BRNC OTURUM
Açlma Saaati: 15.00
BAfiKAN: Baflkanvekili Yasin HATBO⁄LU
KÂTP ÜYELER: brahim ÖZDfi (Adana), Ali GÜNAYDIN (Konya)
-----0-----
BAfiKANTürkiye Büyük Millet Meclisinin 97 nci Birleflimini açyorum.
III. - YOKLAMA
BAfiKAN Sayn milletvekilleri, ad okunmak suretiyle yoklama yaplacaktr; sayn üyelerin, salonda bulunduklarn, yüksek sesle iflaret buyurmalarn rica ediyorum.
(Bayburt Milletvekili Bahaddin Elçi'ye kadar yoklama yapld)
BAfiKAN Deerli milletvekilleri, toplant yetersays vardr; görüflmelere bafllyoruz.
BAfiKAN Gündeme geçmeden önce, çtüzüün 60 nc maddesine müsteniden, Hükümet adna, Dflflleri Bakan Sayn nönü, Fransa, Amerika Birleflik Devletleri, ngiltere gezileri hakknda ve Bosna-Hersek konusunda Yüce Heyete bilgi arz etmek üzere açklama imkân istemifltir; kendilerine, Genel Kurula bu konularda açklamada bulunmak üzere söz veriyorum.
Biliyorsunuz, gruplara, bu konuflmadan sonra söz söyleme hakk douyor; gruplara da, talepleri olduu takdirde, söz vereceim.
Sayn nönü, buyurun efendim. (Alkfllar)
DIfifiLER BAKANI ERDAL NÖNÜ (zmir) Sayn Baflkan, sayn milletvekilleri; Yüce Kurula sayglarm sunuyorum.
Bildiiniz gibi, çok yaknda, Almanya, Amerika Birleflik Devletleri ve Fransa'ya, bilgi vermek, görüfl alflverifli yapmak, bu ülkelerdeki kamuoylarn aydnlatmak maksatlaryla ksa süreli bir dfl gezi yaptm. Bu gezi hakknda, hemen, gelir gelmez, Yüce Meclise bilgi vermek, bilgi sunmak istiyorum.
Ayrca, geçen hafta -ben burada yokken-arkadafllarmzn, Bosna-Hersek'teki facialarn bafllamasnn üçüncü yldönümü dolaysyla, bu konunun Genel Kurulda ele alnmas istekleri olduunu örendim. Bu bakmdan, bugün, ayn zamanda, Bosna-Hersek'teki durum hakknda da bilgi sunmak ve üçüncü ylna gelmifl olan bu faciann bir an evvel bitmesi için, kamuoyumuzun da dileklerine tercüman olmak istiyorum.
ki konuyu birden ele almam, belki, baz zorluklar çkarabilir; ancak, bir an evvel, her ikisini de bilginize sunmak istediim için, böyle bir yol deniyorum; o bakmdan, yardmnz rica ediyorum.
Sayn üyeler, önce, yeni yaptm geziyi anlatmak istiyorum. Almanya, Amerika Birleflik Devletleri ve Fransa'ya gittiimi söyledim. Ayrca, Fransa'nn St. Maxime fiehrinde daha önceden düzenlenmifl olan bir toplantya katldm; Akdeniz Bölgesi dfliflleri bakanlar arasnda yaplan bir toplantyd.
Önce, bu temaslarda konufltuum yetkililer hakknda bilgi vereyim. Almanya, Amerika Birleflik Devletleri ve Fransa Dfliflleri Bakanlar, Fransa'nn Savunma Bakan ve Avrupa fllerinden Sorumlu Devlet Bakan, talya, spanya, Msr Dfliflleri Bakanlar, Portekiz'in Avrupa Birlii fllerinden Sorumlu Devlet Sekreteriyle, ilgili baflkentlerde ve bahsettiim St. Maxime fiehrinde, ayr ayr, ikili görüflmelerde bulundum. Washington'da iken, Baflkan Clinton'un Ulusal Güvenlik Danflman Anthony Lake ile bir görüfl alflverifli yaptk. Akdeniz Forumu münasebetiyle bulunduum St. Maxime'de, ayrca, oraya gelmifl olan Cezayir ve Tunus Dfliflleri Bakanlar, Malta Baflbakan Yardmcs ve Dfliflleri Bakan, Fas Devlet Sekreteriyle de yine, ksa görüflmelerim oldu. Bunlara ek olarak, Bonn'da, Washington'da, Paris'te, ulusal parlamentolarn baz üyeleri, Avrupa Parlamentosunun birksm milletvekilleri, Federal Almanya Parlamentosu Baflkan, Almanya Sosyaldemokrat Partisi Baflkan, Amerikan Temsilciler Meclisi Dfl liflkiler Komitesi Baflkan, Senato Dfl liflkiler Komitesi Baflkan ve baz komite üyeleriyle görüflmeler yaptm. Çok sayda televizyon ve basn mensubuna mülakatlar verdim, basn toplantlarna katldm.
Bunlar söylerken, Almanya, Amerika Birleflik Devletleri ve Fransa kamuoylarn aydnlatmak için, bu süreden azamî flekilde yararlanmaya çalfltm da ifade etmek istiyorum. Sanyorum, bu temaslar oldukça ilgi uyandrd ve kamuoyuna da bir ölçüde yansd; yani, özellikle, gittiim ülkelerin kamuoylarna.
Sayn üyeler, gezimin temel amac, Kuzey Irak'ta, Silahl Kuvvetlerimizin giriflmifl olduu, kapsam ve süresi snrl ve tamamyla kendimizi korumaya yönelik askerî harekâtmz hakknda, birinci elden bilgi vermekti. PKK'nn, bu terör örgütünün, yalnz Türkiye'ye karfl deil, Bat demokrasilerinin de, flehirlerine karfl ve halkna yönelik sürdürdüü terör faaliyetleri hakknda, onlarn kamuoylarn bilgilendirmek, sonra, harekâtmz hakknda kasten çkarlan, bazlar da yanlfllkla ortaya çkan birçok yanlfl haberleri düzeltmek için, bu gezide özellikle gayret sarf ettim; sanrm büyük ölçüde de faydas oldu.
fiüphesiz, bu ziyaretten yararlanarak, konufltuum devlet adamlarna, ülkemizin maddî, manevi, demokratik, ekonomik, sosyal alandaki geliflmesini de anlatmak frsat buldum; bu yolda attmz yeni admlara iflaret ettim. Gümrük Birliine girmek için, Gümrük Birlii yolunda attmz admlar, yaptmz hazrlklar anlattm; bu konuda Avrupa Parlamentosundan ne beklediimizi söyledim; kamuoyunun gene ilgisini çeken, Kbrs konusuna, Kuzey Kbrs Türk Cumhuriyetinin sürdürdüü yapc politika konularna da deindim.
zin verirseniz, bu konulara biraz daha ayrntl olarak gireyim. Gördüm ki, Kuzey Irak'ta, kendimizi korumak için girifltiimiz -teröre karfl- harekâtn anlam konusunda, hakll konusunda, konufltuum bakanlar içinde, bir tereddüt, bir karfl çkma yok; tepkileri anlayflldr, olumludur; harekâtn kendimizi korumak için yaplmfl bir harekât olduunu kabul ediyorlar. Yöneltilen sorular ve elefltiriler -sadece ve esas itibariyle- harekât ne kadar sürecek; uzayacak m, uzamayacak m; anlam hakknda, amac hakknda baflka flüpheler uyanacak m, uyanmayacak m; bu noktalar üzerinde duruyordu. Bu hususta, zannediyorum, konufltuum bakanlar aydnlatabildim ve endiflelerini ortadan kaldrdm.
Kuflkusuz, Silahl Kuvvetlerimizin, birliklerimizin, görevlerini tamamlayarak Türkiye'ye dönmeye bafllamalar, benim sözlerimden daha etkili olarak, harekâtmzn amacn flimdi bütün dünyaya iyice anlatmfl olmaktadr.
Demokrasimizin geliflmesi, kendi ülkemizin ,kendi milletimizin daha mutlu, daha huzurlu, daha geliflmifl, daha rahat bir hayata kavuflmas yolunda gayretlerimizin de, büyük bir dikkatle, merakla, bazen tereddütle izlendiini gördüm. Bu ilerlemeleri, bu geliflmeleri kendi ulusumuz için, kendi halkmz için yaptmz; bunu, Türkiye'deki siyasî partilerin, vatandafllarmza vaatleri olarak gerçeklefltirme durumunda olduunu, hiçbir tereddüte mahal brakmayacak flekilde muhataplarma anlattma inanyorum.
Avrupa Birliine katlmak için sarf ettiimiz gayretler içinde, bizim kendi amaçlarmza ulaflmak için yürüttüümüz bu çabalarn, olumlu meyveler vereceini biliyorum ve bunu da söyledim.
Burada, Dfliflleri Bakan olarak görev yaparken, hem ülkemin çkarlarn dünyada savunmak hem de dfl ülkelerin bize nasl baktklarn, Büyük Millet Meclisine, deerli arkadafllarma iletmek durumunda olduumu söylemek isterim.
Bizim, kendi demokrasimizi, kendi halkmzn istekleri için, mutluluu için gelifltirmekte olduumuzu herkes görüyor; ancak, Avrupa Birlii içinde ilerlemek, Gümrük Birliine girmek için, kendi kendimize ortaya koyduumuz hedeflerin bir zamanlamas var. Bu zamanlama içinde, Avrupa Parlamentosunun önümüzdeki toplantsndan evvel, bizim Parlamentomuzun, halkmzn bekledii demokratikleflme tasarlarnda ilerleme salamasnn önemine, izninizle bir defa daha iflaret etmek isterim.
Bu demokratik iyileflmeleri, baflkalar bizden istedii için yapacak deiliz; bunda, hiç kuflku yok. Milletimizin Avrupa Birliine katlm yolundaki iradesi, Avrupa Birliinin demokrasi ve insan haklar konusundaki standartlarn da, isteklerini de zaten içermektedir.
Burada, göz önünde tutulmas gereken bir nokta, geliflmelerin Avrupa'y getirdii bu noktada, Gümrük Birlii ve daha ileriki bir aflamada Avrupa Birliiyle tam üyelik sürecimizin ilerlemesinde Avrupa Parlamentosunun anahtar bir konumda olduunu kabul etmek zorunda olmamzdr. Bu, bizim kendi kararmzda olan bir nokta deil; fakat, Avrupa Parlamentosunun bugünkü vard nokta, onlara böyle bir yetki, böyle bir konum getirmifltir. O açdan, Gümrük Birliiyle ilgili kararlarn onaylanaca sonbahara kadar, Avrupa Parlamentosu üyeleriyle çok yakn temaslar sürdürmemiz ve kendilerini aydnlatmamz gerekmektedir. Bu forumda, bu Parlamentoda Türkiye'nin temsil edilmeyifli; bugüne kadar orada, seçilmifl üyelerimizin bulunmayfl -ayr bir komisyon var, o ayr- üye olarak bulunmamamz, hem bizim açmzdan hem de Avrupa Parlamentosunun salam, salkl kararlar vermesi açsndan, büyük bir eksikliktir. Bunu, baflka yerlerde görüyoruz; çeflitli milletler, temsil edilmezse, onlarn haklar orada korunamaz.
Parlamentodaki baz milletvekilleri ve birtakm ufak gruplara mensup milletvekilleri, maalesef, Avrupa Parlamentosunu yanlfl yönlere, gerçekdfl yönlere çekebilmektedirler. Bunun örneklerini geçmiflte çok gördük. Nitekim, Avrupa Parlamentosunun geçen hafta ald son karar da bunun en somut bir göstergesidir. Bu karara çok fazla deinmek gereini duymuyorum; dorudan doruya, yanlfl, gerçekdfl birtakm olaylara, maddî olarak hata dolu gözlemlere dayanan bir karar; ancak, demokratikleflme paketimizin gerçekleflmesinin, gerçeklefltii ölçüde ilerlememizin, bu çevrelerin, yani aleyhimizde olan çevrelerin, yani Avrupa Parlamentosundaki küçük gruplarn aleyhimize yürüttükleri bu kampanyay etkisiz brakmakta rol oynayacan, bu kampanyay etkisiz brakacan ve beklediimiz, halkmz için istediimiz amaca ulaflmakta birinci derecede rol oynayacan tekrar ifade etmek isterim.
Bu yolda Hükümetin sarf ettii gayretlere ek olarak, Avrupa Parlamentosunu aydnlatmak açsndan, önümüzdeki dönemde, Yüce Meclisimizin deerli üyelerinin ve ülkemizin özel sektörünün, sendikalarnn ve baflka kurulufllarnn da çaba sarf etmesinin çok yararl olacan söylemek isterim; çünkü, amaç, milletimizin bekledii bir amaç ve demokratik bir flekilde salanacak bir amaç. Bütün kurulufllarmzn, halkmzn bütün temsilcilerinin, bu amaç yolunda elbirlii yapmasnda büyük yarar var. Böyle bir yaklaflmla bu engelleri kolaylkla aflabileceimize inanyorum. Biz, Hükümet olarak, böyle bir hareketi, böyle bir elbirliini, böyle bir iflbirliini yönlendirmek ve elimizden gelen katky yapmak için hazrz. Bunun için hazrlanmfl olan plan, önümüzdeki günlerde, sizlerin de yardmnzla uygulayacaz.
Kbrs konusunda yaptm görüflmelerde, muhataplarmn bana söyledii noktalar da belirtmek isterim. Tekrar edeyim ki, bunu yaparken, onlarn söylediini buraya getirerek, onlarn bu fikirlerine katk yapmak istemiyorum; sadece, karfl karflya olduumuz durumu herkesin iyi bilmesi için bunlar söylüyorum.
Bu konuda bize söylenenler, bu sorunun çok uzad fleklindedir. Bugüne kadar dünyada, hâlâ, bir Kbrs sorunu var diye bir izlenimin devam etmesinin, orada barfl olmasna ramen, orada insanlar mutlu yaflamasna ramen, Kbrs sorunu diye bir sorun var diye bir izlenimin devam etmesinin yanlfl olduu ve bu noktann, bu yaklaflmn, bu izlenimin iki toplumu birbirinden ayrd ve Kuzey Kbrs Türk Cumhuriyetinin yeterli derecede esnek davranmad fleklinde elefltiriler yapyorlar.
Ben, bütün konuflmalarmda, bunlarn yanlfl olduunu anlattm ve gerçekleri söylemeye devam ettim. Söyledikleri "kilitlenme" dedikleri noktann, yani çözümün elde edilmemesinin esas nedeninin, tamamyla baflka türlü olduunu, Kuzey Kbrs Türk Cumhuriyetinden kaynaklanmadn; karfl tarafn bir çözüme varmakta yarar görmediini, onun için görüflmeleri devaml uzattn kendilerine anlattm. Özellikle, Kuzey Kbrs Türk Cumhuriyetinin kabul ettii güven artrc önlemler paketinin Rum tarafnca da benimsenmesi halinde, çözüm yolunda çok önemli admlar atlacan, bunu beklediimizi anlattm, vurguladm.
Kuzey Kbrs Türk Cumhuriyetindeki cumhurbaflkanl seçimlerinden sonra -hemen önümüzdeki günlerde- Kbrs sorununun çözümü için, hareketli bir döneme bafllanacan umduumu; ama, bunlar için, Rum tarafnn yapc bir yaklaflma girmesi ve görüflmeleri uzatmaktan sadece kendisinin çkar olduu anlayflndan vazgeçmesinin flart olduunu söyledim. Tabiî, bu görüflmelerin çerçevesi olarak Birleflmifl Milletleri gördüümüzü, Birleflmifl Milletler Genel Sekreterinin, bu yoldaki görevine devam ederek, yapc bir rol oynamasn beklediimizi söyledim.
Almanya'daki temaslarm hakknda bir iki fley daha söyleyeyim: Hamburg'ta infla edilecek olan firkateynlerimiz için, Alman Hükümetinin, son günlerde yanlfl bir karar almas, daha dorusu eski karar askya alan bir tavra girmesi flöyle oldu: Bu gemileri infla edecek firmaya yapaca 150 milyon marklk yardm, geçici olarak askya ald; ayrca, Alman askerî yardmnn son bölümünün sevkiyatnn ertelenmesi kararn ilan etti. Alman yetkililerle konuflurken, Alman Dfliflleri Bakanyla görüflürken, bunlar üzerinde özellikle durdum.
Aslna bakarsanz, bu kararlar, bizim savunma gücümüzü etkileyecek nitelikte deil; ama, mesele o deil; mesele, iflin ilkesinde ve ittifak üyelerinin birbirlerine karfl müeyyide uygular bir görünüme girmelerinde. Bu, yanlfl bir tutum; ittifakn güvenilirliini, müttefiklerin birbirleriyle dayanflma halinde olmalarn zedeleyen bir tutum. Yüz yl aflkn bir zamandan beri, iki millet arasndaki dostluun, bu kadar uzun süreli bir dostluun bundan zararl bir flekilde etkilenmesi olasl var. Bunun için, Alman devlet adamlarn, bu konu üzerinde ciddiyetle durmaya davet ettim.
Alman medyas içerisinde, Alman kamuoyu içerisinde, Alman basn içerisinde birtakm yanlfl haberlerin aleyhimizde uyandrd hava, birliklerimizin çekilmeye bafllamasyla birlikte, inanyorum ki, ortadan kalkacaktr. Bütün bu aleyhimizdeki flüphelerin ne kadar yersiz olduu görülmekte olduuna göre, yaknda, bu askya alma konusunun bitmesini bekliyorum; ama, flunu da söyleyeyim ki, Alman yetkililer, harekâta katlan birliklerimiz Türkiye'ye döndükten sonra, bu kararlarn gözden geçireceklerini kesin olarak söylemifllerdir.
Almanya'daki temaslarm arasnda, özellikle üzerinde durduum baflka bir konu, Almanya'da yaflayan Türk toplumunu -ki, büyük bir toplum olduunu biliyorsunuz- çok rahatsz eden yabanc düflmanl ve özellikle son saldrlar oldu. Son üç ay içerisinde, oradaki Türk kurulufllar, Türk evleri, camiler, bankalar, turizm acenteleri gibi, dorudan doruya Türklerin bulunduu yerlere 120'ye yakn saldr yapld. Bu saldrlarda, hamdolsun, can kayb olmad; fakat, zarar var ve açkça, Türklere karfl bir hareket fleklinde gösteriliyor. Bu saldrlar yapanlarn bir ksm yakalanmfltr; yakalananlar PKK'l olduklarn itiraf etmifllerdir...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN Sayn Bakan, ne kadar süre lazm efendim zat âlinize?
DIfifiLER BAKANI ERDAL NÖNÜ (Devamla) Herhalde 10 dakika efendim.
BAfiKAN 10 dakika... Peki efendim.
Konunun önemine binaen ve emsal olmamak kaydyla, buyurun efendim.
DIfifiLER BAKANI ERDAL NÖNÜ (Devamla) Bu saldrlarn derhal durdurulmas gerektiini Bakana söyledim. Tabiî, Bakann, büyük bir mahcubiyet içerisinde bana karfl söyledii "bu saldrlarn durdurulmas için ellerinden geleni yapacaklar" fleklindeydi. Ben de, kendisine, nasl bizim birliklerimizin hemen çekilmesini istiyorlarsa, bu saldrlarn da bu saldrlarn hemen durmas gerektiini söyledim ve anlatmak istedim ki, terörle mücadele kolay bir fley deil; ama, bana söyledikleri, saldrlarn durdurulmas, saldrlara karfl güvenlik önlemlerinin alnmas için bütün çabalarn sarf edecekleri dorultusundadr
Bu konunun bizim için önemine tekrar deinmek isterim. Vatandafllarmz, orada, gerçi, Alman Hükümetinin, Alman Devletinin güvencesi altndadrlar; ama, ayn zamanda, Hükümetimiz de, oradaki vatandafllarmzn güvenlikli yaflamas, hiçbir tehlikeye uramamas için bütün sorumluluunu almfl durumdadr ve çok yakndan izlemekte, Alman makamlaryla çok yakndan temas halinde olmaktadr.
Ayrca, sadece Federal Devletin deil, eyaletlerin de, bu konuda çok dikkatli davranmalar, bu konudaki tahrikleri ve saldrlar önleyecek önlemler almas gerektiine iflaret ettim.
Sayn üyeler, ksa gezim hakknda açklamalarm burada kesmek istiyorum. Bu konuda, ayrca, siyasî parti liderlerine bilgi vermek istiyorum; önümüzdeki günlerde, deerli parti baflkanlarnn uygun görecekleri zamanlarda, anlafltmz zamanlarda bunu yapacam.
