkadafllar, bugün Türkiye'nin en büyük sulama projelerinden GAP'n en mühim unsurlarndan biri, hizmete sokulmufltur; hayrl olmasn dilerim. Ancak, televizyondan seyrederken, rahmetli Özal'n orada anlmamas, parti fark gözetmeksizin, memlekette hakikaten çok yaygn bir flekilde üzüntüyle karfllanmfltr. (ANAP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar)
SÜLEYMAN HATNO⁄LU (Artvin)- Hazmszlk var.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Daha önce de Atatürk Barajnda 2 nci türbinin açlmasnda, türbinlerin hizmete sokulmasnda ayn gaf yaplmflt. Kadirflinas olmak lazm. Sayn Özal'n, o projeye, temelinden bugüne kadar çok büyük hizmetleri vardr. (ANAP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar)
REFK ARSLAN (Kastamonu)- Ölüsünden bile korkuyorlar.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Onun için, evet, azimli ve kadirflinas olmak lazm.
SÜLEYMAN HATNO⁄LU (Artvin)- Rahmetli bekliyor orada; hesaplaflacaklar.
AHMET SAYIN (Burdur)- Kenan Evren'e sormak lazm.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Evet, onun hizmeti varsa onu da anarz.Ne olacak fark etmez; hepsi memleketin insandr da...
BAfiKAN- Sayn Ayhan, madde üzerinde lütfen...
CEVAT AYHAN (Devamla)- Ayrca, Sayn Baflbakan, son seyahatlerinde "Türkiye'nin sularn paylaflmaya hazrz" diye Kazablanka'da bir ifade kullandlar; bunu fevkalade yadrgyoruz; Türkiye'nin paylafllacak suyu yoktur.(RP sralarndan alkfllar) Güneydou Anadolu'nun yannda, ç Anadolu, Güney Anadolu Bölgelerimizin hepsi suya muhtaçtr. Türkiye, bu yl, topraklar kuraklktan çatlayan, bitkileri susuzluktan kavrulan, hatta hatta hayvanlarn dahi susuzluktan süt veriminin düfltüü bir yaz geçirdi. Önümüzdeki dönemde Türkiye'nin sulama ve sanayi açsndan su ihtiyac büyük ölçüde artacaktr; taksim edilecek suyumuz yoktur.
Türkiye'nin bugünkü haline bakmayn; sanayiin su tüketimi ileride çok yüksek seviyede olacaktr. Bunlar ayrca, inflallah, baflka vesilelerle burada görüfleceiz.
Türkiye, bugüne kadar oturmufl bir düzen içerisinde bir miktar suyu komflularna vermektedir; taksim edilecek suyumuz yoktur.
Sayn Baflbakann, bundan böyle bu beyan yapmamasn tavsiye ederiz.
Muhterem arkadafllar...
HASAN KORKMAZCAN (Denizli)- O beyanlar geçersizdir.
DEVLET BAKANI AL fiEVK EREK (Tokat)- Yanlfl anladnz... Yanlfl anladnz...
CEVAT AYHAN (Devamla)-Yanlfl anlamadk, yanlfl anlamadk ; bunun emirleri Amerika'dan geliyor; biliyoruz...
DEVLET BAKANI AL fiEVK EREK (Tokat)- Yanlfl anlyorsunuz.
CEVAT AYHAN (Devamla)- srail'den geliyor... Biliyoruz da; onu bilahara konuflacaz. (RP sralarndan alkfllar) Hükümetinize baflka emirler de geliyor, onu da biliyoruz. KT'leri satmak için de emir geliyor, onu da biliyoruz. (DYP sralarndan gürültüler)
BAfiKAN- Sayn Ayhan, 11 inci maddeye gelin lütfen.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Evet, 11 inci maddeye geliyorum.(DYP sralarndan gürültüler)
11 inci maddeye geliyorum Muhterem Baflkan: 11 inci madde, bu özellefltirmeyi denetimden kaçrma maddesidir. Niye ;Sayfltay denetim dfl brakyoruz da ondan.
Muhterem arkadafllar, Sayfltay -eski adyla Divan Muhasebat- yüzelli seneden beri, Türkiye'de, devlet harcamalarnn denetimini yapan, fevkalade müessir bir kurulufltur; bir yüksek mahkemedir. Sayfltaya vermediiniz yetkiyi Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kuruluna vereceksiniz...
Kim bu denetleme kurulunun üyeleri; Bakanlar Kurulunun tayin ettii insanlar; beenmediiniz zaman yarn azledeceiniz insanlar. Siz bunlarla m denetleme yapacaksnz?
Eer bunlarla denetim olsayd, KT'ler bugün batmazd. Onbefl seneden beri KT'leri yediniz içtiniz, bugün harap hale getirdiniz, flimdi enkazn satacaksnz ve bu satfl da denetimden kaçrmak için, bunu, Yüksek Denetleme Kuruluna veriyorsunuz.
Yüksek Denetleme Kurulu çalflmyor; flöyle çalflr; -deerli arkadaflmz ifade ettiler- Yüksek Denetleme Kurulunu, getirir, Meclise balarsnz, Meclisin emrine verirsiniz, çalflma düzenini gelifltirirsiniz.
Yüksek Denetleme Kurulu ne yapacak; rapor hazrlayacak, bu rapor iki sene sonra Mecliste görüflülecek; kaçan kaçt, batan batt, giden gitti, siz ondan sonra denetim yapacaksnz!
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Sayn Ayhan, lütfen toparlayn.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Bu özellefltirmede birçok prens getireceksiniz, birçok prens gelecek ve arkasnda da birçok Civan'lar yolsuzlukla memleketi kahredecekler. Onun için, bu madde yanlfltr; Sayfltay denetimine tabi tutmak lazm.
Hürmetlerimi arz ederim. (RP ve ANAP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Ayhan.
AHMET SAYIN (Burdur)- Mercümek!..
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Mercimek çuval 4 Aralkta baflnza geçecektir.
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, 11 inci madde üzerindeki görüflmeler tamamlanmfltr. Madde üzerinde...
HASAN KORKMAZCAN (Denizli)- Sayn Baflkanm, bir maruzatm olacak; 11 inci madde üzerinde son kiflisel konuflmay yapan deerli arkadaflmz, Meclis kürsüsünde, Türkiye'nin, sular üzerindeki hâkimiyeti konusunu tartflmal hale getirecek bir beyanda bulundu. Meclis tutanaklarna geçmifl bu beyan karflsnda, Sayn Hükümetin bir açklama yapma zorunluluu vardr. Eer, Türkiye'nin sularnn paylaflma açk olduu fleklinde bir beyan Hükümetin herhangi bir üyesi veya baflkan tarafndan ortaya konulmuflsa, bunu Yüce Meclis reddediyor; konulmamflsa, hatibin söyledii söz Hükümet tarafndan burada sca scana yalanlanmaldr. Bu konuda Meclis olarak suskun kalamayz.En büyük millî sevetimiz sularmzdr.
Teflekkür ederim.
AHMET SAYIN (Burdur)- Sen onun avukat msn?
HASAN KORKMAZCAN (Denizli)- Ben milletin avukatym, sen kimin avukatsn? Ben milletin avukatym. (ANAP sralarndan gürültüler)
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, 11 inci madde üzerinde 21 önerge sunulmufltur. Madde 2 fkra olduu için 8 önergeyi önce verilifl srasna göre okutacam:
SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Sayn Baflkan, Müsaadenizle, ilgili Bakana, maddeyle ilgili suallerimiz olacak efendim.
BAfiKAN-Buyurun efendim, hay hay.
SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Sayn Baflkanm, sual sorma konusunda usul yönünden bir fley örenmek istiyorum: Suallerimizi önergeler okunduktan sonra m soralm okunmadan evvel mi soralm efendim?
BAfiKAN- Önergeler okunmadan evvel sorun efendim.
Efendim, sual sormak isteyen sayn üyelerin ismini kaydediyorum. Sayn Kapusuz, Sayn Ayhan, Sayn Gürkan.
Sual soracak üyelerin isimlerinin kayt ifllemi bitmifltir.
Sayn Kapusuz buyurun.
SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Sayn Baflkanm, biraz önceki konuflmalarmzda da baz konulara deindik, Hükümet adna Komisyon sralarnda oturan Sayn Bakanmza da konuyu ilettik; ancak flu ana kadar grup baflkanvekillerinden bu yönde hiçbir düzeltme yaklaflm gelmediini de müflahede ettik.
Anayasamza göre iki tip denetim söz konusudur; bunlardan bir tanesi, genel ve katma bütçeli dairelerin bütün gelir ve giderleriyle mallarnn denetimi yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi adna Sayfltaya verilmifl. Bu, birinci tip denetim flekli. kinci tip denetim flekli ise, KT'lerin denetimi, ilgili kanun gerei, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu tarafndan yaplyor. Ancak, orta yerde flu anda özellefltirme gibi bir eylem var. Dolaysyla, özellefltirilecek olanlar da KT'lerdir.
Sualimiz flu: Acaba, Hükümet, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunun Meclise balanmas konusunu bu maddenin içerisine koymay düflünüyor mu?
AHMET SAYIN (Burdur)- Öyle fley olur mu?
SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Böyle yapmayacak ise, yine denetim iflini Sayfltaya verme konusuna bir açklk getirilmesi lazm. Kanaatim odur ki buradaki Sayfltay denetimi bellidir. Bu denetimin, özellefltirmeyle uzaktan yakndan alakas yoktur. Dolaysyla, eer onu yapmayacaklarsa, özellefltirme ifllemini de Sayfltay denetimine almay düflünüyorlar m?
MUHTAR MAHRAMLI (Tekirda)- Sayn Baflkan, soru ifllemini 5 dakikayla snrlandralm.
SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Efendim, bir dier konu da, burada, kamu paynn yüzde 51'in altnda olmas, mesala yüzde 49'a düflmesi halinde, yine, büyük oranda pay kamuya ait bulunan bir kuruluflun denetimsizlii orta yerde olacaktr.Yüksek Denetleme Kurulu tarafndan yürütülen denetimin, kamu paynn yüzde 49'a düflmesi halinde kim tarafndan yaplaca konusuna bir açklk getirilmesini talep ediyorum.
Teflekkür ediyorum.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn milletvekilleri, bu kanuna bafllamadan evvel burada süre konusunun münakaflasn yaptk ve Yüce Kurul 10 dakikadan aflaya indirmeyi kabul etmedi; sayn arkadaflmz 2 dakika 17 saniye konufltu. Ben, burada idare ediyorsam, her iki tarafn da bana inanmas lazm. Rica ederim...
Sayn Ayhan, buyurun.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Muhterem Baflkan, delaletinizle, flunu sormak istiyorum: 11 inci maddede, idarenin bütçesinin denetimi Sayfltaya verilmekte; ama, asl büyük harcamalar Sayfltay denetimi dflnda braklmaktadr. Bunun gerekçesi nedir? Asl denetlenmesi gereken ksm denetim dfl braklmakta, küçük harcama denetlenmekte; yani, Ziya Pafla'nn "binlerle çalan mesnedi izzette serefraz/ Birkaç kuruflun mürtekibin câyi kürektir" dedii gibi... Yani, nereden kaynaklanyor, onu örenmek istiyorum.
Teflekkür ederim.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Ayhan.
Sayn Gürkan, buyurun.
H. ULUÇ GÜRKAN (Ankara)- Sayn Baflkan, dünyada, özellefltirme uygulamalarn Sayfltay ya da benzeri kurulufllarn denetimi dflnda, Arnavutluk ve Malta'dan baflka, baflka bir yere kaydrmfl bir ülke daha var mdr yok mudur? Türkiye, Arnavutluk ve Malta'dan sonra, bu konuda 3 üncü örnek mi olacaktr? Bunun yantn istiyorum
BAfiKAN- Teflekkür ederim efendim.
Buyurun Sayn Bakan.
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Sayn Baflkanm, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunun Parlamentoya balanmas konusunda KT Komisyonunca yaplan çalflma halen Hükümete intikal etmemifltir. Bu çalflmalar Hükümete intikal ettii zaman, Hükümet, haliyle, bu konudaki mütalaasn ve bilgisini açklayacaktr.
fiimdi, yaplan düzenlemeye göre, dare bütçesinin denetimi Sayfltay tarafndan yaplacaktr. 4 üncü maddeye göre, Özellefltirme daresi, özel bütçeli bir kurumdur ve Sayfltayn bu konuda devreye sokulmufl olmas, Anayasa Mahkemesinin daha önceki iptal kararlarnn sonucudur ve iptal kararlarnn gerekçesine dayanlarak bu düzenlemeye gidilmifltir.
Dier konuflmac arkadafllarmzn sorular karflsnda, açklamak istediim husus flu: Fonlarn, fiayfltay tarafndan deil de Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu tarafndan denetlenmesi hususunda arkadafllarmzn tereddütleri vardr; ancak, fonlarn Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu tarafndan denetlenmesi konusu, yine Anayasa Mahkemesinin1989 ylnda, 3346 sayl Kanunun 12 nci maddesini iptal ederken ortaya koyduu gerekçeyle ilgilidir.
Bunlar arz ediyorum efendim.
Teflekkür ediyorum.
BAfiKAN-Teflekkür ederim.
Sayn milletvekileri, baknz, bir tecrübe ortaya çkt. Sualler ve cevaplar 6 dakika 36 saniye sürdü; demek ki, sorular için 10 dakika süre ayrlmas önerisini kabul etseymifliz çok rahatlkla olacakmfl bu. Bu da ilerisi için bir tecrübe oldu.
Madde üzerinde 21 önerge vardr; madde 2 fkradr; bu nedenle, 8 önergeyi, gelifl srasna göre okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan Özellefltirme Yasa Tasarnn 11 nci maddesinin birinci fkrasnn afladaki biçimde deifltirilmsini öneriyoruz.
Gereini sayglarmzla dileriz.
H.Uluç Gürkan Mustafa Ylmaz Ender Karagül
Ankara Gaziantep Uflak
M.stemihanTalay Ali Uyar
içel Hatay
MADDE 11.- Birinci fkra:
dare bütçesinin denetimi ile Özellefltirme daresi Baflkanlnn çalflmalar ve Özellefltirme Fonunun kullanm, özellefltirme ifllemleri srasndaki her türlü hizmet ve uygulamalar, Anayasann 160 nc maddesi uyarnca Türkiye Büyük Millet Meclisi adna Sayfltay tarafndan denetlenir.
Gerekçe: Kamu mallarnn satfl son derece duyarl bir konudur. Bu bakmdan, denetimi de salkl ve kamu vicdann rahatlatacak bir etkinlikle yaplabilmelidir.
Avrupa ülkelerinin büyük çounluunda özellefltirmeyle ilgili denetim yetkisi, Sayfltaylara ve Sayfltay benzeri kurulufllara verilmifltir. Bunun yalnzca iki istisnas vardr, Arnavutluk ve Malta. fiimdi, bu konuda Avrupa'nn üçüncü istisnas olmak herhalde Türkiye için pek kvanç verici olmasa gerekir.
Denetimin, Türkiye Büyük Millet Meclisi adna ve Sayfltay tarafndan yaplmas, ülkemizde yükselen "temiz toplum-temiz siyaset" özlemine de uygun düflecektir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan Özellefltirme Yasa Tasarsnn 11 nci maddesinin ikinci fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini öneriyoruz.
Gereini sayglarmzla dileriz.
H.Uluç Gürkan Mustafa Ylmaz Ender Karagül
Ankara Gaziantep Uflak
M.stemihan Talay Ali Uyar
çel Hatay
Madde 11.- ikinci fkra:
Özellefltirme programna alnan kurulufllar, sermayelerindeki kamu pay yüzde 50'nin altna düflünceye kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi adna ve Anayasann 165 inci maddesindeki esaslar uyarnca denetlenirler.
Gerekçe: Devletin maln mülkünü haraç mezat satma yolunu açacak kadar önemli bir yasa uygulamasnda, KT denetiminin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafndan sürdürülmesi kaçnlmazdr. Bundan kaçnmak, iflleri hzlandrmak anlamna gelmez. Tam aksine, özellefltirme uygulamalarnda kaçnlmaz olan fleffaflk gereksinimini zedeler.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
720 sra sayl kanun tasarsnn 11 inci maddesine afladaki metnin eklenmesini sayglarmzla arz ederiz.
Engin Güner Gurhan Çelebican Ahmet Kabil
stanbul stanbul Rize
M.Rauf Ertekin Bedrettin Doancan Akyürek
Kütahya stanbul
Özellefltirilen her bir kuruluflun özellefltirme iflleminin gerçekleflmesinden hemen sonra, ifllemle ilgili tüm safahat ve ifllemlerin ayrntl bir biçimde belirten bir kitapçk, Özellefltirme daresi Baflkanl tarafndan kamuoyuna sunulmak üzere yaymlanr.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan, 720 sra sayl kanun tasarsnn 11 inci maddesinin birinci fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
"Özellefltirme Fonu ve dare bütçesinin denetimi 21.02.1967 tarih ve 832 sayl Kanun uyarnca Sayfltay Baflkanlnca yaplr."
Cemalettin Gürbüz M.Seyfi Oktay MehmetAdnan Ekmen
Amasya Ankara Batman
Aydn Güven Gürkan brahim Gürsoy
çel stanbul
Gerekçe:
Bilindii gibi, Özellefltirme Fonu ve daresinin Sayfltay denetimine tabi olmas gerektii daha önceki Anayasa Mahkemesi kararlaryla sabittir. Anayasann 160 nc maddesinde belirtildii gibi, genel bütçe içinde yer alan kurulufllar, Türkiye Büyük Millet Meclisi adna, Sayfltay tarafndan yaplr.