Sayn Baflkan, sayn üyeler; izin verirseniz, flimdi, Bosna-Hersek konusunda hem üzüntümüzü hem dayanflmamz hem de fikirlerimizi belirtmek istiyorum.
Sayn milletvekilleri, üçüncü yln doldurmufl olan ve bugüne kadar 200 binden fazla masum Bosnalnn hayatna mal olan, 1 milyon kadarnn evlerinden yurtlarndan uzaklaflmalarna, onlar terk etmelerine yol açmfl olan Bosna-Hersek krizi hâlâ günümüzde yaflanyor ve en önemli insanlk trajedisi olarak Avrupa'da, Avrupa'nn ortasnda hepimizin gözü önünde devam ediyor. Kamuoyumuz için derin üzüntü ve endifle kayna bu insanlk dramna bir an önce son verilmesi flart. Bu, bizim öncelikli hedefimiz. Sorunun, adil ve kalc çözüme kavuflturulmas, uluslararas meflruiyet ilkelerinin korunmasnn yan sra, bu bunalmn, giderek komflu ülkelere ve bölgeye yaylmasnn önlenmesi açsndan da çok büyük önem taflyor; ama, bu konuda, asl uluslararas toplululua büyük görevler düflüyor; asl, onlarn sorumluluu en önde geliyor.
Bosna-Hersek'te devam eden ve uluslararas topluluun gözleri önünde cereyan eden bu krizin çözümsüzlüünün sürmesine müsamaha edilmesi, masum Bosna halkna yönelik saldrganln ödüllendirilmesi anlamn taflyor; uluslararas topluluk ve Birleflmifl Milletler baflta olmak üzere, barfl korumak amacyla kurulmufl tüm öteki uluslararas ve bölgesel kurulufllarn uluslararas meflruiyeti koruma konusundaki saygnlklarna gölge düflüyor; bunlar, çok defa dile getirdik; ama, konu çözülmedikçe bunlarn önemini tekrar tekrar vurgulamak durumundayz.
Türkiye, Bosna Halknn hakl davasn savunmak ve Birleflmifl Milletlerin saygn bir üyesi olarak, Bosna-Hersek'in bamszln, toprak bütünlüünü, birliini ve egemenliini korumak konusunda sürdürdüü mücadeleyi, baflndan beri kararllkla yürütmektedir ve Bosna Halknn bu mücadelesini, bu hakl davasn desteklemektedir. Savafln baflndan beri, Bosna-Hersek konusunda tutarllkla savunduumuz bu temel ilkeleri, baflta Birleflmifl Milletler olmak üzere, üyesi olduumuz NATO, Avrupa Güvenlik ve flbirlii Teflkilat, Avrupa Konseyi, slam Konseyi Örgütü gibi, tüm ilgili kurulufl ve platformlarda ayn kararllkla savunduk ve bunu yapmaya devam ediyoruz.
Baflka önemli bir giriflimimizi ve dünya ülkelerinin de destekledii bir giriflimimizi ifade edeyim; krizin baflndan bu yana, barflç çözüme yönelik katklar dolaysyla hem Boflnaklarn hem de Bosnal Hrvatlarn ve Hrvatistan'n ortak güvenini bir araya getirecek giriflimimizin, Bosna-Hersek ve Hrvatistan ile gelifltirmeye çalfltmz üçlü istiflare ve iflbirlii mekanizmas sonunda, geçen yl mart aynda Boflnaklar ile Bosnal Hrvatlar arasnda oluflturulan Bosna-Hersek Federasyonunun flimdi ortada olduunu ve bunun daha güçlendirilmesinin önemli bir amacmz olduunu söylemek isterim.
Befl ülke (Amerika Birleflik Devletleri, Rusya ngiltere, Fransa ve Almanya) bir temas grubu oluflturdular; geçen yl temmuz aynda taraflara bir barfl plan sundular. Bu barfl plan, Bosna halk açsndan çeflitli sakncalar, çeflitli özveriler, kabulü zor çeflitli noktalar içermekle beraber, bu plan, Boflnaklar ve Bosnal Hrvatlar tarafndan kabul edildi; ancak, Bosnal Srplar plan kabul etmediler; uluslararas topluluun iradesini ve Birleflmifl Milletlerin ilgili kararlarn hiçe sayarak, uzlaflmaz tutumlarn sürdürdüler.
Bosna-Hersek'te, geçtiimiz aralk ay sonunda taraflar arasnda imzalanan ateflkes ve çatflmalarn sona erdirilmesi anlaflmalarnn süresi 30 Nisanda bitiyor. Befl ülke temas grubunun barfl plannn Bosnal Srplar tarafndan kabul edilmesi konusunda sürdürdükleri çabalar flu ana kadar bir sonuç vermedi. O bakmdan, deerli arkadafllarm, kritik bir noktaya varmaktayz.
Mevcut çözümsüzlük, Bosnal Srplarn kuvvet yoluyla elde ettikleri ve ülke topraklarnn yüzde 70'ine varan haksz toprak kazanmlar karflmzdadr ve bunlar, flimdi, ateflkesin sona erdii önümüzdeki günlerde bütün arlyla gündeme girecektir.
Uluslararas topluluun, uluslararas hukuk kurallar dorultusunda bu duruma son vermekte baflarsz kalmas halinde, Birleflmifl Milletlerin bir üyesi olan Bosna Hersek'e, Birleflmifl Milletler flartnn tand kendini savunma hakkn kullanmasna izin vermesi gerekmektedir.
Türkiye, mevcut koflullarda, befl ülke temas grubunun barfl plann ve bu plann Bosnal Srplara da kabul ettirilmesi konusunda uluslararas basklarn sürdürülmesi çabalarn desteklemektedir. Kurulufluna katkda bulunduumuz, Bosnal Srplarn da katlmasna açk olan Bosna-Hersek Federasyonunun adil ve kalc barflç çözümün temelini teflkil ettii görüflünü savunuyoruz, savunmaya devam ediyoruz.
Asrlar boyu bir arada yaflamfl olan, bu ülkenin üç temel unsurunu oluflturan Boflnaklarn, Bosnal Hrvatlarn ve Bosnal Srplarn, federasyon çats altnda, Bosna-Hersek'in çok kültürlü, çok etnik yapl ve çok dinli kimliini bundan sonra da yaflatabileceklerine inanyoruz. Bu temel noktann önemini her frsatta vurguluyoruz.
Barfl sürecine yaptmz katklara paralel olarak, Cumhuriyetimiz, Bosna'daki Birleflmifl Milletler Barfl Gücüne bir askerî birlik vermek suretiyle, uluslararas barfl koruma misyonuna da fiilen katlmfltr ve birliimiz, görev bölgesinde, gerek Birleflmifl Milletlerin gerek Boflnak ve Bosnal Srp-Hrvat halkn ortak güven ve takdirlerini haiz biçimde bu görevini baflarl biçimde sürdürmektedir. Buradan, kendilerine baflar dileklerimi, en iyi dileklerimi sunmaktan da büyük zevk alyorum; bir görev yapyorum.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
DIfifiLER BAKANI ERDAL NÖNÜ (Devamla) Bitiriyorum efendim.
BAfiKAN Sayn Bakan, bir iki dakika yeter mi efendim?
DIfifiLER BAKANI ERDAL NÖNÜ (Devamla) 1 dakika yeter efendim.
BAfiKAN Hamiyete endaze olmaz Sayn Bakan; 2 dakika veriyorum.
Buyurun efendim.
DIfifiLER BAKANI ERDAL NÖNÜ (Devamla) Dost ve kardefl Bosna halknn aclarnn dindirilmesi ve acil insanî yardm ihtiyaçlarnn karfllanmas konusunda, Türkiye Cumhuriyeti ve Türk halk, üzerine düflen insanlk görevini layk veçhile yerine getirmektedir. Bosna halk ve Hükümeti de bu zor zamanlarnda Türkiye'nin gösterdii bu samimî dostluk ve yapt yardmlar için flükranlarn her vesileyle dile getirmektedir.
Türkiye'nin, bugüne kadar resmî kurum ve kurulufllar kanalyla Bosna'ya ve Bosna halkna yapmfl olduu insanî yardmlarn tutar 25 milyon dolara ulaflmfltr. Özel kurulufllarn ve halkmzn bafllar bu rakamn dflnda kalmaktadr.
Türkiye Cumhuriyeti, barfl sürecine katklarn ve barfl korumaya yönelik çabalarn, Bosna halkna yardmlarn, bu ülkede adil ve kalc barflç çözüm gerçeklefltirilinceye kadar azimle sürdürmeye kararldr.
Yüce Kurula sayglarm sunuyorum. (Alkfllar)
BAfiKAN Sayn Bakan, teflekkür ediyorum.
Refah Partisi Grubu adna, Sayn Gül; buyurun. (RP sralarndan alkfllar)
Sayn Gül, adalet gerei, 6 dakika ilave süreniz vardr. 6 dakikann üzerinde ilave süreniz yoktur. Konuflmalarnz ona göre düzenlerseniz, memnun olurum.
ABDULLAH GÜL (Kayseri) Sayn Baflkan, yani, toplam 6 dakika m?
BAfiKAN Yani, 10 art 6 dakika, Sayn Bakana tandm süre itibariyle. fiimdi size 16 dakika süre veriyorum; ama, hepsini kullanmaya mecbur deilsiniz.
Buyurun.
RP GRUBU ADINA ABDULLAH GÜL (Kayseri) Sayn Baflkan, deerli arkadafllar; Sayn Dfliflleri Bakannn dfl gezilerle ilgili yapt açklamalar üzerine, Refah Partisinin görüfllerini açklamak için huzurlarnzdaym; hepinizi saygyla selamlyorum.
Deerli arkadafllar, her fleyden önce, bu önemli gezilerden ve önemli olaylardan dolay Türkiye Büyük Millet Meclisine bilgi verme nezaketini gösterdikleri için Sayn Dfliflleri Bakanna, Refah Partisi adna teflekkür etmek istiyorum.
Arkadafllar, flu anda içinde yafladmz ve bildiimiz gibi, Körfez Savaflndan sonra Kuzey Irak'ta bafllayan olaylar dört senedir devam etmekte ve bu olaylar, Türkiye açsndan giderek daha ciddî boyutlara ulaflmaktadr. Türkiye, zaman zaman kendisini, kendi güvenliini tehdit eden, ülkenin bölünmezliini tehdit eden bu geliflmeler karflsnda tedbirler alma durumunda kalmfltr. Güneydou Anadolu Bölgemizde, bir nevi, görünmeyen savafl, yllardr sürmektedir ve çok sayda kiflinin canna mal olmaktadr, güvenlik kuvvetlerimiz birçok flehit vermifltir.
PKK'nn, özellikle kuzeydeki, sahipsiz diyebileceimiz bu bölgede kuvvetlenmesi ve buray bir üs olarak kullanmaya bafllamas üzerine, bildiimiz gibi, Türk Silahl Kuvvetleri son harekâtn yapma durumunda kalmfl ve Genelkurmayn bizlere verdii bilgilere göre, askerî hedefler gerçeklefltirilmifltir. Bütün bu askerî operasyonlar devam ederken, siyasî bakmdan Türkiye'nin baz tereddütler içerisinde olduu ve Hükümet tarafndan meselenin tam açklanamad da görülmüfltür. Bunun en açk örnei, Sayn Cumhurbaflkannn, Baflbakann Bafldanflmannn ve Sayn Dfliflleri Bakanmzn farkl farkl fleyleri söylemifl olmalarnda da görülmektedir.
Bütün bunlar devam ederken, flu gerçek daima gözard edilmifltir ki, bu olay bugün çkmamfltr. Bu olaylarn olacan ve bu olaylarn ileride belki de daha büyük boyutlarda Türkiye'yi tehdit eder hale geleceini, Türkiye Büyük Millet Meclisinde Çekiç Güç görüflmeleri yaplrken, defalarca söylemiflizdir. Çekiç Güç'ün koruyucu flemsiyesi altnda güneyimizde, Kuzey Irak'ta, Türkiye'yi tehdit edecek, bölgeyi tehdit edecek çok ciddî geliflmelerin olduunu ve Çekiç Güç'ün oradaki varlnn da buna bir flemsiye vazifesi gördüünü burada defalarca anlatmamza ve birçok milletvekili arkadaflmzn da buna fert fert inanmalarna ramen, Türkiye'yi dört senedir yöneten siyasî iktidarn tepede verdii karar dorultusunda, Meclisten de, maalesef, hep Çekiç Güç'ün süresinin uzatlmas dorultusunda kararlar çkmfltr.
Bu görüflmeler yaplrken, üzerinde çok ciddî olarak durduumuz baflka bir konu da fluydu: Kuzey Irak'ta, özellikle, yine bu Çekiç Güç flemsiyesi ve Birleflmifl Milletlerin korumacl altnda, gönüllü kurulufllar denen; fakat, bütün dünyaca NGO diye bilinen kurulufllarn burada çok tehlikeli faaliyetler içerisinde olduunu, Körfez Savaflndan hemen sonra bafllayp, bu faaliyetlerini, büyük bir serbestlik içerisinde yürüttüklerini burada defalarca söyledik ve iflin askerî yanndan ayr olarak, bu sivil kurulufllarn -ki, bunlarn hemen hemen hepsi, bölgede çkar olan ülkelerin sivil uzantlardr- bölgeye resmî olarak ulaflamayan, giremeyen, yapmak istediini yapamayan ülkelerin, bir nevi gölge kurulufllar olduunu ve bugün, saylarnn 150'ye ulafltn; büyük bir ksmnn, kilise teflkilat veyahut da insanî yardm teflkilat ad altnda, bu bölgede, inanlmaz faaliyetler yaptn hep bilmekteyiz.
Bu konudaki devaml ikazlarmza ramen, hâlâ, bunlarn çalflmalarn kstlayc ve yine, bunlarn hemen hemen hepsinin Türkiye üzerinden bu bölgeye gitmelerine ramen bunun önleyici herhangi bir çalflmann, tedbirin veyahut da niyetin olmadn görmekteyiz.
Deerli arkadafllar, bu bölgede, önemli bir dier geliflme de fludur: Türkiye, flu anda, bölgeden çekildikten sonra, acaba, gerçekten, orada güvenlii salamfl m olacaktr veyahut da ayn güçler orada yarn tekrar toparlanp, Türkiyeye karfl faaliyetlerini devam ettirebilecekler midir?
Bildiiniz gibi, Türkiye snrlar içerisindeki, bölgeden, 12 binin üzerinde insan, snrdan -güvenli denen ve bu kadar askerî operasyonlarn yapld snrdan- Kuzey Iraka kaçrlarak ve orada Birleflmifl Milletlerin çats altnda, gider gitmez, hemen, Cenevre Ofisinin göçmen statüsünü verdii kamplar oluflturulmufltur. Bu kamplarla ilgili siyasî olarak yaplan fleylerden de haberimiz yoktur. Dolaysyla, iflin askerî yan devam ederken, siyasî olarak gerekli tedbirlerin alnd ve gerekli müdahalelerin yapld kanaatinde deiliz. Bunu flunun için söylüyoruz: Tarihimizde de hep gördüümüz gibi, askerî sahalarda kazanlan baflarlarn, sivil toplantlarda, masalarda kaybedildiini görmekteyiz. Dolaysyla, bu çekilmenin neticede neye mal olacan flu anda bilememekteyiz.
fiimdi, bütün bunlar olurken, dostumuz, müttefikimiz ülkelerden ve bundan bir ay önce "Gümrük Birliine, Avrupa Birliine adm attk, Gümrük Birliine girdik" diyerek sevinç çlklar attmz Birlikten Türkiyeye karfl yükselen sesler; Almanyann, parasn dahi ödediimiz silahlar "bu bölgede kullanamazsnz" demesi; ayn flekilde, dier ülkelerin, baz Avrupa ülkelerinin de bu flekilde davranmas, bizim müttefiklerimizin, girmek istediimiz kulübün, Türkiyeye nasl baktn en iyi flekilde göstermektedir.
Türkiye, parasyla ald silahlar, kendi güvenlii için, ülkesinin bölünmezlii için, kendi halkn tehdit eden unsurlar için kullanmayacaktr da kim için kullanacaktr? Fakat, maalesef, Türkiyenin flu anki siyasî zayfl, Hükümetin, halkn büyük bir kesimini arkasna alamamfl olmas ve güttüü politikalardaki tutarszlklar yüzünden de Türkiyenin Avrupaya karfl zayf düfltüünü görmekteyiz.
Dost bildiimiz, müttefikimiz ve girmek için urafltmz Avrupa Parlamentosunun, geçen hafta ald karar, kesinlikle küçümseyemeyiz. Bu, demokratik Avrupa'nn demokratik bir organnn Türkiye'ye karfl düflüncelerini yanstan en iyi göstergedir. Kapal kaplar arkasndaki görüflmeler ayrdr; fakat, Parlamento, o Topluluun, Avrupa'nn en demokratik organdr ve ald karar ortadadr. Ayn flekilde, Dfliflleri Bakanlarnn bafltan beri söyledikleri, Türkiye'ye yaptklar acmaszca tenkitler ortadadr.
Bütün bunlar, Türkiye'nin kendi güvenliini salamak için baflvurmak zorunda kald bir harekât üzerine olmufltur ve hep insan haklar ileri sürülmüfltür; fakat, Sayn Bakann izahatta bulunduu gibi, Bosna-Hersek'teki veyahut da Çeçenistan'daki insan haklar ihlalleri -ki, biraz sonra geleceiz- konusunda, Bat dünyas, suskunluunu devaml muhafaza edebilmifltir.
Deerli arkadafllar, önemli bir nokta da fludur: Sayn Bakan da demokratikleflmeden bahsettiler. Tabiî ki, Türkiye, önce kendi evini düzene koymaldr; ama demokratikleflmeden bahseden bir Hükümet, önce, demokrat olarak, elindeki yetkileri demokratça kullanmaldr; bunun en iyi göstergesi de, flu an yaplmas gereken ara seçimleri bir an önce yapmasdr. fiimdi, Mecliste çok önemli kararlar alyoruz, fakat 22 milletvekili flu Mecliste yoktur ve baz iller vardr ki, Mecliste temsil bile edilmemektedir; ama, siz, demokratikleflme paketinden, demokratikleflmeden bahsediyorsunuz! Her fleyden önce, gelin, muhalefet olarak baflndan beri srar ettiimiz gibi, ertelediiniz ve devaml kaçma durumunda olduunuz bu ara seçimleri haziranda yapalm. flte, havalar snmfltr, nisanda, daha önce söylediiniz gerekçeler, kar, kfl flartlar ortadan kalkacaktr. Bu ara seçimleri yaparak, Türkiye'ye demokrat bir gözle baktnz gösterin ve dfl dünyaya karfl da inandrc olun.
Dolaysyla, bu adm bile atamadktan sonra, bu paketi -ki, demokratikleflme dediiniz paketin Türkiye'yi demokratik bir ülke yapmayaca da kesindir- hiç kimseye izah edemezsiniz. Ayrca, o paket çktktan sonra, Türk Anayasas gerçek anlamda demokrat m olacaktr?.. 24 üncü madde aynen devam ettii sürece ve bugün gördüümüz gibi, hâlâ üniversitelerdeki baflörtüsü meselesi devam ettikçe, mahkemelerde baz hâkimlerin çkp da kendini bilmezcesine "baflörtünü çkar" diyerek, mahkeme salonundan insanlar, kadnlar, kzlar attkça veyahut da mimar ve mühendisler odas gibi baz meslek odalarnn "sakaln kestir de gel, ondan sonra sana karneni vereyim" dedikçe, Türkiye, kesinlikle demokratik olamaz.
Dolaysyla, bu kanunlar çkarsanz da, Avrupa'nn Türkiye'ye karfl bakfl tamamen bellidir ve bu, gizli bir Haçl zihniyetini daima ortaya koymaktadr. Buna karfl, tabiî, burada size, Türkiye'yi Avrupa'dan tecrit edelim veyahut da Bat'yla iliflkilerimizi keselim de demiyoruz; fakat, bu dünyaya karfl, flahsiyetli, onurlu ve Türk Halknn istedii flekilde, kendi kimliimizle çkmamz lazmdr; ama, Sayn Baflbakann yapt gibi, gidip bu adamlarla konuflurken "eer beni desteklemezseniz, Türkiye'de köktendinciler,Türkiye'de fleriatçlar iktidara gelecektir" derseniz, o zaman her fleyi zaten baflndan kaybetmiflsinizdir ve Avrupa'nn Türkiye'ye karfl saldrsnn da altnda bu zayflk vardr.