Tasardaki düzenlemenin, bu çok açk hükme ramen, yalnzca idarenin bütçesini Sayfltay denetimine brakrken, gerek Özellefltirme Fonunu, gerekse idarenin çalflmalarn ve Özellefltirme Fonunun kullanm ile özellefltirme ifllemleri srasnda her türlü hizmet uygulamalarn Yüksek Denetleme Kuruluna braklmasn öngörmesi Anayasaya aykrdr. Daha önce Anayasa Mahkemesi tarafndan iptal edilen Özellefltirme Yetki Yasasnda da bu tür bir düzenleme getirilmek istenmifl ancak, bunun Anayasaya aykr olduu, gerekçeli kararda açkça belirtilmifltir. Bu nedenle, Anayasann amir hükümleri gereince, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafndan ya da adna yaplmas gereken denetimin, Baflbakanlk adna çalflan ve hukukî bir yaptrm gücü bulunmayan Yüksek Denetleme Kuruluna braklmas Anayasaya aykrdr.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan, 720 sra sayl kanun tasarsnn 11 inci maddesinin birinci fkrasnn ikinci satrnda yer alan "...Sayfltay Baflkanlnca..." ifadesinin "Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu" olarak deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Turgut Tekin Sami Sözat Ali Yalçn Öütcan
Adana Balkesir Adana
Ahmet Sezal Özbek Abdullah Knal
Krklareli Hatay
Gerekçe:
Önerilen deifliklikle yasal gereklilik yerine getirilmifl olacaktr.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan, 720 sra sayl kanun tasarsnn 11 inci maddesinin ikinci fkrasnn üçüncü satrnda yer alan "...24.6.1993 tarihli ve 72 sayl..." ibaresinin madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Turgut Tekin Sami Sözat Ahmet Sezal Özbek
Adana Balkesir Krklareli
Ali Yalçn Öütcan Abdullah Knal
Adana Hatay
Gerekçe:
Kanun ad mevcut iken, tarihinin bulunmasna gerek yoktur.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan, 720 sra sayl kanun tasarsnn 11 inci maddesinin ikinci fkrasnn ikinci satrnda yer alan "...2.4.1987 tarihli ve..." ifadesinin madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Turgut Tekin Sami Sözat Ahmet Sezal Özbek
Adana Balkesir Krklareli
Ali Yalçn Öütcan Abdullah Knal
Adana Hatay
Gerekçe:
Kanun ad mevcut iken tarihinin bulunmasna gerek yoktur.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Özellefltirme ile ilgili 720 sra sayl yasa teklifinin 11 inci maddesi Anayasann 160,161, 162 164 ve 165 inci maddeleriyle Anayasann "Anayasa Mahkemesinin kararlar" bafllkl 153 üncü maddelerine aykrdr.
Gerekçeleri iliflikte açklanan Anayasaya aykrlk konusunda, çtüzüün 85 inci maddesi uyarnca onaylanmak üzere görüflülmesini dileriz.
Sayglarmzla.
H.Uluç Gürkan Atilla Mutman M. stemihan Talay
Ankara zmir çel
Ender Karagül Mustafa Ylmaz Nami Çaan
Uflak Gaziantep stanbul
Gerekçe:
1) Anayasann 160 nc, 161 inci, 162 nci, 163 üncü ve 164 üncü maddeleriyle 165 inci maddelerine aykrlk:
Anayasann 160 nc maddesi, Sayfltaya, Türkiye Büyük Millet Meclisi adna afladaki görevleri yüklemektedir:
1.Genel ve katma bütçeli dairelerin bütün gelir ve giderleri ile mallarn denetlemek.
2. Sorumlularn hesap ve ifllemlerini kesin hükme balamak.
3 Kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme balama ifllerini yapmak.
Oysa 720 sra sayl yasa tasarsnn 11 inci maddesi, Özellefltirme daresi Baflkanlnn çalflmalar ve Özellefltirme Fonunun kullanmnn denetimini 2.4.1987 tarih ve 3346 sayl Kanun ile 24.6.1983 tarihli ve 72 sayl Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu Hakkndaki Kanun Hükmünde Kararname esaslarna tabi klmaktadr.
Gerek DYP'nin gerekse SHP'nin muhalefet günlerinde, "devletin temeline dinamit koymak" biçimde niteledikleri anlan kararnamenin 22 nci maddesi, Denetleme Kurulunu Muhasebei Umumiye ve Artrma Eksiltme ve hale Kanunlar ile Sayfltay denetimi dflna kaçrmaktadr.
fiimdi açkça Anayasaya aykr olan ve Türkiye Büyük Millet Meclisi adna hem malî hem de ekonomik denetim yapmakla görevli Sayfltay... (RP sralarndan "Anlamyoruz Sayn Baflkan" sesleri, gürültüler)
AHMET REMZ HATP (Konya)-Hiçbir fley anlafllmyor; ne okuyor Sayn Baflkan?
BAfiKAN- Efendim ben duyuyorum, siz niye duyamyorsunuz? (RP sralarndan "anlamyoruz efendim" sesleri, gürültüler)
KÂTP ÜYE KADR BOZKURT (Sinop)- Anlamada sknt çekiyorsun o zaman...(RP sralarndan gürültüler) Efendim, Türkçe konufluyoruz burada.
AHMET REMZ HATP (Konya)- Stenograflar yazabiliyorlar m? Mümkün deil, yazamyorlar.
BAfiKAN- Yazyorlar.
Okumaya devam ediniz efendim.
...devre dfl brakan ve bu maddeye olumlu oy verecek olan ktidar Partileri mensubu deerli milletvekilleri, siyasî ahlak bakmndan da, geçmiflte Sayfltay denetimi dflna kaçmak isteyen ANAP ktidarlarn hangi yolsuzluk ve usulsüzlük iddialar ile suçladklarn anmsamal ve bu kez ayn iddialarn muhatabnn kendilerinin olabileceini bilmelidirler.
Bu arada, Anayasann 165 inci maddesi hükmü de, sermayesinin yarsndan fazlas devlete ait olan kamu kurulufl ve ortaklklarnn Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafndan denetleneceini amirdir.
Türkiye Büyük Millet Meclisinin bu anayasal denetim görevini, kendi iradesi ve kararyla da olsa, Anayasay deifltirmeden bir baflka kurulufla devredemez. Oysa, 720 sra sayl yasa tasarsnn 9 uncu maddesiyle, özellefltirme ifllemleri sonucunda elde edilecek tüm gelirlerin Özellefltirme Fonunda toplanmas öngörülmüfltür. Bunun anlam, hem bütçeyi oluflturma bakmndan hem de denetimin Sayfltay ya da Türkiye Büyük Millet Meclisine deil, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kuruluna braklmas bakmndan, Anayasaya açk aykrlk özetini vermektedir.
Anayasann 161/1 inci maddesine göre, "devletin... ve kamu tüzelkiflilerinin harcamalar yllk bütçelerle yaplr." 162, 163 ve 164 üncü maddelerde de bütçenin nasl yaplaca ve kesinhesabn nasl görülecei düzenlenmifltir.
Sonuç itibariyle, genel bütçe içinde yer alan kurulufllarn, özellefltirme uygulamalar sonucu elde edecei gelirler, ya da bu kurulufllar yoluyla gelir ortakl senedi ve bunlar gibi biçimde elde edilen gelirler ve bu kurulufllarn bütçeleri, dolaysyla da genel bütçe kanunu dflna çkarlamaz.
Öte yandan, devletin gelirlerinin bir bölümünün genel bütçe dflnda braklmas, hem hukukun genel ilkelerinden biri olan bütçe birliine hem de Anayasann 161/1 inci maddesindeki, "kamu tüzelkiflilerinin harcamalarnn yllk bütçelerle yaplaca" hükmüne aykrdr. Çünkü, yasa tasarsnn 10 uncu maddesi, örtülü, gizli kapakl bir biçimde de olsa, harcamalar da bütçe dflnda brakmaktadr. Fon, biriken gelirleri bu kurulufllar için harcayarak; ama, bunu bütçe dflndan yapacaktr. Yapt bu harcamalar sayesinde, elde ettii gelirleri de kendisine harcayacaktr.
Anayasann 161/1 inci maddesinde hükmün, yalnzca harcamalar kapsad, bu nedenle gelirin bütçe dflnda da toplanabilecei ileri sürülse bile, gerek 162 nci maddenin son fkrasndaki ifade gerekse konunun mant ve harcamalarn ancak gelirlerle yaplabilecei gerçei, elde edilmesi beklenen gelirlerin bütçe dflna çkarlmasna olanak tanmaz.
161/1 inci madde hükmü, denk bütçe yaplmasnn, âdeta imkanszl nedeniyle, hükümetlere bir hareket alan salamak için düzenlenmifltir; bu nedenle de, gelirlerin bütçe dflnda braklabilecei biçimde yorumlanamaz.
Ayrca, görüflülmekte olan yasa teklifinin 10 uncu maddesiyle, harcamalarn da bütçe dflnda braklmas, Özellefltirme Fonunu kaynak yaratacak bir kurulufl olarak öngörülmüfl olsa bile, hem bir kamu tüzelkiflilii olduu için kendisinin, hem de birer kamu tüzelkiflisi olduklar için yasa teklifinin 10 uncu maddesinin birinci fkrasnn () bendi gereince, ondan borç alanlarn genel bütçenin dflna çkarlmas sonucunu vermektedir. Bu ise, önceki iptal kararlarndan anlafllaca üzere, açkça Anayasaya aykrdr. Eer, Özellefltirme Fonu bir kamu tüzelkiflisi ise, yllk genel bütçe kanuna dahil olmal, denetimi de Sayfltayca yaplmaldr. Yan sra, sermayesinin yardan fazlas devlete ait olan kamu ekonomik kurulufllar da, sonuçta, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafndan denetlenmelidir.
2- Anayasann 153 üncü maddesine aykrlk;
Anayasa Mahkemesi, 720 sra sayl yasa teklifiyle yenilenmek istenen çok sayda yetki yasas, Anayasa Mahkemesinin çeflitli kararlaryla iptal edilmifltir; ancak, iptal edilmifl yetki yasalarnn hükümleriyle benzeflen, hatta aynlaflan çok sayda hüküm, bu yasa teklifiyle -halen görüflülmekte olan madde hükmü örneinde de açkça görüldüü gibi- yenilenmektedir. Oysa, Anayasann 153 üncü maddesi, Anayasa Mahkemesinin kararlarnn balaycln öngörmektedir. ptal edilen bir yasa hükmünü yeniden yasa haline dönüfltürmek, açkça Anayasaya ve Anayasa Mahkemesine meydan okumaktr. Devlet yönetiminde, bu tür Anayasaya aykr kabadaylklara yer olmamak gerekir.
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, en son okuttuum önerge, en aykr önergedir.
Sayn Komisyon önergeye katlyor mu?
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN - Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN- Sayn Komisyon ve Hükümet Anayasaya aykrlk önergesine katlmyor.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
kinci önergeyi okutuyorum:
Ankara Milletvekili Uluç Gürkan ve Arkadafllarnn Önergesi
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
MADDE 11- Birinci fkra:
dare bütçesinin denetimi ile Özellefltirme daresi Baflkanlnn çalflmalar ve Özellefltirme Fonunun Kullanm, özellefltirme ifllemleri srasndaki her türlü hizmet ve uygulamalar, Anayasann 160 nc maddesi uyarnca, Türkiye Büyük Millet Meclisi adna Sayfltay tarafndan denetlenir.
BAfiKAN - Sayn Komisyon?..
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN - Komisyon ve Hükümet önergeye katlmyorlar.
Önerge sahibi olarak, Sayn Gürkan; buyurun.
H.ULUÇ GÜRKAN (Ankara)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; bu tasarnn sahibi olarak, maddenin bütününün Anayasaya aykr olmasna maddeten olumlu oy kullanamayacanz bildiim için, sadece önergenin okunmasn ve böylece hiç olmazsa bunun ciddî bir iddia olduunun belleklerinizde, düflüncelerinizde yer etmesini istedim; onun için çkp konuflmadm; ama, bakn flimdi, bu maddeyi Anayasaya uygun hale getirecek bir deifliklik telifiyle karfl karflyayz. Buna olumlu tavr almak zorundasnz.
Kald ki, benzeri önergeler, Koalisyonun Sosyaldemokrat Halkç Parti kanadna mensup baz milletvekilleri tarafndan da verilmifl durumda. Hatta bu önergeler birlefltirilerek bir arada oylanabilir. Burada bizim verdiimiz deifliklik önergesi de tasarnn Plan ve Bütçe Komisyonuna ilk sunulufl haline -Sosyaldemokrat Halkç Partili milletvekillerinin biraz sonra ayrca oylanacak, her nedense birlefltirilmeyerek ayrca oylanacak önergesiyle- paraleldir. Bu bakmdan -laf uzatmak istemiyorum; ama- vereceiniz oylarla, gerçekten bir snavdasnz. Bu yasa tasarsnn çkmasn ve uygulanmasn samimî olarak istiyor musunuz, yoksa ANAP'n tuzana düflüp, Anayasa Mahkemesine, gollük bir pas m veriyorsunuz? Ben, sizi o bakmdan izleyeceim.
Sa olun.
BAfiKAN- Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
Batman Milletvekili Mehmet Adnan Ekmen ve Arkadafllarnn Önergesi:
11 inci maddenin birinci fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
"Özellefltirme Fonu ve dare bütçesinin denetimi 21.2.1967 tarih ve 832 sayl Kanun uyarnca Sayfltay Baflkanlnca yaplr."
BAfiKAN- Sayn Komisyon?..
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN- Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
Adana Milletvekili Turgut Tekin ve Arkadafllarnn Önergesi:
11 inci maddesinin birinci fkrasnn ikinci satrnda yer alan "Sayfltay Baflkanlnca" ifadesinin "Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu" olarak deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
BAfiKAN- Sayn Komisyon önergeye katlyor mu?..
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN- Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
Adana Milletvekili Turgut Tekin ve Arkadafllarnn Önergesi
11 inci maddesinin ikinci fkrasnn üçüncü satrnda yer alan "24.6.1993 tarihli ve 72 sayl" ibaresinin madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
BAfiKAN- Sayn Komisyon önergeye katlyor mu?..
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN- Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
Ankara Milletvekili H Uluç Gürkan ve Arkadafllarnn Önergesi
11 inci maddesinin ikinci fkrasnn afladaki biçimde deifltirilmesini öneriyoruz:
Madde 11, kinci fkra:
Özellefltirme programna alnan kurulufllar, sermayelerindeki kamu pay yüzde 50'nin altna düflünceye kadar, Türkiye Büyük Millet Meclisi adna ve Anayasann 165'inci maddesindeki esaslar uyarnca denetlenirler.
BAfiKAN- Sayn Komisyon önergeye katlyor mu?..
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN- Önergeye Komisyon ve Hükümet katlmyor.
Önerge üzerinde söz talebi yok.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
Adana Milletvekili Turgut Tekin ve Arkadafllarnn Önergesi
11 inci maddesinin ikinci fkrasnn ikinci satrnda yer alan " 2.4.1987 tarihli ve" ifadesinin madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
BAfiKAN- Sayn Komisyon önergeye katlyor mu?..
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz Sayn Baflkanm.
BAfiKAN- Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
stanbul Milletvekili Engin Güner ve Arkadafllarnn Önergesi
11 inci maddesine afladaki metnin eklenmesini sayglarmzla arz ederiz.
Ek Fkra:
Özellefltirilen her bir kuruluflun, özellefltirme iflleminin gerçekleflmesinden hemen sonra, ifllemle ilgili tüm safahat ve ifllemleri ayrntl bir biçimde belirtilen bir kitapçk, Özellefltirme daresi Baflkanl tarafndan kamuoyuna sunulmak üzere yaymlanr.
BAfiKAN- Sayn Komisyon önergeye katlyor mu?..
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz Sayn Baflkanm.
BAfiKAN- Önergeye Komisyon ve Hükümet katlmyor.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
11 inci maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... 11 inci madde kabul edilmifltir.
12 nci maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, 12 nci madde üzerinde gruplar adna söz isteyen var m?
AL O⁄UZ (stanbul)- Söz istiyorum Sayn Baflkan.
BAfiKAN- fiahslar adna; Sayn Algan Hacalolu, Sayn Uluç Gürkan, Sayn Ali Dinçer, Sayn Cevat Ayhan, Sayn Ali Yalçn Öütcan ve Sayn Ahmet Sayn söz istemifllerdir.
Sayn Ouz, RP Grubu adna, buyurun efendim.
RP GRUBU ADINA AL O⁄UZ (stanbul)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllar; müzakere konusu 720 sra sayl kanun tasarsnn 12 nci maddesi üzerinde, Grubum adna söz almfl bulunuyorum. Bu vesileyle, Yüce Heyetinizi en derin sayglarmla selamlyorum.
Deerli arkadafllarm, 12 nci madde, özellefltirme uygulamasnn tatbikatnda ve denetlemesinde hangi denetleme usullerine tabi olaca, uygulanmayacak hükümlerin neler olaca hususunu hükme balamfltr. Yine bu madde, Bu Kanunda yaplmas öngörülen ifllerde 2886 sayl Devlet hale Kanunu tatbik edilmeyecek hükmünü getiriyor.
Deerli arkadafllarm, malûmu âliniz, bu kanunun tatbik edilmedii yerler istisnadr ve çok mahduttur. Çünkü, bu kanunun, özellikle, devlet ihaleleriyle ilgili konularda mutlaka tatbik edilmesi gerektii hususu, kanunun amir hükümlerinde mündemiç bulunmaktadr; ama, burada bir istisnai hüküm getirilerek, bu özellefltirme faaliyetinin, bu kanuna tabi olmayaca hususu hükme balanyor. Bunun yannda, 1050 sayl Muhasebei Umumiye Kanununa tabi olmayaca hususu da hükme balanyor.
Malumu ihsannz, Muhasebei Umumiye Kanununa -devlet faaliyetleri ve harcamalaryla ilgili konularda bir süzgeç ve denetleme hükmü getiren bu kanuna- da tabi olmayaca, özellikle 12 nci maddede, istisna hüküm olarak, uygulanmayacak hükümler olarak hükme balanyor. Yine, 832 sayl Sayfltay Kanununun vize ve tescile iliflkin hükümlerinin de burada uygulanmayaca hükmü, üçüncü bir hüküm olarak, 12 nci maddede derpifl ediliyor.
Deerli arkadafllarm, tabiî, acaba, bu kadar rahatlk getirilmesi, hangi gayeyle veya maksatla hükme balanyor, niye bu kadar rahatlk getirilmesi arzu ediliyor diye akla bir sual geliyor. Madde gerekçesine bakyoruz; 12 nci maddenin gerekçesinde "özellefltirme uygulamalar srasnda uygulanmayacak kanun hükümleri belirlenmifl ve böylece uygulamalarda kolaylk salanmas amaçlanmfltr" hükmünü görüyoruz.
Deerli arkadafllarm, kolaylk salanmas güzel bir fley; ama, bu kolayln altndaki maksat ne, neyi kolaylafltryoruz? Yüce Meclis, günlerden beri, gecenin saat 02.00'lerine kadar çalflarak, bir fley yapmak arzusunda. Ne istiyor; bir an evvel, bu tasar kanunlaflsn. Bu tasar kanunlaflsn, çabuk kanunlaflsn; ama, " Bu ifli kolaylafltralm, tatbikat da kolay olsun" derken, bütün denetim mekanizmalarndan arndrlmfl ve bütün denetim mekanizmalarnn hepsinin süzgecinden istisna tutulmufl bir tatbikat getiriyoruz.
Peki, bunu tatbik eden insanlar layüsel mi? Yani, bu denetim mekanizmalarndan hiçbirisi burada tatbik edilmesin mi? stediklerini yapsnlar m? Buraya gelen arkadafllarm, 11 inci maddenin tatbikatyla ilgili, çok dikkati mucip hususlara dokundular ve "11 inci maddede, sadece Yüksek Denetleme Kurulunun faaliyet gösterecei ve denetleme görevinin olaca hususu getirilmifltir. Dier istisna maddeleriyle de, flurada saydmz bütün denetlemelerden azade tutulmufl olmas fevkalade yanlfltr" dediler ve bunun getirecei mahzurlar da huzurlarnzda saydlar.
Deerli arkadafllarm, halbuki, 11 inci maddenin gerekçesinde, sadece Yüksek Denetleme Kurulu tarafndan yaplan denetlemenin kâfi gelecei hususunda, bir açklk görüyoruz. Bu istisna maddesi 12 nci maddede "flu, flu hükümlere tabi olmayacak" derken, sadece Yüksek Denetleme Kurulunca denetlenmesinin yeterli olaca husundaki bir hüküm, bütün arkadafllarmzca tasvip edilmiyor; ama, siz, artk, parmaklarnz kaldrmaya nasl olsa alfltnz, bunu da böyle geçirirsiniz.
Dikkatlerinizi çekiyorum; iptal edilen kanun için, ayn flekilde, rahatlkla burada görüfllerimizi söylerken, Yüce Heyeti ikaz ederek "Gelin, bunlar yapmayn. Birçok kanunlar, özellikle de Anayasnn 160 ve müteakip maddelerini ihlal ederek kolaylkla çkardnz bu kanun, Anayasadan geçmez" dedik ve tahminimiz de doru çkt, Anayasa Mahkemesinden, kanununuz döndü.
Deerli arkadafllarm, arkasndan çkardnz kanun ise, ayn noksanlarla malul idi, o da döndü; ama, o kanuna tabi kararnamelerin de dönmesiyle floke oldunuz ve uzun bir bocalama devri geçirdiniz. Buna ramen, getirdiiniz flu tasarda görüyoruz ki, ayn rahatszlklar var. Buraya çkan arkadafllarmzn, sadece 11 ve 12 nci maddenin tahlillerinde ortaya koyduklar gerçekleri ve mevcut Anayasa ihlallerini yine nazara almyorsunuz.
Benim kanaatim o ki, bu söz dinlemeyiflinizin neticesinde çkacak olan bu kanun yine Anayasa Mahkemesine gidecek ve arkasndan da, bundan evvelki çektiiniz emeklerin heder olmas gibi, bu da, Anayasa Mahkemesinden dönecek, ondan sonra da suçlayacak yer arayacaksnz; biraz Anayasa Mahkemesine, biraz da Mecliste, bizim, muhalefet görevimizi layk veçhile yapmadmz bile belki rahatlkla söyleyeceksiniz; ama, kendinizde hiçbir kusur aramayacaksnz... Çünkü, kusur, samur kürk olmufl, kimse srtna giymemifl...
Hayrl olsun diyorum efendim; hepinizi sayglarla selamlyorum.(RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Ouz.
Sayn Hacalolu?..Yok.
Sayn Gürkan, buyurun.
H. ULUÇ GÜRKAN (Ankara)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; aslnda, bu yasa tasarsnda, hiç olmasa da olur bir maddeyi görüflüyoruz.
Bakn, madde ne diyor: "Bu Kanunda yaplmas öngörülen ifllerde 2886 sayl Devlet hale Kanunu ve 1050 sayl Muhasebei Umumiye Kanununun hükümleri ile 832 sayl Sayfltay Kanununun vize ve tescile iliflkin hükümleri uygulanmaz."
Bunun uygulanmamasnn getirecei skntlarn tartflmas bir yana, zaten 11 inci maddede dolayl olarak bunu kabul ettiniz. Aslnda, fiilen, bu yasa tasarsyla ilgili bir engelleme yaplyorsa, bu maddeyle, bir daha bunu siz yapyorsunuz. 11 inci maddede kabul ettiiniz bir hükmü, 12 inci madde de, bize konuflma frsatlar, üzerinde önerge verme frsatlar yaratarak yeniden tartflmaya siz açyorsunuz. Engellemeyi gerçekten siz yapyorsunuz ve onun için de ben, her seferinde, üzerine basa basa, bu konuda siz ne kadar samimisiniz diye soruyorum.
11 inci maddede "...Özellefltirme daresi Baflkanlnn çalflmalar ve Özellefltirme Fonunun kullanm ile özellefltirme ifllemleri srasndaki her türlü hizmet ve uygulamalar flu flekilde yaplr" derken, "...Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulu hakkndaki 72 sayl 20.10.1983 tarihli Kanun Hükmünde Kararname esaslarna göre denetlenir" dediniz. Bu kararnamenin 22 nci maddesi diyor ki "Muhasebeyi Umumiye ve Arttrma, Eksiltme ve hale Kanunlar ile Sayfltay denetimi geçerli deildir." Bunu kabul ettiniz; bu 12 nci maddede muaf tuttuunuz her fleyi, 11 inci maddede kabul ettiniz. fiimdi, bize 12 nci maddeyi tartfltryorsunuz. Anlamsz bir tartflma, zaman kaybediyorsunuz gecenin bu saatinde. Ondan sonra da, bu tasar konusunda muhalefet engelleme yapyor filan diye yaknyorsunuz.
Bu frsattan yararlanarak -bir iki dakikalk sürem de olduu için- sizi gerçekten uyarmak istiyorum. Anayasaya aykr vahim bir yasa yapma ve bu yasay yapmada srar eylemi içindesiniz. Benim inancma göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi bu kadar srarl olmaz, bu kadar vurdumduymaz olmaz, olmamal ve flunu, Anayasaya uygun hale getirmek için, iyiniyetli çabalar, gerçekten deerlendirmeye çalflmal.
Hele hele, bu çabalar, sizin, bafllangçta belki, Anayasaya olabildiince uygun bir biçimde, uzmanlara hazrlatarak, Plan ve Bütçe Komisyonuna sunduunuz bir tasarnn, orada bozulmas fleklindeyse, yeniden, orijinal biçimine getirme yolunda bir katk koymanzda gerçekten yarar vardr. Aksi takdirde, yürütmeyi durdurma karar verilmezse Anayasa Mahkemesince, bir iki ayda bir fleyler yapacaksnz; ama, bunun flaibesi, maalesef, bu Meclisin üzerinde kalacak, sadece Hükümetin deil.
Bu vebali, kendi üstümüze, gönüllü olarak yüklemek bize reva m? Bunu düflünmek gerek. Hem gereksiz bir madde hem gereksizlii âdeta, açk bir baflka madde daha... Açk açk, Anayasaya aykr; iflte o dilekçelere, imza toplama eylemlerine, göstere göstere ortaya çksn gibi, 11 inci maddede kabul edilmifl bir hususu, 12 nci madde diye bir daha yazyorsunuz; Anayasaya aykrl üstünde srar ediyorsunuz.
Gerçekten, bu yasa tasarsyla, ben, ktidar Gruplarnn, Anamuhalefet Partisiyle uzlaflma adna, ne yapmak istediini anlayabilmifl deilim. Eer, siz anlayabilmiflseniz, eer, siz, bunu anlayarak oy veriyorsanz, ben de, Sayn Ali Ouz'un dedii gibi, "yasa hepimize hayrl olsun" deyip, üstüne bir çizgi atacam, geçsin diyeceim.
Sa olun.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn Dinçer?.. Yok.
Sayn Ayhan, buyurun.
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Muhterem Baflkan, muhterem üyeler; görüflülmekte olan 720 sra sayl Özellefltirme Kanunu Tasarsnn 12 nci maddesi üzerinde flahsm adna söz almfl bulunmaktaym.
Muhterem arkadafllar, bu maddede "Bu Kanunda yaplmas öngörülen ifllerde 2886 sayl Devlet hale Kanunu ve 1050 sayl Muhasebei Umumiye Kanunu hükümleri ile 832 sayl Sayfltay Kanununun vize ve tescile iliflkin hükümleri uygulanmaz" denilmektedir.
Hükümet tarafndan sevk edilen tasarnn 12 nci maddesinin gerekçesinde, "Özellefltirme uygulamalar srasnda uygulanmayacak kanun hükümleri belirlenmifl ve böylece uygulamalarda kolaylk salanmas amaçlanmfltr" denilmektedir.
Muhterem arkadafllar, 2886 sayl Devlet hale Kanunu, devletin bütün kurum ve kurulufllarnda yaplacak olan ihalelerin usulünü, esasn düzenleyen bir Kanundur. 1050 sayl Muhasebei Umumiye Kanunu da, 1927'de çkarlmfl, bilahara, muhtelif zamanlarda deifliklikler yaplmfltr. Kanunun 1 inci maddesinde, "Devletin bilumum emvalinin idare ve muhasebesi bu kanuna tabidir" denmektedir. Bildiiniz gibi, 832 sayl Sayfltay Kanununun 1 inci maddesinde, "Sayfltay, genel ve katma bütçeli dairelerin gelir ve giderleri ile mallarn, Türkiye Büyük Millet Meclisi adna denetlemek ve sorumlularn hesap ve ifllemlerini yarglama yoluyla kesin hükme balamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme balama ifllerini yapmakla görevlidir" denmekte; yine ayn Kanunun 28 inci maddesinde ise, Sayfltayn görev ve yetkileri meyannda -tek tek okumuyorum- birinci fkrann (a) bölümünün son ksmnda, sabit ve döner sermayeli veya fon fleklinde kurulan kurum ve teflebbüslerin de denetimi Sayfltaya verilmektedir. Yine ayn Kanunun 30 uncu maddesinde de, tescil ve önceden vizeye tabi tutulmasyla ilgili düzenlemeler getirilmifltir.
fiimdi, biz bu kanunlar burada uygulamyoruz ve "özellefltirmeye kolaylk salamas için uygulamyoruz" diyoruz. Deerli arkadafllar, devlet bu üç kanunla yönetiliyor, bütün muhasebesi, mal varl bunlarla idare ediliyor. Eer bu kanunlar, zorluk çkaran kanunlarsa, önce bunlar deifltirin. Yani, umumî hükümlerden niye kaçyorsunuz? Umumî hükümlerden kaçtnz zaman, birtakm suizanna vesile olursunuz.
Nitekim, Türkiye'de yolsuzluklar da, hep umumî hükümlerden kaçld zaman olmaktadr. Umumî hükümlerden kaçfl çok zarurî ise ve hakl gerekçeleri varsa tecviz edilebilir. Siz, burada "kolaylk için" diyorsunuz; ne demek kolaylk?!. Demek ki, devletin dier bütün ifllerinde zorluk çkarmak için getirilmifl bu kanunlar, sadece özellefltirme kolay olsun! Yani, gerekçenin manas yok bir kere... (RP sralarndan alkfllar)
Deerli arkadafllar, bugün, memlekette, denetleme, Sayfltayla olur; denetleme, belli kurulufllarda, Yüksek Denetleme Kuruluyla olur; bakanlklarn, genel müdürlüklerin ve Baflbakanln ise teftifl kurullar vardr. Ancak, Sayfltay dflndaki bütün bu denetim mekanizmalar, teftifl kurullar, siyasî kadrolarn yönetimindedir, siyasilerin emrindedir; istediini denetletir, istediini denetletmez, istedii yere müfettifl yollar istedii yere yollamaz; istedii müfettiflin verdii raporu uygular, istemediini uygulamaz.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Devam edin efendim.
CEVAT AYHAN (Devamla)- Onun için, Türkiye'nin yetmifl ylda edindii mal varlklarnn özellefltirilmesiyle ilgili bir muamelenin, mutlaka, Sayfltay gibi, bamsz yüksek mahkeme üyelerinin denetiminde geçirilmesi gerekir ki, suizan bertaraf edilsin, yolsuzluklar önlensin ve caydrlsn. Oradan geçmesi, fllerin salkl yürümesi ve milletin güveninin devam bakmndan elzemdir.
Ben, bu hususlar arz edeyim dedim; hepinizi hürmetle selamlarm. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Madde üzerindeki görüflmeler tamamlanmfltr.
IfiIN ÇELEB (zmir)- Sayn Baflkan, sorum olacak efendim.
BAfiKAN-Sayn Çelebi, 13 üncü maddede Grup adna size söz vereceim; ama, deminki uygulamadan da istifade edebilirsiniz.
AHMET REMZ HATP (Konya)- Sorular ne zaman efendim? Bir sorum olacak...
BAfiKAN- Maddeyle ilgili, Sayn Ahmet Remzi Hatip ve Sayn Ifln Çelebi soru sormak istemektedirler.
Baflka söz isteyen sayn üye?.. Yok
Soru kayt ifllemi bitmifltir.
Sayn Ahmet Remzi Hatip, buyurun efendim.
AHMET REMZ HATP (Konya)- Efendim, bu kanun tasarsnn 11 inci maddesinin gerekçesinde, özellefltirmeden hâsl olacak paralar devletin gelirleri olarak kabul edilmektedir. Dolaysyla, yaplacak masraflar da devlet gelirinden yaplan masraflar olduuna göre, devlet masraflarn denetlemek üzere konulmufl olan 2886 sayl Devlet hale Kanunu, 1050 sayl Muhasebei Umumiye Kanunu ve 832 sayl Sayfltay Kanunu neden uygulanmyor, neden normal cari hale Kanunu dflna çklyor, bu denetimden kaçlyor, bunun cevaplandrlmasn istiyorum.
fiimdiye kadar yaplan özellefltirmelerde birçok flaibelerden bahsedilmekteyken, acaba neden hâlâ denetimden kaçlmaktadr? Bu kanunlar lüzumsuz ise iptal edilip yürürlükten kaldrlmas düflünülüyor mu; lüzumlu hükümleri varsa, dier maddelerinin, bu kanun tasarsyla yahut da müstakil bir kanunla düzeltilmesi acaba mümkün mü?
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn Çelebi, buyurun.
IfiIN ÇELEB (zmir)- Ben soru sormaktan vazgeçiyorum Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Çelebi.
Sayn Bakan, buyurun efendim.
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Sayn Baflkanm, özellefltirme, kendisine özgü metotlar gerektiren bir uygulamadr.
Bu itibarla, özellefltirmede, hale Kanununun uygulanmamas esas alnmfltr. Sadece özellefltirme deil, birçok KT'lerin durumu tetkik edildiinde, onlar da Devlet hale Kanununun dflndadrlar. Bu tasar, ihalelerin veya özellefltirmenin tamamen saydam bir flekilde yaplmas için gerekli düzenlemeyi kendi bünyesinde taflmaktadr.
Bu itibarla, arkadafllarmzn endiflelerini gerektirecek bir durum görmediimizi ifade etmek istiyorum.
Teflekkür ediyorum.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Madde üzerindeki görüflmeler ve sual sorma ifllemi tamamlanmfltr.
Madde üzerinde verilmifl önergeler vardr. 4 önergeyi önce verilifl srasna göre okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan Özellefltirme Yasa Tasarsnn 12 nci maddesinin yasa metninden çkarlmasn öneriyoruz.
Gereini sayglarmzla dileriz.
H. Uluç Gürkan Ender Karagül Mustafa Ylmaz
Ankara Uflak Gaziantep
M. stemihan Talay Ali Uyar
çel Hatay
Gerekçe: Madde, Devletin maln mülkünü haraç mezat satma yolunu açacak kadar önemli bir yasay bütünüyle denetim baflklkl haline getirmektedir. Bu baflklk ortamnda denetimin yaplaca hiçbir baz kalmamaktadr. Tüm özellefltirme uygulamalarna ve ihale yöntemlerine iliflkin esaslarn, tüzük yerine gerçekte dorudan Baflbakan ve Özellefltirme daresi Baflkan tarafndan hazrlanacak yönetmeliklerle belirlenmesi öngörülüyor. Böylece, yalnz sadece Sayfltay denetimi deil, Danfltay denetimi de önlenmifl, Türkiye Büyük Millet Meclisinin yan sra Bakanlar Kurulu da devre dfl braklmfl oluyor.