Sayn Baflbakan, siz "köktendincilik" derken veyahut da birçok milletleraras toplantlarda, uluslararas kurulufllarda Türkiye Büyük Millet Meclisini temsil eden milletvekili arkadafllarmzn yapt konuflmalarda gördüümüz gibi, eer "bizi destekleyin, yoksa köktendinciler gelecek" derseniz ve köktendincilikle bizleri kastederseniz, Avrupa'nn gözünde bütün güvenilirliinizi ve arlnz kaybedersiniz. Çünkü, aslnda siz, nüfusunun yüzde 99'u Müslüman olan bir ülkenin halkna, köktendinci diyerek karfl çkyorsunuz ve Türkiye'deki son geliflmelerden, aslnda halkn yönetime geliflinden rahatsz oluyorsunuz. Dolaysyla, bu ülkelerle yaplan konuflmalarda, eer bu taktie ve bu politikaya devam ederseniz, bu ülkelerin -Avrupa'nn, Amerika'nn- Türkiye'ye saldrmalarn teflvik edersiniz ve maalesef, bu yaplmfltr flimdiye kadar.
Sayn Bakan, Bosna-Hersekle ilgili de, burada görüfllerini ve son geliflmeleri bildirdiler. O açdan, bu konuya da deinmek istiyorum.
Bosna-Hersek'teki katliam, maalesef, insanln yüzkarasdr. Dünyann en uzak köflesinde olmamaktadr bu katliam. Ayrca, bu katliam, Birinci Dünya Harbinin veya kinci Dünya Harbinin gerçekleri de deildir; Avrupa'nn ortasnda ve göbeinde devam etmektedir ve 250 binin üzerinde kadn, kz, çocuk, herkesin gözü önünde katledilmifltir ve bu katliamdan, dolayl olarak veyahut da direkt olarak, bütün Avrupa ülkeleri birinci derecede sorumludur.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN Sayn Gül, 2 dakikanz kald efendim, lütfen...
ABDULLAH GÜL (Devamla) Tamam Sayn Baflkanm.
Çünkü, bu katliam bilerek yaptrlmfltr. Çünkü, Avrupa'nn ortasndaki bir Müslüman devletin oluflumundan, bütün Avrupa'nn rahatszl, hoflgörüsüzlüü ortaya çkmfltr ve bu katliamn tek sebebi budur. Bu olurken de, iki senedir, baflta Lord Owen, Cyrus Vance gibi, Amerikan ve ngiliz Dfliflleri eski Bakanlarnn oyunlaryla zaman kazanlmfltr ve bu katliamn sürmesi temin edilmifltir. Bugün ise, Bosna'daki Boflnaklar, Müslümanlar, güçlenip, kendilerini savunabilecek hale gelince, uluslararas basklar baflka bir yönde devam etmektedir.
Bütün Avrupa'nn, Bat'nn ikiyüzlülüü, Bosna-Hersek'e konan ambargoda ortaya çkmfltr ve maalesef, Sayn Bakan burada konuflurlarken, Bosna-Hersek'te bir Türk birliinin varlndan söz ettiler. Gerçekten vardr ve biz burada onlara baflarlar diliyoruz; fakat, bir fleyi daha söylemek gerekir burada: Bir Türk savafl gemisi de, Bosna-Hersek'e uygulanan ambargoyu, Adriyatik Denizinde hâlâ uygulamakla meflguldür; dolaysyla, bütün dünyann Srplar besledii bir devirde, Bosna-Hersek'e karfl yaplabilecek gizli-açk yardmlar önlemekle, Bat ve Bat ile beraber Türkiye de, bir savafl gemisini hâlâ Adriyatik Denizinde tutabilmektedir. Deerli arkadafllar, dolaysyla, bu katliamn devam etmemesi için...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
ABDULLAH GÜL (Devamla) Sayn Baflkan, toplarlamak üzereyim, müsaade ederseniz...
BAfiKAN Efendim, bu "toplarlamak üzereyim" sözü, çok genifl anlaml bir söz.
ABDULLAH GÜL (Devamla) Tamam, bitiriyorum.
BAfiKAN Lütfen, balar msnz efendim...
ABDULLAH GÜL (Devamla) Tabiî; bitiriyorum.
30 Nisanda, barfl görüflmeleri bitmektedir ve Bosna-Hersek'te, yeni bir kritik durum söz konusudur. Bosna-Hersek devlet sözcüleri ve Bosna-Hersek'in Cumhurbaflkan, Baflbakan bunu açkça söylemektedir; flayet tedbir alnmazsa, Bosna-Hersek'te yeni bir katliam bafllayacaktr ve büyük ihtimalle, bu katliamn Balkanlara sçramasndan korkulmaktadr. Bunun için, befl ülke vardr flu anda Bosna meselesiyle ilgilenen; Rusya, ngiltere, Fransa, Almanya ve Amerika. Bütün bunlar, Bosna-Hersek yanls deil, Srbistan yanlsdr; dolaysyla, Bosna-Hersek'e sahip çkabilecek tek ülke Türkiye'dir ve Türkiye, bu konuda yapmas gerekenleri vaktinde yapmamasnn skntsn çekmektedir. Dolaysyla, Hükümet, bu noktadan sonra...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN Buyurun.
ABDULLAH GÜL (Devamla) ...bu meselenin içine daha aktif girmeli ve Bosna'daki Müslüman insanlar yalnz brakmamaldr.
Son olarak, gönül isterdi ki, Sayn Dfliflleri Bakan, Bosna'dan ve Avrupa'daki geliflmelerden bahsederken, Çeçenistan'a da keflke birkaç cümleyle deinmifl olsaydnz. Dünyann en acmasz katliam flu anda Çeçenistan'da devam ederken ve 35 bin insan öldürülürken ve Türkiye'de, milyonlarn üzerinde, oradan gelmifl vatandafllarmz varken ve bütün bu insanlarn gözü Türkiye'de iken, ayn Avrupa gibi ayn Amerika gibi, Türkiye de, Çeçen meselesini Rusya'nn iç meselesi olarak görmekle en büyük hatay yapmfltr ve bu millet, bu hatay yapanlardan önünde sonunda hesap soracaktr.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
ABDULLAH GÜL (Devamla) Hepinizi saygyla selamlyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN Sayn Gül, teflekkür ediyorum.
Anavatan Partisi Grubu adna, Sayn Dinçerler; buyurun. (ANAP sralarndan alkfllar)
Sayn Dinçerler, zat âlinizin süresi 16 dakikadr.
Yalnz, rica ediyorum, programmz yüklü; süreye riayet ediniz efendim.
ANAP GRUBU ADINA M. VEHB DNÇERLER (Ankara) Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; Sayn nönü'ye, gerçekten, Meclise karfl saygl davranflndan dolay -müsaade ederlerse- teflekkür etmek istiyorum ve bu davranfln yaygnlaflmasn da temenni ediyorum.
Sözlerimin baflnda, bu harekât vesilesiyle canlarn kaybeden bütün flehitlere Cenab Hak'tan rahmet diliyorum ve ayn zamanda da dua ediyorum ki, keflke vatan evlatlar bofl yere kanlarn kaybetmeselerdi -flu cenahtan bu cenahtan- o temennimi de devam ettirmek istiyorum.
Yalnz, tabiî, Sayn nönü, seyahatiyle ilgili bilgileri sundular; fakat, iflin özüyle ilgili, çözümüyle ilgili iç açc veya ümitlendirici herhangi bir beyanda bulunmadlar. Anladm kadaryla, bu görüfllerini, belki, parti baflkanlaryla olan görüflmeye ksmen saklamfllardr diye düflünüyorum. Olabilir, onu da makul karfllyoruz; ancak, biz, meselenin flu noktasna özellikle deinmek istiyoruz: Sayn Dfliflleri Bakanmz, flüphesiz, dünyaya, Amerika'ya, Avrupa'ya askerî harekâtn bizatihi askerî yönlerini anlatmaya gitmedi; bu harekâtn siyasî amaçlarn, siyasî sebeplerini ve bu konudaki yanlfl bilgilendirmeleri ve yanlfl deerlendirmeleri telafi etmek, düzeltmek üzere gittiler. Dolaysyla, biz de bu ksa konuflmamzda, askerî harekât bölümünü tamamen olayn dflnda tutuyoruz ve inanyoruz ki, gerçekten kahraman ordumuz, kendisine düflen görevi, her yönüyle laykyla ve en güzel flekilde yapacaktr; bunda hiçbir kuflkumuz yok. Bizim üzerinde durduumuz mesele, askerî harekâttan önce sivil idarenin, gerek diplomasi gerekse dfl siyaset ve güvenlik alanlarnda neler düflündüü, neler planlad, ne kadar planlad ve bu meselelerin Hükümete ne kadar geldiidir. Tabiî, Hükümetin bu konudaki siyasî iradesinin istikametinin ölçüsüdür; bu yetmiyor, Hükümetin tedbirli olup olmadnn burada ölçülmesidir. Yani, bu harekât inflallah baflaryla gerçekleflecek ve flüphesiz snrl bir harekâttr, katlyoruz. Bu harekât bittikten sonra da, bu harekâtn meyveleri toplanacaktr.
Bu meyveleri kim toplayacak, bunlar düflünülmüfl mü, ortaya çkan meseleler gerçekten ciddî flekilde tartfllmfl m, bu konuda ciddî flüphelerimiz var. Mesela, Dfliflleri Bakanlnn bir yetkilisi (Doatepe) beyanat veriyor "biz mahalli çözüme gidiyoruz" diyor. Bir bakyorsunuz, Hükümetin siyasî yetkilileri "mahalli çözümü denemifltik, baflarl olmad" diyor. Nedir bu mahalli çözüm ve ne kadar dayanabilirsiniz, ne kadar güvenebilirsiniz; buna iyice bakmak lazmdr. Tabiî, zamanmz buna müsait deildir; yalnz, bu, bir ciddî tartflma noktasdr.
kincisi, bendeniz de Sayn nönü'nün seyahatiyle ilgili belgeleri topladm; gerçekten, oldukça ilgi görmüfl. Yalnz, bu ilgi, tabiî, muhataplarmzn ikna edildii anlamna gelmiyor; bir anlamda da ikna edilmedii anlamna geliyor. En çok sorduklar sorulardan bir tanesi "Harekât ne zaman bitecek?" fiimdi, bu "ne zaman bitecek" meselesini takvime balayamazsnz. Bu harekâtn, siyasî amaçlaryla ilgili, diplomasinin siyasî amaçlaryla ilgili ve Hükümetin siyasî iradesiyle ilgili ve nihaî hedeflerle ilgili yazlar çkt. Bana flahsen en makul gelen bir yazarn ifadesinde ölçü fludur: "PKK'nn uluslararas bir terörist örgüt olduunu kabul ediyoruz, artk, hemen hemen bütün dünya da bunun farkna varmaya bafllad. Öyleyse PKK'nn Türkiye'nin yalnz snr güvenliini deil, Türkiye'nin bütünlüünü, Türkiye'nin güvenliini yeniden tehdit edecek kadar güçlenmemesini ve dfl mihraklarla, PKK'y destekleyen, malî, idarî, siyasî destek veren bütün karar unsurlaryla, bütün güç unsurlaryla olan balarnn kesilmesidir ana mesele."
Eer, bunu temin edemezseniz ve yarn askerimiz, ordumuz yüzlerce flehit vererek ikinci, üçüncü harekât yapmak mecburiyetinde kalrsa, bunun sorumluluu askerin deildir; bunun sorumluluu, siyasî iradenindir, sivil yönetimindir ve bu karar alan hükümetindir. Buna dikkatinizi çekmek istiyorum.
Efendim, burada, dier bir mesele, flüphesiz, Sayn Bakan, yurtdflndaki görüflmelerinde de açkça belirtmifller -sanyorum burada da ifade ettiler- ana unsur, Irak'n toprak bütünlüüdür. Irak'n toprak bütünlüü meselesi üzerinde dururken, Irak ile Bat'nn, Irak ile Amerika Birleflik Devletlerinin hatta Amerika Birleflik Devletleri ile Saddam'n özelleflmifl olan, kifliselleflmifl olan meselelerinin çözümü konusunda baz fleyler de yapmak lazmdr; yani, bunun da Hükümet tarafndan ele alnmas ve anlatlmas lazm. Ne düflünüyorlar?..
Burada baz ifadeler var: "Sayn nönü baz teminatlar verdi" deniliyor. O teminatlarn ne olduunu burada göremedik; ama, ümit ediyoruz ki, daha sonraki görüflmelerde o taminatlardan haberdar olacaz.
Efendim, bu arada, müsaade ederseniz, firkateyn meselesine gelmek istiyorum. Maalesef, olaylar öyle geliflti ki, eer, çok iyi yönetilseydi Almanya ile Türkiye'nin iliflkileri bozulma noktasna gelmezdi. Ne kadar telafi edildi bilemiyorum, burada anlatlan haliyle henüz meselelerin çözülmedii kanaatini edindik; ama, bu konuda çok büyük gayret sarf edilmesi lazm. Mesele bununla bitmiyor, oradaki Türklerin can güvenliklerinin salanmas konusunda da, tabiî biraz daha gayret bekliyoruz.
Bunlar birlefltirerek, Çeçenistan meselesini birlefltirerek Azerbaycandaki son derece karflk olan geliflmeleri Sayn Parlamentonun önüne, huzuruna koyarak, Avrupa Parlamentosundaki tenkitleri ve bu tenkitlerin arln ve Türkiye üzerindeki basksn hatrlayarak, Avrupa Konseyindeki üyeliimizin askya alndn, hatta, belki de üyelikten çkarlma konusunda çok büyük gayretlerin sarf edildiini yeniden düflünerek flu suali soruyorum: Hani, nerede Türkiye'nin dfl itibar, hani, bu Hükümet -50 ncisi ve 51incisi- Türkiye'nin dfl itibarn artrmak üzere gelmiflti? Deniliyor ki: "Efendim, demokratiklefleceiz." Evet, demokratiklefleceiz; bunda flüphe yok; ama, bu bir uzlaflmayla olacak.
"kincisi, Anayasay deifltireceiz; Avrupa Gümrük Birliine girmek için flu kadar kanunlarmz var; bunlarn hepsini çkaracaz" ve bir mazeret bulunmufl deniliyor ki: "nann ki biz bunu siz istediiniz için yapmyoruz ha, bunu biz istediimiz için yapyoruz." Hayr efendim, onlar istedii için yapyorsunuz; eer, onlar istemese, yapabilseydiniz flimdiye kadar yapardnz ve Türkiye'de uzlaflrdnz.
Evet, son olarak flunu söyleyip Azerbaycan meselesine geçmek istiyorum: fiu anda, Türkiye'de, Amerika Birleflik Devletlerinin üç bakan yardmcs var. Dier ülkelerin merkezlerine gidip, oradaki konuflmalar buraya aktarmak flüphesiz güzel bir fley, tekrar teflekkür ederiz; ama, isteriz ki, Hükümetimiz, burada yapt görüflmeler hakknda gününde gelsin bilgi versin; yani, bu üç bakan yardmcs -Dfliflleri ve Savunma Bakanlarnn yardmclar- ve yanlarndaki büyük bir heyet Türkiye'ye niçin geldi; yani, elbette ki, Clinton -Çiller görüflmesinin hazrln yapmak üzere geldiler; ama, acaba ne alp götürecekler. Bu ar basklar karflsnda, ümit ederiz ki, Hükümetimiz, milletin aleyhine bir fley vermeyecektir.
Efendim, bu arada, yine, müsaade ederseniz, flunu okumaktan kendimi alamyorum. Bu Dfliflleri Bakan yardmcs -Amerika'nn Dfliflleri Bakan verdii bir demeçte " 'PKK'y terörist bir örgüt olarak görüyoruz. Biz, ABD olarak, Türk topraklarn bölmek isteyen terörist bir örgüt ile uraflan Türk Hükümetine karfl çkmyoruz' dedi" diyor belgeler. Bunu memnuniyetle karfllyoruz ve bu görüflün tam anlamyla eksiksiz devam etmesini diliyoruz.
Efendim, ben, müsaade ederseniz, flu temenniyle konuflmamn bu bölümünü bitireyim. Eer, uygun görürseniz, gruplar uygun görürlerse, bugün veya bir baflka zaman da, Büyük Millet Meclisimiz, kahraman ordumuza yapt bu baflarl harekattan dolay flükranlarn sunacak bir ksa deklarasyon yaymlarsa sanyorum hayrl olur. Bu vesileyle bu konuyu kapatmak ve ordumuza flükranlarmz bir kere daha arz etmek istiyorum. (ANAP ve DYP sralarndan alkfllar)
Efendim, gelelim Bosna-Hersek meselesine: fiimdi, Bosna-Hersek meselesinde, maalesef iflin baflnda çok büyük hata yaptnz. Sayn nönü, Dfliflleri Bakan Vekiliydi, bendeniz 12 Mays 1992'de, yani bundan tam üç sene önce bir konuflma yaptm. Baknz, flimdi o konuflmadan bir cümle okuyacam; yani, bu söylediklerimiz, o gün uydurulmufl da, akla gelmifl de, rüyada görülmüfl de söylenmifl fleyler deil; bunlar memleketin hayr için, Cumhuriyet hükümetlerinin baflars için söylenmifl sözler; ha flu partinin hükümeti, ha bu partinin hükümeti, önünde sonunda bu Hükümet, bizim hükümetimiz; biz, flüphesiz doru ifllerde baflarl olmasn isteriz.
Bakn ne demifliz: "Kuveyt'te Saddam'n iflgali vuku bulur bulmaz, Avrupa, Birleflmifl Milletler Güvenlik Konseyi tabiî ki Amerika Birleflik Devletleri harekete geçiyor ve Güvenlik Konseyi karar çkaryorlar. nisiyatifi kim götürüyor; Amerika Birleflik Devletleri, Avrupa devletleri de dahil oluyorlar. Çkan karar nedir; çkan karar barfl gücü gönderme karar deildir, çkan karar, koalisyon kuvvetleri kurma karardr."
Gene bu konuflmadan önce, Sayn Krca'nn ayn mahiyette ifadesi var; Sayn Krca diyor ki: "Barfl gücü, sadece güçlülerin ifline yarar, barfl tesis etmez; ama, koalisyon kuvvetleri barfl tesis eder."
Diyeceksiniz ki, sen üç sene önce söyledin, geldi geçti kardeflim...fiimdi, size bir belge okuyorum, ayn 17'sinde, Sayn Cindoruk'un da büyük gayretiyle Bilkent Üniversitesiyle Parlamento birlikte bir konferans yapyor. Bu konferansa, Kaliforniya'dan gelerek katlan Albert Wohlstetter adnda bir emekli profesör var; dünya çapnda, son derece iyi yetiflmifl bir insan, çok sayda da kitab var. Bakn, bu konferansa gönderdii flu teblide, hâlâ diyor ki "koalisyon kuvvetleri kurulmaldr ve koalisyon kuvvetleri Amerika Birleflik Devletlerinin inisiyatifinde olmaldr" ve bunun geniflini flimdi vaktim yok söyleyemem... Hangi alandan, hangi birlikle, hangi tugayla nereye atefl edileceinin bile, Amerika'daki askerlerle çözümünü yapmfl. nflallah bunu, 17 Maystan sonraki konferansta dinleyeceiz. Yani, hâlâ askerî müdahale frsat vardr.
Burada, Sayn Hükümetimizin ve yurtdflndaki birçok mahfilin söyledii gibi: "Efendim, oraya gidersek 5 dakikamz kalyor, bombay düflürmeden geliriz..." Yok öyle fley... Zaten, oraya kadar gitmeye bile gerek yok, askerî çözüm vardr. Demek ki, ananokta bafltan kaybedilmifltir; barfl gücü deil, koalisyon kuvveti kurulacakt, Kuveyt modeli uygulanacakt; ama, maalesef, bu yaplmamfltr.
Dier bir mesele; beflli Bat temas grubu (Rusya, ngiltere, Fransa, Almanya, Amerika Birleflik Devletleri) kendi aralarnda zaten ihtilaf halindeler; verdikleri karar koruyacak, verdikleri karar muhafaza edecek, verdikleri karar icra ettirecek gücü kullanmyorlar. steseler... Bunlarn befli de Güvenlik Konseyinin veto hakk olan üyesi. Kendileri, isteyerek meseleye girmifller, beflli plan yapmfllar, Srplara -Karadzic'e- "yüzde 70 senin hakkn deil, sen yüzde 51'e ineceksin" demifller. Peki, madem, sen söyledin, gel yaptr kardeflim.