BAfiKAN- Dier önergeyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 720 sra sayl kanun tasarsnn 12 nci maddesinin birinci satrnda yer alan, "...2886 sayl..." ifadesinin madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Turgut Tekin Sami Sözat A.Sezal Özbek
Adana Balkesir Krklareli
A. Yalçn Öütcan Abdullah Knal
Adana Hatay
Gerekçe: Kanun adnn metinde bulunmas nedeniyle çkarlmas uygun olacaktr.
BAfiKAN- Dier önergeyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 720 sra sayl kanun tasarsnn 12 nci maddesinin ikinci satrnda yer alan, "...1050 sayl..." ibaresinin madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Turgut Tekin Sami Sözat A.Sezal Özbek
Adana Balkesir Krklareli
A. Yalçn Öütcan Abdullah Knal
Adana Hatay
Gerekçe: Kanun adnn metinde bulunmas nedeniyle çkarlmas uygun olacaktr.
BAfiKAN- Dier önergeyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Özellefltirmeyle ilgili 720 sra sayl yasa teklifinin 12 nci maddesi Anayasann 160, 161, 162, 164 ve 165 inci maddeleriyle, Anayasann "Anayasa Mahkemesinin Kararlar" bafllkl 153 üncü maddelerine aykrdr.
Gerekçeleri iliflikte açklanan Anayasaya aykrlk konusunun, çtüzüün 85 inci maddesi uyarnca oylanmak üzere görüflülmesini dileriz.
Sayglarmla.
H. Uluç Gürkan Atilla Mutman M. stemihan Talay
Ankara zmir çel
Ender Karagül Mustafa Ylmaz . Nami Çaan
Uflak Gaziantep stanbul
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, madde üzerinde verilmifl 11 önergeden, madde tek fkra olduu için, 4'ünü okuttum.
fiimdi aykrlk derecesine göre okutacam.
En son okuttuum önergenin gerekçesi, biraz evvel dier maddede okuttuum gerekçeyle ayn olduu için okutmuyorum.
Sayn Komisyon, önergeye katlyor mu?
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Anayasaya aykrlk önergesine Hükümet ve Komisyon katlmyor.
fiABAN BAYRAK (Kayseri)- Sayn Baflkan, karar yetersaysnn aranmasn istiyoruz.
BAfiKAN- Oylamada karar yetersaysnn aranmas istenmifltir.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan Özellefltirme Yasa Tasarsnn 12 nci maddesinin yasa metninden çkarlmasn öneriyoruz.
Gereini sayglarmzla dileriz.
H. Uluç Gürkan (Ankara) ve arkadafllar
BAfiKAN- Sayn Komisyon önergeye katlyor mu?
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Önerge üzerinde söz talebi?.. Yok.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 720 sra sayl kanun tasarsnn 12 nci maddesinin birinci satrnda yer alan "...2886 sayl..." ifadesinin madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Turgut Tekin (Adana) ve arkadafllar
BAfiKAN- Sayn Komisyon, önergeye katlyor musunuz?
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN- Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 720 sra sayl kanun tasarsnn 12 nci maddesinin ikinci satrnda yer alan "...1050 sayl..." ibaresinin madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Turgut Tekin (Adana) ve arkadafllar
BAfiKAN- Sayn Komisyon önergeye katlyor mu?
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI BEKR SAM DAÇE (Adana)- Katlmyoruz Sayn Baflkanm.
BAfiKAN- Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
12 nci maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... 12 nci madde kabul edilmifltir.
13 üncü maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN- Sayn milletvekilleri, madde üzerinde, ANAP Grubu adna Sayn Ifln Çelebi ve Refah Partisi Grubu adna Sayn Cevat Ayhan söz istemifllerdir.
Buyurun Sayn Çelebi.
ANAP GRUBU ADINA IfiIN ÇELEB (zmir)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllarm; 13 üncü maddeyle ilgili konuflmadan önce, bir konuda, 11 ve 12 nci maddelerle ilgili bir açklama yapmak istiyorum.
Arkadafllarmzn, özellikle bu maddelerin Anayasann 165 inci maddesine aykr olduu iddia ve teziyle Anayasa Mahkemesine müracaatlarnn iptal gerekcesinde; fonlarn Sayfltay denetimine alnmas önerilmektedir; müracaatlar ilgili Resmî Gazetede vardr. Buna karfllk, Anayasa Mahkemesi, bu yönden yapt incelemesinin 46 nc sayfasnda flunu söylüyor: Özellefltirme Fonu da, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunun denetim alan içine alnmfltr. Fonlarn, Anayasann 165 inci maddesi içinde saylan kamu kuruluflu olarak deerlendirilmesi zorunludur. En son paragrafnda ise, bu konuda, fonlarn, Yüksek Denetleme Kurulunun denetimine alnmas için de bir kanun çkarlmas gerektiinden söz ediyor.
Burada çkarlmak istenen kanun tasarsnn 11 ve 12 nci maddeleriyle; Anayasa Mahkemesinin bozma gerekcesinin cevaplandrlmas veya onun gösterdii yoldan yürünmesi temin edilmektedir. Burada Anayasaya bir aykrlk yok; tamamen, Anayasa Mahkemesinin iptal gerekcesine uygun olarak, 11 ve 12 nci maddelerin düzenlenmifl olduunu görüyoruz. Bunu, tutanaklara geçmesi açsndan, son derece dikkatle, bir kez daha deerlendirdik ve doru bir ifllem yapldn görüyoruz. Bu anlamda, ilgili Resmî Gazetenin 21 nci sayfasnda, Anayasa Mahkemesine, iptal gerekçesi olarak sunulan, fonlarn Sayfltay denetimine alnmas talebine karfllk; Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçesinde, tam tersi, Özellefltirme Fonu, Baflbakanlk Yüksek Denetleme Kurulunun denetimi içine alnmfltr ve "Fonlarn, Anayasann 165 inci maddesi içerisinde saylan kamu kuruluflu olarak deerlendirilmesi zorunludur" denmifltir. Ayrca, en alt paragrafta, fonlarn, Yüksek Denetleme Kurulu Baflkanlnn denetim alan içine alnmak üzere, yasal bir düzenlemeye ihtiyaç olduu belirtiliyor. Bu ihtiyaç da bu tasaryla salandna göre, burada, Anayasaya uygunluk hükmü açktr.
Madde 13le ilgili bir fley söylemek istiyorum. Burada, altn hisse meselesi önemlidir. Aslnda, ngilterede birçok uygulamada, birçok kuruluflta yüzde 1, yüzde 2 gibi altn hisse tutulmaktadr ve bu, özellefltirme sonras uygulamalarda, devletin, belli ölçüde rekabet ortamn ve iklimini yaratmas açsndan, önemli bir araç olarak elinde kalmasn temin etmektedir. Bu anlamda, bu altn hisse, çok önemlidir; bu maddenin yararna inanyorum ve bunun aslnda, yüzde 1-2 olarak, birçok önemli kuruluflta yer almasnda da yarar görüyorum. 13 üncü maddenin, bu anlamda kabul edilmesinin doru olacana inanyorum; ama, bu madde kapsamna alnan kurulufllardan, Türk Hava Yollarnda, altn hisse olmas gerektiine inanmyorum; ama, bu, tabiî, takdirinize bal. Türk Hava Yollarn bu kadar stratejik olarak deerlendirmiyorum; bu, flahsî kanaatim.
Dünyada, birçok özellefltirme uygulamas yaplmfltr. Bu altn hisse, yüzde 1 olabilir, yüzde 2 olabilir; ama, burada, yüzde 49a kadar yetki vermek doru deil. Mümkün olabildii ölçüde, o rekabet ortamnn ve antitekelin yaratlmasn teminen, fiyatlandrma ve yatrm politikasn toplum yararna deerlendirmek üzere, yüzde 1-2 gibi hisselerin, birçok özellefltirme operasyonunda, elde tutulmasnda da yarar olduu kanatindeyim. Bunu da antrparantez belirtmek istiyorum.
Hepinize sayglar sunarm efendim.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Çelebi.
Refah PartisiGrubu adna, Sayn Ayhan; buyurun.
RP GRUBU ADINA CEVAT AYHAN (Sakarya)- Muhterem Baflkan, muhterem üyeler; görüflülmekte olan 720 sra sayl Özellefltirme Kanunu Tasarsnn 13 üncü maddesi üzerinde, Refah Partisi Grubu adna söz almfl bulunmaktaym.
Muhterem arkadafllar, bu maddede, stratejik konu ve kurulufllar ile imtiyazl haklarn belirlenmesi tarif edilmekte ve hangi kurulufllarn stratejik kurulufl olacana Özellefltirme Yüksek Kurulunun karar verecei söylenmektedir. Burada zikredilmifl olan, Türk Hava Yollar, Ziraat Bankas, Türkiye Halk Bankas, Toprak Mahsulleri Ofisi Alkoloid Müessesesi, Türkiye Petrolleri gibi kurulufllar, stratejik tesis olarak tarif edilmektedir.
Muhterem arkadafllar, burada eksiklikler olduunu da görüyorum. Aslnda, burada, demir çelik tesislerinin de bulunmas gerekir; burada -rafineriler ayr flirket olduu için söylüyorum- petrol rafinerilerinin de bulunmas gerekir; burada, ASELSAN gibi, ordumuz için haberleflme araç gereçleri imal eden, Makine Kimya Endüstrisi gibi, ordumuz için silah, mühimmat ve teçhizat imal eden tesislerin de bulunmas gerekir. Bunlarn Özellefltirme Yüksek Kurulunun kararna braklmas deil, dorudan doruya, Meclis tarafndan, kanunun metnine derc edilmesi gerekir kanaatindeyim.
Muhterem arkadafllar, mesela, demir-çelik tesislerine baktmzda; Türkiye'de, bugün, 11 milyon ton çelik üretilmektedir. Bunun takriben 4 milyon tonu Ereli, Karabük ve skenderun'da entegre tesislerde; dierleri arkoca tesislerinde üretilmektedir. kisi arasndaki fark, malumunuz olduu üzere flu: Entegre tesislerde, cevheri dadan alr, getirirsiniz, belli prosesten geçirdikten sonra, çelik haline getirirsiniz; yani, katma deer yönünden de, güvenlik yönünden de memleket flartlarna uygun olan bir yöntemdir; öbüründe, yani, ark-oca tesislerinde ise, hurday dflardan ithal edersiniz 90-100 dolara, elektrikle, arkocaklarnda eritirsiniz, çelik haline getirirsiniz; memleket ekonomisi için, katma deeri düflük olan bir üretim tarzdr.
Ayrca, çeliin stratejik madde olduunu düflünürsek -ki, dorusu da odur- yarn, birtakm kriz zamanlarnda, memleketin gerek sanayiinin gerekse savunmasnn çelie bal olduunu düflünürsek; dflardan hurda getiremezsiniz, hurda getirmede yol güvenliiniz de olmaz, sizin de bünyenizden yeterli seviyede hurda çkmaz -hurda genellikle Kuzey Amerika'dan ve Avrupa'dan gelir, sanayileflmifl ülkelerden gelir- ve demir-çelik ihtiyac içinde kvranrsnz.
Muhterem arkadafllar, ayrca, çelikle ilgili olarak flunlar da bilmekte fayda var: Bugün, Avrupa Birliine dahil ülkelerde, ylda 137 milyon 536 bin ton ham çelik üretilmektedir. Bu ülkeler içerisinde, ham çelik üretiminde en baflta, ylda 42 milyon ton mertebesindeki üretimiyle Almanya gelir; onun ardndan, srasyla, ylda 25 milyon ton mertebesindeki üretimiyle talya, ylda 18 milyon ton mertebesindeki üretimiyle Fransa, ylda 17 milyon ton mertebesindeki üretimiyle ngiltere ve ylda 11 milyon ton mertebesindeki üretimiyle, küçücük bir ülke olan, Belçika gelir. Bugün, Avrupa Birliinde, çelik üretimini azaltmak için devaml müzakereler yaplmakta ve kararlar alnmaktadr. Tabiî, "demek ki dünyada çelie ihtiyaç yok; biz de kapatverelim Karabük'ü" diyeceksiniz... Hükümetin verdii bir karar; entegre tesisleri kapatalm; çünkü, entegre tesislerin hepsi KT'tir...
Tabiî, Avrupa Birlii, çelik üretimini 19 milyon ton azaltmak istiyor; Türkiye de, gümrük birliine gireceim, ardndan tam üyelie geçeceim diye, Avrupa Birliinin efliini aflndryor, hiç olmazsa, bu çelik tesislerini kapataym da, Avrupa Birliine müzakerelerde bir cemilede bulunaym diyor. Çünkü, Avrupa Birliine girdiiniz zaman, onlar, sizin baz tesislerinizi denetlerler; verimsiz bulduklar tesislerinizin kapatlmas için kararlar alrlar ve bask yaparlar. Yani, Türkiye'de, Karabük Demir ve Çelik Fabrikalarn kapatmayla ilgili kararn arkasnda, Avrupa Birliinden, ngiltere'den gelen bu basknn olduu da, bu sahada, yönetim seviyesinde çalflan arkadafllarn bizzat yafladklar olaylardan, yaptklar müzakerelerde kendilerine yaplan basklardan açk seçik ortaya çkmaktadr.
Muhterem arkadafllar, Türkiye, demir ve çelik sanayiini, mutlaka, entegre tesisler üzerinde kurmaya mecburdur.
Büyüyen ve geliflen bir Türkiye'de, yass hadde mamulleri üretimini artrmanz gerekir ki, bu, sanayiin önemli bir ihtiyacdr. Sanayileflen bir Türkiye'de yass hadde mamulleri üretimi de artacaktr.
Sanayileflmifl ülkelerde de, demir çeliin uzun ve yass hadde mamullerine baktnz zaman, yass hadde mamullerinin büyük ölçüde arlkta olduunu görürsünüz. Bakn, bugün, Japonya, ylda 110 milyon ton demir çelik üreten bir ülkedir; yani, bugün, dev Japon sanayiinin arkasnda, milyonlarla ifade edilen büyük otomotiv sanayiinin arkasnda, gemi sanayiinin arkasnda çelik tesisleri bulunmaktadr. Kömür madeni olmayan, demir cevheri olmayan bu ülke, gelifltirdii teknolojilerle, bugün, dünyada bir numaral çelik üreticisi bir ülke haline gelmifl bulunmaktadr. Onun için, Türkiye, demir-çelik sanayiinde büyüyecekse, burada, demir ve çelik tesislerinin de bulunmas gerekir; burada, petrol tesislerinin de bulunmas gerekir. TPAO, arafltrma yapan bir kurumdur; ama, TÜPRAfi ve benzeri birtakm kurulufllar var ki, bunlar da, ham petrolü alp rafine eden ve kullanlacak hale getiren tesislerdir.
Hatrlarsnz, bendeniz, 1960'l yllarda petrol sanayiinde çalfltm zaman, PRAfi'tan Mersin'e bir boru hatt infla edildi. Bu 8 inçlik boru hatt, jet yakt boru hattyd. Neden; çünkü, Kbrs harekât srasnda, 1960'l yllarda, dflardan bize jet yakt vermediler. Bunun üzerine, zamann hükümeti rafineriye derhal talimat verdi, birtakm yeni proses üniteler ilave edildi, tadilat yapld, ve ordumuzun jet yakt ihtiyacn karfllamak üzere yeni bir ünite devreye sokuldu. Rafineriler de stratejik ünitelerdir. Bu tesisler, memleketin akaryakt ihtiyac ile -özellikle de savunma maksadyla- ordunun akaryakt ihtiyacn karfllarlar.
Yine, Makine Kimya Endüstrisi Kurumu ile ASELSAN da memleket savunmasnda fevkalade hayat ehemmiyeti haiz görev yapmakta ve çeflitli teçhizat üretmektedir. Bunlarn da burada bulunmas gerekir. Bunlar burada bulunmazsa, yarn skntya düfltüümüzde bu skntnn telafi edilmesi mümkün olmaz.
Muhterem arkadafllar, yarnki ihtiyaçlar bugünden görüp tedbir almazsak...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Devam edin Sayn Ayhan.
CEVAT AYHAN (Devamla)- ...yarn doabilecek olan kötü flartlar içinde bunun sorumlusunu bulmamz, hiçbir fley ifade etmez.
Karabük ile ilgili flu hususu da dile getirmek istiyorum: Bugün, Karabük ile ilgili olarak, ktidarn SHP kanadnn devreye soktuu uzman bir grubun, komisyonun -ki, bunun içinde üniversiteler var, uzmanlar var, çeflitli kamu kurulufllar var- uzun etütleri ve çalflmalar sonucunda hazrlad rapor, Karabük tesislerinin, küçük bir yatrmla rantabl olarak, ekonomik olarak çalflacan ortaya koymaktadr; ancak, bu rapor, Sayn Baflbakana da sunulmufl olmasna ramen, maalesef, rafta tozlanmaktadr.
Karabük için de büyük bir tehlike vardr. Yüksek frnlarn tulalar deifltirilmedii takdirde, çok ksa bir zamanda bunlarn delinmesi ve Karabük Demir ve Çelik Fabrikalarnn elden çkmas gibi bir tehlikeyle karfllafllr ki, bu konuda süratle tedbir almak gerekir.