Evet, Bosna-Hersek Baflbakan ve Cumhurbaflkan "lütfen, Türkiye bize yardm etsin, lütfen dostlarmz bize yardm etsin, hiç olmazsa bu barfl plann uygulattrn" diyor. Hani, ne yardm ediyor, ne yardm ediyoruz?! Bu konuda, meseleyi kökünden, maalesef, kaybetmifliz.
Bir baflka olay söyleyeceim. fiimdi, Türkiye ile birçok ülke arasnda -baflta, flüphesiz, Amerika Birleflik Devletleri arasnda, belki kendi yönümüzden- savunma ve askerî iflbirlii anlaflmalar var. Hâlâ yenilerini yapyoruz; Türk cumhuriyetleriyle de yaptk. Hâlâ yaplmayan bir yer var; Bosna-Hersek devletiyle Türkiye Cumhuriyeti arasnda savunma ve askerî iflbirlii anlaflmas yok. Biz bu ihtiyac tespit ettik ve bir kanun teklifi verdik. Okumak istemiyorum, isterseniz, vaktim varsa...
BAfiKAN Sayn Dinçerler, 2 dakikanz var efendim.
M. VEHB DNÇERLER (Devamla) Peki efendim.
Bu kanun teklifi, Millî Savunma Komisyonunda bekliyor; iki ay oldu... Millî Savunma Komisyonu, usulü bahane ederek, flu esas görüflemiyor. Daha önce Hükümetimize dedik ki: "Madem bizim teklifimizi görüflmüyorsunuz, Genel Kurula da indirmek istemiyoruz, Bosna-Hersek meselesini örselemek istemiyoruz, bari Hükümet getirsin." fiimdi, Sayn nönü'nün böyle bir inisiyatifte bulunacana samimiyetle inanyorum; çünkü, Dfliflleri Komisyonunda olan, ambargonun tek tarafl olarak kaldrlmasyla ilgili karar, gerçekten, dirayeti ve basiretiyle gündeme aldlar, beni affetsinler, yüzlerine karfl teflekkür ediyorum ve bu iflin komisyondan geçmesi de mümkün oldu. nflallah öbür anlaflma da ortaya çkacaktr.
Efendim, flimdi, bir son belge olarak da, müsaade ederseniz, flunu huzurunuza getireyim: Bosna-Hersek Komisyonu kurduk; gayet düzenli bir flekilde çalflyoruz ve bir parti meselesi olmakszn olaya bakyoruz. Baflkanmz Prof. Sayn Mimarolu. Sayn Mimarolu'nun, Sayn Baflbakana 24 fiubat 1995 tarihinde komisyon adna yazd bir yaz var; kendileri komisyonda verilmifl kararlar biraz daha yumuflatarak Sayn Baflbakana arz ettiler. Bakn, Sayn Mimarolu neler istiyor: Bosna-Hersek meselesiyle ilgili olarak Devlet Bakan Sayn Ayvaz Gökdemir'e yetki veren kararnamenin bir an evvel çkarlmas... Meydanda yok kararname. Bu kararname çkarlrken eski Devlet Dakan Vehbi Dinçerler'e göç olay srasnda verilen kararn göz önünde bulundurulmas -onu da misal olarak vermifliz- Kzlay ve Çocuk Esirgeme Kurumunun...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
M. VEHB DNÇERLER (Devamla) Bitiriyorum, son cümle, balyorum.
BAfiKAN Lütfen...
M. VEHB DNÇERLER (Devamla) Toparlamyorum, balyorum.
... Çocuk Esirgeme Kurumunun Zenica'da ve Kzlayn Bosna-Hersek'te birim açmas... Meydanda yok. Diyanet flleri Baflkanlnn gerekli ilgiyi göstermesi ve Avrupa'da olduu gibi DTB'e benzer teflkilat kurmas... Meydanda yok. Odalar Birliinin daha sonraki iktisadî geliflmelerle ilgili çalflmalar yürütebilmesi için bugünden harekete geçmesi... Meydanda yok.
Öbürlerini söylemeye vaktim yok, belgeleri de buradadr, isteyenlere gösteririm.
fiimdi, sözlerimi flöyle balyorum: Biz, buraya -dikkat ederseniz- muhalefet yapmak için çkmadk. Memleketin, çok hassas, hepimizi ilgilendiren, geleceimizi ve bekamz ilgilendiren bir konusunda görüflümüzü söylemek ve bir anlamda devletin ve milletin genel politikalarn desteklemek üzere çktk. Bu anlayfl Hükümetten de bekliyoruz, bu meselelere sahip olmalarn diliyoruz ve hepinize sayglar sunuyoruz. (Alkfllar)
BAfiKAN Sayn Dinçerler teflekkür ediyorum.
Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adna, Sayn Ali Dinçer; buyurun. (CHP sralarndan alkfllar)
Sayn Dinçer, ihtiyaç duyacanz zannetmiyorum; ama, sizin süreniz de 16 dakika.
CHP GRUBU ADINA AL DNÇER (Ankara) Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; ülkemizi çok yakndan ilgilendiren konularla ilgili olarak Deerli Dfliflleri Bakanmzn Meclisimizi bilgilendirmesinden dolay; flahsm ve Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adna kendilerine teflekkürlerimi arz ediyorum.
Deerli arkadafllarm, Sayn Dfliflleri Bakannn bilgi verdii konular, ülkemizi, ulusumuzu yakndan ilgilendiren konular. Hep birlikte üstesinden gelmemiz gereken sorunlar hakknda bilgilendik. Bu konularda parti fark gözetmeksizin; inanyorum ki, tüm parlamenterlerimiz, tüm arkadafllarmz, beraber çözüm üretme durumundadrlar.
Deerli arkadafllarm, ülkemiz -her zaman söylendii gibi- son derece önemli jeopolitik bir konuma sahip. Bu yeni deil; cumhuriyetin ilk kurulduu yllarda da, bu jeopolitik konum nedeniyle, çeflitli sorunlarla karfllafltk. Hem ülkemizde hem de yakn çevremizde ve dünyada barfl isteyen bir dfl politika modeli ortaya koydu Cumhuriyetin kurucular, ilk yöneticileri Yurtta sulh, cihanda sulh diye. Son derece karmaflk bir konuma sahip olduumuz için, etrafmzda, bir barfl, demokrasi, dostluk ortamnn oluflturulmas için çaba gösterme durumunda kaldk. Nitekim, 1920lerde, 1930larda, Türkiye Cumhuriyeti -bölgenin, o zaman da önemli ülkesi olarak- Balkan Paktnn kurulmasn salayarak, dünyann en sorunlu yerlerinden biri olan Balkanlarda barfln salanmas için katkda bulundu. Ayn çabalar, Sadabat Paktyla, Ortadou, Kafkasya yönünde gösterdik. 1950lerde de, yine, bölgesel iflbirliini güçlendirebilmek için CENTO gibi organizasyonlarda Türkiye rol ald.
Bundan sonra da, Türkiye, Türkiyenin dirlii, düzenlii, birlii, beraberlii için, çevresiyle yakndan ilgilenmek durumunda. Hele, Türkiye, artk, NATOnun güneydou kanat ülkesi olmaktan çkmfl, bir bölge ülkesi haline gelmifl; dünyann sayl güçlü ülkelerinin kaldrabilecei bir yükü üstlenme durumunda. Türkiye, konumu gerei, tarihî birikimi gerei, bu görevi yapma durumunda.
Bizim, ülkemizde kurmaya çalfltmz demokratik sistemin gelecei, güvencesi de çevremizdeki ülkelerdeki demokratikleflmeye bal. Bizim, Balkanlardaki, Kafkasya'daki, Ortadoudaki komflularmz ne kadar demokratikleflirlerse, etrafmzda demokratik ülkelerden oluflan bir ülkeler topluluu ne kadar güçlenirse, bizim demokrasimizin, bizim ülkemizin esenliinin güvencesi de o kadar güçlenmifl olur. Burada söz konusu olan komflularmzdan Irak'ta, Körfez Savaflndan bu yana meydana gelen geliflmeleri biliyoruz. Özellikle, 36 nc paralelin kuzeyinde, Kuzey Irak'ta, önemli bir otorite boflluu ortaya çkt; hâlâ da devam ediyor. Bu otorite boflluundan yararlanan teröristler, Kuzey Irak'ta yuvalanp, Türkiye'nin Güneydou Anadolu Bölgesinde sürekli terör yaratyorlar, sürekli köyleri, kasabalar basyorlar, çoluk çocuk demeden katliam yapyorlar.
Modern bir devlet olarak Türkiye, kendi insannn can güvenliini, mal güvenliini salamakla yükümlü; bunu, elbette, ülke içinde güvenlik güçleriyle yaparken, ülke dflndan gelen tehlikeleri de önlemek durumunda. Bu nedenle, güvenlik güçlerimizin, silahl kuvvetlerimizin, terör odaklarn kurutmak için Kuzey Irak'ta bafllatt harekât, Türkiye'nin güvenlii içindir, Türkiye'nin bütünlüü içindir, Türk insannn can ve mal güvenlii içindir, Türkiye'nin bekas içindir. Dier arkadafllarmn söyledii gibi, bu harekâtta, elbette, güvenlik güçlerimize hep birlikte baflarlar dilemek durumundayz ve onlarn arkasnda, onlara destek olmak durumundayz. Sayn Dfliflleri Bakanmzn, bunu, pek çok ülkeye gidip anlatmas, uluslararas platforma taflmas, deerli bir çaba olarak, olumlu sonuçlarn verecektir; yalnz, bu çabalar sürdürmek durumundayz. Biz, Kuzey Irak'ta, Türkiye'nin esenlii için varz. Ayn zamanda, Kuzey Irak'taki insanlarn da güvenli bir ortamda yaflamalarn salama durumunda oluyoruz.
Kuzey Irak'taki terör odaklanmasndan mutazarrr olan Türkiye'dir. Oradaki harekât gerçeklefltiren ve bunun kararn veren ülke Türkiye'dir. Oradaki harekâtn amacna ulaflncaya kadar sürdürülmesini salamak da Türkiye Cumhuriyetinin görevidir. Biz, birliklerimizi oradan çekersek bile, kendi hazrladmz plan, program çerçevesi içinde çekmek durumundayz; baflkalarnn istei ve basks üzerine deil.
Bir fleyi de bilmemiz gerekiyor: Terör, Kuzey Irak'taki harekât çok baflarl olsa dahi, bitecek gibi bir konu deil. Bakarsak, son derece geliflmifl bir demokrasisi olan Belçika'da bile hâlâ Wallonlarla Flamanlar arasnda sorun var. spanyol otoriteleri, siyasî çözümler bulmak açsndan çok önemli admlar attlar; ama, spanya'da terörü durduramadlar. Hâlâ terörden zarar görüyorlar. Fransa'da, asrlar öncesinde çözümlenmifl durumda olan Breton'larla ilgili olay hâlâ bitmiyor; Korsikallarla ilgili olay hâlâ bitmiyor; zaman zaman gündeme geliyor. Bizde de, Kuzey Irak'taki harekât çok baflarl olsa, flimdiye kadar teröre karfl verilen mücadelede daha büyük admlar atabilsek ve çok daha baflarl sonuçlar elde etsek dahi, bilelim ki, terörün kökünü kurutmufl olamayz. Az veya çok, biz, bu terör olayyla birlikte yaflamak durumunda olacaz. Bunun üstesinden gelebilmekle ilgili hazrlklar yapmak durumundayz. Bunun için de, öncelikle, teröristlere karfl, gerilla stilinde terör yaratan gruplara karfl, bizim profesyonel, sivil güvenlik güçlerimiz oluflmaldr; hem de yeteri sayda, en iyi eitimle ve en iyi donanmla... Yarn da, öbür gün de bu iflle uraflacamz bilerek, flimdiden hazrlklarmz buna göre yapmalyz.
Silahl kuvvetlerimiz, teröre karfl, sivil güvenlik güçlerine yardm ediyor, elinden gelen tüm destei ortaya koyuyor; fakat, gerilla stili mücadele veren teröristlere karfl, düzenli orduyla sürgit mücadeleyi devam ettirmemiz mümkün deildir; bu nedenle, ülkemizin gerçeklerini dikkate alarak, daha etkin mücadele verecek sivil güvenlik kuvvetlerini, bir an önce oluflturmak durumundayz.
Deerli arkadafllarm, Kuzey Kbrs konusuyla ilgili de flunlar söylemek istiyorum: Sayn Dfliflleri Bakanmzn beyanatna göre; Sayn Dfliflleri Bakanmzn temas kurduu yabanc devlet ileri gelenleri, Kuzey Kbrs'taki olayn çok uzadn söylüyorlar. Onlarn hepsine flunu hatrlatmak gerekiyor: Siz, Kuzey Kbrs' brakn, Avrupa'nn göbeinde meydana gelen Bosna-Hersek faciasna bakn. Önlemekle yükümlü olduunuz halde, kastl olarak önleme durumunda olmadnz bu faciann, bu katliamn durdurulmas için çaba sarf edin. Ayrca, Sayn Bakanmzn açk, net bir flekilde vurgulad gibi, Kbrs'ta, insan hak ve özgürlükleri, her iki tarafta da hayata geçmifltir; insanlarn can güvenlii salanmfltr; iki taraf arasndaki çatflma durdurulmufltur; yllardr, Türkiye Cumhuriyetinin müdahalesiyle, Kbrs'a, bir ölçüde barfl getirilmifltir; ayn durumun Çeçenistan'da olduunu söylemek mümkün mü... Bat dünyas, Bat Avrupa, özellikle NATO içinde müttefiklerimiz olan ülkeler, Rusya'da, Çeçenistan'da meydana gelen katliamla ilgili herhangi bir önlem alabiliyorlar m, oradaki katliam durdurulabiliyor mu, bunlar vurgulamak gerekiyor. Ben bunlar vurgularken, Refah Partisinden deerli arkadaflmz Abdullah Gül'ün söylemi içinde vurgulamak durumunda deilim.
Sayn Dfliflleri Bakanmzn Çeçenistan'dan niye bahsetmediini sordular. Sayn Dfliflleri Bakanmz, söz alma gerekçesinde belli olduu gibi, Kuzey Irak operasyonuyla ilgili, Avrupa ülkelerinde yapt temaslar ve Bosna-Hersek olayyla ilgili görüfllerini burada açklad, bilgileri verdi; bu bilgileri verdii için hepimiz teflekkür ettik. Eer, genel anlamda, dfl politikayla ilgili, bütün dünyadaki olaylarla ilgili bir bilgi verme söz konusu olsayd, elbette, o zaman, Çeçenistan'la ilgili eksiklik dile getirilebilirdi.
Afganistan'da, yllardr süren savafl nedeniyle, hele hele son iç savafl nedeniyle, çok sayda kardeflimiz katledildi, kayboldu, öldü; hâlâ kan dökülüyor kardefl Afganistan'da. Keflmir'de yllardr kanayan bir yara var. Orada da, bizim için kardefl olan insanlar ölüyorlar, öldürülüyorlar. Daha buna benzer pek çok konu var. Bu mantkla hareket edersek, eer, bunlarn hepsini dile getirmeye kalkarsak, üzerinde konsantre olmamz gereken Kuzey Irak operasyonu ve Bosna-Hersek olaynda konuyu datmfl oluruz; konuyu datmamak gerekiyor.
Bosna-Hersek'le ilgili -açk, net bir flekilde, yaln bir dille söylemek gerekirse- yaplmas gerekenleri tartflmak gerekiyor. Bosna-Hersek'i, gidip, savafl ortamnda karfl karfl gezmifl, dolaflmfl bir arkadaflnz olarak, oradaki mücahitlerle yan yana, omuz omuza bulunma onurunu yaflamfl bir Türkiye Cumhuriyeti Parlamenteri olarak, fazla uzatmadan flunu söyleyeyim: Bosna-Hersek'te, Boflnaklar, ilk kez, kendilerine yönelik katliamlara karfl durma baflarsn göstermifllerdir; bilinçli bir organizasyonu gerçeklefltirmifllerdir, artk, bir devlet olmay hak edecek düzeye gelmifllerdir; 200 bini aflkn eitilmifl askeri olan bir orduya sahiptirler. Bizim yapmamz gereken, Bosna-Hersek'in askerî gücünü, savafl gücünü artrabilmektir, her planda, Bosna-Hersek'e karfl uygulanan ambargonun kaldrlmasn salamaktr. Bu ambargo, Srbistan'a karfl deildir; onlar, Rusya'nn yardmyla, baflkalarnn yardmyla, rahatlkla bu ambargoyu deliyorlar. Bu ambargo, denize kaps dahi olmayan Bosna-Hersek'e karfldr ve Bosna-Hersek nefsi müdafaa durumundadr. (RP sralarndan alkfllar) Orada bir savafl yoktur, nefsi müdafaa durumunda olan Boflnaklara, Bosna-Herseklilere, Bat dünyasnn duyarszlyla, saldrgan, katil Srplarn saldrlar vardr. (CHP ve DYP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar) Bunu önleyebilmek için, Türkiye Cumhuriyeti bütün dfl politika gücünü, gayretini, bu ambargonun kalkmasna yöneltmelidir.
SALH KAPUSUZ (Kayseri) Gemisi niye çekilmiyor Ali Bey?
AL DNÇER (Devamla) O gemiyle ilgili konular da biliyoruz. O gemi, Türk mürettebatnn komutasndadr ve Bosna-Hersek'le ilgili herhangi bir olumsuz ifli yapma durumunda deildir; orada bulunmasnda da mahzur yoktur.
SALH KAPUSUZ (Kayseri) Ama, o silahlar...
AL DNÇER (Devamla) Deerli arkadafllarm, siz, o gemiyi oradan çekseniz, o geminin boflaltt boflluu baflkalar doldurur; sizin düflündüünüz gibi hayrl bir sonuç çkmaz, daha da zararl sonuçlar ortaya çkabilir. (CHP ve DYP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar)
HSAN SARAÇLAR (Samsun) Bilmeden konufluyorsunuz arkadafllar.
AL DNÇER (Devamla) O nedenle, böyle, ceffelkalem, kolayc çözümlerle yaklaflmamak gerekiyor. Biraz önce söyledim, bu konuya hep birlikte duyarllk göstermek durumundayz. Bunun, iktidar muhalefeti olmaz.
HSAN SARAÇLAR (Samsun) Akl ifli, akl...
AL DNÇER (Devamla) Akl iflini ortaya koymak durumundayz. Bütün aklmz, kolektif aklmz, müflterek aklmz oradaki kardefllerimize yardm etmek için seferber etmek durumundayz. Arada, baz polemiklere girerek, bu konularda siyasî prim yapmay düflünmemeliyiz. Baflka konularda, elbette, muhalefet iktidar tartflmas olur; ama, bu konuda olmamal.
Deerli arkadafllarm, Bosna-Hersek'e yönelik bütün yardmlar -biraz önce söylediim gibi- resmî Bosna-Hersek...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
SALH KAPUSUZ (Kayseri) Yaplan yardmlar bile suiistimal edildi Ali Bey.
BAfiKAN Sayn Kapusuz... Sayn Kapusuz...
MEHMET SEVGEN (stanbul) Sayn Baflkan, yaplan yardmlar komisyondan giderse, kimse flaibe altnda kalmaz.
BAfiKAN Sayn Dinçer, size, 2 dakika daha verdim; lütfen balaynz.
AL DNÇER (Devamla) Teflekkür ederim Sayn Baflkanm.
Sayn Dfliflleri Bakanmzn belirttii resmî yardmlar dahil, Bosna-Hersek'e yaplacak olan tüm yardmlar belli bir disiplin içinde yaplmal ve tüm yardmlar resmî Bosna-Hersek otoritelerine ulafltrlmal. (CHP sralarndan alkfllar) Eer, bu yaplrsa, bu yardmlar resmî Bosna-Hersek ordusuna gider, resmî Bosna-Hersek güçlerine gider ve onlara güç katar. Elbette, Bosna-Hersek'teki karmaflk toplumsal yap içinde farkl gruplar olabilir. Eer, belli yardmlar nereye, nasl gittii belli olmayacak flekilde, resmî otoritelerin dflnda kiflilere, mercilere giderse, hem flimdiye kadar karfllafltmz tartflmalarla vakit kaybetmifl oluruz hem de yaplp yaplmad meflkûk olan yardmlarn yapldn düflünürsek, nereye gittiini bilemeyiz; bu yardmlar çarçur olmufl olur. Bütün bu yardmlar yaparken, tek merci olmal; o da, resmî Bosna-Hersek ilgilileri; herkes, bütün gücünü buraya yöneltmeli.