Hepinize hürmetlerimi arz ederim. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
fiahslar adna, Sayn Hacalolu, Sayn Gürkan, Sayn Dinçer, Sayn Ayhan, Sayn Balyal, Sayn Öütcan, Sayn Hatip, Sayn Ahmet Sayn, Sayn Ünal, Sayn Kapusuz söz istemifllerdir.
Sayn Hacalolu?.. Yok.
Sayn Uluç Gürkan, buyurun efendim.
H.ULUÇ GÜRKAN (Ankara)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; bu yasa tasarsnn, Özellefltirme Yüksek Kurulunun görevleriyle ilgili 3 üncü maddesini burada görüflürken, bu tasar, adyla bir yetki yasa tasars deil; ama özü bakmndan bir yetki yasa tasars diye bir vurgulama yapmfl ve Özellefltirme Yüksek Kuruluna verilen yetkilerin, Türkiye Büyük Millet Meclisi bakmndan yasama yetkisinden vazgeçme anlamna geldiini örnekleriyle açklamfltk. flte, bu 13 üncü madde de, aslnda, özü itibariyle böyle bir maddedir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi de, yasama yetkisi kapsamnda olmas gereken baz yetkilerini, bu maddeyle -bu tasar, adeta bir yetki yasas tasarsymfl gibi- Bakanlar Kurulu içinden, Baflbakann seçecei -bu kez Bakanlar Kuruluna dahi deil- 5 kiflilik bir kurula devrediyor. Bu yönüyle de, olay, bir yetki yasas tasars niteliini kazanyor. Kald ki, bu madde, tasarnn kendi içindeki çeliflkilerinin çok açk bir biçimde srtt, net bir biçimde sergilendii bir madde. Bakn, ne diyor tasarda: "Yüzde 49'undan fazlasnn özellefltirilmesine karar verilirse, flu flu kurulufllarda imtiyazl hisse oluflturulmas zorunludur." mtiyazl hissenin ne olduu, tümüyle Kurulun yetkisinde; ama, ilginç bir fley var: 9 uncu maddeyle Ziraat Bankasnda bir fon oluflturduk, Özellefltirme Fonu. Neden; çünkü, Ziraat Bankas bir kamu bankas diye algland 9 uncu maddede; ama, flimdi, 13 üncü maddede de, "yüzde 49'undan fazlasn özellefltirebiliriz" diyoruz.
Siz, gerçekten, Ziraat Bankasyla ilgili olarak, bu tasarda, ne yapmak istediinizin farknda msnz?! Yoksa Sayn Mümtaz Soysal, o 9 uncu madde hazrlanrken sabah erken kalkt, onun elinde kald; 13 üncü maddede belki yurt dflndayd, belki de sabah erken kalkamad, DYP'nin elinde mi kald?! Böyle ifl mi olur?! Biraz ciddî olun; maddeler arasnda irtibat salayn.
Ayn çeliflki 15 inci maddeyle de var. fiimdi, 13 üncü maddede "tekelleflmenin önlenmesi de dahil olmak üzere, flu flu gerekçelerle imtiyazl hisse oluflturulur; stratejik saylacak konu ve kurulufllar belirlenir" diyorsunuz; yani, tekelleflmeyi önlemek gerekçesiyle "stratejik kurulufl belirleme" diye bir kavram getiriyorsunuz.
Peki, 15 inci maddede ne yapyorsunuz -gene, herhalde, o gün Sayn Soysal erken kalkmflt sabahleyin; madde onun elinde kalmfl- diyorsunuz ki, "sadece tekel niteliindeki mal ve hizmet üretim faaliyetleri ile kamu iktisadî kurulufllarnn temel kurulufl amaçlarna uygun mal ve hizmet üretim faaliyetleri imtiyaz addolunur." Bütün kamu iktisadî kurulufllar böyle kurulmufl; imtiyaz addolunuyor... Dolaysyla, Anayasann 155 inci maddesi gereince, imtiyaz sözleflmesi ve flartnamesi Danfltayn denetimine tabi. 15 inci maddeye göre, bütün kamu kurulufllar, Anayasa gereince, Danfltayn denetiminde, oradan geçmesi lazm, 13 üncü maddede de Kurula bir yetki veriliyor... Allah aflkna, ne yaptnzn farknda msnz, neyi, niçin yaptnzn farknda msnz, Hükümetin, size nelere oy verdirdiinin farknda msnz?! Lütfen, bu tasary biraz daha ciddî ele alalm. Bu nedenle de, 9 uncu maddede kabul etmediniz; ama, 13 üncü, 15 inci maddede, bu çeliflkileri de giderecek, Anayasaya aykrlklar aflacak deifliklik önergelerine...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
H.ULUÇ GÜRKAN (Devamla)- ...biraz olsun kulak verin. Bu anlayflla da, bu tasary, biraz olsun iyilefltirelim, gereince güzellefltirelim, siz de rahat edin. Aksi takdirde, dorusu, sizi bilmem; ama, ben, altnc keredir, ayn fleyleri, burada, gece yarlarna kadar tartflmaktan bkmak üzereyim, siz de bkacaksnz. Bktnzda, bu Mecliste, böylesine önem verdiiniz bir tasary hangi çounlukla izleme ve izlediiniz günlerde de, karar yetersays ve çounluk oluflturmaktaki zorlanmanzda ortaya çkyor. fiunu bu sefer biraz ciddiye alalm.
Sa olun.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn Dinçer?.. Yok.
Sayn Ayhan?.. Grup adna konufltu...
Sayn Hüseyin Balyal?..
HÜSEYN BALYALI (Balkesir)- Vazgeçtim Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Öütcan, buyurun efendim.
AL YALÇIN Ö⁄ÜTCAN (Adana)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; hepinizi en derin sayg ve sevgilerimle selamlyorum.
Özellefltirmenin devlet hayatndaki gereklilii, artk yadsnamaz bir gerçek haline gelmifltir. Özellefltirme, ktidar için deil, Türkiye için gereklidir. Bu nedenle, muhalefet partilerine de, bu yasaya yaptklar katklardan dolay Grubumuz adna teflekkür ediyoruz.
Görüflülmekte olan yasa tasarsnn 13 üncü maddesiyle, imtiyazl haklarn belirlenmesinde Kurul yetkili klnmfltr ve bir esneklik getirilmifltir.
Hepinize sevgi ve sayglarm arz ediyorum. [RP sralarndan alkfllar(!)]
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Öütcan.
Sayn milletvekilleri...
SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Sayn Baflkanm, sual sormak istiyorum...
BAfiKAN- Sayn Salih Kapusuz.
Baflka?.. Sayn Zeki Ünal, Sayn Ahmet Remzi Hatip, Sayn Coflkun Gökalp.
Sual soracaklar tespit ifllemi bitmifltir.
Sayn Salih Kapusuz, buyurun.
SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Sayn Baflkanm, zat âlinizin tavassutuyla Sayn Bakanmza birkaç hususu sual olarak tevcih etmek istiyorum.
Birinci sualim fludur: Acaba, özellikle bu 13 üncü madde çok önemli olduu, stratejik kurumlar ilgilendirdii için mi dflarda bir baklava flöleni yaplyor?
Bunun altn çizerken, bir dier sorum için Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçelerinden bir bölüm okumak istiyorum: "Kalknmay hzlandrmak için elbette dfl borçlanma, yabanc sermaye, yabanc ortaklklardan yararlanmak gerekir. Ancak, özellefltirme yoluyla giderek yabanclarn nüfuzuna yol açlmas, ülke bamszl yönünden kabul edilemez. Bu gerçek, özellefltirme politikas uygulayan geliflmifl kimi ülkeleri bile önlem alma zorunda brakmfltr.
Örnein, yabanclara satlabilecek pay oran Fransa'da yüzde 20, Belçika'da yüzde 20-25, ngiltere'de ise yüzde 10 ile snrlandrlmfltr. Türk Ulusunun çkarlarnn, ülke bamszlnn ve güvenliinin gözetilmesi, özellefltirmenin yabanclafltrmaya dönüflmemesi yönünden getirilecek kurallarn önemi büyüktür. Uygulamalarn karfllkllk ilkesi gözetilerek yaplmas gerekir.
Telekomünikasyon, elektrik üretim, iletim ve datm gibi stratejik önemi olan alanlara yabanclarn girmesinin ötesinde, egemen olmas, güvenlik, bamszlk ve ekonomik yönlerden çok sakncal olabilir. Çünkü, bu tür kamu hizmetleri ülke güvenlii ile çok yakndan ilgilidir." Daha önceki oturumlarda alabildiimiz bilgilere göre, yetkililerin, hele hele Özellefltirme daresi yetkililerinin, Türkiyede stratejik önemi haiz hiçbir kuruluflun olmad konusunda fikirleri var.
Sayn Baflkanm, stratejik KT olarak, sadece Türk Hava Yollar, Ziraat Bankas, Halk Bankas, Toprak Mahsulleri Ofisi Alkaloit Müessesesi, Türkiye Petrolleri Anonim Ortakl zikredilmektedir. Bunun dflnda, baflka bir kurumu stratejik kabul ediyorlar m?
Özellefltirilecek kurumlarla ilgili, yine, Kurulun beyanlar arasnda, demir çelik, telekomünikasyon, Kömür flletmeleri dahil olmak kaydyla 8-10 tane, hatta 14 tane kurum var. Acaba, bu kurumlar portföyde bulunduklar için tekrar stratejik kabul edilecekler mi? Bu konuda, Sayn Bakanmzn bir açklama yapp, stratejik tesislerin sadece bunlarla snrl kalp kalmadn örenmek istiyorum
Teflekkür ederim.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn Zeki Ünal, buyurun.
ZEK ÜNAL (Karaman)- Sayn Baflkan, delaletinizle, Sayn Bakandan flu hususlar örenmek istiyorum:
13 üncü maddenin (a) bendiyle, Özellefltirme Yüksek Kuruluna, stratejik saylan konu ve kurulufllar tespit etme yetkisi verilmektedir. Kurul, bir kurumu, hangi kriterlere göre stratejik tesis olarak tayin edecektir. Konunun veya kuruluflun stratejik önemi; eer, askerî, siyasî, kültürel, sosyal, ticarî ve ekonomik açdan ele alnyorsa, yani bu kriterler dikkate alnyorsa veyahut da alnacaksa, niçin, flu anda GAP'n beyni durumunda bulunan bir Atatürk Baraj, stratejik tesisler içerisinde mütalaa edilmemifltir? Çünkü, 15 inci maddede barajlarn da özellefltirilmesi söz konusu edilmektedir.
Arz eder, teflekkür ederim.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn Ahmet Remzi Hatip, buyurun.
AHMET REMZ HATP (Konya)- Sayn Baflkan, delaletinizle, suallerimin Hükümet tarafndan cevaplandrlmasn arz ediyor, sayglarm sunuyorum.
Karabük'ün, bu sene sonuna kadar özellefltirilmesi, özellefltirilemezse kapatlmas hakknda Hükümetin karar vermesi üzerine, Hükümetin SHP kanadnn harekete geçmesi sebebiyle teflekkül eden bir heyet, Sayn Çiller'in de onayyla çalflmalarn yapmfl; hazrlanan rapor, Sayn Karayalçn tarafndan, Sayn Çiller'e takdim edilmifltir. Bu rapora göre -ki, büyük bir uzman kadrosu bu iflte vazife almfltr- kâr ve zarar durumlar hesap edilmifl; 2015 ylna kadar, özerk bir anonim flirket olarak, kendi yaratt kaynaklarla ayakta durabilecei ve Karabük Demir-Çelik'in, 2015 ylna kadar, kendi meydana getirdii kaynaklarla, takriben, 193 milyon dolarlk toplam yatrm yapmas halinde, büyük bir varlk olarak faaliyetine devam edebilecei bildirilmifltir. Bunun üzerine, yeniden, 3 tane yabanc flirkete burada durum incelettirilmifl ve o flirketler tarafndan da, bu fabrikann çalflmamas gerektii, varlnn da hurda olarak satlmas -ki, bu da 7 milyon dolar tutmaktadr- buna mukabil, 100 bin dolarlk bir yatrmla, burada çalflan 30 bin kifliye hizmet edecek bir sanayi çarfls meydana getirilmesi ve bir üniversite kurulmas gibi tavsiyelerde bulunulmufltur. fiimdi, bunlar ne hale gelmifltir; Hükümet ne düflünmektedir?
Bu Özellefltirme Yasa tasarsnn kanunlaflmasnn beklenmesine tahammülü olmayan mühim bir konu vardr; Karabük Demir-Çelik'in yüksek frnlar, her an kapanma ve delinme tehlikesiyle karfl karflyadr. Zira, frnlarn yeniden örülme zaman gelmifl ve geçmifltir. Yüksek frnlarn ihtiyac olan ve yurt dflndan gelen tulalar bugün siparifl edilse, en az alt ay sonra gelebilir. Karabük yüksek frn tulalarnn hemen bugün siparifl edilmesi düflünülüyor mu; bunun için ne yaplmaktadr; aksi halde, Karabük'ün kapanmas riskini Hükümet nasl üzerine alacaktr?
kinci sualim fludur: TELETAfi'n küçük bir hissesi yabanclarn olmakla beraber, bunun kuruluflunda, üretimde kullanlacak parçalarn Türkiye'de yaplmas öngörüldüü halde, bunun arafltrmas Türkiye'de yaplmamfl, yabanc ortan basksyla yurt dflnda yaplmfltr ve de yerli deil, yabanc parça oranna ehemmiyet verildii için çok sayda iflçinin buradan çkarld söylenmektedir; bu doru mudur?
Üçüncü sualim fludur: PETLAS'n durumu bu flekilde mi braklacaktr? Depolar azna kadar doludur, siparifller gelmektedir; geri teknoloji diye atl braklan bu fabrikann pazar hazr beklemektedir; yani, teknolojisi ileri olan fabrikalarn pazarlarnn dflnda, bu fabrikann pazar da mevcut olduu halde, niçin, bu fabrika, özellefltirme yaplmazsa kapatlacak diye atl braklmaktadr?
Dördüncü sualim flu: Anayasa Mahkemesi, stratejik tesisleri saymfl ve bunlarn özellefltirilmesinin sakncal olduunu söylemifltir. Binaenaleyh, bu tasarda, stratejik tesislerin hangileri olduu niçin zikredilmemifltir de, bunlarn tespiti bir kurula braklmfltr?
Bu sorularn cevaplandrlmasn arz eder, sayglar sunarm.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn Coflkun Gökalp, buyurun.
COfiKUN GÖKALP (Krflehir)- Sayn Baflkan, afladaki ksa sorularmn, Sayn Bakan tarafndan cevaplandrlmasn arz ederim:
"Egemenlik Kaytsz fiartsz Milletindir" diyor burada; bu cümle burada yazl.
BAfiKAN- Burada yazl; 13 üncü maddede yok!..
COfiKUN GÖKALP (Krflehir)- Burada yazl da...
Bu yetkiyi, 5 kiflilik bir kurula vermeyi, saduyuyla nasl badafltracaz; Türkiye Büyük Millet Meclisine ait bir yetkiyi, bir kurula vermeyi, aklla, mantkla, saduyuyla nasl badafltracaz?
Stratejik tesisler tasarda saylmfl: Türk Hava Yollar Anonim Ortakl, Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankas, Türkiye Halk Bankas A. fi., Toprak Mahsulleri Ofisi Alkaloit Müessesesi, Türkiye Petrolleri Anonim Ortakl. Saylan bu KT'lere, ülkeyi çok yakndan ilgilendiren, ulusumuzu çok yakndan ilgilendiren Türkiye Demir ve Çelik flletmelerinin üniteleri neden dahil edilmemifltir? Dün, Karabük kan alyordu, Karabük'te hayat durdu. Bu olaylar, Hükümete bir ders vermiyor mu? Karabük halk, Zonguldak halk daha ne yapsn?
Sayn Cumhurbaflkanmzn teflrifiyle, att temelle yapmna bafllanmfl ve kurulmufl olan ve Krflehir'de faaliyetine devam eden PETLAS, neden bu stratejik KT'lere dahil edilmemifltir?
Sayglarmla.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn milletvekilleri, 1960'l yllarda, madde üzerinde yeterlik önergesi verilinceye kadar konuflmalar yaplrd; yani, bir madde üzerinde, 5 kifli,10 kifli, bir yeterlik önergesi gelinceye kadar konuflurdu. Yeterlik önergesinde bile tahdit vard. 5 kifli konuflmadan önce de yeterlik önergesi verilemezdi. fiimdi o flartlar olsa, nasl kanun çkaracaz? Soru sorma hakk veriliyor; ama, soru sorma hakk vakit kazanmak için deildir, aydnlanmak içindir. Lütfen bunu böyle anlayalm.
SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Sayn Baflkan, biz bu manada soruyoruz, istirham ederim...
BAfiKAN-Sayn Bakan, buyurun.
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN (Isparta)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllarm; arkadafllarmn zaman israfna da raci olan uzun sorularn, çok ksa cevaplamaya gayret edeceim.
Sayn Salih Kapusuz'un "baflka stratejik kurulufl var mdr" sorusuna cevap veriyorum. Elbette vardr; çünkü kanun açkca söylüyor; tekelleflmenin önlenmesi de dahil, ekonomi ve güvenlikle ilgili olarak millî yararn korunmas amacyla, kurul, baflka stratejik kurulufllar da belirleyebilir. Demek ki, kanun böyle bir yetkiyle ilgili böyle bir düzenlemeyi yaptna göre kanunda saylan 5 kurulufl dflnda da stratejik kurulufl olacak demektir.
kinci soruya geçiyorum, Sayn Zeki Ünal'n sorusu flu: "Atatürk Baraj niye stratejik kurulufl deildir? Hangi kriterlere göre stratejik kurulufllar belirlenecektir?" Kanun, "tekelleflmenin önlenmesi ile ekonomi ve millî güvenlikle ilgili olarak millî yararn korunmas ölçülerine
Abdüllatif fiener
Svas
Cevat Ayhan
Sakarya
Musa Demirci
Svas
Mustafa Ünald
Konya
fiinasi Yavuz
Erzurum
Zeki Ünal
Karaman
Mehmet Elkatmfl
Nevflehir
Ahmet Remzi Hatip
Konya
BAfiKAN- Önerge imzalar...
ABDÜLLATF fiENER (Svas)- kinci bir nokta var -dün de bu uygulamay yaptnz- çtüzüün 84 üncü maddesinde "...fkralarn ayr ayr oya konmalar onbefl üye tarafndan yazl olarak teklif olunmuflsa gerei yaplr" deniliyor. Fkra fkra oylama yaplmasnda, ayrca "Genel Kurul oyuna sunulur" diye bir ifade yok.
Her ne kadar bafllklarn örnekleriyle sraladysanz da, çtüzüe aykr bir uygulama olamaz.
BAfiKAN- Sayn Abdüllatif fiener, flimdi, bu konu böyle gelmifl ve burada usul müzakeresi fleklinde 1970'ten beri defalarca geçmifl. Sayn smail Arar'da, Sayn Ekfli'de, Sayn Kunter'de, Sayn Gürbüz'de, Sayn Cenap Ege'de, Sayn Hüdai Oral'da, Sayn Fehmi Iflklar'da, Rahmetli Hocaolu'nda, yine 1993'te bende, Sayn Hatipolu'nda, Sayn Kamer Genç'te, Sayn Kalemli'de, yine Sayn Genç'te, Sayn Hatibolu'nda, yine iki defa bende bunun müzakereleri yaplmfl ve bu usul uygulanarak buraya gelmifliz.
HÜSEYN ERDAL (Yozgat)- Sayn Baflkan, çtüzüün dier maddelerinde "oylanr" kelimesi kullanlyor; ama, burada "oylanr" demiyor. Bu madde "oylanr" dese mesele yoktur.
BAfiKAN- fiimdi, Sayn Erdal, siz bir önerge veriyor musunuz?.. Önergeyi okutuyor muyum?.. Yüce Meclisin oyuna sunuyorum. Yüce Meclis daha önce yapt tatbikat yapyor.
fiimdi, maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... 13 üncü madde kabul edilmifltir.
14 üncü maddeyi okutuyorum:
Yabanclara Gayrimenkul Satfl
MADDE 14. - Bu kanun hükümlerine göre yaplacak özellefltirme uygulamalar çerçevesinde yabanc uyruklu gerçek ve tüzelkiflilere gayrimenkul satfl ve devri mütekabiliyet esaslar göz önünde tutularak yürürlükteki mevzuat hükümlerine tabidir.
BAfiKAN- 14 üncü madde üzerinde Anavatan Partisi Grubu adna Yüksel Yalova, Refah Partisi ⁄rubu adna Mehmet Elkatmfl, flahslar adna Sayn Hacalolu, Sayn Gürkan, Sayn Dinçer, Sayn Ayhan, Sayn Yalçn Öütcan söz istemifllerdir.
Anavatan Partisi Grubu adna, Sayn Yüksel Yalova; buyurun.
ANAP GRUBU ADINA YÜKSEL YALOVA (Aydn) - Sayn Baflkanm, sayn milletvekilleri; sözlerimin baflnda hepinizi en üstün sayglarmla selamlyorum. Anavatan Partisi Grubu adna, görüflülmekte olan yasa tasarsnn 14 üncü maddesine iliflkin, söz almak durumunda kaldm.
Bafltan söyleyeyim, konuya iliflkin görüfllerimin arz, hukuk tekniiyle snrl olacak. zin verirseniz, maddeyi bir kez okumak istiyorum ve baz noktalarn altn çizdikten sonra, neden hukuk tekniine aykr bir formülasyon olduunu dikkatlerinize sunmaya çalflacam.
Özellefltirme uygulamalar çerçevesinde, yabanclara gayrimenkul satfl ve devrinin, mütekabiliyet esaslar göz önünde bulundurularak, yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçeklefltirilebilecei öngörülmüfl ve bu konuda, yürülükte bulunan, Köy Kanunu, Tapu Kanunu ve ilgili dier mevzuatn geçerlilii korunmufl ve böylece, yabanclara yaplacak gayrimenkul satflyla ilgili hükümlere açklk getirilmifl. Madde bu.
Muhterem milletvekilleri, maddede, "özellefltirme uygulamalar çerçevesinde" dendiine göre, özellefltirme uygulamalar çerçevesinin dflnda da, yabanclara gayrimenkul satflnn ve devrinin olabilecei, kategorik olarak öngörülmüfl, varsaylmfl demektir.
fiimdi, gayrimenkullerdeki mülkiyet deiflikliine iliflkin sayma yöntemi benimsenmifl, satfl ve devirden söz açlmfl; yani, satfl olabilir. Peki "devri" dediimiz vakit, o "devir" kelimesinin içerisinde mülkiyetin nakli de söz konusu olabilir. O zaman, "satfl ve devri" dediimiz vakit, belki baflka amaçlar da gütmemize ramen, o iki kelime kapsam itibariyle bir eksiklik var gibi.
"Çerçevesinde" sözünün altn çizmifltim. Eer, o çerçevenin dflnda da olabilecei doruysa -ki dorudur- sadece özellefltirme uygulamalar çeçrevesinde yabanclara gayrimenkul satfl söz konusu deildir. Cümlenin devamnda "...satfl ve devri mütekabiliyet esaslar göz önünde tutularak..." deniyor. fiimdi, özellefltirme çerçevesinde olsa da olmasa da, yabanclara gayri menkul satfl, her halükârda devletler hukukunun temel bir kural olarak mütekabiliyet esasna dayandrlacaktr. O zaman -demin Sayn Yaramanc'ya arz ettim- malumun ilan gibi, her halükârda, o mütekabiliyet esasnn varolmas gerektii doruysa "göz önünde tutularak yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçeklefltirilebilecei" ifadesi, bence, gene eksik bir cümle.
Burada, Anayasa Mahkemesinin iptal kararnda, srarla ve alt çizilerek mütekabiliyet esasna temas edilmesidir; ama, Anayasa Mahkemesi, iptal kararnda, mütekabiliyet esasna dayal olarak yaplabileceini söylemeseydi bile, bu, zaten devletler hukukunun temel kural.
"Öngörülmüfl" kelimesini yanlfl bir kelime olarak addediyorum; çünkü, öngörecek olan, bu yasadaki flu formülasyonla sadece özellefltirme uygulamalarna inhisar edebilecek, ona atfedebilecek bir kurula ait yetki deil; "öngörme" kelimesi, bence, orada anlam ifade etmiyor. Diyor ki "ve bu konuda yürürlükte bulunan Köy Kanunu, Tapu Kanunu ve ilgili dier mevzuatn geçerlilii korumufl..." Bizim, tasaryla, burada, böyle bir maddeyi düzenlerken, böyle bir cümle getirerek geçerliliini korumak ya da korumamak fleklinde bir seçimlik hakkmz zaten olamaz. O geçerlilii, yani Köy Kanununun, Tapu Kanununun konuyu düzenleyici hükümlerine zaten riayet mecburiyetimiz vardr. Bunlarn geçerliliini kaldralm ya da geçerliliini kabul edelim deme hakkna sahip deiliz. Devam ediyor "ve böylece yabanclara yaplacak gayrimenkul satflyla ilgili hükümlere açklk getirilmifltir." fiimdi, tersten düflüneyim -mefhumu muhalif gibi sayabiliriz bir an- açklk getirmeseydik ne olurdu diye sorduumuz vakit, biz, açklk getirdik diye yürürlükte olacak deil ya da hükümlerini icra edecek deil. Biz, yasa düzenlemesinde, kötü bir hukuk teknii seçerek açklk getirmeseydik dahi, gene, var olan temel düzenleyici hükümler, hükmünü icra edecekti. Burada, zannediyorum bir kelime hatas da var. Son cümlede "geçerlilii korumufl" diyor. Yukardan aflaya bakarsak, "geçerliliini korumufl" dememiz, sanyorum daha doru olacak.
Eer, daha amac öngören bir madde formülasyonu düflünülürse, teknik olarak da yardma hazr olduumu arz ediyorum.
Hepinize teflekkür eder, sayglar sunarm.
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Yalova.
Refah Partisi Grubu adna, Sayn Mehmet Elkatmfl; buyurun.
RP GRUBU ADINA MEHMET ELKATMIfi (Nevflehir)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllarm; hepinize sayglar sunarm.
Bu 14 üncü madde, ülkemizde çok tartfllan maddelerden bir tanesidir. Cumhuriyetin kuruluflundan bu yana bu konu defalarca ve zaman zaman tartflla gelmifltir. Nitekim, 18.3.1924 tarihinde 442 sayl Köy Kanunu yürürlüe girmifl ve bu Köy Kanununda da -87 nci maddesiyle- yabanclarn hangi flartlarda ve nasl gayrimenkul iktisap edecekleri snrlandrlmfltr.
Bundan sonra, 28 Mays 1927 tarihinde çkarlan 1062 sayl Hudutlar Dahilinde Tebaamzn Emlakine Vaziyet Eden Devletlerin Türkiye'deki Tebaalar Emlakine Karfl Mukabelebilmisil Tedbiri ttihaz Hakknda Kanunla baz snrlamalar getirilmifltir.
Yine, 22.1.1934 tarihinde 2644 sayl Tapu Kanunu yürürlüe girmifl ve bu Kanunun, 35 ve 36 nc maddelerinde hangi flartlarda ülkemizde yabanclarn gayrimenkul iktisap edebilecekleri hükme balanmfl ve çok sk baz kaytlar getirilmifltir.
Yine, 11.2.1964 tarihli ve 403 sayl Türk Vatandafll Kanunu yine baz snrlamalar getirmifltir.
Yine, 18.12.1981 tarih ve 2565 sayl Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu snrlamalar getirmifl.
flte bundan sonra, 21.6.1984 tarihinde Anavatan Partisi ktidarlar döneminde 3029 sayl Kanun yürürlüe girmifl ve bu kanun, Anayasa Mahkemesinin 1984/14 esas ve 1985/7 karar sayl kararyla iptal edilmifltir. Bu iptal üzerine, yine zamann Anavatan Hükümeti, 22.4.1986 tarih ve 3278 sayl Kanunu yürürlüe koymufltur. Bu kanunda da baz snrlamalar getirilmifltir.
Hepiniz hatrlayacaksnz, Anayasa Mahkemesinin 3029 sayl Kanunu iptalinden sonra 3278 sayl Kanun çkarlrken , gerek basnda, gerek televizyonlarda ve gerekse de siyasi mahfillerde bu konu çok tartfllmflt. Hatrlayacanz gibi, o zaman Sayn Özal "Anayasay bir kere delsek ne olur" demifltir. Bu söz de, siyasî literatürümüzde yerini bulmufl ve birçok siyasî arkadafllarmz da zaman zaman bu sözü kullanmfllardr.
Ne var ki 3278 sayl Kanun da, Anayasa Mahkemesinin 1986/18 esas ve 1986/24'e karar sayl Kararlaryla iptal edilmifl ve konu, bir yerde, bugüne kadar kapanmfl bulunmaktadr.
flte flimdi, 720 sra sayl Özellefltirme Kanunnu Tasarsnn 14 üncü maddesiyle bu konudaki tartflmalar yine gündeme girmifl bulunmaktadr. Bu 14 üncü madde "özellefltirme" diye tabir ettiimiz bu kanun tasarsnn en önemli maddelerinden bir tanesidir ve bize göre de, yine Anayasaya aykrdr.
Baknz, Anayasa Mahkemesi, iptal kararnda -daha evvelki, gerek 3029 ve gerek 3278 sayl kanunlarn iptal gerekçesinde- neler diyor? Bunlar, ksa paragraflar halinde okumak istiyorum. Bu paragraflardan da anlafllaca gibi, bu madde de Anayasaya aykrdr ve böylelikle de bu kanun tasarsnn neden Anayasaya aykr olduu anlafllacaktr.
Baknz, 24 Austos 1985 tarihli Resmî Gazetede yaymlanan Anayasa Mahkemesinin 1984/14 esas sayl kararnn bir yerinde flöyle diyor: "Mevzuatmzda, yabanc tüzelkiflilere taflnmaz edinme hakkn tanyan genel bir kural yoktur ve ilke olarak, yabanc flirketlerin Türkiye'de arazi iktisap edemeyecekleri hususunda, Türk doktrini de görüfl birlii içerisindedir".
Yine, bu kararn bir yerinde, "yabanc tüzelkiflilerin ülkede mülk edinemeyeceklerine iliflkin esasa, baz yasalarla getirilmifl bulunan istisnalarn çok önemli millî yararlarmzla ilgili olduu açktr. Keza, yabanclarn klasik insan hak ve özgürlüklerinden bazlarndan vatandafl gibi yararlandrlmamasnn, bu haklarn kimi snrlama ya da kstlamalara tabi tutulmasnn nedenlerini, devleti korumak, onun devamlln salamak gibi düflüncelerde aramak gerekir. Devletler arasnda, ticarî, iktisadî, askerî ve kültürel iliflkilerin olabildiince artt, insancl düflüncelerin son derece yaygnlaflt günümüzde, ayn mülahazalarn büsbütün gücünü yitirdii söylenemez. Tarih boyunca, devletler, ülkelerindeki yabanc unsurlara kuflkuyla bakmfllar, baz haklar onlardan esirgemifller, bazlarn ise, kimi koflullara balamak suretiyle snrlamfllardr. Snrlamaya tabi tutulan haklarn bafllcalarndan biri mülk edinme hakkdr. Zira, bu hak ülke denilen yurt toprayla ilgilidir" diyor.
Yine, bir yerinde "ülkede yabancnn arazi ve emlak edinmesi, salt bir mülkiyet sorunu gibi deerlendirilemez" bu cümlenin altn çiziyorum deerli arkadafllarm ve tekrar ediyorum, "ülkede yabancnn arazi ve emlak edinmesi, salt bir mülkiyet sorunu gibi deerlendirilemez. Toprak, devletin vazgeçilmesi olanaksz temel unsuru, egemenlik ve bamszln simgesidir" diyor.
"Yabancya satlmfl topraklarn, yasal yollardan, yerine göre geri alnabilmesi olanann varlna güvenilemez. Yabancnn, her an kendi devletinin himayesinde olduu dikkate alndnda, böyle bir yola baflvurmann, devletleraras çetin sorunlar davet etmesi kaçnlmazdr."
Deerli arkadafllarm, tabiî, burada çok fleyden bahsediyor ve keza, 1986/18 esas ve 1986/24 karar sayl ptal Kararnda da yine, Anayasa Mahkemesi bunu incelemifl ve hangi konulardan Anayasaya aykr olduunu detayyla izah etmifl.
Ben, bunlardan bahsetmek istemiyorum; ama, en son olarak Hükümetin, çok ksa bir zaman önce çkard 3987 sayl Özellefltirme Uygulamalarnn Düzenlenmesi ile Özellefltirme Sonucunda Doabilecek stihdamla lgili Sorunlarn Çözümlenmesine liflkin Kanun Hükmünde Kararnameler Çkarlmas Amacyla, Yetki Verilmesine Dair Kanunun, Anayasa Mahkemesince iptal edildii; 1994/49 esas sayl Anayasa Mahkemesi kararnda da, yine, bu hususlar tadat edilmifl ve bir kere daha teyit edilmifltir.
Müsaadenizle buradan birkaç pasaj daha okumak istiyorum ; Anayasa Mahkemesi kararnda aynen "yabanclarn, temel hak ve özgürlüklerin kimilerinden, yurttafllar gibi yararlandrlmalarnn, bu haklarn, kimi snrlamalara ya da kstlamalara bal tutulmasnn nedenlerini, Anayasa Mahkemesinin, yabanclara mülk satflyla ilgili 13.6.1985 tarih 1984/14 ve 1985/7 esas sayl kararnda belirtildii gibi, devleti korumak, onun sürekliliini salamak gibi düflüncelerde aramak gerekir. Devletin gelecei üzerinde dorudan etkisi olan yaflamsal önemdeki konularda yabanclarn arln önleyici kurallarn getirilmesi, bamszln korunmas yönünden zorunludur..."
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
MEHMET ELKATMIfi(Devamla)- Sayn Baflkanm, müsaade ederseniz bitiriyorum.
BAfiKAN- Buyurun.
MEHMET ELKATMIfi(Devamla)- "Kalknmay hzlandrmak için elbette dfl borçlanma, yabanc sermaye, yabanc ortaklklardan yararlanmak gerekir. Ancak, özellefltirme yoluna giderek, yabanclarn nüfuzuna yol açlmas, ülke bamszl yönünden kabul edilemez. Bu gerçek, özellefltirme politikas uygulayan geliflmifl kimi ülkeleri bile önlem almak zorunda brakmfltr.
Türk Ulusunun çkarlarnn, ülke bamszlnn ve güvenliinin gözetilmesi, özellefltirmenin yabanclafltrmaya dönüflmemesi yönünden getirilecek kurallarn önemi büyüktür. Uygulamalarn karfllkllk ilkesi gözetilerek yaplmas gerekir. Telekomünikasyon, elektrik üretim, iletim ve datm gibi stratejik önemi olan alanlara yabanclarn girmesinin ötesinde egemen olmas, güvenlik, bamszlk ve ekonomik yönden çok sakncal olabilir. Çünkü, bu tür kamu hizmetleri ülke güvenliiyle çok yakndan ilgilidir.