Ayrca, bu son ateflkes, bilelim ki, Bosna-Herseklilerin lehine deil, katil güruhu diyebileceim Srplarn lehine iflliyor; çünkü, ateflkesi bahane edip, ateflkes süresi içinde, Srplar, Bosna-Hersek'te olsun baflka yerlerde olsun, zavall insanlara, özellikle Boflnaklara, askerî güçleriyle saldrma frsat yakalyorlar; elbette, bu arada (ethnic cleaning) etnik temizleme operasyonu içinde, baz yerlerde Hrvatlara, baz yerlerde de Macar aslllara bu saldry yapyorlar ve bu süreyi, derlenip toparlanma için frsat olarak kullanyorlar.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN Sayn Dinçer, son cümlenizi söyler misiniz... Lüften efendim...
AL DNÇER (Devamla) Bir ölçüde, askerî bakmdan da giderek güçlenen Bosna-Hersek'i durdurma amac taflyan Bat dünyasndan gelen önerilere karfl, barfl planlarna karfl dikkatli olmamz gerekir. Bu planlar, Bosna-Hersek ilgilileriyle görüflerek deerlendirmeliyiz ve daha önce olduu gibi Bosna-Hersek'te çok dinli, çok etnik kökenli, çok dilli, barflçl bir ortamn kurulaca, bir federatif yapnn kurulaca, Avrupa'nn göbeinde, kardefllerimizin yönetiminde bir demokratik devletin oluflturulaca kaçnlmazdr; yeter ki, biz, bu konuda yeterli titizlii gösterelim ve onlara, elimizden geldii kadar, doru bir flekilde yardmc olalm.
Sayn Dfliflleri Bakanmza, verdii bilgilerden dolay tekrar teflekkür ediyorum. Sayn Baflkann da müsamahasna sndm; ona da teflekkür ediyorum ve sayn parlamenterlerimize de sayglar sunuyorum. (Alkfllar)
BAfiKAN Sayn Dinçer, teflekkür ediyorum efendim.
Sayn Tu, bir talebiniz olmufltu; nedir efendim?
Lütfen, yerinizden efendim... Lütfen...
BAK TU⁄ (Ankara) Sayn Baflkan, Sayn Dinçerler'i dinledim.
BAfiKAN Hepimiz dinledik efendim.
BAK TU⁄ (Ankara) Evet...
Sanki, Millî Savunma Komisyonu görevini yapmamfl gibi, Komisyonu, Yüce Meclise flikâyeti söz konusudur; ona iki cümleyle cevap vermek istiyorum, lütfederseniz.
BAfiKAN Efendim, zaten cevap vermifl oldunuz oradan; yani "flikâyete müstahak deildir" buyuruyorsunuz...
BAK TU⁄ (Ankara) O zaman, müsaade edin, buradan cevabm söyleyeyim efendim.
BAfiKAN Efendim, çtüzüün 61 inci maddesine göre, lütfen, ksa... Yerinizden ve ksa, efendim...
BAK TU⁄ (Ankara) Sayn Baflkan, Komisyonlarn kendiliklerinden kanun teklifi yapma yetki ve görevi yoktur. Sayn Dinçerler "siz, Millî Savunma Komisyonu olarak benim teklifimi aln, kanun teklifi olarak görüflün" diyor; böyle bir fley mümkün deil efendim; bu, çtüzükte de yoktur.
kinci olarak, antlaflmalar, devletler ve hükümetleraras münasebetlerdir; bu da söz konusu deildir. Öyleyse, Millî Savunma Komisyonu, Sayn Dinçerler'in teklifini neye göre görüflecektir; dorusu, ben anlayamadm. Üzüntülerimi belirtiyorum.
BAfiKAN Teflekkür ederim efendim.
Doru Yol Partisi Grubu adna, Sayn Tunç Bilget; buyurun.
Efendim, zat âlinizin süresi de 16 dakikadr; "emsal olmamak kaydyla" ifadesini tekrar ediyorum.
Buyurun.
DYP GRUBU ADINA TUNÇ BLGET (Aydn) Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; Sayn Dfliflleri Bakanmz, Çelik Harekâtnn amaçlarn, Batl ülke hükümetlerine ve kamuoylarna anlatmak için çktklar görev ziyaretinden dönüp, bugün, Yüce Meclise bilgi arz ettiler; kendilerine flükranlarmz sunuyoruz. Ben de, bu konuda, Doru Yol Partisi Grubunun görüfllerini arz etmek için huzurunuzdaym.
Deerli milletvekilleri, bir devletin dfliflleri bakan böyle bir ziyareti tamamlayp döndüünde, baflarsnn ölçüsü, normal koflullarda, muhataplarnn ne ölçüde ikna olduklar, tavr ve sözlerini, ne ölçüde, o devletin haklln kabul eden yönde deifltirdikleri olmak gerekir.
Peki, bu ölçüyü, Sayn Dfliflleri Bakanmzn ziyaretleri için kullanabilir miyiz; Sayn Dfliflleri Bakanmz, muhataplar karflsnda, acaba, ne ölçüde ikna edici oldular? Bu sualin cevab, ne beklediimize bal olarak deiflecektir.
Dünyann bugünkü berbat düzenini, bu düzen içinde dfl politika saiklerinin ne olabildiini bilmiyor ve Batl dostlarmz hiç tanmyorsanz, sonuçlar biraz hayret ve biraz da düfl krklyla karfllayabilirsiniz; buna karfllk, biraz, ama biraz biliyor ve tanyorsanz, Sayn Dfliflleri Bakanmz, baflarl olarak kabul etmek ve tebrik etmek durumunda kalrsnz.
Yabanc muhataplarnn konuflmalar, tavrlar ve Bat basnnn yaygaralar ve yorumlar, biraz, olumlu yönde deiflmifltir; Sayn nönü'nün temaslar sonunda, Türkiye'ye karfl, nükleer bafllkl haçl seferi açmaktan, sanki, flimdilik vazgeçmiflçesine bir tavr sergilemeye bafllamfllardr. Buna da flükretmeliyiz; nedenlerini arz edeceim.
Deerli milletvekilleri, biliyorsunuz, bu dünyada, bir devletin, bir politikasnda, bir hareketinde çok hakl olmas, hele bugünlerde, hiçbir fley ifade etmez; çok haksz olmas da pek önemli deildir. O devletin dfl politika muhataplar, bu tip her olay karflsnda, kendilerine iki kategori sual sorarlar:
1 - Bu politikay hangi devlet izliyor; bu hareketi hangi devlet yapyor; bu devletin gücü nedir?
2 - O devletin o politikas ve hareketi benim iflime geliyor mu; benim çkarlarma hizmet ediyor mu?
Eer o devlet, çok güçlü ve onun hareketi, dier güçlü devlet veya devletlerin çkarlarna hizmet ediyor ve en azndan çeliflmiyorsa, hareketi yapan çok haksz da olsa pek fark etmez. 1950'den beri bunun çok örneklerini yafladk.
Deerli milletvekilleri, Çelik Harekâtn yaptmz bölge, petrol bölgesidir. Batl dostlarmzn, bu bölgeyle ilgili politikalarnn bafllangç ve bitifl noktalar petrolle ilgilidir; bir süredir, Kuzey Irak'ta, bir Kürt devletçiinin kurulmasn çkarlarna uygun görüyorlar, bu ifle çeflitli engeller çktnda da soukkanllklarn ve saduyularn kaybediyorlar. Kuzey Irak'ta Kürtler deil de Eskimolar olsa, bölgede bir Eskimo devletinin kurulmasn isterlerdi. Eskimolar, petrol bölgesinde deil de Kuzey Kutbuna yakn bölgelerde yafladklar için, hâlâ ne bir devletleri vardr ne de bunun avukatln yapanlar vardr. (DYP ve CHP sralarndan alkfllar)
"Efendim, kendimizi iyi anlatamyoruz; bir anlatsak anlayacaklar" diyen safdiller veya ne milletimizi ne de Bat'y tanmadan, Bat hayranln savunan baz aziz ve yar okumufl vatandafllarmz flunu bilsinler ki, Batllar, bizi ve meseleyi çok iyi anlyorlar; anlyorlar da, kabul etmek ifllerine gelmiyor.
Deerli milletvekilleri, dünya, bugün bu; Batl dostlarmz bugün budur. Bat böyle de dierleri farkl m; onlar açkças daha da kötü. Bat'da, arada bir utanma duygusu öne çkabiliyor; ayrca, çkarlarn -Allah'a flükür- arada bir gözden de geçiriyorlar ve gereksiz inad, kendileri için maliyetli inad benimsemeyebiliyorlar. Yine de, Batl dostlarmzdan, bu konularda fazla bir fley beklememeliyiz, saduyunun hâkim olmasn, gerçek çkarlarnn nerede olduunu görmelerini ümit etmeliyiz; ancak, hayatî çkarlarmz onlarn politikalaryla çelifliyorsa, ne gerekiyorsa onu yapmal ve sonra da anlatmaya çalflmalyz.
Sayn Dfliflleri Bakanmza bir tavsiyem var, Gümrük Birlii gibi bir konuyu hayatî çkarlarmza feda etmeyeceimizi de onlara, açk seçik, bugünlerde anlatmalyz. Çelik Harekâtnda yaplan budur. Anladlar da hofllarna gitmiyor; mesele budur.
Sonuç olarak, Sayn Dfliflleri Bakan, ne söylenebilecekse, oralarda onu söyledi, geldi; hofl geldi. Batl dostlarmzn aymazl, yaratlmasna yadsnamaz katklarda bulunageldikleri terör yuvalarna karfl Türkiye'nin harekâtn elefltirmeleri aman bizi üzmesin. Bu tutumlar, bir büyük baflary görmemizi ve kutlamamz engellemesin.
fiimdi, bu konuda iki fley arz edeceim.
Deerli milletvekilleri, Çelik Harekâtnn amaçlar ve baflarsyla ilgili olarak, yurtiçinde de çeflitli spekülasyonlar yaplyor; yurtiçindekilerin bir ksmn hayretle, biraz da üzüntüyle izliyoruz. Deerli Refah Partisi sözcüsü arkadaflm Sayn Gül'e tavsiyem, Birleflmifl Milletler statüsünün self preservation maddelerine bakmalardr; gerekçesi oradadr.
Tabiî, bir de "iktidar baflarsz da asker baflarl" sözleri var. Milletimizin, bunlar pek fazla ikna edici bulduunu zannetmiyorum.
HALT DUMANKAYA (stanbul) Sizce baflarl m?!
TUNÇ BLGET (Devamla) Deerli milletvekilleri "bu harekât planlanrken, siyasî otorite, hedefleri düflünememifl" diyenler var; var m; var; demin dediler; neyi kastettiklerini söylemiyorlar. Haydi, buyurun söyleyin. Örnein "bu harekâtn hedefi flu olmalyd" veya "harekât yaplmamalyd" diyebiliyor musunuz?.. (DYP sralarndan alkfllar) Niye kendinize saklyorsunuz!.. Gizlemeyin bunlar, bizimle paylafln; flu milletimiz, deerli görüfllerinizden yararlansn.
HASAN KORKMAZCAN (Denizli) Sayn sözcü, hemen söyleyelim.
TUNÇ BLGET (Devamla) Niye, sözcünüz, burada, bunu söylemedi?!..
HASAN KORKMAZCAN (Denizli) Genel görüflme açn, söyleyelim.
TUNÇ BLGET (Devamla) Birksm zat muhterem, epeyce karmaflk bir dünyann çok karmaflk bir bölgesinde, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin, çok güç koflullar altnda yapt, bir askerî-politik operasyonun anlam ve önemini alglamak için kendi kendilerine ne bir zaman ne de bir imkân veriyorlar.
Deerli milletvekilleri, süper güç ABD, son krkbefl ylda çeflitli snr ötesi operasyonlar gerçeklefltirdi; flöyle bir hatrlaynz, hangi hedefleri, ne ölçüde, ne zaman gerçekleflti... Ama ne yapmfl oldular; çou zaman gereksiz de olsa, güç yanstmfl oldular. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, yaylmac bir devlet deil; güç yanstmaktan hofllanmak flöyle dursun, nörotik komflular tedirgin olmasn diye güç gösterisi yapmaktan çekinen bir devlet, çok skfltnda düflüncesizce trmalayan bir devlet de deil. Çelik Harekât gibi bir harekâtn, bir siyasî ve askerî amaçl harekâtn gerçek hedefleriyle görüntüdeki hedeflerini ayrabilmek pek kolay deildir, zamanla ortaya çkar. Kaldki, birksm hedefler harekât yaplrken, bir ksm zamanla ortadan kaybolur; caydrc olduu için fark edilmez. Siyasî hedefleri, operasyon bölgesinin dflna, baflka bölgelere de yönelmifl olabilir. Nihayet, her hedeften söz de edilmez. Her halükârda, Çelik Harekâtn teröristlerin ceset saysyla deerlendirmek, bizce, aymazlktr.
Deerli milletvekilleri, ksaca arz edeceim; DYP Grubu olarak, Çelik Harekâtyla, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin en az flu iki fleyi baflardn düflünüyoruz. Önce, Türk Silahl Kuvvetleri, bu dünyann bir elin parmaklaryla saylabilecek devletinin silahl kuvvetinin baflarabilecei bir operasyonu, çok engebeli snrötesi bir bölgede, büyük bir sürat ve baflaryla uygulad. (DYP sralarndan alkfllar)
Türk Silahl Kuvvetleri, kara ve hava kuvvetlerinin eflgüdümlü olarak kullanld bir snrötesi harekâtta, planlama, ulafltrma, iletiflim, emir komuta, disiplin ve moral, silah, teçhizat, araç ve gereçlerin kullanm, lojistik destek gibi alan ve boyutlarn tümünde, topluca, üstün yetenek sergileyebilmifltir; bu ifli kontrollü yapabildiini de kantlamfltr. Doru Yol Partisi Grubu olarak, operasyonu planlayan, komuta eden, eflgüdümüne ve uygulamasna katlan, generalinden assubayna, assubayndan Mehmetçiine kadar tüm silahl kuvvetler mensuplarn gururla tebrik ediyoruz. (DYP ve CHP sralarndan alkfllar)
HALT DUMANKAYA (stanbul) Tebrik etmeyen kim var; kim tebrik etmiyor onlar?..
TUNÇ BLGET (Devamla) Görevi en az zayiatla ve baflaryla tamamlamalarna, bu millet duacdr.
Hemen söyleyeyim, evlatlarnn baflars, bu millet için bir sürpriz teflkil etmemifltir. Türk Silahl Kuvvetleri, baflka ifller için deil böyle ifller için vardr. (DYP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar)
FARUK SAYDAM (Manisa) Aksini söyleyen yok ki.
TUNÇ BLGET (Devamla) Bir ülkede herkes kendi iflini iyi yaparsa, o ülkenin önü açlr.
Evet, milletimizin önünde, yalnz silahl kuvvetlerimizi deil -siz, muhalefet olarak karfl da çksanz- Hükümetimizi, Koalisyon Hükümetini de tebrik ediyoruz. (DYP sralarndan alkfllar)
EYÜP AfiIK (Trabzon) Onlar ne yapt?..
TUNÇ BLGET (Devamla) Deerli milletvekilleri, flimdi, gelelim Türkiye Cumhuriyeti Devletinin siyasî baflarsna...
EYÜP AfiIK (Trabzon) Bu Hükümet ne yapt, onu anlatr msnz...
TUNÇ BLGET (Devamla) Dinleyiniz...
Türkiye Cumhuriyeti Devleti, operasyonun askerî alandaki baflarsyla birlikte, bir yandan dosta düflmana "bu bölgede ben varm, beni yok sayan hata eder" derken, dier yandan da, kendilerini Türkiye'nin düflman sayan, ona karfl düflmanca hareket eden -ismini söylemeyeceim; ama, biliyorsunuz- bir iki komflu ülkeye, caydrc ve dostlarna da gücünü kantlayc bir mesaj göndermifltir. Emin olunuz, bu mesaj çok etkileyici olmufl, alnmfltr.
HASAN KORKMAZCAN (Denizli) Bu hale mi düflürdünüz Türkiye'yi?!..
TUNÇ BLGET (Devamla) Deerli milletvekilleri, iki konuyu da, Sayn Baflkann hoflgörüleriyle çok ksaca arz etmek istiyorum.
Sayn nönü, kendimizi Avrupa Parlamentosuna anlatmamz gereinden bahsetti. Her gerein karfllanmas mümkün deildir, Sayn nönü.
Baknz, Sayn nönü'nün, deerli Dfliflleri Bakanmz olarak, Avrupa Parlamentosuyla iliflkilerimizde, Meclisin iliflkilerinde önerileri varsa, biz, bu önerilere açz. Avrupa Parlamentosunun üyeleriyle her zaman her yerde görüflmeye hazrz; yalnz, ben, bu Komisyonun Türkiye Büyük Millet Meclisi kanadnn Baflkan olarak, Baflkan kaldm sürece, milletvekillerini, davetsiz olarak Avrupa Parlamentosunun koridorlarnda dolafltrmam. (DYP sralarndan "Bravo" sesleri, alkfllar) Bu Meclis 1920'de kuruldu... Bunun dflndaki her davetli toplantya açz.
Bosna-Hersek meselesiyle ilgili olarak söylenenlere katlyoruz. Ek olarak, belki flu söylenebilir: Doru Yol Partisi Grubu adna, Bosnal Müslümanlar ile Hrvatlarn meydana getirdii federasyonun, Hrvatistanla birlikte bir konfederasyon haline getirilmesinin, çözüme büyük katkda bulunacana inanyoruz. Grubumuz, bunu, baflndan beri desteklemektedir; devam edeceiz.
Yüce Meclise sayglar sunar, Sayn Baflkana teflekkür ederim. (DYP ve CHP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN Sayn Bilget, teflekkür ediyorum.
HASAN KORKMAZCAN (Denizli) Sayn Baflkan...
BAfiKAN Buyurun efendim.
HASAN KORKMAZCAN (Denizli) Efendim, Doru Yol Partisi Grubu sözcüsü, Anavatan Partisi Grubu adna yaplan konuflmay yanlfl deerlendirerek, sanki, bizim, Hükümete yönelttiimiz elefltiriler aydnlatc deilmifl gibi "birtakm millî politikalara katknz olacaksa, bunlar kendinize saklamayn" tarznda sataflmada bulunmufltur. Bu sataflmann cevaplandrlmas, konunun özellii dolaysyla önemlidir Sayn Baflkan. Bu frsat tanmanz rica ediyorum.
BAfiKAN Sayn Korkmazcan...
HSAN SARAÇLAR (Samsun) Ne demek istedigini anlamadk efendim, sayn hatibin.
BAfiKAN Müsaade buyurun efendim.
HASAN KORKMAZCAN (Denizli) Bizim, askerî harekâtla harekâtn siyasî boyutu hakkndaki elefltirilerimizin açklkla ortaya konulmasna ihtiyaç var; çünkü, konu gerçekten özellii olan, hassasiyeti olan bir konudur. Sanki, Anavatan Partisi, gereksiz birtakm elefltiriler icat ediyormufl gibi tantlmak isteniyor, kamuoyuna; ama, kendi politikalarna güveniyorlarsa, bu politikann eksikliklerini ortaya koyan konuflmalara da tahammül etmek zorundadrlar. Bu frsat tanmanz lazm.
BAfiKAN Sayn Korkmazcanl...
HSAN SARAÇLAR (Samsun) Kürsü orada...
BAfiKAN Efendim, zaten, Sayn Korkmazcan da kürsü istiyor; ama, müsaade buyurun...
HSAN SARAÇLAR (Samsun) Konufltuklar zaman söylemeliydiler...
BAfiKAN Efendim, müsaade buyurun...
HSAN SARAÇLAR (Samsun) Konufltuklar zaman söyleselerdi...
BAfiKAN Sayn Saraçlar, müsaade eder misiniz...
Sayn Korkmazcan...
HASAN KORKMAZCAN (Denizli) Genel Kurulun da temayülü, konuflmamz yönünde, Sayn Baflkan.
HSAN SARAÇLAR (Samsun) Allah Allah!..
BAfiKAN Efendim...
HSAN SARAÇLAR (Samsun) O frsat kaçrdnz... Maalesef o frsat kaçrdnz...
BAfiKAN Sayn Saraçlar...
HSAN SARAÇLAR (Samsun) Sra sizdeyken söyleyecektiniz..
BAfiKAN Sayn Saraçlar...
HASAN KORKMAZCAN (Denizli) Yanlfl anlamflsnz.
BAfiKAN Sayn Korkmazcan, çtüzüün belirledii sataflmaya mütedair hüküm, hangi eylem ve elfazn sataflma olduunu ifade ediyor. Bir de, zat âliniz, flimdiki sözlerinizde ifade buyurduunuz gibi, bu yanlfl deerlendirme, size göre yanlfl deerlendirmedir, sayn grup sözcüsüne göre de, herhalde doru deerlendirmedir ki, öyle deerlendirmifltir. Dolaysyla, size, bu vesileyle söz verme imkânm yoktur. Zaten, ifadeniz de zabtlara geçmifltir.
Teflekkür ediyorum.
BAfiKAN Cumhurbaflkanl tezkereleri vardr; okutup bilgilerinize sunacam:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflmelerde bulunmak üzere, 6 Nisan 1995 tarihinde ngiltere'ye gidecek olan Devlet Bakan ve Baflbakan Yardmcs Hikmet Çetin'in dönüflüne kadar; Devlet Bakan ve Baflbakan Yardmclna, Devlet Bakan Ziya Halis'in vekalet etmesinin, Baflbakann teklifi üzerine, uygun görülmüfl olduunu bilgilerinize sunarm.
Hüsamettin Cindoruk
Cumhurbaflkan V.
BAfiKAN Bilgilerinize sunulmufltur.
BAfiKAN Dier tezkereyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Türkiye-Hindistan Ekonomik ve Teknik flbirlii Karma Komitesi 6 nc Dönem Toplantsna katlmak üzere, 9 Nisan 1995 tarihinde Hindistan'a gidecek olan Devlet Bakan Abdülbaki Ataç'n dönüflüne kadar; Devlet Bakanlna, Devlet Bakan Bekir Sami Daçe'nin vekalet etmesinin, Baflbakann teklifi üzerine, uygun görülmüfl olduunu bilgilerinize sunarm.
Hüsamettin Cindoruk
Cumhurbaflkan V.
BAfiKAN Bilgilerinize sunulmufltur.
BAfiKAN Dier tezkereyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflmelerde bulunmak üzere, 10 Nisan 1995 tarihinden itibaren Arnavutluk ve Makedonya'ya gidecek olan Millî Savunma Bakan Mehmet Gölhan'n dönüflüne kadar; Millî Savunma Bakanlna, Millî Eitim Bakan Nevzat Ayaz'n vekalet etmesinin, Baflbakann teklifi üzerine, uygun görülmüfl olduunu bilgilerinize sunarm.
Hüsamettin Cindoruk
Cumhurbaflkan V.
BAfiKAN Bilgilerinize sunulmufltur.
BAfiKAN fiimdi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlnn tezkereleri vardr; ayr ayr okutup, oylarnza sunacam:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna
Dfliflleri Bakanlnn 31 Mart 1995 tarih ve AVGY 95-170-210-579-233-234 sayl yazsnda, Avusturya Parlamentosu Baflkan Dr. Heinz Fischer'in, Türkiye Büyük Millet Meclisinden bir Parlamento Heyetini Avusturya'ya davet ettii bildirilmektedir.
Söz konusu davete icabet edilmesi hususu, Türkiye Büyük Millet Meclisinin Dfliliflkilerinin Düzenlenmesi Hakkndaki 3620 sayl Kanunun 6 nc Maddesi uyarnca, Genel Kurulun tasviplerine sunulur.
Vefa Tanr
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Baflkan Vekili
BAfiKAN Tezkereyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Tezkere kabul edilmifltir.
BAfiKAN Dier tezkereyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna
Dfliflleri Bakanlnn 20 fiubat 1995 tarih ve AVTY 95-100-210-391-113 sayl yazsnda, AFC Baden Württemberg Eyalet Meclisi Baflkannn, Türkiye Büyük Millet Meclisinden bir Parlamento Heyetini Almanya'ya davet ettii bildirilmektedir.
Söz konusu davete icabet edilmesi hususu, Türkiye Büyük Millet Meclisinin Dfliliflkilerinin Düzenlenmesi Hakkndaki 3620 sayl Kanunun 6 nc Maddesi uyarnca, Genel Kurulun tasviplerine sunulur.
Vefa Tanr
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Baflkan Vekili
BAfiKAN Tezkereyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Tezkere kabul edilmifltir.
BAfiKAN Sayn milletvekilleri, trafik kazalaryla ilgili (10/31, 98, 128) esas numaral Meclis Arafltrmas Komisyonu Baflkanlnn, Komisyonun çalflma süresinin uzatlmasna dair bir tezkeresi vardr; okutup, oylarnza sunacam:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Komisyonumuzun 29.3.1995 tarihli 10 uncu Birlefliminde almfl olduu 5 sayl karar uyarnca, Komisyonumuzun ilgili kurum ve kurulufllardan talep etmifl olduu bilgi ve belgelerin tümüyle Komisyona ulaflmas ve deerlendirilmesi, ilgililerle yaplacak görüflme ve toplantlarn gerçeklefltirilmesi; böylelikle raporumuza esas teflkil edecek inceleme ve arafltrma faaliyetlerinin devam için, 11.4.1995 tarihinden itibaren üç aylk yeni bir çalflma süresi verilmesini arz ederim.
Sayglarmla.
Ali Eser
Samsun
Komisyon Baflkan
HALT DUMANKAYA (stanbul) Karar yetersaysnn aranmasn istiyorum.
BAfiKAN Peki, dikkate alacam efendim.
Efendim, tezkereyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler...Kabul etmeyenler... Deerli milletvekilleri, karar yetersays yoktur.
Saat 17.15'te yeniden toplanmak üzere, birleflime ara veriyorum.
Kapanma Saati: 17.01
KNC OTURUM
Açlma Saati: 17.17
BAfiKAN: Baflkanvekili Yasin HATBO⁄LU
KÂTP ÜYELER: brahim ÖZDfi (Adana), Ali GÜNAYDIN (Konya)
-----0-----
BAfiKAN Türkiye Büyük Millet Meclisinin 97 nci Birlefliminin kinci Oturumunu açyorum.
BAfiKAN Sayn milletvekilleri, Trafik Kazalarn Arafltrma Komisyonu Baflkanl tezkeresini okutmufl, oylarnza arz etmifl, talep üzerine de karar yetersaysn aramfl, karar yetersays bulunamad için birleflime ara vermifltim.
AL ESER (Samsun) Sayn Baflkan, oylamadan önce, bir hususu arz edeceim.
BAfiKAN Efendim, anlayamadm...
AL ESER (Samsun) Oylamadan önce, Komisyon Baflkan olarak, Yüce Meclise açklama yapmak istiyorum; usule uygun mudur Sayn Baflkan?
BAfiKAN Efendim, oylama ifllemi devam ediyor biliyorsunuz. Onun için, oylama arasnda söz verme imkânm maalesef yok.
fiimdi, tezkereyi tekrar oylarnza sunacam; karar yetersaysn arayacam: Tezkereyi kabul edenler... Kabul etmeyenler... Tezkere kabul edilmifltir.
BAfiKAN Sayn milletvekilleri, Danflma Kurulu önerileri vardr; ayr ayr okutup, oylarnza sunacam:
Danflma Kurulu Önerisi
No:175 Tarih:10.4.1995
Türkiye Büyük Millet Meclisinin Kuruluflunun 75 inci Yldönümünün ve Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramnn kutlanmas ve günün önem ve anlamnn belirtilmesi amacyla yaplacak görüflmeler için, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun 23 Nisan 1995 Pazar günü saat 14.00'te toplanmas önerilmifltir.
Vefa Tanr
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Baflkan V.
Nevzat Ercan Eyüp Aflk
DYP Grubu Baflkanvekili ANAP Grubu Baflkanvekili
Abdulkadir Atefl Abdüllatif fiener
CHP Grubu Baflkanvekili RP Grubu Baflkanvekili
BAfiKAN Öneri üzerinde söz talebi?.. Yok.
Öneriyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Öneri kabul edilmifltir.
BAfiKAN Dier Danflma Kurulu önerisini okutuyorum:
Danflma Kurulu Önerisi
No:176 Tarih: 10.4.1995
Danflma Kurulunun 10.4.1995 Pazartesi günü yapt toplantda afladaki önerilerin Genel Kurulun onayna sunulmas uygun görülmüfltür.
Vefa Tanr
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Baflkan V.
Nevzat Ercan Eyüp Aflk
DYP Grubu Baflkanvekili ANAP Grubu Baflkanvekili
Abdulkadir Atefl Abdüllatif fiener
CHP Grubu Baflkanvekili RP Grubu Baflkanvekili
Öneriler:
1 Genel Kurulun 11 Nisan Sal, 12 Nisan Çarflamba, 13 Nisan Perflembe günleri 15.00-19.00 ve 20.00-24.00 saatleri arasnda çalflmas , 12 Nisan Çarflamba günü sözlü sorularn görüflülmemesi önerilmifltir.
2 Gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" ksmnn 220 nci srasnda yer alan 788 sra sayl kanun teklifinin, bu ksmn 42 nci srasna alnmas önerilmifltir.
BAfiKAN Öneri üzerinde söz talebi var m? Yok.
fiimdi, önerinin 1 inci ksmn tekrar okutup oylarnza sunacam:
1 Genel Kurulun 11 Nisan Sal, 12 Nisan Çarflamba, 13 Nisan Perflembe günleri 15.00-19.00 ve 20.00-24.00 saatleri arasnda çalflmas, 12 Nisan Çarflamba günü sözlü sorularn görüflülmemesi önerilmifltir.
SELÇUK MARUFLU (stanbul) Sayn Baflkan, karar alyorlar, kendileri gelmiyorlar. Geçen hafta kendileri gelmedi...
BAfiKAN Efendim, onun takip flekli var; yoklama istersiniz, karar yetersaynn aranmasn istersiniz, onun yolu o.
SELÇUK MARUFLU (stanbul) Millete karfl ayp oluyor...
BAfiKAN Ben, flimdi bir fleyi önleyemem ki...
Öneriyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Öneri, okunduu flekliyle kabul edilmifltir.
kinci öneriyi tekrar okutup, oylarnza sunacam:
2. Gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" ksmnn 220 nci srasnda yer alan 788 sra sayl kanun teklifinin bu ksmn 42 nci srasna alnmas önerilmifltir.
BAfiKAN Öneri üzerinde söz talebi?.. Yok.
Öneriyi oylarnza sunuyorum: kabul edenler... Kabul etmeyenler... Öneri kabul edilmifltir.
Sayn milletvekilleri, gündemin "Seçim" ksmna geçiyoruz
BAfiKAN Anayasa Komisyonunda bofl bulunan ve Cumhuriyet Halk Partisi Grubuna düflen üyelikler için, Ankara Milletvekilleri Sayn M. Seyfi Oktay, Sayn Ali Dinçer, Sayn brahim Tez ile, Krflehir Milletvekili Sayn Coflkun Gökalp aday gösterilmifllerdir.
Bu sayn adaylar oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmifltir.
Arkadafllarmza, yeni çalflmalarnda baflarlar diliyorum.
Sayn milletvekilleri, gündemin "Kanun Tasar ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Dier fller" ksmna geçiyoruz.
fiimdi, srasyla, yarm kalan ifllerden bafllyoruz.
BAfiKAN Bütçe Kanununda Yer Alan Baz Hükümlerin lgili Kanunlarnda Düzenlenmesi Hakknda Kanun Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN Belediye Kanununa Bir Madde Eklenmesine Dair Kanun Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?.. Yok.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN nsan Haklar Bakanlnn Teflkilat ve Görevleri Hakknda Kanun Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Komisyon?..Yok.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN Türk Kanunu Medenisinin Baz Maddelerinin Deifltirilmesine Dair Kanun Teklifinin müzakeresine bafllayacaz.
Sayn Komisyon?.. Hazr deil.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN Dou Anadolu Projesi Bölge Kalknma dare Teflkilatnn Kurulufl ve Görevleri Hakknda Kanun Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Sayn Komisyon?.. Hazr deil.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN l daresi Kanununun Baz Maddelerinin Deifltirilmesi ve Bu Kanuna Baz Maddeler Eklenmesi Hakknda Kanun Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Sayn Komisyon?.. Hazr deil.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN Hâkim ve Savc Adaylar Eitim Merkezi Kurulufl ve Görevleri Hakknda Kanunun ki Maddesinin Yeniden Düzenlenmesine Dair Kanun Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Sayn Komisyon?.. Hazr deil.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN Esnaf ve Sanatkârlar ve Dier Bamsz Çalflanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasasnda Deifliklik Yaplmas Hakknda Kanun Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Sayn Komisyon?.. Hazr deil.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN nsan Haklar Teflkilatnn Kurulufl, Görev ve Yetkilerinin Belirlenmesine Dair Yetki Kanunu Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Sayn Komisyon?.. Hazr deil
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN Özellefltirme Kanunu Teklifinin müzakeresine bafllayacaz.
Sayn Komisyon?.. Hazr deil.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN 18.1.1954 Tarihli ve 6224 Sayl Kanun ile 24.11.1994 Tarihli ve 4046 Sayl Kanunda Deifliklik Yaplmasna Dair Kanun Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Sayn Komisyon?.. Hazr deil.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN Millî Aaçlandrma Seferberlik Kanunu Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Sayn Komisyon?.. Hazr deil.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN 213 Sayl Vergi usul Kanunu, 6183 Sayl Amme Alacaklarnn Tahsil Usulü Hakknda Kanun, 193 Sayl Gelir vergisi Kanunu ve 3065 Sayl Katma Deer Vergisi Kanununda Deifliklikler Yaplmas Hakknda Kanun Tasarsnn müzakeresine bafllayacaz.
Sayn Komisyon?.. Hazr deil.
Müzakere ertelenmifltir.
BAfiKAN Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Baz Maddelerinin Deifltirilmesine liflkin Kanun Tasarsnn müzakeresine bafllyoruz.
Komisyon?.. Hazr.
Hükümet?.. Hazr.
Müzakerelere kaldmz yerden devam edeceiz.
Sayn milletvekilleri, geçen birleflimde, 9 uncu madde üzerindeki görüflmeler tamamlanmfl, madde üzerinde verilen önergelerin oylanmasnda kalnmflt. 9 uncu maddeyle ilgili üçüncü önergeyi oylarnza sunacam.
Önergeye, Komisyon ve Hükümet katlmamflt.
Hatrlama bakmndan, önergeyi bir kere daha okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 23 üncü maddesini deifltiren 9 uncu maddesinin birinci fkrasnn birinci cümlesindeki "yalnzca" ibaresinin yerine "münhasran" ibaresinin yazlmasn arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir (Mufl) ve arkadafllar
BAfiKAN Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Sayn milletvekilleri, önergeler srasyla okutulduktan sonra, flimdi iflleme tabi tutacam önergede bir yaz hatas olduu, bunun flimdi düzeltildii ifade edildi; bu önergeyi, düzeltilmifl flekliyle tekrar okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Genel Kurulda görüflülmekte olan 5846 Sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Baz Maddelerinin Deifltirilmesine liflkin Kanun Tasarsnn, 23 üncü maddesini deifltiren 9 uncu maddesinin ikinci fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Madde 9, (fkra iki).- Belirli nüshalarn hak sahibinin yayma hakkn kullanmas sonucu mülkiyeti devredilerek ülke snrlar içinde ilk satfl ya da datm yapldktan sonra bunlarn yeniden satfl ya da kiralanmas biçiminde yaym, kiralama ve kamuya ödünç verme hakk sakl kalmak flartyla, eser sahibine tannan yayma hakkn ihlal etmez.
Gerekçe: Fkra, anlam deiflmeden, daha açk ve anlafllr bir biçimde yeniden yazlmfltr.
Hasan Basri Eler (Edirne) ve arkadafllar
BAfiKAN Sayn Komisyon, önergeye katlyor musunuz?
MLLÎ E⁄TM KOMSYONU BAfiKANI NURETTN TOKDEMR (Hatay) Prensip olarak benimsiyoruz, çounluumuz olmad için katlamyoruz.
BAfiKAN Sayn Hükümet?..
KÜLTÜR BAKANI ERCAN KARAKAfi (stanbul) Katlyoruz efendim.
BAfiKAN Sayn Komisyon prensipte katldn ifade buyurdu, Sayn Hükümet katldn ifade ettiler.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge kabul edilmifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 23 üncü maddesini deifltiren 9 uncu maddesinin ikinci fkrasndaki "...ve kamuya ödünç verme..." ibaresinin madde metninden çkarlmasn arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir (Mufl) ve arkadafllar
BAfiKAN Sayn Komisyon, önergeye katlyor musunuz?
MLLÎ E⁄TM KOMSYONU BAfiKANI NURETTN TOKDEMR (Hatay) Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN Sayn Hükümet?..
KÜLTÜR BAKANI ERCAN KARAKAfi (stanbul) Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN Önergeye, Sayn Komisyon ve Sayn Hükümet katlmyor.
Önerge sahibinin söz talebi?.. Yok.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmemifltir.
Dier önergeyi okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 Sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Baz Maddelerinin Deifltirilmesine liflkin Kanun Tasarsnn 23 üncü maddesini deifltiren 9 uncu maddesinin ikinci fkrasndaki "ya da" ibaresi yerine "veya" ibaresinin yazlmasn arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir (Mufl) ve Arkadafllar
BAfiKAN Sayn Komisyon önergeye katlyor musunuz?
MLLÎ E⁄TM KOMSYONU BAfiKANI NURETTN TOKDEMR (Hatay) Katlmyoruz Sayn Baflkan.
BAfiKAN Sayn Hükümet?..
KÜLTÜR BAKANI ERCAN KARAKAfi (stanbul) Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN Sayn Komisyon ve Sayn Hükümet önergeye katlmyor.
Önerge sahibinin söz talebi?.. Yok.
III - YOKLAMA
(RP sralarndan bir grup milletvekili ayaa kalkt)
FETHULLAH ERBAfi (Van) Sayn Baflkan, salonda yeterli çounluk yoktur; yoklama yaplmasn istiyoruz.
BAfiKAN Yoklama yaplmasn istiyorsunuz.
Yoklama isteminde bulunan milletvekillerinin isimlerini alyorum:
Fethullah Erbafl, Ömer Ekinci, fiinasi Yavuz, Hüseyin Erdal, Lütfi Doan, fiaban Bayrak, Abdullah Gül, Salih Kapusuz, Mustafa Ünald, Abit Kvrak
Deerli milletvekilleri, ad okunmak suretiyle yoklama yaplacaktr; sayn üyelerin, iflaret buyurmalarn rica ediyorum.
(Yoklama yapld)
BAfiKAN Deerli milletvekilleri, toplant yetersaymz vardr.
BAfiKAN Sayn Salar ve arkadafllarnn önergesinin oylanmasnda kalmfltk. fiimdi, bu önergeyi oylayacam; ancak, Komisyonun ve Sayn Hükümetin katlmamfl olduunu ifade ediyorum ve önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Bir önerge daha vardr; okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 23 üncü maddesini deifltiren 9 uncu maddesinin ikinci fkrasndaki "ilaveten" ibaresinin yerine "ayrca" ibaresinin yazlmasn arz ve teklif ederiz.
brahim Tez (Ankara) ve arkadafllar
BAfiKAN Sayn Komisyon önergeye katlyor mu?
MLLî E⁄TM KOMSYONU SÖZCÜSÜ HALL DEMR (Aksaray) Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN Sayn Hükümet önergeye katlyor mu?
KÜLTÜR BAKANI ERCAN KARAKAfi (stanbul) Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN Önergeye Sayn Komisyon ve Sayn Hükümet katlmyorlar.
Önerge sahiplerinden söz talebi?.. Yok.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge kabul edilmemifltir.
Deerli milletvekilleri, 9 uncu maddeyle ilgili önerge ifllemleri tamamlanmfltr.
fiimdi, maddeyi kabul edilen önerge istikametindeki deiflik flekliyle oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... 9 uncu madde deifliklikle birlikte kabul edilmifltir.
10 uncu maddeyi okutuyorum:
BAfiKAN Deerli milletvekilleri, madde üzerinde gruplar adna, flu ana kadar, Anavatan Partisi Grubu adna Sayn Selçuk Maruflu, Refah Partisi Grubu adna Sayn Fethullah Erbafl söz talebinde bulundular...
LÜTF DO⁄AN (Gümüflhane) Sayn Baflkan, flahsm adna söz istiyorum.