Bu nedenlerle, dava konusu yasa, herhangi bir snr getirmeden KT'lerin müessese, bal ortaklk, ifltirak, iflletme ve birimlerinin yabanclara satlmasna olanak salayan niteliiyle, Anayasann 'Bafllangç' bölümünün yedinci paragrafndaki 'Türk millî menfaatlarnn korunmas' hükmüne ve 5 inci maddesindeki, 'Türk Milletinin bamszln ve kiflilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluunu salama' ilkelerine aykrdr" deniliyor. Yani, yabanclara toprak satlmas Anayasaya aykrdr deniliyor.
Deerli arkadafllarm, getirilen madde çok ksa ve mulaktr. Her hangi bir snrlama getirmemifl, sadece dier kanunlara atfta bulunmufl. Peki, dier kanunlar yürürlükteyse ve onlara atfta bulunulma zorunlu hissedildiine göre, bu hüküm niçin getirilmifltir, bunu da anlamak güçtür.
Açk da deildir; burada herhangi bir snrlamann nitelikleri de belirtilmemifl ve en önemlisi de Anayasa Mahkemesinin karararn etkisiz klma amacna yöneliktir. Bu konuda da Anayasa Mahkemesinin kararlarnda sarahat vardr.
Deerli arkadafllarm, bu madde kabul edildiinde -diyelim ki, Anayasa Mahkemesi tarafndan iptal edilmese dahi- uygulamada birtakm problemlerin doaca hepimizce malumdur; çünkü, yabanclara mal satfllar ileride uluslararas ihtilaflara sebebiyet verecektir. Bu da, telafisi imkânsz birtakm zararlarn, skntlarn domasna sebep olacaktr.
Deerli arkadafllarm, tarihî süreci flöyle bir düflündüümüz zaman; Filistin elimizden nasl gitti? Hatrlarsnz, Abdülhamit Han, Yahudilere, Devleti Osmaninin o en zor dönemlerinde dahi, parayla toprak satmay kabul etmemiflti. Sonunda onlar aldlar. Her ne kadar, Sayn Baflbakanmz gittiinde "vaat edilen topraklardan" bahsetti; herhalde bu maddenin getirilmesindeki amaç da Sayn Baflbakann srail'deki o konuflmasyla manasn buluyor. Bu maddenin niçin getirildiini izah ediyor. Biz, öyle düflünüyoruz.
Peki, Kbrs niye elimizden gitti. flte, yabanclarn böyle ülkemizden mal almas dolaysyla gitti. Girit nasl gitti? Bu örnekleri çoaltabiliriz. Biz, bu maddeyi çok sakncal buluyoruz.
Bizim en hayret ettiimizi nokta; daha evvelki Anavatan Partisi döneminde çkarlan kanunlarn -3029 ve 3278 sayl kanunlarn- iptalini SHP Grubu istemiflti. SHP'liler, o zaman fliddetle muhalefet etmifllerdi; ama, görüyoruz ki, flimdi ayn SHP, bu kanunun altna imzasn atyor ve yabanclara mal satfln kabul ediyor. Bunu anlamak güçtür.
Deerli arkadafllarm, yabanclara mal satmay brakalm da; hiç deilse -eer yapacaksak, buna karar verdiysek- iflletme hakk devredilsin. Niçin mülkiyeti devrediliyor? Benim flahsen yabanclara mal satlmasna gönlüm raz deil. Ben kabul edemiyorum.
BAfiKAN- Lütfen balayalm Sayn Elkatmfl.
MEHMET ELKATMIfi (Devamla)- Balyorum Sayn Baflkanm.
Kabul edemiyorum ve siz burada bulunan deerli arkadafllarmn hiç birisinin de, bunu kabul edeceine ihtimal vermiyorum, inanmyorum. Bu nedenle, bu maddenin tasardan çkarlmasn rica ediyor, sayglar sunuyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
YÜKSEL YALOVA (Aydn)- Sayn Baflkan müsaade eder misiniz.
BAfiKAN- Buyurun Sayn Yalova.
YÜKSEL YALOVA (Aydn)- Muhterem Baflkanm, Refah Partisi Grubu adna konuflan sayn arkadaflmz -herhalde dil sürçmesi olacak- konuflmas srasnda, Kbrs nasl gitti; böyle gitti gibi bir cümle kulland. Malûmu aliniz Meclis zabtlar siyaset tarihçileri için olduu kadar, ülke dflndaki baflka baflka müesseseler için de kifliler için de ileride kant olarak gösterilebilme özelliine sahiptir. O yanlflln düzeltilmesini dikkatlerinize sunmak için söz aldm. Kbrs hiçbir yere gitmemifltir; Kbrs, mal mülk satmyla da gitti fleklinde deerlendirilebilecek bir konuma sahip deildir.
Arz ediyorum.
BAfiKAN- Teflekkür ederim; zabtlara geçti efendim.
Sayn Hacalolu?.. Yok.
Sayn Gürkan?.. Burada.
Buyurun Sayn Gürkan.
H. ULUÇ GÜRKAN (Ankara)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; bu özellefltirme yasas çalflmalarnda bir bakma dünyay yeniden keflfetme arayflnda pek çok fleyi elimize yüzümüze bulafltrdk. Oysa, önümüzde ilginç örnekler var; ngiltere. ngiltere, özellefltirme iflini baflaryla sürdürüyor. Acaba, neden baflaryla sürdürüyor; çünkü, bilerek, ciddî ifl yapyor. Çünkü, ngilterede, özellefltirme, özellefltirme yapld demek için yerine getirilen bir formalite deil.
KEMALETTN GÖKTAfi (Trabzon)- PTTden vazgeçtiler.
H. ULUÇ GÜRKAN (Devamla)- Çünkü, ngilterede özellefltirilen temel kamu kurulufllarnda, burada sizin yapmak istediiniz gibi blok satfl ve de yerli ya da yabanc bir gruba satfl yerine, halka satfl öngörülüyor. ngiltere'nin hiçbir özellefltirme mevzuatnda, flu anda tartflmakta olduumuz 14 üncü madde gibi maddeler de yer almyor. Bu çerçevede ifli ciddî yaptklar için, PTT'nin P'sinin, bir bakma özellefltirilmesinden de flimdilik vazgeçilmifl durumda. Yanlmyorsam, temmuz aynda, "yeflil kât" ad altnda üçlü bir öneri gelifltirmifllerdi; birisi o P'nin tümüyle özellefltirilmesini, birisi -Hükümetin de açk desteini verdii biçimde- yüzde 51'i itibariyle özellefltirilmesini, dieri ise tümüyle yeniden kamuda kalmasn; ama, ticarî serbesti bahfledilmesini öngörüyordu. ngiltere'nin bunca deneyiminden sonra ortaya çkan gerçek, kamuoyunun basks, bir anlamda Meclisin arl, özellikle hizmet üreten, kamu hizmeti üreten kurulufllarda, eer gereince ticarî serbesti salanrsa, özellefltirmeden umulan yararlarn bu flekilde de elde edilebilecei yolundayd.
Biraz önce burada konuflan Sayn Yalova'nn nefis konuflmasndan bu maddeyle ilgili alnacak dersler olduu gibi, ngiltere'nin bu deneyiminden de alnacak dersler var. Onun için, gecenin bu vaktinde, flu 14 üncü maddeyi yeniden düflünürken, Nasrettin Hoca'nn bir fkrasn size anmsatmak istiyorum. 14 üncü maddeyi o anlayflla yeniden bir düflünmeniz lazm.
Hikâyeyi hepiniz biliyorsunuzdur, belki tekrar olacak; ev atefl almfl, adam dama çkmfl, "imdat" diye baryor. Etraftakiler "nasl kurtarrz" telaflnda. Hoca kendisinden gayet emin, "bir ip getirin" demifl. p gelmifl, Hoca ipi dama savurmufl. Yardm bekleyen adama, bu ipi beline balamasn söylemifl. Sonra da ipi çekmifl; adam küt aflaya. Hoca "yahu, bunu bana söylemifllerdi, adam iple kurtuluyordu; ama, kuyuya düflen mi dama çkan m, bilemiyorum" demifl. Lütfen, dama çkp, beline ip balanan adam misali, yabanclara satfl konusunda Sayn Yalova'nn çok nefis bir biçimde açklad yanlfllar yapmayn.
Hepinize sayglar sunarm.
Sa olun.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Sayn Dinçer?.. Yok.
Sayn Ayhan?..
CEVAT AYHAN (Sakarya)- Vazgeçtim efendim.
BAfiKAN- Vazgeçtiniz.
Sayn Yalçn Öütcan?..
AL YALÇIN Ö⁄ÜTCAN (Adana)- Vazgeçtim efendim.
BAfiKAN- Siz de vazgeçtiniz.
Sayn Kapusuz, buyurun.
SALH KAPUSUZ (Kayseri)- Sayn Baflkan, deerli arkadafllar...
CEML ERHAN (Ar)- Söz sramz size vermekle hata ettik.
SALH KAPUSUZ (Devamla)- Sayn Bakanm, teflekkür ederim; ama arzu ederseniz, size yerimi hemen veririm; buyurun, samimî söylüyorum; çok arzu ediyorsanz konuflmam da.
YÜKSEL YALOVA (Aydn)- Sen, bize konufl...
SALH KAPUSUZ (Devamla)- Deerli arkadafllar, siz, belki, sadece muhalefet yapmak için çkp konufltuumuzu zannedebilirsiniz, düflünceniz böyle olabilir; ama, o, sizi balar; ancak, biz, inandmz birtakm konular burada dile getirelim, söyleyelim, vebali size yükleyelim düflüncesiyle konufluyoruz; bizim hedefimiz bu.
Her zaman örnek aldnz, özellikle üstüne basa basa vurguladnz, Bat'dan tafldnz söylediiniz baz konularda hassasiyet ölçülerinizi onlara paralel olarak kullansanz bunu takdirle yâd edeceiz; ancak, baz konularda -ki, bize ve ülkeye göre çok ciddî konularda- üzülerek söyleyelim ki, bu hassasiyetinizi bulamyoruz; o meseleyi sradan bir mesele gibi görüyorsunuz. Baknz, bizim müteaddit defalar çkp burada söylediimiz, ifade ettiimiz konulara bugün duyarsz olabilirsiniz; ama, yarn, Anayasa Mahkemesince, bu yasann tekrar iptalini gördüünüz takdirde, yine bir suçlu arayacaksnz, Anayasa Mahkemesini suçlu ilan edeceksiniz. Bu, doru deil. Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçelerini çok ciddî etüt ederek, arafltrarak bu yasa tasarsn gündeme getirmifl olsaydnz, buna paralel yaklaflm içerisinde dünyayla uygulamalarn da kurmufl olsaydnz, sknt olmayacakt; ama, maalesef, hep ucuzu tercih ediyorsunuz, flekil olarak birtakm ikazlar, güya, göz önünde bulundurduunuzu iddia ediyorsunuz; ama, sonuç itibariyle ayn fleyi "bizim olan bina okur, döner döner bir daha okur" kabilinden, tekrar tekrar, temcit pilav gibi, stp stp getiriyorsunuz. Çekin, deifltirin, düzeltin, istediiniz gibi de götürün; ama,üzülerek söyleyelim ki, bunun düzeltilmesi konusunda ciddî bir yaklaflmnz yok.
Baknz, Batl ülkelerde, özellikle yabanclara satfl, onlarn mülk edinmesi, özellefltirmeden pay almalar konusunda çok ciddî limitler var. Bizde "mütekabiliyet esas" deniliyor; ölçüsü, tarts, miktar, flekli flemaili muallak bir ifade tarz; ama, öbür taraftaki adamlar bunu yaparken, bakyorsunuz, Fransa "Yüzde 20'yi geçemez"diyor, Belçika, yüzde 20-25 arasnda bir yüzde öngörüyor; ngiltere ise yüzde 10'la snrlandrlyor; ama, bize gelince, hiç yok...
Bilmiyorum, zaten bugüne kadar bu memleketi idare eden siyasî iktidarlar, memleketin kann emdiler; vatandafln, karnn doyurmaya mecali kalmad, kalkp da ngiltere'den mal almak için bir çabas elbette olmayacak. fiu ana kadar Türkiye Cumhuriyeti vatandafl olup, fiilen burada oturup da, gidip bir baflka ülkeden özellefltirmeden pay alan, mülk alan bir vatandafl var m?!. Maalesef!..
MUSTAFA ÜNALDI(Konya)- Mülk alan var,Sayn Baflbakan var.
SALH KAPUSUZ(Devamla)- Evet, istisnalar var tabiî. Sayn Baflbakanmz Amerika Birleflik Devletlerinden mülk aldlar; ama, bu istisna kaideyi bozmayaca için, onu o manada geçtim; ancak, baflka devletlerin bu memleketten toprak edinmek, mülk edinmek, birtakm ideallere ulaflmak için çaba ve gayretleri var; bunu gözard edemezsiniz, edemeyiz de. Siz, buna bir klf olarak özellefltirmeyi gösterebilirsiniz; güya, "özellefltirmeden bir yabancya pay veriyoruz, yabanc sermayeyi destekliyoruz, yabanc sermayenin teflvik edilmesi noktasnda yaklaflm kuruyoruz" diyebilirsiniz. 5 tane çimento fabrikas satld; ama, bugün, 5 tane çimento fabrikasnn yerine, (1) tane çimento fabrikas kuracak paray almadnz. Bu çimento fabrikalarn alan yabanclar -Franszlar- fabrikay aldklar günden beri vergi veriyor mu...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN- Buyurun Sayn Kapusuz.
SALH KAPUSUZ (Devamla)- Yeni bir teknoloji transferi oluyor mu; maalesef, böyle bir fley yok.
Hani, bunlar, bu memlekete tekonoloji getireceklerdi, bu memleketin ekonomisine katkda bulunacaklard?!. Maalesef arkadafllar... Dikkat edin... Eer, yabanc sermaye bize katkda bulunacaksa, belirli alanlarda, belirli miktarlarda buna cevaz vermeniz tabiîdir; ama, mülk edinme konusu -ki, arkadafllarmz meseleye o noktada yaklafltklar için ben fazla deinmeyeceim- çok ciddî bir konu. Bu konuya mutlaka açklk getirmek lazm; bu konuya duyarl olmak mecburiyetindeyiz.
En azndan bizim kadar memleketini ve vatann seven insanlar olduunuza inanyoruz. Bugün, bir iktidar havas içerisinde, iktidar mant içerisinde "biz bu yasay getirdik, çkaracaz" deyip de yarnki yanlfllklara sebep olursanz, kendinizi, milletin hesap sormasndan, kamuoyunun lanetlemesinden kurtaramazsnz. Onun için, bizim, sizlerden istirhammz -biz, flimdiden sizleri uyaryoruz- bu frsat eldeyken, Türkiye Büyük Millet Meclisi olarak, gerekli düzenleme ve düzeltmeleri yaparak bu yasann çkmasna katkda bulunmanz -ki, muhalefetten gelenleri bugüne kadar hiç kabul etmediniz- buna bir yaklaflm göstermenizdir; eer bu yaklaflm gösterirseniz memnun oluruz.
Sayglar sunarm. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim Sayn Kapusuz.
Madde üzerindeki müzakereler tamamlanmfltr.
Madde üzerinde 10 önerge verilmifltir; madde tek fkra olduu için 4 önergeyi, verilifl srasna göre okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan Özellefltirme Yasa Tasarsnn 14 üncü maddesinin afladaki biçimde deifltirilmesini öneriyoruz.
Gereini sayglarmzla dileriz.
Uluç Gürkan Mustafa Ylmaz Ender Karagül
Ankara Gaziantep Uflak
stemihan Talay Ali Uyar
çel Hatay
Madde 14.- Bu kanun hükümlerine göre yaplacak özellefltirme uygulamalar çerçevesinde, tek bir kuruluflta tek baflna yüzde 20 oranndan, bir arada ise yüzde 30 oranndan daha fazla hisse sahibi olamayacak bulunan yabanc uyruklu gerçek ve tüzelkiflilerlere gayrimenkul satfl ve devri, mütekabiliyet esaslar gözönünde tutularak, yürürlükteki mevzuat hükümlerine tabidir.
Gerekçe:
Özellefltirme uygulamalarnda yabanc uyruklu gerçek ve tüzelkiflilerin sahip olabilecei hisse orannn snrlandrmas kaçnlmazdr. Bu, hem dünyadaki baflarl uygulamalarn, hem de Anayasann gereidir. Gerçekten de Anayasa Mahkemesinin bugüne dein konuyla ilgili olarak verdii kararlar, yabanc uyruklu gerçek ve tüzelkiflilerin satn alabilecei hisse miktarnn üst snrnn belirlenmesine ve bu snrn yüzde 50 orannn mutlaka altnda olmasna içtihat nitelii kazandrmfltr. Anayasa Mahkemesinin içtihad, yabanc sermaye için snrszln özellefltirme uygulamasn yabanclaflmaya dönüflebileceini vurgulamaktadr. Snrszln anlam yabanc tekellere hatta yabanc devlet tekeli dahi olsa kaplarn açk braklmas olarak geliflmektedir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 720 sra sayl Özellefltirme Uygulamalarnn Düzenlenmesine ve Baz Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Deifliklik Yaplmasna Dair Kanun Tasarsnn 14 üncü maddesine ikinci fkra olarak, aflada yer verilen metnin eklenmesini arz ve teklif ederiz.