BAfiKAN Kiflisel söz talebinde bulunan sayn üyeler: Sayn Elkatmfl ve Sayn ...
SUHA TANIK (zmir) Sayn Baflkan, flahsm adna söz istiyorum.
BAfiKAN Efendim, daha önce Sayn Doan' görüyorum oradan, izninizle...
SUHA TANIK (zmir) Bu tarafa bakmadnz da ondan Sayn Baflkan.
BAfiKAN Efendim, tabii bu salonda ayn anda her köfleye bakmak mümkün deil.
SUHA TANIK (zmir) Hayr, direkt o tarafa baktnz da onun için efendim.
BAfiKAN Efendim, o tarafla konufltuum için oraya bakyordum.
SUHA TANIK (zmir) Öyle mi efendim! Teflekkür ederim.
BAfiKAN Sayn Maruflu, buyurun efendim.
ANAP GRUBU ADINA SELÇUK MARUFLU (stanbul) Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; görüflülmekte olan, Fikir ve Sanat Eserleri Yasasnn Baz Maddelerinin Deifltirilmesine liflkin YasaTasars üzerinde -ki, sra says 771- Anavatan Grubu adna söz almfl bulunuyorum; sözlerimin baflnda, hepinizi saygyla selamlyorum.
Deerli milletvekilleri, esasen 5846 sayl Yasann günün koflullarna uyarlanmas konusunda, Anavatan Partisi, 1983 ylnda giriflimde bulunmufl ve baz deifliklikleri çadafl bir görüflle yerine getirmifltir. Ancak, Avrupa Birlii ile iliflkilerimizin son zamanlarda kazand yeni boyut ve on yllk bir geçmifli olan bu yasann günün koflullarna tekrar uyarlanmas zarureti ortaya çkt için, bu yasa tasars huzurumuza gelmifl bulunmaktadr.
Biz, Anavatan Partisi olarak, sanata ve sanatçya büyük önem vermekteyiz ve bu yasa tasarsnn, bütün sanat çevreleri, güzel sanatlar mensuplar, yazarlar, sinema yapm ve oyuncular, tiyatro, bale gibi gösteri sanatlar temsilcileri, opera sanatçlar, ressamlar, grafikerler, müzisyenler, klasik ve bat müzii temsilcileri, küçük sanat mensuplar, güzel sanatlarla uraflanlar, plastik sanatlarla uraflanlar ve ezcümle, tüm sanat çevreleri tarafndan, büyük bir ilgiyle takip edildiini ve bu yasa tasarsyla, bütün bu çevrelerin, gerek haklarnn korunacan gerekse bundan sonra sanat hayatlarnda gösterecekleri çalflmalarn teflvik edileceini biliyoruz ve bu amaçla, bu yasa tasarsn destekliyoruz.
Burada öngörülen husus, koruma süresinin 70 yla çkarlmasdr. Deerli milletvekilleri, bilindii gibi düflünce ve sanat eserleri, güzel sanat ürünleri, nitelik olarak, millî snrlarla kapatlamayacak bir yararlanma alanna sahiptir. Düflünce ürünlerinin bu nitelii, yalnzca, millî anlamda öngörülen kurallarn, koruma hususunda amacnn gerçeklefltirilmesine yeterli deildir. Bu nedenle, koruma ve dier hususlarda uluslararas iflbirlii yaplmasnda zaruret vardr.
flte, bu cümledendir ki, Avrupa Konseyi Kültür Komisyonunun ve Birleflmifl Milletler Kültür Teflkilatnn (UNESCO) uygulamalar da dikkat nazarna alnarak, koruma süresi, tasarnn bu maddesiyle -10 uncu maddesiyle- 70 yla çkmaktadr ve eser sahibinin ölümünden itibaren de vârislerin hak sahibi olmas, bu kanun tasarsyla teminat altna alnmfltr.
fiüphesiz, eser sahiplerine, güzel sanatlarla uraflan her türlü sanatçya sahip çklmas çok güzel bir ifltir ve 21 inci Yüzyln gerektirdii hususlar arasndadr ki, 21 inci Yüzyla 5 yl kala böyle bir yasay çkarmak, bizim, sanat konusunda, bundan sonra yaplacak olan çalflmalarmz özendirecektir.
Deerli milletvekilleri, bu madde dolaysyla bir hususa daha deinmek istiyorum. Türkiye sathnda çok deerli sanatçlarmz vardr, sanat muhiti geliflmektedir; ne yazk ki, Kültür Bakanlnn sanata ve sanatçya verdii destek istenilen ölçüde deildir. Ancak, sadece millî snrlar içinde, sanatçlarn ve sanatkârlarn yetiflmesi yeterli deildir, dünyada kendinden bahsettirecek sanatçlar yetifltirilmesi de fevkalade önemlidir ve Türkiye'yi tantmann bir dier yolu da, dünyaya hitap edecek, ama, her konuda -grafiker sanatlarda olur, heykelde olur, operada olur, müzikte olur, resimde olur; her konuda- dünya çapnda sanatçlar yetifltirilmesine büyük önem vermektir ve bu konuda Kültür Bakanlnn ve devletin koruyuculuk ve önderlik rolü oynamas gerekmektedir. Bunu, yasa tasarsnn bu maddesi dolaysyla belirtmek istedim. 70 yllk süre, uluslararas normlara uygundur. Biraz evvel ifade ettiim gibi, Avrupa Konseyi ve UNESCO normlarna uygun bir flekilde düzenlendii için, bu maddenin doru olduunu ifade ediyorum.
Bu düflüncelerle, hepinize sayglar sunuyorum. (ANAP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN Sayn Maruflu, teflekkür ediyorum.
Refah Partisi Grubu adna, Sayn Erbafl; buyurun.
RP GRUBU ADINA FETHULLAH ERBAfi (Van) Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Baz Maddelerinin Deifltirilmesine liflkin Kanun Tasars üzerinde Refah Partisi Grubu adna söz almfl bulunuyorum; Grubum ve flahsm adna, Genel Kurulu saygyla selamlyorum.
Deerli arkadafllar, 10 uncu maddeyle deifltirilmek istenen, 5846 sayl Kanunun 27 nci maddesindeki sürelerin uzatlmasdr; süreler, 50 yldan 70 yla çkartlmaktadr. Burada deifltirilmek istenen nedir, Türkiye'nin menfaatna olan nedir ben onu anlayamyorum. Türkiye, bugüne kadar, Bat'dan ald birçok eseri tercüme etmifltir. Bunlar, bir bilgi olarak örencilerimize ve ilim adamlarmza sunulmufltur.
fiimdi, tercüme edilen bu eserler, 70 yl süreyle Türkiye'de tercüme edilemeyecektir; çünkü, çok muazzam bir telif hakk ödemesiyle karfl karfl kalnacaktr. Düflünün, yetmifl yldan beri Türkçeye çevrilen eserlere ödediimiz milyarlarca dolarlk telif hakknn Türkiye'nin hangi menfaatna olacan kavramak mümkün deildir.
fiimdi, Bat ülkeleri flu anda çok zengin; geri kalmfl ülkeler ve geliflmekte olan ülkeler ise, hem fakirdir hem de onlarn teknolojisine yetiflmek için büyük bir çaba sarf etmektedirler. Biz, Bat'nn yazd bir fikir eserini Türkçeye çevirmek için ya büyük bir para ödeyeceiz ya da paramz yoksa, bütün millet olarak, o dili örenmek zorunda kalacaz. Bu ise, Türk Milletine reva görülen en büyük hakszlktr.
Deerli kardefllerimiz, telif hakkn, bir hak olarak, fikir iflçisinin bir hakk olarak deerlendiriyorlar ve diyorlar ki "efendim, bu haktr, bunun hakkn ödemek lazmdr." fiu ana kadar, Türkiye'nin üretmifl olduu, icat etmifl olduu hangi esere, Bat ülkelerinden hangisi, kaç para ödemifltir? Ödemiyorlar; çünkü, alp, kendi patent müesseselerinde patentliyorlar ve yeniden bize ayn eserleri satyorlar.
Bu kanun tasarsyla, Türkiye'de geliflmekte olan sanayie bir kelepçe vuruluyor, Türkiye'de geliflmekte olan fikre bir kelepçe vuruluyor. Halbuki, slamda "hikmet müminin yitik maldr, nerede bulursa alr" denilmektedir.
fiimdi, bize, slamî bir fleyle "efendim, bu bir haktr; o nedenle, bizim, haklarn ödememiz, ondan sonra tercüme etmemiz lazm" diyorlar. Halbuki, bu böyle deil; bu kanun tasarsnn esas esprisi, Türk Milletini, Avrupa Birlii ülkelerine bir kat daha fazla sömürtmektir; yani, sömürü düzenine bir kat daha katmerli sömürü yaratma olaydr.
fiimdi, bir Batlnn hayat standardna baktmz zaman, çok yüksek; hemen hemen, Avrupa'da olsun, Amerika'da olsun, gayri safî millî gelirleri çok yüksek, kifli baflna düflen miktar çok yüksek. Bizde ise, bunlar çok düflük; bir gazeteyi bile okumakta zorlanan bir toplumuz. Bundan dolay, eserler, hakikaten çok düflük fiyata alnabiliyor; yani, kât, art bask parasna, çok az bir kârla satlan bu eserleri okuyabiliyoruz. Bundan sonra, bir de telif haklarn bunun üzerine koyduumuz zaman, zaten, kstl olan okuyucu saymz, bu kitaplar, bu eserleri hiç alamayacak ve dolaysyla, biz, bir kat daha geri kalacaz. Bu geri kalmamzn bütün faturas ne; efendim, hak yemeyeceiz... Onlar, bizim haklarmz, zaten, asrlardr bizi sömürerek yiyorlar. Onlar yedii zaman hak, biz yediimiz zaman hak deil; onlara ille para ödememiz lazm. Bu, bizim kültür hayatmz da ksrlafltracaktr.
Hem sonra, flu anda kullanlan ondalk sistemli rakamlar, Müslümanlarn icaddr, bizim icadmzdr. O zaman, Bat, her bir matematik ifllemi için bu rakamlar kullandnda, bize niçin bir telif hakk ödemiyor, bir patent hakk ödemiyor? Ödemiyor; çünkü, çalmfl, kullanyor. Bugüne kadar icat edilen makinelerin çou Hezarfen Mehmet Çelebi'nin kitabnda yazl ve onlar tarafndan icat edilmifl. Onlar almfl kullanyorlar, bize bugüne kadar kaç para ödediler? Yok. Biz kullanmaya kalknca, kendi kendimizi kelepçeliyoruz, elimizi ayamz balyoruz, Batya bir telif hakk ödemek için âdeta yarfl ediyoruz.
Ayrca, flu anda bilgisayar teknolojisi son derece geliflmifltir. Geliflen teknolojiye yetiflmemiz de flu anda zaten mümkün görünmüyor. Hem yazlm haklarna hem her gün deiflen teknolojilerine Türkiye'nin yetiflmesi mümkün deil. Ben, 1987 ylnda almfl olduum bir bilgisayar iki sene sonra çöpe atmak zorunda kaldm. 1991 ylnda aldm bir bilgisayar ise bir sene sonra çöpe attm. fiimdi, bu kadar süratli geliflen bir teknolojiyi, ben, yetmifl sene geriden takip edeceim; yani, beni yetmifl sene daha geriye iteleme çabasyla hazrlanmfl bir yasa tasars gibi görünüyor bu.
Diyeceksiniz ki: Efendim, paray bastrn aln. Nerede bende para? flte, bütçede para yok. fiimdi, ben, bütçenin tamamn bu telif eserlerine versem, geliflmemi yine salayamayacam.
Deerli arkadafllar, Amerika ile Çin arasnda son zamanlarda meydana gelen ekonomik savafl ve konan ambargolar, hep bu yasann çkarlmas içindi; Çinliler kabul etmiyordu, Amerikallar "illa bunu yapacaksnz" diyorlard ve flu anda o souk savafl halen devam ediyor. Biz ise, hiçbir talep yok, sadece Avrupa Birliinin bir istirham var "Avrupa Birliine girebilmeniz için bu yasay çkarn" diye bir direktif veriyor; kalkp, bu yasay çkaryoruz.
Deerli arkadafllar, flu anda Türkiyede üretilen Renault12lerin, 1963ten sonra, ne Fransada ne de dier ülkelerde üretilmediini görüyoruz; yine, Ford Taunuslarn 1980den sonra üretilmediklerini görüyoruz; ama, flimdi biz, yeni yeni, yani yirmi sene sonra, on sene sonra onlarn patent haklarn alyoruz; çünkü, ancak, onlar ödeyebiliyoruz, eski bir teknolojiye paramz yetiyor, son çkan teknolojiyi alp kullanmamz mümkün olmuyor. O açdan da, Bu Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa, bu maddelerin eklenmesiyle, aynen o duruma düflüceiz; fikir ve sanat eserlerinin tercümesinde, telifinde çok büyük paralar ödeyeceiz. Bu, milletimize reva görülen bir hakszlktr. Bu kanun tasarsna bu yönüyle karflyz.
Hepinizi saygyla selamlyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN Sayn Erbafl, teflekkür ediyorum.
Gruplar adna baflka söz talebi?.. Yok.
Kiflisel söz talebinde bulunan Sayn Elkatmfl; buyurun.
MEHMET ELKATMIfi (Nevflehir) Sayn Baflkan, deerli milletvekilleri; hepinizi saygyla selamlarm. Görüflmekte olduumuz 771 sra sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Baz Maddelerinin Deifltirilmesine liflkin Kanun Tasars üzerinde flahsm adna söz almfl bulunuyorum.
Deerli milletvekilleri, elbette ki, eser sahiplerini korumak hepimizin görevidir; ancak, eser sahibi korunmaya layk olduu kadar, o eserin korunmasnn da tabiî olduu, yine, hepimizce malumdur. Biz, bu dengeyi iyi salamalyz, hem eser sahibihi hem de eseri korumalyz; yani, her ikisini birlikte korumalyz; çünkü, eser, her ne kadar eser sahibinin mal ise de, eser sahibinin, sanatkârn eserini kamuya arz etmesiyle, artk, bu eser kamunun mal olmufl saylr. Bu itibarla, konuyu bu iki yönüyle ele almak, hem eser sahibini hem de eserin kendisini korumak gerekir ve bu ikisini yaparken de aradaki dengeyi iyi kurmak gerekir; ama, biz, dünyada en fazla tarihî, ilmî eserlere ve güzel sanatlara sahip olan bir millet olmamza ramen -bu eserlere sahip olmamza ramen- çok deerli binlerce sanatkâr yetifltirmemize ramen, bu sanatkârlarmz, bu eser sahiplerini ve eserleri, maalesef, gerektii kadar koruyabildiimiz kanaatinde deilim.
Bugüne kadar, gerek Kültür Bakanl ve gerekse dier bakanlklar, eser sahiplerini ve eserleri koruma hususunda ne gibi bir gayretin içerisine girmifllerdir -daha dorusu, hiçbir fley yaplmamfltr- bunu anlamak için, 1995 yl bütçesine baktmzda, eserleri korumak için, gerek Kültür Bakanl bütçesinden gerek Vakflar Genel Müdürlüü bütçesinden ve gerekseTurizm Bakanl bütçesinden ne kadar para ayrldna bakarsak, ayrlan miktarn ne kadar komik olduunu, bu iflten ne kadar uzak olduumuzu görürüz.
Nitekim, bütçe müzakereleri srasnda da belirtmifltim; Nevflehir yolu üzerinde bulunan Azkara Handan sonra gelen Tepesidelik Han ve Alay Han var. Bunlar yklmaya yüz tutmufl ve hatta, çok gariptir ki, Alay Hann -ki, bu, pek Yolu üzerinde bulunan tarihî bir handr ve Selçuklu eseridir, çok deerlidir- tam ortasndan, çok eskiden -ben tarihini bilemiyorum- yol geçirilmifltir ve yllar evvel de, öyle, terk edilmifl, yklmaya yüz tutmufltur. Geçen yl, her gidifl geliflimde, hann baz duvarlarnn sökülmüfl olduunu gördüm. fiahsen, bunlar tamir edilecek, onarlacak zannettiim halde, bugüne kadar, maalesef, hiçbir ifllem görmedi ve o zamanki Sayn Bakanmza konuyu ilettiim de "bu bizim görevimiz deil, Vakflar Genel Müdürlüünün görevi" dedi. Deerli milletvekilleri, bu zihniyetle, ne eser ne de eser sahibi korunabilir.
Bu 10 uncu maddede, daha önceki 5846 sayl Kanunun 27 nci maddesindeki, süreler genel olarak 50 yla çkarlyorken, flimdi, 70 yla çkarlyor. Hükümetin ilk teklifinde -kanun tasarsnda- yine bu süreler 50 yl olarak öngörülmüfltür; ancak, her nedense, Komisyon çalflmalar srasnda, bu süreler 70 yla çkarlmfltr. fiahsen, bu sürelerin çok uzun olduu kanaatindeyim. Kald ki "ilk eser sahibi tüzelkifli ise, koruma süresi, aleniyet tarihinden itibaren 70 yldr" deniliyor; halbuki, bu süre, eski kanunda 20 yldr.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
MEHMET ELKATMIfi (Devamla) Bitireceim Sayn Baflkan.
BAfiKAN Buyurun Sayn Elkatmfl; toparlayn lütfen.
MEHMET ELKATMIfi (Devamla) Yine, gündemde bulunan 812 sra sayl Edebiyat ve Sanat Eserlerinin Korunmasna liflkin Bern Sözleflmesinde Deifliklik Yapan ve 1979'da Tadil Edilen Paris Metnine Katlmamzn Onaylanmasnn Uygun Bulunduu Hakknda Kanun Tasars vardr ki, bu kanun tasarsnn ilk metni, 1948 Brüksel Metnine dayanr ve 24 Temmuz 1971'de Paris Belgesi düzenlenmifltir; keza, 28 Eylül 1979'da tekrar tadil edilmifltir ve flimdi, biz, bu anlaflmaya imza koymufluz ve anlaflma onaylanmak üzere Meclis gündeminde beklemektedir. Buradaki süreler de 50 yldr; ama, ne hikmetse, bu yasa tasarsnda bütün süreler 70 yla çkarlmfltr.
fiöyle düflünelim: Bir eser sahibinin, eserini, ölümünden 30 yl evvel verdiini kabul edelim; 30 yl oradan, 70 yl da buradan, toplam 100 yl ediyor; yani, bir asr ediyor. Halbuki, kamunun, bütün milletin, bütün dünyann, sözümün baflnda da belirttiim gibi, bu eserden faydalanmak hakkdr. O nedenle, süreleri çok uzun görüyoruz.
Kald ki, bu süre, Avrupa'nn kendi kabul ettii Bern Sözleflmesinde ve Paris Metinlerinde -ve biz de bunu imzaladmza göre- 50 yldr. 50 yl olan bu sürenin, Hükümet tasarsnda da 50 yl olmasna ramen, Komisyonca neden 70 yla çkarldn anlamak güçtür. Bu nedenle...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
BAfiKAN Sayn Elkatmfl, son cümlenizi söyler misiniz efendim.
MEHMET ELKATMIfi (Devamla) Bitiriyorum Sayn Baflkan.
Bu sürelerin, Bern ve Paris sözleflmelerindeki 50 yllk sürelere; yani, Batl ülkelerin kabul ettii sürelere eflit olmas gerektii kanaatini taflyor ve hepinize sayglar sunuyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN Sayn Elkatmfl, teflekkür ediyorum.
Sayn Lütfi Doan, maddeyle ilgili olarak ve kiflisel görüfllerinizi ifade etmek üzere, buyurun efendim.
LÜTF DO⁄AN (Gümüflhane) Sayn Baflkan, muhterem milletvekilleri; görüflülmekte olan 771 sra sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Baz Maddelerinin Deifltirilmesine liflkin Kanun Tasarsnn 10 uncu maddesi üzerinde flahsî düflüncelerimi arz etmek üzere yüksek huzurunuza çkmfl bulunuyorum; sözlerime bafllarken hepinizi saygyla selamlyorum.
Burada, Yüksek Heyetinize, 10 uncu maddeyle ilgili maruzatm üç noktada arz etmek istiyorum. Deifltirilmekte olan -az önce bir arkadaflmz da beyan etti- önceki kanunun; yani, 5846 sayl Kanunun 27 nci maddesinde, süreler 50 yl olarak belirlenmifl ve bu süreler, bendenizin kanaatince, çok yerindedir. Binaenaleyh, tasardaki 10 uncu maddenin deil de, deifltirmek istediimiz eski kanunun 27 nci maddesindeki sürelerin muhafazasnda büyük fayda görüyorum. Hakikaten, 70 yllk süre oldukça uzun, 50 yllk süre çok daha iyidir. O kanun, daha güzel düflünülmüfl ve böyle kabul edilmifl; bunun muhafazasnda fayda görüyorum. Onun için, eer teklif yoksa, bunun 50 yla indirilmesi yönünde bir teklifte bulunmak istiyorum; varsa, mesele yok; yoksa, bendeniz, Yüksek Baflkanla arz ediyorum. Ümit ediyorum, Muhterem Hükümetimiz de bu konuya muvafakat buyururlar, Komisyonumuz da keza öyle.
kinci maruzatm fludur efendim: Mevcut yasay deifltirmek üzere yüksek huzurunuza gelmifl olan bu tasarnn gerekçesindeki bir ifade bendenizi çok düflündürdü. Mesela, diyor ki: "... Avrupa Topluluu direktifine ve Avrupa fikrî haklar standardna uygun olarak kaldrlmas..." fiimdi, Avrupa Topluluu direktifi(!).. Büyük milletimiz... Böyle, onlarn direktifiyle bir kanunu deifltirmenin, bendeniz, öyle kolay bir ifl olmad kanaatindeyim.
Memleketimizin ihtiyaçlar vardr. Kanunlar, ihtiyaçlara yetmez, anayasalar da yetmez; dururuz, düflünürüz; fikir adamlarmz bir araya getiririz; memleketimizin ihtiyacna uygun kanunlar, anayasalar hazrlarz, uygularz, riayet ederiz; ama, bir Avrupa Topluluunun direktifiyle, bendenizin kanaatine göre, bu millet, bir kelimesini deifltirmemelidir; memleketin faydasn düflünmelidir. (RP sralarndan alkfllar)
Tasavvur buyurun, kymetli kardefllerim, aziz milletvekilleri, Hükümetimizin muhterem üyeleri, bizim arzumuza uygun bir cümleyi Avrupa Topluluuna kabul ettirebilir miyiz... Onlarn menfaatlarna uymaz, çakflrsa, onlar, bizim bir cümlemizi kabul ederler mi; bir kanun maddesini deifltirirler mi... Bendenize göre, bu konu, çok düflündürücüdür. Millet olarak, bunun üzerinde hassasiyetle durduumuz gibi, Büyük Millet Meclisimizde durduumuz gibi, bu tasary hazrlayanlar ve muhterem Hükümetimiz de bu konu üzerinde durmal ve bu konu, burada yer almamalyd.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
LÜTF DO⁄AN (Devamla) Bendeniz, bundan çok üzgün olduumu arz etmek isterim.
Efendim, üçüncü nokta: fiimdi, biz, sanat eserlerini de, fikir eserlerini de hakikaten korumalyz. Bunda, flahsen, yarar görüyorum; ancak, muhterem milletvekili arkadafllarmn, burada dile getirdikleri konularda, bana öyle geliyor ki, bu kanun çknca, fikir ve sanat eserlerini korumakla birlikte, hedef bu olmakla birlikte, milletimizin maddî yönden de büyük kayplarnn olaca söylenmektedir. Delilleriyle birlikte yüksek huzurunuza arz edemiyorum; ama, Muhterem Hükümetimizden, Sayn Bakanmzdan örenmek istiyorum; bu tasarnn, bu haliyle çkmfl olmas, sanat eserlerini korumakla, fikir eserlerini korumakla birlikte, milletimizin maddî yönden kayplarna yol açyor mu açmyor mu, bu konudaki yüksek düflüncelerini örenmek istiyorum; çünkü, aslnda, gerek fikirde gerek sanatta, çok önceleri, biz, çok ilerdeydik. Mesela, bir Kâtip Çelebi'nin vücuda getirdii Keflf-üz-Zunun'u Avrupa'da hangi fikir insanlar meydana getirdi. Onlar bundan istifade ediyor. Ayrca smail Sahip Sencer gibi bir zat muhteremin Avrupa'da yetifltiine kani deilim. Elbette, biz onlarn bilgilerinden istifade ederiz, onlar da bizim bilgilerimizden istifade ederler; bu gayet tabiîdir, gayet normaldir. Hakikaten, bir arkadaflmz güzel ifade etti "bilgi, hikmet ve deer, Müslümanlarn kaybolmufl eflyasdr; nerede bulsa, oradan almaya, herkesten daha ziyade o hak sahibidir."
Son olarak, flunu arz ediyorum: Hakikaten, bir Selimiye'yle, bir Süleymaniye'yle, bir Sultan Ahmet'le ,ve tekrar arz ediyorum, Taflköprüzade Ahmet Hamdi Efendinin meydana getirdii, telif ettii, Miftah-üs-Saade ve Misbah-üs-Siyade adl eserleriyle ne kadar iftihar etsek yeridir. Sayn Kültür Bakanmzdan, bu eserin de, kültürümüze, bugünkü nesillerimize kazandrlmasn -ki, eski harflerle Mevzuatül-Ulûm adyla 2 cilt olarak baslmfltr...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafndan kapatld)
LÜTF DO⁄AN (Devamla) Bitiriyorum Sayn Baflkanm.
...bugünkü dille sadelefltirerek, o eseri, bugünkü nesillerimize kazandracak olurlarsa, Sayn Bakanmz, millî kültürümüze, millî ilim ve irfanmza çok hizmet etmifl olurlar.
Dinlemek lütfunda bulunduunuz için, hepinize teflekkürlerimi arz ediyorum. (RP sralarndan alkfllar)
BAfiKAN Teflekkür ediyorum efendim.
Sayn milletvekilleri, madde üzerindeki görüflmeler tamamlanmfltr.
HÜSEYN ERDAL (Yozgat) Sayn Baflkan, soru sormak istiyorum efendim.
BAfiKAN Baflka soru soracak arkadaflmz var m? Yok.
Sayn Erdal, siz, çtüzüün soru sormayla ilgili bölümünü biliyor ve uyguluyorsunuz; sorular, lütfen, ksa ve soru fleklinde olsun.
Buyurun efendim.
HÜSEYN ERDAL (Yozgat) Sayn Baflkan, mevcut 5846 sayl Kanunda ve Hükümet tasarsnda eser koruma müddeti 50 yl ve 20 ylla snrlanmflken, Millî Eitim Komisyonunda 70 yla çkarlmfl. Bu, komisyon üyelerinin kendi görüflleri mi, Hükümetin görüflü mü; yoksa, dflardan bir tesir mi var, bunun, Sayn Bakan veya Komisyon tarafndan açklanmasn istiyorum.
Arz ederim.
BAfiKAN Teflekkür ederim.
Sayn Bakan, soruyu aldnz; buyurun efendim.
KÜLTÜR BAKANI ERCAN KARAKAfi (stanbul) Efendim, tasarda bu süre 50 yl olarak komisyona sunulmufl; fakat, orada yaplan müzakerelerde 70 yla çkmasnn, gelecee yönelik sorunlar çözecei görüflüne gelinmifl ve o müzakerelerde Hükümet, buna evet demifl; ama, Meclise sunulan tasarda, süre, 50 yl olarak öngörülmüfl.
Yalnz, burada bir fleyi daha belirtmek istiyorum. fiimdi, bu yasa çkt zaman, bize göre flu olacak: fiu anda, yabanc eserler hiçbir telif hakk ödenmeden baslyor ve yapmclar, genellikle -onlara bir yük getirmedii için- dflarya yöneliyor. Halbuki, bu yasa çkt zaman, yapmclar, kitap basanlar, müzik yapanlar, kaset yapanlar, içeride üretilen eserlere yönelmek zorunda kalacak; bir de bu taraf var, o gözden kaçyor. Yani, aslnda, bu yasa çkt zaman yaratcl ve yerli yapmlar daha çok teflvik edecek; bunun gözden kaçmamas gerekir.
Bugünkü durumda, yerli eser sahiplerine bir telif veriliyor. Gerçi, onlar haklarn koruyamyor; flimdi, birtakm yeni mekanizmalar geliyor; ama, yabancya hiçbir fley verilmedii için, bütün yapmclar, kitap basanlar, yaynclar, plakçlar, kasetçiler, dflardan alp, kullanyor. Bence, dflardan gelifl -gerek yazl eserlerde gerek müzikte- azalacaktr; yapmclar, içeriye yönelecektir; bu husus çok önemli.
Teflekkür ederim.
BAfiKAN Sayn Bakan, soruya cevabn ötesinde, maddeyle ilgili beyanda da bulunmufl oldunuz; teflekkür ediyorum.
Sayn milletvekilleri, 25 adet deifliklik önergesi vardr; önce gelifl sralarna, sonra, aykrlk derecelerine göre okutup, iflleme tabi tutacam. Ancak, maddenin fkra saysn esas aldm için, bunlarn 16 tanesini okutacam.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin birinci fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir Fikri Salar Sinan Yerlikaya
Mufl çel Tunceli
Zeki Nacitarhan Coflkun Gökalp
Kars Krflehir
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin birinci fkrasnn, afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir Fikri Salar Sinan Yerlikaya
Mufl çel Tunceli
Zeki Nacitarhan Coflkun Gökalp
Kars Krflehir
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin birinci fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir Durmufl Fikri Salar Vahdet Sinan Yerlikaya
Mufl çel Tunceli
Zeki Nacitarhan Coflkun Gökalp
Kars Krflehir
MADDE 10, (fkra l).- Koruma süresi, eser sahibinin yaflad müddetçe devam eder ve ölümünden 70 yl sonra sona erer.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan 771 sra sayl Kanun Tasarsnn 10 uncu maddesindeki bir, iki ve üçüncü fkralardaki "70 yl" ibarelerinin "50 yl" olarak ve son fkrasndaki "70 yl" ibaresinin de "25 yl" olarak deifltirilmesini saygyla arz ederiz.
Mehmet Elkatmfl Ömer Ekinci fiinasi Yavuz
Nevflehir Ankara Erzurum
Ahmet Arkan Bahaddin Elçi
Svas Bayburt
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin ikinci fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir Durmufl Fikri Salar Sinan Yerlikaya
Mufl çel Tunceli
Zeki Nacitarhan Coflkun Gökalp
Kars Krflehir
MADDE 10, (fkra 2).- Sahibinin ölümünden sonra alenileflen eserlerde koruma süresi, ölüm tarihinden 70 yl sonra sona erer.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Genel Kurulda görüflülmekte olan 5846 sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Baz Maddelerinin Deifltirilmesine liflkin Kanun Tasarsnn, 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin ikinci fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir Durmufl Fikri Salar Sinan Yerlikaya
Mufl çel Tunceli
Zeki Nacitarhan Coflkun Gökalp
Kars Krflehir
MADDE 10, (fkra 2).- Sahibinin ölümünden sonra umuma arz edilen eserlerde koruma süresi, ölüm tarihinden 70 yl sonra sona erer.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin ikinci fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir Durmufl Fikri Salar Sinan Yerlikaya
Mufl çel Tunceli
Zeki Nacitarhan Coflkun Gökalp
Kars Krflehir
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin ikinci fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir Durmufl Fikri Salar Sinan Yerlikaya
Mufl çel Tunceli
Zeki Nacitarhan Coflkun Gökalp
Kars Krflehir
MADDE 10, (fkra 2).- Eser sahibinin ölümünden sonra, umuma arz edilen eserlerde koruma süresi ölüm tarihinden sonra 70 yldr.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 Sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin üçüncü fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Sinan Yerlikaya Muzaffer Demir Zeki Nacitarhan
Tunceli Mufl Kars
Coflkun Gökalp
Krflehir
"MADDE 10, (fkra 3).- 12 nci maddenin birinci fkrasndaki hallerde koruma süresi, eserin aleniyet tarihinden 70 yl sonra sona erer; meer ki eser sahibi bu sürenin bitmesinden önce adn açklamfl bulunsun."
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 Sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin üçüncü fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Sinan Yerlikaya Muzaffer Demir Zeki Nacitarhan
Tunceli Mufl Kars
Coflkun Gökalp brahim Özdifl
Krflehir Adana
"Madde 10, (fkra 3).- 12 nci maddenin birinci fkrasndaki hallerde koruma süresi eserin umuma arz tarihinden 70 yl sonra sona erer; meer ki, eser sahibi, bu sürenin bitmesinden önce adn açklamfl bulunsun."
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 Sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin üçüncü fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Sinan Yerlikaya Muzaffer Demir Zeki Nacitarhan
Tunceli Mufl Kars
Coflkun Gökalp Fikri Salar
Krflehir çel
Madde 10, (fkra 3).- Eser sahibi, bu sürenin bitmesinden önce adn açklamamflsa, 12 nci maddenin birinci fkrasndaki hallerde koruma süresi eserin aleniyet tarihinden sonra 70 yldr.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 Sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin üçüncü fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Sinan Yerlikaya Muzaffer Demir Zeki Nacitarhan
Tunceli Mufl Kars
Coflkun Gökalp Fikri Salar brahim Özdifl
Krflehir çel Adana
Madde 10, (fkra 3).- Eser sahibi bu sürenin bitmesinden önce, adn açklamamflsa, 12 nci maddenin birinci fkrasndaki hallerde koruma süresi, eserin umuma arz tarihinden 70 yl sonra sona erer.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 Sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin dördüncü fkrasnn afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Sinan Yerlikaya Muzaffer Demir Zeki Nacitarhan
Tunceli Mufl Kars
Coflkun Gökalp brahim Özdifl
Krflehir Adana
Madde 10, (fkra 4).- lk eser sahibi tüzel kifli ise koruma süresi umuma arz tarihinden itibaren 70 yldr.
Muzaffer Demir Zeki Nacitarhan Sinan Yerlikaya
Mufl Kars Tunceli
Coflkun Gökalp brahim Özdifl
Krflehir Adana
Madde 10
Fkra 4: lk eser sahibinin tüzelkiflilik olmas halinde, koruma süresi, umuma arz tarihinden 70 yl sonra sona erer.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 Sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanunun 27 nci maddesini deiflteren 10 uncu maddesinin dördüncü fkrasnn, afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir Zeki Nacitarhan Sinan Yerlikaya
Mufl Kars Tunceli
Coflkun Gökalp brahim Özdifl
Krflehir Adana
Madde 10, (Fkra 4).- lk eser sahibinin tüzelkiflilik olmas halinde, koruma süresi aleniyet tarihinden itibaren 70 yldr.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
5846 Sayl Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 27 nci maddesini deifltiren 10 uncu maddesinin dördüncü fkrasnn, afladaki flekilde deifltirilmesini arz ve teklif ederiz.
Muzaffer Demir Zeki Nacitarhan Sinan Yerlikaya
Mufl Kars Tunceli
Coflkun Gökalp brahim Özdifl
Krflehir Adana
Madde 10, (Fkra 4).- lk eser sahibi tüzelkifliyse, koruma süresi, aleniyet tarihinden 70 yl sonra sona erer.
DURMUfi FKR SA⁄LAR (çel) Sayn Baflkanm...
BAfiKAN Dinliyorum efendim, buyurun.
DURMUfi FKR SA⁄LAR (çel) Sayn Baflkanm, 10 uncu madde üzerinde verdiimiz önergeleri geri çekiyorum.
BAfiKAN Önerge sahipleri, 15 adet önergeyi geri çektiklerini beyan ettiler.
Önergeler geri verilmifltir.
COfiKUN GÖKALP (Krflehir) Kimin adna çekilmifl efendim; benim imzam da var; ben geri çekmiyorum.
BAfiKAN Sayn Gökalp, asgari 5 imzann bulunmas lazm; Sayn Salar, imzasn çektiini beyan ettiine göre, ifllemden düflürülmüfl oldu.
fiimdi, Sayn...
FETHULLAH ERBAfi (Van) Sayn Mehmet Elkatmfl'n önergesi var.
BAfiKAN Evet efendim. Onu okutuyorum:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Baflkanlna
Görüflülmekte olan, 771 sra sayl kanun tasarsnn 10 uncu maddesindeki bir, iki ve üçüncü fkralardaki 70 yl ibarelerinin 50 yl olarak ve son fkrasndaki 70 yl ibaresinin de 25 yl olarak deifltirilmesini saygyla arz ederiz.
Mehmet Elkatmfl (Nevflehir) ve arkadafllar
BAfiKAN Sayn Komisyon katlyor mu efendim?
MLLî E⁄TM KOMSYONU BAfiKANI NURETTN TOKDEMR (Hatay) Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN Katlmyorlar.
Sayn Hükümet?..
KÜLTÜR BAKANI ERCAN KARAKAfi (stanbul) Katlmyoruz efendim.
BAfiKAN Katlmyorsunuz.
FETHULLAH ERBAfi (Van) Sayn Baflkan, karar yetersaysnn aranmasn istiyorum.
BAfiKAN Peki efendim.
Söz talebi?.. Yok.
Oylayacam; karar yetersaysn arayacam.
Zaten ara verme zaman da gelmiflti Sayn Erbafl.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Sayn milletvekilleri karar yetersays yoktur.
Saat 20.00 de toplanmak üzere, birleflime ara veriyorum.
Kapanma Saati : 18.48
ÜÇÜNCÜ OTURUM
Açlma Saati: 20.00
BAfiKAN: Baflkanvekili Yasin HATBO⁄LU
KÂTP ÜYELER: brahim ÖZDfi (Adana), Ali GÜNAYDIN (Konya)
-----o-----
BAfiKAN Türkiye Büyük Millet Meclisinin 97 nci Birlefliminin Üçüncü Oturumunu açyorum.
BAfiKAN Sayn milletvekilleri, müzakereye konu tasarnn 10 uncu maddesinin görüflülmesi srasnda verilmifl bir deifliklik önergesinin; yani, Sayn Elkatmfl ve arkadafllarna ait önergenin oylanmas srasnda karar yetersays bulunamamfl ve birleflime ara verilmiflti.
Komisyon ve Hükümet yerlerini almfllardr.
fiimdi, yeniden, önergeyi oylarnza sunacam ve karar yetersaysn arayacam.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Karar yetersays yoktur.
Saat 20.20'de toplanmak üzere, birleflime ara veriyorum.
Kapanma Saati:20.02
DÖRDÜNCÜ OTURUM
Açlma Saati: 20.20
BAfiKAN: Baflkanvekili Yasin HATBO⁄LU
KÂTP ÜYELER: brahim ÖZDfi (Adana), Ali GÜNAYDIN (Konya)
----- 0 -----
BAfiKAN Türkiye Büyük Millet Meclisinin 97 nci Birlefliminin Dördüncü Oturumunu açyorum.
BAfiKAN Görüflmelere kaldmz yerden devam ediyoruz.
Komisyon ve Hükümet yerinde.
Önergeyi oylayacam ve karar yetersays arayacam.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Karar yetersays yoktur.
Sayn Grup Baflkanvekilleri?..
TURHAN TAYAN (Bursa) 15 dakikalk bir ara daha verelim Sayn Baflkan.
AL DNÇER (Ankara) Bir 15 dakika daha rica ediyoruz...
BAfiKAN Efendim, son bir 15 dakika daha ara vereceim.
AHMET REMZ HATP (Konya) Seyrettikleri maç 15 dakika sonra bitecek mi?! (DYP sralarndan "bu akflam maç yok" sesleri)
BAfiKAN Sayn milletvekilleri, saat 20.35'te toplanmak üzere, birleflime bir kere daha ve son defa ara veriyorum.
Kapanma Saati: 20.22
BEfiNC OTURUM
Açlma Saati: 20.35
BAfiKAN: Baflkanvekili Yasin HATBO⁄LU
KÂTP ÜYELER: brahim ÖZDfi (Adana), Ali GÜNAYDIN (Konya)
-----o-----
BAfiKAN Türkiye Büyük Millet Meclisinin 97 nci Birlefliminin Beflinci Oturumunu açyorum.
BAfiKAN Görüflmelere kaldmz yerden devam ediyoruz.
Komisyon ve Hükümet yerinde.
Sayn milletvekilleri, önergenin oylanmasna geçiyorum ve karar yetersaysn arayacam.
Önergeyi oylarnza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Karar yetersays yoktur.
Sayn milletvekilleri, yeni bir ara verilmesi halinde dahi karar yetersaysnn ve toplant yetersaysnn temini mümkün olmadndan; alnan karar gereince, Devlet Bakan Sayn fiükrü Erdem hakkndaki gensoru önergesi ile kanun tasar ve tekliflerini srasyla görüflmek için, 12 Nisan 1995 Çarflamba günü saat 15.00'te toplanmak üzere, birleflimi kapatyorum.
Kapanma Saati: 20.37