Refik Arslan Emin Kul Feridun Pehlivan
Kastamonu stanbul Bursa
Elaattin Elmas Abbas nceayan
stanbul Bolu
Madde 14.- kinci fkra olarak ilave:
"Yabanc veya Türk uyruklu gerçek veya tüzelkiflilerin dorudan veya dolayl olarak bu kanuna göre satn aldklar gayrimenkullerin, yabanc uyruklu gerçek veya tüzelkiflilere satfl ve devri ifllemleri mütekabiliyet esaslar tespit edilmeden yaplamaz."
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 720 sra sayl kanun tasarsnn 14'üncü maddesinin metinden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Turgut Tekin Sami Sözat Ahmet Sezal Özbek
Adana Balkesir Krklareli
Ali Yalçn Öütcan Abdullah Knal
Adana Hatay
Gerekçe: Maddede yaplan düzenlemeler, yürürlükte olan mevzuatmzla zaten düzenlenmifltir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 720 sra sayl kanun tasarsnn 14 üncü maddesi, Anayasann 3 üncü ve 5 inci maddelerine aykrdr.
çtüzüün 85 inci maddesine göre gereini arz ederiz.
Abdüllatif fiener Ömer Ekinci Lütfü Esengün
Svas Ankara Erzurum
Kemalettin Göktafl Hüseyin Erdal
Trabzon Yozgat
BAfiKAN- Efendim, flimdi, önergeleri aykrlk derecesine göre okutup iflleme koyacam.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 720 sra sayl kanun tasarsnn 14 üncü maddesi Anayasann 3 üncü ve 5 inci maddelerine aykrdr.
çtüzüün 85 inci maddesine göre gereini arz ederiz.
Abdullatif fiener (Svas) ve arkadafllar
BAfiKAN-Komisyon önergeye katlyor mu efendim?
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT(Kocaeli) - Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI ABDULLAH AYKON DO⁄AN ( Isparta ) - Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN-Önerge üzerinde konuflmak üzere, buyurun Sayn fiener.
ABDULLATF fiENER(Svas)- Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; gecenin bu geç saatinde hepinizi saygyla selamlyorum.
720 sra sayl özellefltirmeyle ilgili kKanun tasarsnn 14 üncü maddesi üzerinde bir deifliklik önergesi vermifl bulunuyoruz. çtüzüün 85 inci maddesine göre öncelikle görüflülmesini talep ettiimiz bu önergede, söz konusu 14 üncü maddenin Anayasaya aykr olduu belirtilmifltir. Bu maddede, özellefltirme uygulamalar çerçevesinde, yabanc uyruklu gerçek ve tüzel kiflilere gayrimenkul satfl ve devri mümkün hale getirilmektedir.
Bu, 14 üncü maddenin, gerçekten üzerinde durmamz, ciddiyetle düflünmemiz gereken bir hüküm olduu kanaatindeyiz. Bu maddeyle, yabanclara gayrimenkul satfl mümkün hale getirilmektedir; ancak, "burada, bir mütekabiliyet esas vardr ve bu mütekabiliyet esas çerçevesinde yabanclara gayrmenkul satfl mümkün hale getirilmifltir" denilebilir. Ancak, bu nokta, karfllkl olarak tannan bir hak gibi görünmekle birlikte, yanltc bir durumdur; çünkü, büyük sermayenin, güçlü ekonomik yaplarn karflsnda, özellikle geliflmifl Bat ekonomilerindeki güçlü alm kapasitesi karflsnda, olayn karfllkl olarak mütekabiliyet esasna göre düzenlenmesi hiçbir anlam ifade edemez.
Bir Türkiye Cumhuriyeti vatandaflnn yabanc ülkelerde özellikle Batl ülkelerde gayrimenkul alm fazla bir önem taflmaz; çünkü, bu alm gerçeklefltirebilecek çok sayda insan söz konusu deildir; ama, ekonomik gücün yüksek olduu, Batl ekonomileri ve ekonomik birimlerin, azgeliflmifl ülkelerden gayrimenkul edinmelerinin, yasal engeller kaldrld takdirde, fevkalade kolay olaca hepimizin takdir edecei bir gerçektir.
Bu yasal snrlamalar aflld takdirde, ortadan kaldrld takdirde, Türkiye'nin yaflanmaya deer bütün güzel köflelerinin yabanclarn iflgaline urayabilecei ve ksa zamanda satn alnabilecei herkesin takdir edebilecei bir gerçektir.
Bu özellikleri sebebiyle, maddenin, Anayasann 3 üncü ve 5 inci maddelerine aykr olduunu belirttik. Ayn konuda yarg kararlar bulunduunu, biraz önce, madde üzerinde Grubumuz adna konuflan Nevflehir Mlletvekilimiz Mehmet Elkatmfl Bey açklamfllar ve ilgili yarg kararlarn burada tekrar ve tekrar ifade etmifllerdir. Bu noktaya dikkatleri çekmek istedik.
Aslnda, bildiiniz gibi, özellefltirmenin neden srarla talep edildii konusunda farkl yaklaflmlar vardr. Bu yaklaflmlardan biri de, devletin artan iç ve dfl borçlarna bal olarak böylesine bir siyasî iradenin ortaya çkt yolundadr.
Nitekim, Türkiye'nin iç borçlar 700 trilyon liraya ulaflmfltr, dfl borçlar da 70 milyar dolara gelmifl dayanmfltr. Böylesi bir ortamda, bu iç ve dfl borçlar, hatta bunlarn faizlerini, Türkiye'nin ödeyebilme gücü, kapasitesi yoktur, bu, normal devlet gelirleriyle karfllanamaz hale gelmifltir.
Böyle bir ortamda "bu borçlar nasl ödenecektir" sorusunun cevab...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
ABDÜLLATF fiENER (Devamla)- ...özellefltirme yoluyla, kamu iktisadî teflebbüslerinin yabanc sermayeye satlmas suretiyle dfl borçlarn, iç piyasada satlmas suretiyle de iç borçlarn ödenmesine imkân salama olarak deerlendirilmektedir; ancak, dikkat edilecek nokta, Türkiye'nin dfl borçlar 70 milyar dolara ulamfltr; ama, bütün KT'leri satsanz dahi tamam 35 milyar dolar civarndadr; yani, bütün KT'lerin yabanc sermayeye satlmas sonucunda elde edilecek gelir, ancak dfl borçlarn yarsn karfllayabilecek düzeydedir.
Bu dfl borç, hatta iç borç basks devam ettii sürece, bunlarn ödenebilmesi için farkl arayfllar ortaya çkacaktr. Bu farkl arayfllar, sonunda, bu maddede ifade edilen özellefltirme çerçevesi dflnda da Türkiye'deki gayrimenkullerin (arazinin, arsann) satmna yönelecektir. Bu ise, Türkiye'nin bütünlüüne yönelik en büyük tehditlerden ve tehlikelerden birisidir. fiimdiden bu tehlikeye ve Anayasaya maddelerini ihlal eden bu noktaya dikkatleri çekmek istedim.
Bu nedenle, bu maddenin, Anayasaya aykrl sebebiyle tasardan çkarlmasn beklediimi belirtir, hepinize sayglar sunarm.(RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler...Etmeyenler...Önerge kabul edilmemifltir.
kinci önergeyi okutuyorum:
Adana Milletvekili Turgut Tekin ve Arkadafllarnn Önergesi
14 üncü maddenin metinden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
BAfiKAN- Sayn Komisyon önergeye katlyor mu?
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Hükümet önergeye katlyor mu efendim?
DEVLET BAKANI AL fiEVK EREK (Tokat)- Katlmyoruz Sayn Baflkanm.
BAfiKAN- Önergeye Komisyon ve Hükümet katlmamaktadr.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler...Etmeyenler...Önerge kabul edilmemifltir.
Üçüncü önergeyi okutuyorum:
Kastamonu Milletvekili Refik Arslan ve Arkadafllarnn Önergesi
14 üncü maddesine ikinci fkra olarak aflada yer verilen metnin eklenmesini arz ve teklif ederiz.
" Yabanc veya Türk uyruklu gerçek veya tüzelkiflilerin dorudan veya dolayl olarak bu kanuna göre satn aldklar gayrimenkullerin yabanc uyruklu gerçek veya tüzelkiflilere satfl ve devri ifllemleri mütekabiliyet esaslar tespit edilmeden yaplamaz."
BAfiKAN- Sayn Komisyon önergeye katlyor mu efendim?
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet katlyor mu efendim?
DEVLET BAKANI AL fiEVK EREK (Tokat)- Katlmyoruz Sayn Baflkanm.
BAfiKAN- Önergeye Komisyon ve Hükümet katlmamaktadr.
EMN KUL (stanbul)- Sayn Baflkan, söz istiyorum efendim.
BAfiKAN- Önerge üzerinde, Sayn Kul; buyurun efendim.
EMN KUL (stanbul)- Teflekkür ederim Sayn Baflkan.
Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; 14 üncü maddeye bir fkra ilavesiyle ilgili önergemiz üzerindeki görüfllerimi arz etmeden önce, sizleri saygyla selamlyorum.
Özellefltirme uygulamalar çerçevesinde gayrimenkul satflyla ilgili olarak, daha önce konuflan arkadafllarmn söylediklerine ifltirak etmekle beraber, mütekabiliyet esasnn, tasary hazrlayan Hükümet tarafndan bir tercih olarak kullanld gözüküyor; fakat, bu tercihe ramen, kendi mant içinde geliflmeye baktmzda, mütekabiliyet esasn tercih etmeniz halinde dahi bu gayrimenkullerin yabanclar eline geçmesi, maddenin bu flekliyle düzenlenmesinde söz konusu. Çünkü, maddenin baflnda "bu kanun hükümlerine göre yaplacak özellefltirme uygulamalarnda" ifadesi var.
Dolaysyla, birinci el satflta belki mütekabiliyet esas gözetilecek ve gayrimenkuller buna göre satlabilecektir; ama, mütekabiliyet esasndan faydalanarak bu gayrimenkulleri alan bir yabanc, ikinci veya üçüncü defa bunu elinden çkarrken veya satarken, mütekabiliyet esasnn önlemeye çalflt gayrimenkulün yabanclara gitmemesi amacn ortadan kaldrr flekilde ifllem yapabilecektir. Bu bir Türk uyruklu yurttafl da olabilir; özellefltirme ifllemleri srasnda bir gayrimenkulü devralr veya satn alr; fakat, bunu daha sonra ikinci veya üçüncü defa, mütekabiliyet esasna dahil olmayan, umumî hükümlere tabi flekilde, bir yabancya devredebilir veya satabilir. Dolaysyla, 14 üncü maddenin sadece bu fkrayla düzenlenmifl olmas, kanun koyucunun veya Hükümetin tercih ettii mütekabiliyet esasnn dahi ifllemeyeceini açkça ortaya koymaktadr. Bunu eer, kendi mant içinde düzeltmek gerekiyorsa, teklif ettiimiz ilave fkrann, maddeye ikinci fkra olarak konulmas kaçnlmaz bir zarurettir. Yoksa, özellefltirme ifllemleriyle ilgili olarak satlacak veya devredilecek gayrimenkullerin hepsinin yabanclarn eline geçmesi, mütekabiliyet esas dahi gözetilmeden, söz konusudur. Bunu önlemek amac bu noktada ise, o halde flöyle bir fkra ilavesi kaçnlmazdr: "Yabanc veya Türk uyruklu gerçek veye tüzelkiflilerin, dorudan veya dolayl olarak, bu kanuna göre satn aldklar gayrimenkullerin yabanc uyruklu gerçek veya tüzelkiflilere satfl ve devir ifllemleri mütakabiliyet esaslar tespit edilmeden yaplamaz." Yani, ikinci veya üçüncü defa el deifltirme srasnda, eer bir özellefltirme ifllemi sonucu elde edilen bir gayrimenkul varsa, bu gayrimenkulün de tekrar devir ve satfln yapan tapu dairesi, mütekabiliyet esasnn var olup olmadn arafltracaktr ve mütekabiliyet esasn tespit etmeden devir ve satfln yapmayacaktr. Bu fkrann ilavesi halinde, 14 üncü maddenin, Hükümetin hazrlad ve kendi mant içinde mütekabiliyeti esas olarak seçtii noktada sonucu salayabilmesi mümkündür. Aksi halde, 14 üncü madde bofllukta kalacaktr.
Takdirlerinize arz eder, sayglar sunarm.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Ankara Milletvekili H.Uluç Gürkan ve Arkadafllarnn Önergesi:
Özellefltirme Yasa Tasarsnn 14 üncü maddesinin afladaki biçimde deitirilmesini öneriyoruz.
Gereini sayglarmzla dileriz.
"Bu kanun hükümlerine göre yaplacak özellefltirme uygulamalar çerçevesinde, tek bir kuruluflta tek baflna yüzde 20 oranndan, bir arada ise yüzde 30 oranndan daha fazla hisse sahibi olamayacak bulunan yabanc uyruklu gerçek ve tüzelkiflilere gayrimenkul satfl ve devri, mütekabiliyet esaslar gözönünde tutularak, yürürlükteki mevzuat hükümlerine tabidir."
BAfiKAN- Sayn Komisyon?..
PLAN VE BÜTÇE KOMSYONU SÖZCÜSÜ ALÂETTN KURT (Kocaeli)- Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN- Sayn Hükümet?..
DEVLET BAKANI AL fiEVK EREK (Tokat)- Katlmyoruz Sayn Baflkanm.
BAfiKAN- Buyurun Sayn Gürkan.
H.ULUÇ GÜRKAN (Ankara)- Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; 11 inci maddeyle, dünyann aykr örneklerinden biri olduk. Anmsayacaksnz; dünyadaki bütün özellefltirme uygulamalarnda hemen hemen her ülke Sayfltay ve benzeri kurulufllara denetimini brakmflken, biz Arnavutluk ve Maltann yolunu izleyip, Sayfltay devre dfl braktk.
fiimdi, bu yasa tasarsnda baflka bir garabet daha yapyoruz: Dünyadaki bütün özellefltirme uygulamalarnda, yabanclafltrmalarn belli bir oransal snr vardr. Bu yasa tasarsn bafltan sona aln, yani 1 inci maddesinden 43 üncü maddesine kadar; aradaki geçici 14 maddeyi de tek tek okuyun; yabanclafltrma konusunda oransal hiçbir snr yok; dünyada da özellefltirmeyi bu flekilde yapan, yapmaya soyunan hiçbir ülke yok.
fiimdi, yasa tasarsnda yabanclafltrmay önleyecek bir hüküm yok. Yabanclara gayrimenkul satfl vesilesiyle, 14 üncü maddede bu snr koyabiliriz. Böylece, hem dünyann yabanclafltrmaya snrsz kap açmfl tek ülkesi olma sfatn almaktan kendimizi kurtarmfl oluruz hem de Anayasa Mahkemesinin, Anayasann 153 üncü maddesine göre daha önce verdii kararlarnn bir gereini yerine getirmifl oluruz. Anayasa Mahkemesi, daha önceki özellefltirmeyle ilgili iptal kararlarnda, yabanclafltrmaya snrsz gidifli Anayasaya uygun bir davranfl olarak görmemiflti ve özellefltirme yasalarnda yabanclafltrma için konulacak snrn da mutlaka yüzde 50 orannn altnda olmas gerektiini -kararlarnda oran vererek- belirtmiflti. Bu, bir içtihat niteliindedir. Anayasann 153 üncü maddesi uyarnca, bu Meclis, bunu görmezden gelemez; bu snr koymak zorunda. Bu snr sadece Anayasaya uygunluu, Anayasa Mahkemesinin içtihatlanmfl kararlarna uyum için de deil, bu Meclisin daha önceki uygulamalarna uyum için de yapmas gerekir. Anmsayacaksanz, burada bir Özel Radyo ve Televizyon Yasas çkardk; halen yayn yapmakta olan bütün özel kurulufllar, bütün siyasî parti gruplarna, her birimize de tek tek bask yaptlar. Yabanc sermaye paylar konusunda orada bir snr vard, yüzde 20 orannda; bu, hiç olmazsa yüzde 30a, yüzde 40a çksn denildi; bu Meclis kmldamad, yerinde durdu, yüzde 20 orann tuttu; ulusalc bir tavr sergiledi, milliyetçi bir tavr sergiledi.
fiimdi, ne oldu bizim milliyetçiliimize bu özellefltirme birdenbire gündeme gelince?!. Niçin snrsz yabanclafltrma?!. Neye çanak tutuyoruz biz?!. Onun için, yani bunu, gecenin bu saatinde, laf ola beri gele bir önerge, laf ola beri gele bir konuflma saymayn. Eer, yüreinizde, ulusalcln, milliyetçiliin zerresi varsa, lütfen, yeniden düflünün. Belki, bu önerge bizden geldi diye bunu reddedin; ama, bu tasarnn bir yerine, mutlaka, yabanclafltrmaya oransal snr getirecek bir deifliklik öngörün. Sizin inisiyatifiniz olsun, biz destekleyelim; ama, yabanclafltrmaya hiçbir snr getirmezseniz, yani, bilemiyorum, bu kürsüde, Türkiyenin bamszlna, ulusal bütünlüüne, Atatürk milliyetçiliine ballk konusunda ettiiniz yemine, nasl bal kaldnz, bu akflam, eve gidip yattnzda düflünebilirsiniz; benim tereddütüm var.
Sayglarmla...
Sa olun.
BAfiKAN- Teflekkür ederim.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
14 üncü maddeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... 14 üncü madde kabul edilmifltir.
Sayn milletvekilleri, grup baflkanlarnn mutabakat üzerine, alnan karar gereince, kanun tasar ve tekliflerini srasyla görüflmek için, 10 Kasm 1994 Perflembe günü saat 13.30da toplanmak üzere, birleflimi kapatyorum.
Kapanma Saati: 00.30